Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/89

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2016 r.

poz. 718, 846, 996, 1579,

1948, 2103, 2261.

U S T A W A

z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

DZIAŁ I

Przepisy wstępne

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje

postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji

publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy

ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).

Art. 2. Do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy

administracyjne.

Art. 3. § 1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji

publicznej i stosują środki określone w ustawie.

§ 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne

obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy

zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia

rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na

które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o

niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem

których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji

publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów

prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania

2017-09-06

©Telksinoe s. 2/89

administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks

postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579),

postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.1)),

postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia

16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947),

oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane

w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania

opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i

terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż

określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji

publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach

określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w

przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach

dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu

administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków

wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania

administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks

postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV,

V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz

postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

§ 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy

ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych

przepisach.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 699,

978, 1197, 1269, 1311, 1649, 1923, 1932 i 2184 oraz z 2016 r. poz. 195, 615, 846, 1228, 1579,

1933 i 000.

2017-09-06

©Telksinoe s. 3/89

Art. 4. Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między

organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami

odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne

między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Art. 5. Sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach:

1) wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach

między organami administracji publicznej;

2) wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi;

3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w

organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub

powołania wynika z przepisów prawa;

4) wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi

będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii

Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o

Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze

Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4

ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw

członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2014 r. poz.

1525 oraz z 2015 r. poz. 1274);

5) zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego

wydawanych przez konsulów.

Art. 6. Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom

występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub

rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i

skutków ich zaniedbań.

Art. 7. Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do

szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym

posiedzeniu.

Art. 8. § 1. Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział

w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną,

zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny

2017-09-06

©Telksinoe s. 4/89

wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim

przypadku przysługują im prawa strony.

§ 2. Rzecznik Praw Dziecka może wziąć udział w każdym toczącym się

postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o

wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw

dziecka. W takim przypadku przysługują mu prawa strony.

Art. 9. Organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej,

może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.

Art. 10. Rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny

stanowi inaczej.

Art. 11. Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku

skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Art. 12. Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to

również uczestnika postępowania.

[Art. 12a. § 1. Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy

się akta. Akta mogą być tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik

informatycznych.

§ 2. Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo

przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.

§ 3. Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw

sądowoadministracyjnych przechowuje się we właściwym sądzie administracyjnym

przez okres niezbędny ze względu na rodzaj i charakter sprawy oraz znaczenie

materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji.

§ 4. Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu

do właściwych archiwów państwowych albo zniszczeniu.

§ 5. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia,

sposób tworzenia akt, o których mowa w § 1, oraz warunki i tryb przechowywania i

przekazywania akt wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu

Administracyjnego, a także warunki i tryb niszczenia tych akt po upływie okresu ich

przechowywania, uwzględniając w szczególności rodzaje spraw oraz właściwe

zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych, utratą lub zniszczeniem.]

2017-09-06

©Telksinoe s. 5/89

Nowe brzmienie

tworzy się akta. Akta są tworzone w postaci elektronicznej lub papierowej. art. 12a i dodany

art. 12b wejdą w

§ 2. Akta w postaci elektronicznej są przetwarzane z wykorzystaniem życie z dn.

15.05.2018 r. (Dz.

systemu elektronicznego zarządzania dokumentacją w rozumieniu przepisów U. z 2014 r. poz.

183 oraz z 2016 r.

o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. poz. 1579.

§ 3. Akta w postaci papierowej są przetwarzane w tej postaci oraz

z wykorzystaniem systemu elektronicznego zarządzania dokumentacją w

rozumieniu przepisów o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

§ 4. Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają

prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych

akt.

§ 5. Sąd, w odniesieniu do akt w postaci elektronicznej, zapewnia stronie

realizację czynności, o których mowa w § 4, w swoim systemie

teleinformatycznym, po identyfikacji strony w sposób określony w przepisach

ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów

realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 oraz z 2016 r. poz.

352).

§ 6. Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw

sądowoadministracyjnych przechowuje się we właściwym sądzie

administracyjnym przez okres niezbędny ze względu na rodzaj i charakter

sprawy oraz znaczenie materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji.

§ 7. Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają

przekazaniu do właściwych archiwów państwowych albo zniszczeniu.

§ 8. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze

rozporządzenia:

1) sposób tworzenia i przetwarzania akt, o których mowa w § 1;

2) warunki i tryb przechowywania i przekazywania akt wojewódzkich

sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego;

3) warunki i tryb niszczenia akt, o których mowa w § 1 i w pkt 2, po upływie

okresu ich przechowywania.

§ 9. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, wydając rozporządzenie, o

którym mowa w § 8, uwzględni w szczególności warunki elektronicznego

zarządzania dokumentacją, w rozumieniu przepisów, o których mowa w § 2 i

2017-09-06

©Telksinoe s. 6/89

3, rodzaje spraw oraz właściwe zabezpieczenie akt przed dostępem osób

nieuprawnionych, utratą tych akt lub ich zniszczeniem.

Art. 12b. § 1. Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za

zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o

którym mowa w art. 46 § 2a.

§ 2. W postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu

administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie

dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na

warunkach określonych w art. 74a.

§ 3. Sąd administracyjny w celu doręczania pism w postępowaniu

przekształca postać otrzymanych od stron pism:

1) w przypadku otrzymanego pisma w formie dokumentu elektronicznego,

poprzez sporządzenie uwierzytelnionego wydruku, o którym mowa w art.

47 § 3, jeżeli strona nie stosuje środków komunikacji elektronicznej do

odbioru pism;

2) w przypadku otrzymania pisma w postaci papierowej, poprzez

sporządzenie uwierzytelnionej kopii w formie dokumentu

elektronicznego, jeżeli strona stosuje środki komunikacji elektronicznej

do odbioru pism.

§ 4. Przepisy dotyczące zastosowania środków komunikacji

elektronicznej stosuje się odpowiednio do organów, do których lub za

pośrednictwem których składane są pisma w formie dokumentu

elektronicznego.>

Rozdział 2

Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych

Art. 13. § 1. Wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy

sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość

Naczelnego Sądu Administracyjnego.

§ 2. Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny,

na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej,

którego działalność została zaskarżona.

2017-09-06

©Telksinoe s. 7/89

§ 3. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może

przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw

określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu

administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.

Art. 14. Wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia

skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy

właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi

inaczej.

Art. 14a. Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny nie może z powodu

przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, Naczelny Sąd

Administracyjny wyznaczy na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów,

inny wojewódzki sąd administracyjny.

Rozdział 3

Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego

Art. 15. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny:

1) rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów

administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy;

2) podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których

stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych;

3) podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych

budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie

sądowoadministracyjnej;

4) rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4;

5) rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości Naczelnego Sądu

Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw.

§ 2. Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania

innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na

mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed

wojewódzkim sądem administracyjnym. Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny

Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie

organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie

trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.

2017-09-06

©Telksinoe s. 8/89

Rozdział 4

Skład sądu

Art. 16. § 1. Sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z

zastrzeżeniem § 2 i 3, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie

jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 3. Zarządzenia poza rozprawą wydaje przewodniczący.

Art. 17. § 1. Wyznaczanie składu orzekającego do rozpoznania sprawy na

rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym określają regulaminy wewnętrznego

urzędowania sądów administracyjnych, wydane na podstawie odrębnej ustawy.

§ 2. Zmiana składu orzekającego może nastąpić jedynie z przyczyn losowych

albo gdy sędzia nie może uczestniczyć w składzie orzekającym z powodu przeszkód

prawnych.

Rozdział 5

Wyłączenie sędziego

Art. 18. § 1. Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:

1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym,

że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;

2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych

bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego

stopnia;

3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;

5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek

inne usługi związane ze sprawą;

6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach

o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego

rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;

6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do

istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w

prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym

2017-09-06

©Telksinoe s. 9/89

kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu

administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub

postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;

7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji

publicznej.

§ 2. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je

małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o

wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi.

§ 4. (uchylony)

Art. 19. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza

sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego

rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w

danej sprawie.

Art. 20. § 1. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub

ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy,

uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.

§ 2. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić

ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.

§ 3. Do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko

czynności niecierpiące zwłoki.

§ 4. Wniosek o wyłączenie sądu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na

posiedzeniu niejawnym.

Art. 21. Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego

wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie.

Art. 22. § 1. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym

sprawa się toczy.

§ 2. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu

niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy.

§ 3. W razie gdy sąd administracyjny, o którym mowa w § 1, nie może podjąć

postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, Naczelny Sąd

Administracyjny wyznacza inny sąd do rozpoznania wniosku.

2017-09-06

©Telksinoe s. 10/89

§ 4. Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw

wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez

składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w

składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym.

Art. 23. (uchylony)

Art. 24. § 1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do

wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora.

§ 2. Wniosek o wyłączenie prokuratora przekazuje się odpowiedniemu

prokuratorowi nadrzędnemu.

DZIAŁ II

Strony

Rozdział 1

Zdolność sądowa i procesowa

Art. 25. § 1. Osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej

mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność

sądowa).

§ 2. Zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki

organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne

nieposiadające osobowości prawnej.

§ 3. Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające

osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te

jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów

i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku

wynikających z przepisów prawa.

§ 4. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie

posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach

dotyczących interesów prawnych innych osób.

Art. 26. § 1. Zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach

sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające

pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i

jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25.

2017-09-06

©Telksinoe s. 11/89

§ 2. Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma

zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności

prawnych, których może dokonywać samodzielnie.

Art. 27. Osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu

może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego.

Art. 28. § 1. Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność

sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione

do działania w ich imieniu.

§ 2. Za Skarb Państwa podejmuje czynności w postępowaniu organ jednostki

organizacyjnej, z której działalnością wiąże się postępowanie, lub organ jednostki

nadrzędnej. W zakresie określonym ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261) za Skarb Państwa

czynności w postępowaniu podejmuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej

Polskiej.

Art. 29. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w

art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej

czynności w postępowaniu.

Art. 30. § 1. Dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma

przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego

do jej reprezentowania, sąd na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jeżeli

strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność niecierpiącą zwłoki.

Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, może wydać referendarz sądowy.

Art. 31. § 1. Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w

składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin.

W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno

nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego.

§ 2. Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności

sądowej lub procesowej albo osobę niemającą należytego ustawowego

umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą

uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę.

2017-09-06

©Telksinoe s. 12/89

§ 3. Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one

w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w

jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie

postanowienie.

Rozdział 2

Strony i uczestnicy postępowania

Art. 32. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są

skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie

postępowania jest przedmiotem skargi.

Art. 33. § 1. Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a

nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu

prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.

§ 1a. Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed

organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych

czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego

ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik

postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego

postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży

wniosek o przystąpienie do postępowania.

§ 1b. Jeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego

osób, o których mowa w § 1 i 1a, a żądają one dopuszczenia do udziału w

postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie

dopuszczenia do udziału w sprawie. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 2. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie

brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania

dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art.

25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej

działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na

postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje

zażalenie.

2017-09-06

©Telksinoe s. 13/89

Rozdział 3

Pełnomocnicy

Art. 34. Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed

sądem osobiście lub przez pełnomocników.

Art. 35. § 1. Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a

ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek,

rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku

przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.

§ 2. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym

nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki

albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych

jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej.

§ 3. Osoba prawna lub zarząd spółki partnerskiej świadczący na podstawie

odrębnych przepisów pomoc prawną przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej

jednostce organizacyjnej, mogą udzielić pełnomocnictwa procesowego – w imieniu

podmiotu, któremu świadczą pomoc prawną – adwokatowi lub radcy prawnemu,

jeżeli zostały do tego upoważnione przez ten podmiot.

§ 4. Pełnomocnikiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe

prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, może być także funkcjonariusz

lub pracownik kierowanej przez ten organ jednostki organizacyjnej.

§ 5. W sprawach:

1) w których sąd przedstawił zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości

do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów,

2) w których sąd przedstawił pytanie prawne Trybunałowi Sprawiedliwości Unii

Europejskiej,

3) skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane

w indywidualnych sprawach

– pełnomocnikiem organu może być także funkcjonariusz lub pracownik jednostki

organizacyjnej kierowanej przez organ nadrzędny.

§ 6. Pełnomocnikiem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub Dyrektora

Krajowej Informacji Skarbowej może być także funkcjonariusz lub pracownik

urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

2017-09-06

©Telksinoe s. 14/89

Art. 36. Pełnomocnictwo może być:

1) ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi;

2) do prowadzenia poszczególnych spraw;

3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu.

Art. 37. § 1. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności

procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub

wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a

także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im

pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie.

Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.

<§ 1a. Jeżeli odpis pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów Dodane § 1a w

art. 37 i art. 37a

wykazujących umocowanie zostały sporządzone w formie dokumentu wejdą w życie z

dn. 15.05.2018 r.

elektronicznego, ich uwierzytelnienia, o którym mowa w § 1, dokonuje się (Dz. U. z 2014 r.

poz. 183 oraz z

z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu 2016 r. poz. 1579.

potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych

mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego

2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania

publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd

administracyjny. Odpisy pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów

wykazujących umocowanie uwierzytelniane elektronicznie sporządzane są

w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18

pkt 1 tej ustawy.>

§ 2. W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na

posiedzeniu sądu przez oświadczenie złożone przez stronę i wciągnięte do

protokołu.

§ 3. (uchylony)

elektronicznego powinno być podpisane kwalifikowanym podpisem

elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub

przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2

ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów

2017-09-06

©Telksinoe s. 15/89

realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały

wprowadzone przez sąd administracyjny.>

Art. 38. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pełnomocnictwo

osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama

się nie podpisała.

Art. 39. Pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw

obejmuje z samego prawa umocowanie do:

1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając

skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej

wniesieniem;

2) udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych

przepisach;

3) cofnięcia skargi w całości lub w części, jeżeli czynności te nie zostały

wyłączone w danym pełnomocnictwie;

4) odbioru kosztów postępowania.

Art. 40. Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż

pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia się według treści

pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Art. 41. Mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może

niezwłocznie prostować lub odwoływać oświadczenia pełnomocnika.

Art. 42. § 1. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi

skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku

zaś do strony przeciwnej i innych uczestników – od dnia doręczenia im tego

zawiadomienia przez sąd.

§ 2. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy,

który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze

przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy

inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez

ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych

skutków prawnych.

2017-09-06

©Telksinoe s. 16/89

Art. 43. W razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej

pełnomocnictwo wygasa. Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu

zawieszenia postępowania.

Art. 44. § 1. Sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności

osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa.

§ 2. Sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez

pełnomocnictwa powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swojej

czynności przez stronę. Jeżeli termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności

procesowe tej osoby.

DZIAŁ III

Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym

Rozdział 1

Pisma w postępowaniu sądowym

Art. 45. Pismo w postępowaniu sądowym (pismo strony) obejmuje wnioski

i oświadczenia stron.

Art. 46. § 1. Każde pismo strony powinno zawierać:

1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron,

ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;

2) oznaczenie rodzaju pisma;

3) osnowę wniosku lub oświadczenia;

4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;

5) wymienienie załączników.

§ 2. Gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto

zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do

doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz

przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze – sygnaturę akt.

<§ 2a. Gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu Dodane § 2a–2d

w art. 46 wejdą w

elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać życie z dn.

15.05.2018 r. (Dz.

podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika U. z 2014 r. poz.

kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym 183 oraz z 2016 r.

poz. 1579).

profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów,

2017-09-06

©Telksinoe s. 17/89

o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r.

o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne,

jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny.

§ 2b. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także

załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.

§ 2c. Pismo wnoszone w innej formie niż forma dokumentu

elektronicznego, zawierające żądanie doręczania pism sądu za pomocą

środków komunikacji elektronicznej, powinno zawierać oznaczenie adresu

elektronicznego.

§ 2d. Jeżeli pismo, o którym mowa w § 2a, nie zawiera adresu

elektronicznego, sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny,

z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego, a gdy

wniesiono je w innej formie i zawiera ono żądanie, o którym mowa w § 2c,

doręczenie pism przez sąd następuje na adres wskazany zgodnie z § 2, przy

czym w pierwszym piśmie sąd poucza o warunku podania adresu

elektronicznego w żądaniu doręczania pism środkami komunikacji

elektronicznej.>

§ 3. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis,

jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych

dokumentów przed sądem.

§ 4. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią

upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Art. 47. § 1. Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy

załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono

załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

§ 2. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie

bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej.

<§ 3. W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu Dodane § 3 i 4 w

art. 47 wejdą w

elektronicznego odpisów nie dołącza się. W celu doręczania dokumentów życie z dn.

15.05.2018 r. (Dz.

stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru

U. z 2014 r. poz.

pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci 183 oraz z 2016 r.

poz. 1579).

uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w

2017-09-06

©Telksinoe s. 18/89

przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005

r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

§ 4. Sąd, doręczając odpisy pism i załączników w formie innej niż forma

dokumentu elektronicznego, informuje stronę o warunkach wnoszenia pism

oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji

elektronicznej.>

Art. 48. § 1. Strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na

żądanie sądu złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą.

§ 2. Jeżeli dokument znajduje się w aktach organu, o którym mowa w art. 76

§ 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

oraz w art. 194 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa,

wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg z

dokumentu. Sąd zażąda udzielenia odpisu lub wyciągu, jeżeli strona sama uzyskać

ich nie może. Gdy sąd uzna za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu, może

wystąpić o jego dostarczenie.

§ 3. Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli

jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez

występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą

prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.

<§ 3a. Jeżeli odpis dokumentu został sporządzony w formie dokumentu Dodany § 3a w

art. 48 wejdzie w

elektronicznego, poświadczenie jego zgodności z oryginałem, o którym mowa życie z dn.

15.05.2018 r.

w § 3, dokonuje się z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu (Dz. U. z 2014 r.

elektronicznego, podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP lub przez poz. 183 oraz z

2016 r. poz.

zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy 1579).

z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących

zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd

administracyjny. Odpisy dokumentów poświadczane elektronicznie

sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na

podstawie art. 18 pkt 1 tej ustawy.>

§ 4. Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem

przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą

prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym ma charakter

dokumentu urzędowego.

2017-09-06

©Telksinoe s. 19/89

§ 5. Jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd, na wniosek strony

albo z urzędu, zażąda od strony składającej odpis dokumentu, o którym mowa w §

3, przedłożenia oryginału tego dokumentu.

Art. 49. § 1. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu

wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o

jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem

pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie,

przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie

przysługuje zażalenie.

§ 3. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia

jego wniesienia.

§ 4. Czynności, o których mowa w § 1 i 2, może wykonywać referendarz

sądowy.

wejdzie w życie z

elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie dn. 15.05.2018 r.

(Dz. U. z 2014 r.

urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005

poz. 183 oraz z

r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, na 2016 r. poz.

1579).

wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. W treści urzędowego

poświadczenia odbioru informuje się o tym, że pisma w sprawie będą

doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, oraz poucza się

o prawie strony do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków

komunikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 74a § 2.>

Rozdział 2

Skarga

Art. 50. § 1. Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym

interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka

oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach

dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu

administracyjnym.

§ 2. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu

ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

2017-09-06

©Telksinoe s. 20/89

Art. 51. Kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie

występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji,

postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub

przewlekłego prowadzenia postępowania.

Art. 52. § 1. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia,

jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w

sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub

Rzecznik Praw Dziecka.

§ 2. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w

której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie,

odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

§ 3. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej

przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt

4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w

terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się

dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia

prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło

bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

§ 4. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków

zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy

również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do

usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania.

Art. 53. § 1. Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia

skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.

§ 2. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w

terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do

usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w

terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia

prawa.

§ 3. Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka

mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie

rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie

2017-09-06

©Telksinoe s. 21/89

sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności

uzasadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania do wnoszenia

skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i

terenowych organów administracji rządowej.

Art. 54. § 1. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem

organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

jest przedmiotem skargi.

<§ 1a. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do Dodane § 1a i §

2a–2c w art. 54

elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się wejdą w życie z

odpowiednio.> dn. 15.05.2018 r.

(Dz. U. z 2014 r.

§ 2. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z poz. 183 oraz z

2016 r. poz.

kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w 1579).

terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

<§ 2a. Jeżeli skarga została wniesiona:

1) w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki

podawczej organu, o którym mowa w § 1 – organ ten przekazuje sądowi

skargę i odpowiedź na skargę do jego elektronicznej skrzynki podawczej;

2) w postaci papierowej – organ przekazuje sądowi skargę i odpowiedź na

skargę w takiej postaci.

§ 2b. W przypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są

prowadzone przez organ w postaci elektronicznej, organ ten:

1) przekazuje sądowi akta sprawy wraz z informacją o dokumentach,

których treść nie jest w całości dostępna w aktach sprawy prowadzonych

w postaci elektronicznej, oraz o sposobie i dacie ich przekazania sądowi

do jego elektronicznej skrzynki podawczej, a w przypadku gdy ze

względów technicznych nie jest to możliwe – na informatycznym nośniku

danych;

2) przekazuje sądowi dokumenty z akt sprawy, których treść nie jest w

całości dostępna w aktach sprawy prowadzonych w postaci

elektronicznej, wskazując na elektroniczne akta sprawy przekazane

sądowi w sposób, o którym mowa w pkt 1.>

§ 2c. W przypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są

prowadzone przez organ, o którym mowa w § 1, w postaci papierowej, organ

2017-09-06

©Telksinoe s. 22/89

ten przekazuje sądowi akta sprawy oraz, jeżeli taka istnieje, zapisaną na

informatycznych nośnikach danych dokumentację elektroniczną, której treść

nie jest dostępna w postaci papierowej.>

§ 3. Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie

postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę

w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę,

organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe

prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym

naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 4. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 1a, organ zawiadamia o

przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę przez obwieszczenie w siedzibie

organu i na jego stronie internetowej oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej

miejscowości, pouczając o treści tego przepisu.

Art. 55. [§ 1. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w

art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny

w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na

posiedzeniu niejawnym.]

<§ 1. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. Nowe brzmienie

§ 1 i 3 w art. 55

54 § 2–2c, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi wejdzie w życie z

grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być dn. 15.05.2018 r.

(Dz. U. z 2014 r.

wydane na posiedzeniu niejawnym.> poz. 183 oraz z

2016 r. poz.

§ 2. Jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd 1579).

może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu

skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi

uzasadnionych wątpliwości.

[§ 3. O rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o których mowa w § 2

lub w art. 54 § 2, skład orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy właściwe do

rozpatrywania petycji, skarg i wniosków.]

<§ 3. O rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o których mowa

w § 2 lub w art. 54 § 2–2c, skład orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy

właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków.>

2017-09-06

©Telksinoe s. 23/89

Art. 56. W razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania

administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub

wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.

Art. 57. § 1. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w

postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać:

1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;

2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego

prowadzenia postępowania skarga dotyczy;

3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego;

4) w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, dowód, że skarżący wezwał

właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa.

§ 2. W przypadku, o którym mowa w art. 51, skargi mogą być wniesione w

jednym piśmie.

§ 3. Jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo

bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza

rozdzielenie tych skarg.

Art. 57a. Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego

wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii

zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów

postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do

zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany

zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Art. 58. § 1. Sąd odrzuca skargę:

1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego;

2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia;

3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi;

4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub

została już prawomocnie osądzona;

5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma

zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo

jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą

zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie;

2017-09-06

©Telksinoe s. 24/89

5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt,

o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do

wymagań przepisu szczególnego;

6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

§ 2. Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności

procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w

składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego

jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie

uzupełniony.

§ 3. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na

posiedzeniu niejawnym.

§ 4. Sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli

w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.

Art. 59. § 1. Jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd

administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę

właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na

posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem

o przekazanie sprawy. Nie dotyczy to przekazania sprawy Naczelnemu Sądowi

Administracyjnemu.

§ 3. Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy.

Art. 60. Skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże

sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa

lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą

nieważności.

Art. 61. § 1. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

§ 2. W razie wniesienia skargi:

1) na decyzję lub postanowienie – organ, który wydał decyzję lub postanowienie,

może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w

całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w

postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub

2017-09-06

©Telksinoe s. 25/89

postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa

szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania;

2) na inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące

uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – właściwy

organ może, z urzędu lub na wniosek skarżącego, wstrzymać wykonanie aktu

lub czynności w całości lub w części;

3) na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków oraz

na akty terenowych organów administracji rządowej – właściwy organ może,

z urzędu lub na wniosek skarżącego, wstrzymać wykonanie uchwały lub aktu

w całości lub w części, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które

weszły w życie.

§ 3. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać

postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności,

o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej

szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem

przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna

wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub

czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy

to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach

prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

§ 4. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na

podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany

okoliczności.

§ 5. Postanowienia, o których mowa w § 3 i 4, sąd może wydać na posiedzeniu

niejawnym.

§ 6. Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem:

1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę;

2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.

Art. 62. Przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia:

1) zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie

potrzeby także innych dowodów;

2) wskazuje skład sędziowski orzekający w sprawie, wyznaczony w sposób, o

którym mowa w art. 17;

2017-09-06

©Telksinoe s. 26/89

3) wyznacza termin posiedzenia niejawnego lub rozprawy, w którym sprawa ma

być rozpoznana.

Rozdział 3

Wniosek o wszczęcie postępowania

Art. 63. Jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na

wniosek.

Art. 64. § 1. Wniosek składa się bezpośrednio do sądu.

§ 2. Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu

sądowym, a ponadto zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie

oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w

przepisach szczególnych.

§ 3. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie

stanowi inaczej.

Rozdział 4

Doręczenia

Art. 65. [§ 1. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w

rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529

oraz z 2015 r. poz. 1830), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione

przez sąd osoby lub organy.]

<§ 1. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu Nowe brzmienie

§ 1 i przepis

ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z uchylający § 3 w

art. 65 wejdą w

2015 r. poz. 1830), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione życie z dn.

przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji 15.05.2018 r. (Dz.

U. z 2014 r. poz.

elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a.> 183 oraz z 2016 r.

poz. 1579).

§ 2. Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora

pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym,

jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.

[§ 3.Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty

elektronicznej. W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji

danych.]

2017-09-06

©Telksinoe s. 27/89

Art. 66. § 1. W toku sprawy adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi i

rzecznicy patentowi doręczają sobie nawzajem pisma bezpośrednio za

potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty lub przesyłką poleconą. W treści pisma

procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu

odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Pisma

niezawierające powyższego oświadczenia podlegają zwrotowi bez wzywania do

usunięcia tego braku.

§ 2. Doręczenie adresatowi może nastąpić także przez wręczenie mu pisma

bezpośrednio w sekretariacie sądu.

§ 3. Przepis § 1 nie dotyczy wniesienia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia,

sprzeciwu, skargi o wznowienie postępowania i skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia.

Art. 67. § 1. Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej

osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej – jej przedstawicielowi

ustawowemu.

§ 2. Pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak

również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza

się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk

pracownika upoważnionego do odbioru pism.

§ 3. Pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników

spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych

przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny

adres dla doręczeń.

§ 4. W razie niemożności doręczenia w sposób określony w § 3, stosuje się

odpowiednio art. 70 § 2.

§ 5. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru

pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.

Art. 68. § 1. W dni ustawowo wolne od pracy oraz w porze nocnej, doręczeń

można dokonywać tylko w wyjątkowych przypadkach, za uprzednim zarządzeniem

prezesa sądu.

§ 2. Za porę nocną uważa się czas od godziny dwudziestej pierwszej do

godziny siódmej.

2017-09-06

©Telksinoe s. 28/89

Art. 69. Doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam,

gdzie się adresata zastanie.

Art. 70. § 1. Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o

każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby.

§ 2. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach

sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O

powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę

przy pierwszym doręczeniu.

§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się do doręczenia skargi o wznowienie

postępowania.

Art. 71. § 1. Doręczenia żołnierzom zasadniczej służby wojskowej dokonuje

się za pośrednictwem dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę.

§ 2. Doręczenia osobom pozbawionym wolności dokonuje się za

pośrednictwem administracji odpowiedniego zakładu.

Art. 72. § 1. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może

doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu

lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się

oddania mu pisma.

§ 2. Jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo

osobie upoważnionej do odbioru pism.

Art. 73. § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany

w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w

rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie

gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2.

§ 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego

odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od

dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce

pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w

miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego

pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.

§ 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2,

pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie

2017-09-06

©Telksinoe s. 29/89

dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma

w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.

§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o

którym mowa w § 1.

Art. 74. § 1. Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, zwraca się je sądowi z

adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją dołącza

się do akt sprawy.

§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone

zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata.

wejdzie w życie z

komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących dn. 15.05.2016 r.

warunków: (Dz. U. z 2014 r.

poz. 183 oraz z

1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną 2016 r. poz.

1579).

skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane

jest pismo;

2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres

elektroniczny;

3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała

sądowi adres elektroniczny.

§ 2. Jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków

komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma

w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego.

§ 3. W celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd

przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające:

1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu

elektronicznego, wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego, z którego

adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać

potwierdzenia doręczenia dokumentu;

2) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu

identyfikacji adresata pod wskazanym adresem elektronicznym

w systemie teleinformatycznym sądu, oraz informację o wymogu

podpisania urzędowego poświadczenia odbioru kwalifikowanym

2017-09-06

©Telksinoe s. 30/89

podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym

ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa

w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji

działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie

mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny.

§ 4. Zawiadomienie, o którym mowa w § 3, może być automatycznie

tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny sądu, a odbioru tego

zawiadomienia nie potwierdza się.

§ 5. Datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma

urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2.

§ 6. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu

elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania

zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego

pisma.

§ 7. Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4.

§ 8. W przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane

po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.

§ 9. W przypadku uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za

doręczone sąd umożliwia adresatowi pisma w swoim systemie

teleinformatycznym dostęp do treści pisma w formie dokumentu

elektronicznego oraz do informacji o dacie uznania pisma za doręczone oraz

o datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 3 i 6.

§ 10. W przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu

przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi

Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe

prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do

elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu

ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów

realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru.

§ 11. Datą doręczenia pism, o których mowa w § 10, jest data określona

w urzędowym poświadczeniu odbioru.

2017-09-06

©Telksinoe s. 31/89

§ 12. Pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym

oraz orzeczeń, doręczane przez sąd w formie dokumentu elektronicznego

opatrzone są kwalifikowanym podpisem elektronicznym.>

Art. 75. Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcza się w odpisach.

Art. 76. § 1. Pełnomocnikowi kilku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma

i załączników.

§ 2. Uprawnionemu przez kilku uczestników postępowania do odbioru pism

w postępowaniu sądowym doręcza się po jednym egzemplarzu dla każdego

uczestnika.

§ 3. Jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko

jednemu z nich.

Art. 77. § 1. Odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym Dodany § 1a w

art. 77 wejdzie w

podpisem. Jeżeli tego nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę życie z dn.

15.05.2018 r. (Dz.

doręczenia oraz przyczyny braku podpisu. U. z 2014 r. poz.

<§ 1a. Potwierdzenie odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego 183 oraz z 2016 r.

poz. 1579).

następuje w sposób określony w art. 74a § 5 lub 10.>

§ 2. Doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia, a na

doręczonym piśmie zaznacza dzień doręczenia i opatruje to stwierdzenie swoim

podpisem.

Art. 78. Jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona

skarga lub inne pismo w postępowaniu sądowym albo orzeczenie wywołujące

potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony

albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora

ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

Art. 79. § 1. Sąd ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że

miejsce pobytu strony nie jest znane. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu

niejawnym.

§ 2. O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłosi publicznie w budynku

sądowym i urzędzie właściwej gminy, w sprawach zaś większej wagi, gdy uzna to

za potrzebne, także w prasie.

2017-09-06

©Telksinoe s. 32/89

§ 3. Z chwilą doręczenia pisma kuratorowi doręczenie staje się skuteczne. Sąd

może jednak uzależnić skuteczność doręczenia od upływu oznaczonego terminu od

dnia wywieszenia obwieszczenia w budynku sądowym.

§ 4. Czynności, o których mowa w § 1–3, może wykonywać referendarz

sądowy.

Art. 80. Przepisy o doręczeniu stronie, której miejsce pobytu nie jest znane,

i ustanowieniu dla niej kuratora stosuje się również do jednostek organizacyjnych,

które nie mają organów albo których organy są nieznane z siedziby.

Art. 81. Gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia

pisma nie było uzasadnione, sąd zarządzi doręczenie pisma w sposób właściwy, a

w miarę potrzeby zniesie na wniosek strony zainteresowanej postępowanie

przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku

sądowym.

Rozdział 5

Terminy

Art. 82. Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin

sądowy) rozpoczyna się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub

zarządzenia, a gdy ustawa przewiduje doręczenie z urzędu – od jego doręczenia.

Art. 83. § 1. Terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z

zastrzeżeniem § 2.

§ 2. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny

od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach

wolnych od pracy.

§ 3. Oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego

w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo placówce

pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie

członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie

członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie

umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie

konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.

2017-09-06

©Telksinoe s. 33/89

§ 4. To samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki

wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego

lub aresztu śledczego oraz przez członka załogi polskiego statku morskiego u

kapitana statku. Dodany § 5 w art.

83 wejdzie w

<§ 5. Datą wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest życie z dn.

określona w urzędowym poświadczeniu odbioru data wprowadzenia pisma do 15.05.2018 r. (Dz.

U. z 2014 r. poz.

systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu.> 183 oraz z 2016 r.

poz. 1579).

Art. 84. Przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy

z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić

termin sądowy na wniosek strony.

Rozdział 6

Uchybienie i przywrócenie terminu

Art. 85. Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie

terminu jest bezskuteczna.

Art. 86. § 1. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu

sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być

wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie

powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.

§ 3. Na postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego

przywrócenia przysługuje zażalenie.

Art. 87. § 1. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w

którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania

przyczyny uchybienia terminu.

§ 2. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak

winy w uchybieniu terminu.

§ 3. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za

pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie

postępowania są przedmiotem skargi.

2017-09-06

©Telksinoe s. 34/89

§ 4. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie

dokonała w terminie.

§ 5. Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest

dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

Art. 88. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o

przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie

przysługuje zażalenie.

Art. 89. Zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje

postępowania w sprawie ani wykonania orzeczenia. Sąd może jednak, stosownie do

okoliczności, wstrzymać postępowanie lub wykonanie orzeczenia. Postanowienie

może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W razie uwzględnienia wniosku sąd

może natychmiast przystąpić do rozpoznania sprawy.

Rozdział 7

Posiedzenia sądowe

Art. 90. § 1. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia

sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie.

§ 2. Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę

także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Art. 91. § 1. Posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć

wymaga tego stan sprawy.

§ 2. O posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie lub przez

ogłoszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy

zawsze doręczyć zawiadomienie na następne posiedzenie. Zawiadomienie powinno

być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W przypadkach

pilnych termin ten może być skrócony do trzech dni.

§ 3. Sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie

się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika.

Art. 92. § 1. Postępowanie przed sądem toczy się z udziałem prokuratora,

Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka, jeżeli wnieśli skargę

albo gdy zgłosili swój udział w postępowaniu przed sądem.

2017-09-06

©Telksinoe s. 35/89

§ 2. Nieobecność prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika

Praw Dziecka na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy przez sąd.

Art. 93. W zawiadomieniu o posiedzeniu oznacza się:

1) imię, nazwisko albo nazwę i siedzibę zawiadamianego oraz adres

zawiadamianego;

2) sąd oraz miejsce i czas posiedzenia;

3) skarżącego oraz przedmiot sprawy;

4) cel posiedzenia;

5) skutki niestawiennictwa.

Art. 94. Posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym, a poza tym

budynkiem tylko wówczas, z zachowaniem wymagań dotyczących bezpieczeństwa,

gdy czynności sądowe muszą być wykonane w innym miejscu albo gdy odbycie

posiedzenia poza budynkiem sądowym ułatwia przeprowadzenie sprawy lub

przyczynia się znacznie do zaoszczędzenia kosztów.

Art. 95. Na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają – poza stronami i

osobami wezwanymi – tylko osoby pełnoletnie. Na posiedzenia niejawne mają

wstęp tylko osoby wezwane.

Art. 96. § 1. Sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub części przy

drzwiach zamkniętych, jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraża moralności,

bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu, a także gdy mogą być

ujawnione okoliczności stanowiące informacje niejawne.

§ 2. Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia przy drzwiach

zamkniętych, jeżeli wymaga tego ochrona życia prywatnego strony lub inny ważny

interes prywatny. Postępowanie dotyczące tego wniosku odbywa się przy drzwiach

zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza publicznie.

Art. 97. § 1. Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach

zamkniętych mogą być obecni na sali: strony, ich przedstawiciele ustawowi i

pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony.

§ 2. Ogłoszenie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie odbywa się

publicznie.

2017-09-06

©Telksinoe s. 36/89

Art. 98. § 1. Przewodniczący otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenia, udziela

głosu, zadaje pytania, upoważnia do zadawania pytań i ogłasza orzeczenia.

§ 2. Przewodniczący może odebrać głos, gdy przemawiający go nadużywa, jak

również uchylić pytanie, jeżeli uzna je za niewłaściwe lub zbyteczne.

Art. 99. Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko

z ważnej przyczyny.

Art. 100. § 1. Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem

przewodniczącego spisuje protokół.

§ 2. Z posiedzenia niejawnego sporządza się notatkę urzędową, jeżeli nie

wydano orzeczenia.

Art. 101. § 1. Protokół powinien zawierać:

1) oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia, imiona i nazwiska sędziów,

protokolanta, prokuratora, stron, jak również obecnych na posiedzeniu

przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz oznaczenie sprawy i

wzmiankę co do jawności;

2) przebieg posiedzenia, w szczególności wnioski i twierdzenia stron,

wymienienie zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu oraz

stwierdzenie, czy zostały ogłoszone; jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji

orzeczenia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści

samego rozstrzygnięcia; zamiast podania wniosków i twierdzeń można w

protokole powołać się na pisma przygotowawcze;

3) czynności stron mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

§ 2. Protokół podpisują przewodniczący i protokolant.

Art. 102. Przebieg czynności protokołowanych może być ponadto utrwalony

za pomocą aparatury dźwiękowej, o czym należy przed uruchomieniem aparatury

uprzedzić wszystkie osoby uczestniczące w czynności.

Art. 103. Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na

następnym posiedzeniu, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia

posiedzenia, z którego sporządzono protokół. Od zarządzenia przewodniczącego

strony mogą odwołać się do sądu w terminie siedmiu dni od doręczenia im

zarządzenia.

2017-09-06

©Telksinoe s. 37/89

Art. 104. W toku posiedzenia wnioski, oświadczenia, uzupełnienia i

sprostowania wniosków i oświadczeń można zamieścić w załączniku do protokołu.

Gdy stronę zastępuje adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik

patentowy, przewodniczący może zażądać złożenia takiego załącznika w

wyznaczonym terminie.

Art. 105. Strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na

najbliższym posiedzeniu, zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom

postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która

zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie

uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy

postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo

gdy strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.

Art. 106. § 1. Po wywołaniu sprawy rozprawa rozpoczyna się od

sprawozdania sędziego, który zwięźle przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze

szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi.

§ 2. Po złożeniu sprawozdania, strony – najpierw skarżący, a potem organ –

zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą

ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków.

Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie

kolejności.

§ 3. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody

uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych

wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

§ 4. Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się

na nie przez strony.

§ 5. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się

odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Art. 107. Nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie

wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Art. 108. W razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie,

przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich

wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy.

2017-09-06

©Telksinoe s. 38/89

Art. 109. Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość

zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej

pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi

przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik

wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Art. 110. Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o

toczącym się postępowaniu sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w

sprawie w charakterze stron.

Art. 111. § 1. Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się

przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły

być objęte jedną skargą.

§ 2. Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się

przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli

pozostają one ze sobą w związku.

Art. 112. W razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia

sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w

związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny

w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na

posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 113. § 1. Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za

dostatecznie wyjaśnioną.

§ 2. Można zamknąć rozprawę również w przypadku, gdy ma być

przeprowadzony jeszcze uzupełniający dowód z dokumentów znanych stronom, a

przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne.

Art. 114. Od orzeczeń przewodniczącego wydanych w toku rozprawy strony

mogą odwołać się, do czasu zamknięcia rozprawy, do sądu orzekającego.

Rozdział 8

Postępowanie mediacyjne i uproszczone

Art. 115. § 1. Na wniosek skarżącego lub organu, złożony przed

wyznaczeniem rozprawy, może być przeprowadzone postępowanie mediacyjne,

którego celem jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych

2017-09-06

©Telksinoe s. 39/89

sprawy oraz przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia w

granicach obowiązującego prawa.

§ 2. Postępowanie mediacyjne może być prowadzone mimo braku wniosku

stron o przeprowadzenie takiego postępowania.

Art. 116. § 1. Postępowanie mediacyjne prowadzi sędzia lub referendarz

sądowy wyznaczony przez przewodniczącego wydziału.

§ 2. Posiedzenie mediacyjne odbywa się z udziałem stron.

§ 3. Z przebiegu posiedzenia mediacyjnego spisuje się protokół, w którym

zamieszcza się stanowiska stron, a w szczególności dokonane przez strony ustalenia

co do sposobu załatwienia sprawy. Protokół podpisuje prowadzący postępowanie

mediacyjne oraz strony.

Art. 117. § 1. Na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu

mediacyjnym, organ uchyla lub zmienia zaskarżony akt albo wykonuje lub

podejmuje inną czynność stosownie do okoliczności sprawy w zakresie swojej

właściwości i kompetencji.

§ 2. Jeżeli strony nie dokonają ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy,

podlega ona rozpoznaniu przez sąd.

Art. 118. § 1. Na akt wydany na podstawie ustaleń, o których mowa w art. 117

§ 1, można wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie

trzydziestu dni od dnia doręczenia aktu albo wykonania lub podjęcia czynności.

Skargę sąd rozpoznaje łącznie ze skargą wniesioną w sprawie na akt lub czynność,

w której przeprowadzono postępowanie mediacyjne.

§ 2. Jeżeli skarga na akt lub czynność wydane lub podjęte na podstawie

ustaleń, o których mowa w art. 117 § 1, nie zostanie wniesiona albo skarga ta

zostanie oddalona, sąd umarza postępowanie w sprawie, w której przeprowadzono

postępowanie mediacyjne.

Art. 119. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli:

1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w

art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach

albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia

postępowania;

2017-09-06

©Telksinoe s. 40/89

2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie

uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od

zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;

3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu

administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a

także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia

wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy

zażalenie;

4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie

postępowania.

Art. 120. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu

niejawnym w składzie trzech sędziów.

Art. 121. Sprawa może być również rozpoznana w trybie uproszczonym w

przypadku, o którym mowa w art. 55 § 2.

Art. 122. Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać

sprawę do rozpoznania na rozprawie.

Rozdział 9

Zawieszenie i podjęcie postępowania

Art. 123. Postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w razie zaprzestania

czynności przez sąd wskutek siły wyższej.

Art. 124. § 1. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu:

1) w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich

zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez

przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z

zastrzeżeniem § 3;

2) jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą

braki uniemożliwiające jej działanie;

3) jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje się w miejscowości

pozbawionej wskutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sądu;

4) jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a

sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości;

2017-09-06

©Telksinoe s. 41/89

5) w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego

Trybunałowi Konstytucyjnemu albo Trybunałowi Sprawiedliwości Unii

Europejskiej;

6) w przypadku, o którym mowa w art. 56.

§ 2. W przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1 i 4, zawieszenie ma skutek od

dnia zdarzeń, które je spowodowały. Zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania

orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy.

§ 3. Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot

postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z

osobą zmarłego.

§ 4. Sąd zawiesza, na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,

postępowanie, którego stroną jest podmiot w restrukturyzacji, o którym mowa

w art. 2 pkt 44 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu

Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej

restrukturyzacji (Dz. U. poz. 996), w przypadku gdy jest to niezbędne do

prawidłowego prowadzenia przymusowej restrukturyzacji, w tym zastosowania

instrumentów przymusowej restrukturyzacji.

Art. 125. § 1. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu:

1) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się

postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed

Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii

Europejskiej;

2) jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej

mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej;

3) jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub

niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie

dalszego biegu;

4) w razie śmierci pełnomocnika, chyba że strona działa przed sądem osobiście.

§ 2. Jeżeli postępowanie karne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczęte,

a jego rozpoczęcie zależy od wniosku strony, sąd wyznaczy termin do wszczęcia

postępowania, w innych przypadkach może zwrócić się do właściwego organu.

Art. 126. Sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron.

2017-09-06

©Telksinoe s. 42/89

Art. 127. § 1. W przypadku zawieszenia postępowania na zgodny wniosek

stron lub niemożności nadania sprawie dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje

tylko bieg terminów sądowych, które biegną dalej dopiero od dnia podjęcia

postępowania.

§ 2. We wszystkich innych przypadkach zawieszenia żadne terminy nie biegną

i zaczynają biec dopiero od początku od dnia podjęcia postępowania. Terminy

sądowe należy w miarę potrzeby wyznaczyć na nowo.

§ 3. Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem

tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu

lub czynności. Czynności podejmowane przez strony, a nie dotyczące tych

przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postępowania.

Art. 128. § 1. Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie

przyczyna zawieszenia, w szczególności:

1) w razie śmierci strony – od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców

prawnych zmarłego albo od dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora

spadku;

2) w razie utraty zdolności sądowej – od dnia ustalenia ogólnego następcy

prawnego;

3) w razie braku przedstawiciela ustawowego – od dnia jego ustanowienia;

4) gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania – od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może

jednak i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie.

§ 2. Jeżeli w ciągu roku od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu

postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłej

strony, sąd może z urzędu zwrócić się do sądu spadku o ustanowienie kuratora

spadku, chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony. Czynność tę może

wykonać referendarz sądowy.

Art. 129. § 1. W razie zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron

sąd postanowi podjąć postępowanie na wniosek którejkolwiek z nich, nie wcześniej

niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia postępowania.

2017-09-06

©Telksinoe s. 43/89

§ 2. W razie zawieszenia na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego

postępowania, o którym mowa w art. 124 § 4, sąd postanowi podjąć postępowanie

na wniosek tego Funduszu.

Art. 130. § 1. Sąd umarza zawieszone postępowanie:

1) jeżeli wniosek o podjęcie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek

stron albo z przyczyn wskazanych w art. 125 § 1 pkt 3, nie został zgłoszony w

ciągu trzech lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu;

2) w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność

sądową, a w każdym razie po upływie trzech lat od dnia wydania

postanowienia o zawieszeniu z tej przyczyny;

3) w razie śmierci strony, po upływie pięciu lat od dnia wydania postanowienia

o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny.

§ 2. Umorzenie zawieszonego postępowania przed Naczelnym Sądem

Administracyjnym powoduje uprawomocnienie się orzeczenia wojewódzkiego sądu

administracyjnego.

Art. 131. Postanowienie w przedmiocie zawieszenia, podjęcia i umorzenia

postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o

zawieszeniu postępowania i o odmowie podjęcia postępowania przysługuje

zażalenie.

Rozdział 10

Orzeczenia sądowe

Art. 132. Sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem.

Art. 133. § 1. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt

sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2.

Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu

uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi.

§ 2. Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo.

§ 3. Rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności

ujawniły się dopiero po jej zamknięciu.

2017-09-06

©Telksinoe s. 44/89

Art. 134. § 1. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak

związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z

zastrzeżeniem art. 57a.

§ 2. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że

stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego

aktu lub czynności.

Art. 135. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia

prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich

postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli

jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Art. 136. Wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi

odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku.

Art. 137. § 1. Sąd wydaje wyrok po niejawnej naradzie sędziów. Przebieg

narady i głosowanie nad orzeczeniem jest tajne, a zwolnienie od zachowania w tym

względzie tajemnicy, z zastrzeżeniem § 3, nie jest dopuszczalne. Narada obejmuje

dyskusję, głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem i zasadniczymi powodami

rozstrzygnięcia oraz spisanie sentencji wyroku.

§ 2. Przewodniczący zbiera głosy sędziów, poczynając od najmłodszego

stażem na stanowisku sędziego sądu administracyjnego, sam zaś głosuje ostatni.

Sprawozdawca, jeżeli jest wyznaczony, głosuje pierwszy. Wyrok zapada

większością głosów. Sędzia, który przy głosowaniu nie zgodził się z większością,

może przy podpisywaniu sentencji zgłosić zdanie odrębne i obowiązany jest

uzasadnić je na piśmie przed podpisaniem uzasadnienia. Zdanie odrębne może

dotyczyć także samego uzasadnienia.

§ 3. Zgłoszenie zdania odrębnego podaje się do wiadomości, a jeżeli członek

składu orzekającego, który zgłosił zdanie odrębne, wyraził na to zgodę, także jego

nazwisko.

§ 4. Sentencję wyroku podpisuje cały skład sądu.

Art. 138. Sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona i

nazwiska sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę

i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę

skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu.

2017-09-06

©Telksinoe s. 45/89

Art. 139. § 1. Ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu, na

którym zamknięto rozprawę. Jednakże w sprawie zawiłej sąd może odroczyć

ogłoszenie wyroku na czas do czternastu dni. W postanowieniu o odroczeniu sąd

powinien wyznaczyć termin ogłoszenia wyroku i ogłosić go niezwłocznie po

zamknięciu rozprawy. Termin ten może być przedłużony tylko raz i co najwyżej o

siedem dni.

§ 2. Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym. Nieobecność stron

nie wstrzymuje ogłoszenia. Jeżeli ogłoszenie było odroczone, może go dokonać

jednoosobowo przewodniczący lub jeden z sędziów składu orzekającego.

§ 3. Ogłoszenia wyroku dokonuje się przez odczytanie sentencji. W czasie

ogłaszania wyroku wszyscy obecni, z wyjątkiem sądu, stoją. Po ogłoszeniu sentencji

przewodniczący lub sędzia sprawozdawca podaje ustnie zasadnicze powody

rozstrzygnięcia, może jednak tego zaniechać, jeżeli sprawa była rozpoznawana przy

drzwiach zamkniętych.

§ 4. Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się

stronom, jeżeli uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu.

§ 5. Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym, podlega niezwłocznie

publicznemu udostępnieniu w sekretariacie sądu, przez okres czternastu dni.

Art. 140. § 1. Stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy

podatkowego lub rzecznika patentowego obecnej przy ogłoszeniu wyroku,

przewodniczący udziela wskazówek co do terminu i sposobu wniesienia środka

odwoławczego.

§ 2. Stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego

lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna

przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku

doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka

odwoławczego.

§ 3. Jeżeli sąd doręcza odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu

niejawnym stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy

podatkowego lub rzecznika patentowego poucza ją o terminie i sposobie wniesienia

środka odwoławczego.

2017-09-06

©Telksinoe s. 46/89

Art. 141. § 1. Uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie

czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku

wydanego na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza

się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku

albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w

terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.

§ 2a. W sprawie zawiłej, w razie niemożności sporządzenia uzasadnienia w

terminie, o którym mowa w § 1 i 2, prezes sądu może przedłużyć ten termin na czas

oznaczony, nie dłuższy niż trzydzieści dni.

§ 3. Odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem

wydanym na posiedzeniu niejawnym.

§ 4. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu

sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę

prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi

sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie

powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Art. 142. § 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza

się każdej stronie.

§ 2. Jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony, odpis

wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek.

Art. 143. Uzasadnienie wyroku podpisują sędziowie, którzy brali udział w

jego wydaniu. Jeżeli którykolwiek z sędziów nie może podpisać uzasadnienia,

przewodniczący lub inny sędzia składu orzekającego zaznacza na wyroku

przyczynę braku podpisu.

Art. 144. Sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a

jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym – od podpisania sentencji

wyroku.

Art. 145. § 1. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2017-09-06

©Telksinoe s. 47/89

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny

wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli

zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania

administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli

zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego

lub w innych przepisach.

§ 2. W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym

postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w

przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się

z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano

zaskarżoną decyzję lub postanowienie.

§ 3. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę

do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to

postępowanie.

Art. 145a. § 1. W przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt

2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do

wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób

załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono

uznaniu organu.

§ 2. O wydaniu decyzji lub postanowienia, o których mowa w § 1, właściwy

organ zawiadamia sąd w terminie siedmiu dni od dnia ich wydania. W przypadku

niezawiadomienia sądu, może on orzec o wymierzeniu organowi grzywny w

wysokości określonej w art 154 § 6. Postanowienie może być wydane na

posiedzeniu niejawnym.

§ 3. W przypadku niewydania decyzji lub postanowienia, o których mowa w §

1, w określonym przez sąd terminie, strona może wnieść skargę, żądając wydania

orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku.

Sąd wyda orzeczenie w tym przedmiocie, jeżeli pozwalają na to okoliczności

sprawy. W wyniku rozpoznania skargi sąd stwierdza czy niewydanie decyzji lub

2017-09-06

©Telksinoe s. 48/89

postanowienia miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i może ponadto z

urzędu albo na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę w wysokości

określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę

pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Art. 146. § 1. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa

w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub

odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.

§ 2. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt

4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów

prawa.

Art. 147. § 1. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa

w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w

części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis

szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

§ 2. Rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie

uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym

w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym.

Art. 148. Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt

nadzoru uchyla ten akt.

Art. 149. § 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe

prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt

1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art.

3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo

do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku

wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia

postępowania.

2017-09-06

©Telksinoe s. 49/89

§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe

prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem

prawa.

§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec

o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to

charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu

faktycznego i prawnego.

§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu

albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej

w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do

wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Art. 150. W sprawach skarg na akty i czynności niewymienione w art. 145–

148 sąd uwzględniając skargę uchyla lub stwierdza bezskuteczność aktu lub

czynności.

Art. 151. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala

skargę odpowiednio w całości albo w części.

Art. 152. § 1. W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują

one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd

postanowi inaczej.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do aktów prawa miejscowego.

Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub

przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy,

chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Art. 154. § 1. W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na

bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim

pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia

sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu

organowi grzywny.

§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu

lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy

oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i

2017-09-06

©Telksinoe s. 50/89

prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe

prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem

prawa.

§ 3. Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której

mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia

skargi.

§ 4. Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu,

służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.

§ 5. Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie

wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia

wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może

wnieść powództwo do sądu powszechnego.

§ 6. Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości

dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce

narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu

Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

§ 7. Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego

sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Art. 155. § 1. W razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych

naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład

orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy

lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach.

§ 2. Organ, który otrzymał postanowienie, obowiązany jest je rozpatrzyć i

powiadomić w terminie trzydziestu dni sąd o zajętym stanowisku.

§ 3. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § 2, sąd

może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 §

6. Postanowienie wydaje się na posiedzeniu niejawnym.

Art. 156. § 1. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy

pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki.

§ 2. Sprostowanie sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym. O

sprostowaniu umieszcza się wzmiankę na oryginale wyroku, a na żądanie stron

2017-09-06

©Telksinoe s. 51/89

także na udzielonych im odpisach. Dalsze odpisy powinny być zredagowane w

brzmieniu uwzględniającym postanowienie o sprostowaniu.

§ 3. Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd

ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji.

Art. 157. § 1. Strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z

urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek

o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w

wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był

zamieścić z urzędu.

§ 1a. Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega

odrzuceniu. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może

rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że

uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów.

Art. 158. Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co

do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu

niejawnym.

Art. 159. Wniosek o sprostowanie, uzupełnienie lub wykładnię wyroku nie ma

wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

Art. 160. Jeżeli ustawa niniejsza nie przewiduje wydania wyroku, sąd wydaje

orzeczenie w formie postanowienia.

Art. 161. § 1. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:

1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;

2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do

praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w

sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego

postępowania;

3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

§ 2. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu

niejawnym.

2017-09-06

©Telksinoe s. 52/89

Art. 162. Rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniach niekończących

postępowania w sprawie, wydanych na posiedzeniach jawnych, wpisuje się do

protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przysługuje na nie zażalenie.

Art. 163. § 1. Postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy

podlegają one zaskarżeniu i doręcza stronom.

§ 2. Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu

stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy

doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę

występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub

rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka

odwoławczego.

§ 3. Uzasadnienie, o którym mowa w § 1 i 2, należy sporządzić w terminie

siedmiu dni od dnia wydania postanowienia.

Art. 164. Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili,

w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie

uzasadnia, od chwili podpisania sentencji.

Art. 165. Postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być

uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były

zaskarżone, a nawet prawomocne.

Art. 166. Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli

ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 167. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do zarządzeń

przewodniczącego.

Art. 167a. § 1. Do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje

się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień

sądu.

§ 2. Od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w

art. 30 § 1, art. 49 § 2 oraz art. 234 § 2, przysługuje sprzeciw. Sprzeciw rozpoznaje

sąd, w którym wydano zaskarżone orzeczenie.

§ 3. W razie wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie, przeciwko

któremu został on wniesiony, traci moc.

2017-09-06

©Telksinoe s. 53/89

§ 4. Sprzeciw wnosi się do sądu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia

stronie zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, chyba że przepis

szczególny stanowi inaczej.

§ 5. Sprzeciw wniesiony po upływie terminu sąd odrzuca.

§ 6. Sąd rozpoznaje sprawę jako sąd pierwszej instancji, chyba że przepis

szczególny stanowi inaczej.

Rozdział 11

Prawomocność orzeczeń

Art. 168. § 1. Orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co

do niego środek odwoławczy.

§ 2. Mimo niedopuszczalności odrębnego zaskarżenia nie stają się

prawomocne postanowienia podlegające rozpoznaniu przez Naczelny Sąd

Administracyjny, gdy Sąd ten rozpoznaje sprawę, w której je wydano.

§ 3. Jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w

części pozostałej z upływem terminu do zaskarżenia, chyba że Naczelny Sąd

Administracyjny może z urzędu rozpoznać sprawę także w tej części.

Art. 169. § 1. Prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony oraz

w przypadku, o którym mowa w art. 286 § 1, wojewódzki sąd administracyjny na

posiedzeniu niejawnym. Postanowienie doręcza się tylko stronie, która złożyła

wniosek.

§ 2. Postanowienie stwierdzające prawomocność orzeczenia wojewódzkiego

sądu administracyjnego może wydać referendarz sądowy.

Art. 170. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał,

lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie

przewidzianych także inne osoby.

Art. 171. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego,

co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

Art. 172. Naczelny Sąd Administracyjny unieważnia prawomocne orzeczenie

sądu administracyjnego wydane w sprawie, która ze względu na osobę lub

przedmiot nie podlegała orzecznictwu sądu administracyjnego w chwili orzekania i

odrzuca skargę, jeżeli orzeczenie to nie może być wzruszone w trybie

2017-09-06

©Telksinoe s. 54/89

przewidzianym w ustawie. Sąd orzeka na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego. Do rozpoznania wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o

rozpoznaniu skargi kasacyjnej.

DZIAŁ IV

Środki odwoławcze

Rozdział 1

Skarga kasacyjna

Art. 173. § 1. Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku

lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem

przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2–4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3,

przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

§ 2. Skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw

Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z

uzasadnieniem.

Art. 174. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe

zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny

wpływ na wynik sprawy.

Art. 175. § 1. Skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub

radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia,

prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo

profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej

przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi

prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

§ 3. Skarga kasacyjna może być sporządzona przez:

1) doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz

w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami;

2) rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej.

Art. 176. § 1. Skarga kasacyjna powinna zawierać:

2017-09-06

©Telksinoe s. 55/89

1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone

w całości, czy w części;

2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie;

3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego

uchylenia lub zmiany.

§ 2. Poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna

czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać

wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się

rozprawy.

Art. 177. § 1. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony

wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie

odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

§ 2. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wiąże również

prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli

jednak orzeczenia nie doręcza się stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich

i Rzecznik Praw Dziecka mogą w terminie trzydziestu dni od dnia wydania

orzeczenia wystąpić o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i wnieść skargę

kasacyjną w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z

uzasadnieniem.

§ 3. W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy

prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu

orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z

uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o

sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej

biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie

wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

§ 4. Jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza

podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia

skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z

odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie.

Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia

odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia.

2017-09-06

©Telksinoe s. 56/89

§ 5. Przepisu § 4 zdanie trzecie nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia

nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim

przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę

okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub

Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika.

§ 6. W przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie

obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub

rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do

wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia

doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to

postanowienie – wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego

postępowanie w tym przedmiocie.

Art. 177a. Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art.

176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie,

przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod

rygorem odrzucenia skargi.

Art. 178. Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym

skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn

niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła

w wyznaczonym terminie.

Art. 178a. Wojewódzki sąd administracyjny umorzy na posiedzeniu

niejawnym postępowanie kasacyjne, jeżeli strona skutecznie cofnęła skargę

kasacyjną przed jej przedstawieniem wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi

Administracyjnemu. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 179. Strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do

wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie

czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Po upływie terminu na wniesienie

odpowiedzi lub po zarządzeniu doręczenia odpowiedzi wnoszącemu skargę

kasacyjną, wojewódzki sąd administracyjny niezwłocznie przedstawi skargę

kasacyjną wraz z odpowiedzią i aktami sprawy Naczelnemu Sądowi

Administracyjnemu.

2017-09-06

©Telksinoe s. 57/89

Art. 179a. Jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu

Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w

sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są

oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie

rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania

kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od

wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Art. 180. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci

skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd

administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych

braków.

Art. 181. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na

rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 2. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku,

wydaje wyrok, a rozpoznając skargę kasacyjną od postanowienia – wydaje

postanowienie.

Art. 182. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu

niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu

administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.

§ 2. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na

posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a

pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej,

nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

§ 3. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w

składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie

trzech sędziów.

Art. 183. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach

skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

§ 2. Nieważność postępowania zachodzi:

1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna;

2017-09-06

©Telksinoe s. 58/89

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego

do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy

pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;

3) jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed

sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie

osądzona;

4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli

w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy;

5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw;

6) jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest

właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.

Art. 184. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie

ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego

uzasadnienia odpowiada prawu.

Art. 185. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi

kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę

do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a gdyby sąd ten nie

mógł rozpoznać jej w innym składzie innemu sądowi.

§ 2. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje

ją w innym składzie.

Art. 186. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uchyla

wyrok także w części niezaskarżonej, jeżeli zachodzi nieważność postępowania.

Art. 187. § 1. Jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się

zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny

może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia

składowi siedmiu sędziów tego Sądu.

§ 2. Uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego

jest w danej sprawie wiążąca.

§ 3. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów może przejąć

sprawę do rozpoznania.

2017-09-06

©Telksinoe s. 59/89

Art. 188. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi

kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że

istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

Art. 189. Jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do

umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny

Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz

odrzuca skargę lub umarza postępowanie.

Art. 190. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią

prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można

oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu

sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez

Naczelny Sąd Administracyjny.

Art. 191. Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje

również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie

podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie

sprawy.

Art. 192. Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 123–125,

postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ulega zawieszeniu

jedynie na zgodny wniosek stron.

Art. 193. Jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed

Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się

odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym,

z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia

w terminie trzydziestu dni. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną

zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Rozdział 2

Zażalenie

Art. 194. § 1. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje

na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach

przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest:

1) przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu;

2017-09-06

©Telksinoe s. 60/89

1a) odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2–4 oraz

art. 220 § 3;

1b) umorzenie postępowania;

2) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia,

innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61;

3) (uchylony)

4) odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku;

5) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa;

5a) odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia;

6) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego;

7) odrzucenie skargi kasacyjnej;

8) odrzucenie zażalenia;

9) zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej;

10) ukaranie grzywną.

§ 2. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia.

§ 3. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma

w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i

wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia.

§ 4. Zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej,

powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2

i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 195. § 1. Akta sprawy wraz z zażaleniem wojewódzki sąd

administracyjny przedstawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu po

doręczeniu zażalenia pozostałym stronom. Odpowiedź na zażalenie może być

wniesiona wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie siedmiu dni

od doręczenia zażalenia.

§ 2. Jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście

uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone

postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu

Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby

sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują

środki odwoławcze na zasadach ogólnych.

2017-09-06

©Telksinoe s. 61/89

§ 3. Jeżeli postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe przed

przedstawieniem zażalenia wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi

Administracyjnemu, wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym

umarza to postępowanie. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 196. Wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie

zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Postanowienie

takie może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

Art. 197. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na

posiedzeniu niejawnym.

§ 2. Do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się

odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2.

Art. 198. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na

zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia.

DZIAŁ V

Koszty postępowania

Rozdział 1

Zwrot kosztów postępowania między stronami

Art. 199. Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w

sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 200. W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji

przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął

zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia

postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia

praw.

Art. 201. § 1. Zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie

umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3.

§ 2. W razie umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 118 §

2, przepis art. 206 stosuje się odpowiednio.

2017-09-06

©Telksinoe s. 62/89

Art. 202. § 1. Jeżeli po stronie skarżącej występuje kilku uprawnionych w

sprawie, zwrot kosztów przysługuje każdemu z nich odpowiednio do udziału w

sprawie.

§ 2. Jeżeli uprawnienia lub obowiązki skarżących, o których mowa w § 1,

związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, zwrot kosztów następuje na ich

rzecz solidarnie.

Art. 203. Stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot

poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego:

1) od organu – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony

wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę;

2) od skarżącego – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został

uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.

Art. 204. W razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę

kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego

poniesione przez:

1) organ – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji

oddalający skargę;

2) skarżącego – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej

instancji uwzględniający skargę.

Art. 205. § 1. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez

stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą

prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do

sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego

wskutek stawiennictwa w sądzie.

§ 2. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez

adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż

stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub

radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego

stawiennictwa strony.

§ 3. Przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz

utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w

2017-09-06

przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 623).

§ 4. Przepisy § 2 i 3 stosuje się odpowiednio do strony reprezentowanej przez

doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego.

Art. 206. Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia

zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga

została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu

sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

Art. 207. § 1. Przepisy art. 202, art. 205 i art. 206 mają odpowiednie

zastosowanie w przypadkach, o których mowa w art. 203 i art. 204.

§ 2. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od

zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części.

Art. 208. Niezależnie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, art. 203,

art. 204 i art. 207, sąd może włożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów – w całości

lub w części – wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym

postępowaniem.

Art. 209. Wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym

orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201,

art. 203 i art. 204.

Art. 210. § 1. Strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli

najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie

orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą

bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego

sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie.

§ 2. Przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu

niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego,

doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach

należnych stronie sąd orzeka z urzędu.

2017-09-06

Rozdział 2

Koszty sądowe

Oddział 1

Przepisy ogólne

Art. 211. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków.

Art. 212. § 1. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna.

§ 2. Opłaty sądowe są dochodami budżetu państwa.

Art. 213. Do wydatków zalicza się w szczególności:

1) należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie;

2) koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom

sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem

sądowym, określone w odrębnych przepisach.

Art. 214. § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów

sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub

powodujące wydatki.

§ 2. Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki

związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W

przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego

uprawnienia lub obowiązku.

Art. 215. § 1. W każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w

danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości

zależy wysokość opłaty.

§ 2. Oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia zaokrągla się wzwyż do

pełnych złotych.

Art. 216. Jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi

ona wartość przedmiotu zaskarżenia.

Art. 217. Do wartości przedmiotu zaskarżenia nie wlicza się odsetek i kosztów

związanych z należnością główną.

Art. 218. Przewodniczący może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia

oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie.

2017-09-06

Art. 219. § 1. Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma

podlegającego opłacie.

§ 2. Opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu

administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Końcówki opłat

zaokrągla się wzwyż do pełnych złotych.

Art. 220. [§ 1. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego

nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3,

przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma

bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania.

W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o

pozostawieniu pisma bez rozpoznania.]

<§ 1. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie

zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym Nowe brzmienie

§ 1 oraz dodany §

przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego 3a w art. 220

wejdą w życie z

pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w 15.05.2018 r. (Dz.

terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego U. z 2014 r. poz.

183 oraz z 2016 r.

upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu poz. 1579).

pisma bez rozpoznania.>

§ 2. Jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą,

która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznaczy termin do

uiszczenia opłaty nie krótszy niż dwa miesiące.

§ 3. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie

postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis,

podlegają odrzuceniu przez sąd.

<§ 3a. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie

postępowania wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, od których

pomimo wezwania nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 235a,

podlegają odrzuceniu przez sąd.>

§ 4. Zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu

pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych

wymienionych w § 3, wolne jest od wpisu.

Art. 221. (uchylony)

2017-09-06

Art. 222. Nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega

ono odrzuceniu.

Art. 223. § 1. Przepisy art. 220 i art. 222 stosuje się odpowiednio, gdy

obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstanie na skutek ustalenia

wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia, cofnięcia przyznanego prawa pomocy,

albo uchylenia kurateli przed wyznaczeniem terminu rozprawy.

§ 2. Jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym

postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która

obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika

obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę.

Art. 224. Jeżeli w toku postępowania sąd nie orzekł o obowiązku ponoszenia

kosztów sądowych lub też orzeczeniem nie objął całej kwoty należnej z tego tytułu,

postanowienie w tym przedmiocie wyda na posiedzeniu niejawnym wojewódzki sąd

administracyjny.

Art. 225. Opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części

postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami

należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca

się stronie z urzędu na jej koszt.

Art. 226. § 1. Prawo do żądania kosztów sądowych przedawnia się z upływem

trzech lat licząc od dnia, w którym koszty należało uiścić.

§ 2. Prawo strony do żądania zwrotu opłaty sądowej lub zaliczki na pokrycie

wydatków przedawnia się z upływem trzech lat licząc od dnia powstania tego prawa.

Art. 227. § 1. Zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz

postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów

sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy.

§ 2. Od zażaleń, o których mowa w § 1, nie pobiera się opłat sądowych.

Art. 228. Grzywny orzeczone w postępowaniu przed sądem administracyjnym

są także, oprócz kosztów sądowych, dochodami budżetu państwa. Należności te

podlegają egzekucji sądowej bez nadawania orzeczeniu klauzuli wykonalności.

Art. 229. § 1. Należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz

grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z

2017-09-06

wyjątkiem grzywien, o których mowa w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art. 154 § 1,

mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona

na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami

lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami.

§ 2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i

tryb umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub

rozłożenia na raty należności określonych w § 1. W rozporządzeniu należy określić

organy uprawnione do umarzania, odraczania, rozkładania na raty oraz cofania

odroczenia i rozłożenia na raty należności, okresy na jakie należności te mogą być

odroczone lub rozłożone na raty, zakres umorzenia, sposób udokumentowania

wniosku przez dłużnika, a także przypadki, w których należności mogą być

umorzone z urzędu w całości lub w części.

Oddział 2

Wpis

Art. 230. § 1. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem

administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały.

§ 2. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie

oraz skarga o wznowienie postępowania.

Art. 231. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem

zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały.

Art. 232. § 1. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od:

1) pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy;

2) zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną, jeżeli zażalenie

zostało uwzględnione.

§ 2. Postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na

posiedzeniu niejawnym.

Art. 233. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz

szczegółowe zasady pobierania wpisu. W rozporządzeniu należy uwzględnić, że

wpis nie może być niższy niż sto złotych, wpis stosunkowy nie może być wyższy

niż 4% wartości przedmiotu zaskarżenia i nie może przekraczać stu tysięcy złotych,

2017-09-06

a wpis stały wyższy niż dziesięć tysięcy złotych, oraz że wpis stały powinien być

zróżnicowany w zależności od rodzaju i charakteru sprawy.

Oddział 3

Opłata kancelaryjna

Art. 234. § 1. Za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów,

zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę

kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3.

§ 2. Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na

skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia,

pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego

doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza

ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do

jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się.

§ 3. Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem,

podlegający doręczeniu z urzędu.

§ 4. Czynności, o których mowa w § 2, może wykonywać referendarz sądowy.

Art. 235. Opłatę kancelaryjną pobiera się także za odpisy, wyciągi, kopie i

wydruki oraz zaświadczenia i inne dokumenty wydawane na podstawie zbiorów

Dodany art. 235a

gromadzonych i prowadzonych w sądzie poza aktami sprawy. i nowe brzmienie

art. 236 wejdą w

15.05.2018 r. (Dz.

i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane U. z 2014 r. poz.

183 oraz z 2016 r.

w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji poz. 1579).

elektronicznej do odbioru pism.>

[Art. 236. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat

kancelaryjnych. W rozporządzeniu należy uwzględnić, że opłatę pobiera się za

każdą stronę wydanego dokumentu, wysokość opłaty za odpis orzeczenia z

uzasadnieniem sporządzonego na wniosek nie może być wyższa niż dwieście złotych

oraz określić podwyższenie opłaty za wydanie dokumentu sporządzonego w języku

obcym lub zawierającego tabelę.]

opłat kancelaryjnych. W rozporządzeniu należy uwzględnić, że opłatę pobiera

2017-09-06

się za każdą stronę wydanego dokumentu, wysokość opłaty za odpis orzeczenia

z uzasadnieniem sporządzonego na wniosek nie może być wyższa niż dwieście

złotych, a wysokość opłaty za wydruki dokumentów elektronicznych nie może

przekraczać rzeczywistych kosztów ich tworzenia, oraz określić podwyższenie

opłaty za wydanie dokumentu sporządzonego w języku obcym lub

zawierającego tabelę.>

Oddział 4

Wydatki

Art. 237. § 1. Strona, która wniosła o podjęcie czynności połączonej z

wydatkami, obowiązana jest wpłacić zaliczkę na ich pokrycie.

§ 2. Jeżeli wniosek złożyło kilka stron albo sąd zarządził wykonanie czynności

z urzędu, zaliczkę powinny wpłacić strony w częściach równych lub w innym

stosunku według uznania sądu.

§ 3. Sąd oznaczy wysokość zaliczki i termin jej wpłacenia. Jeżeli

przewidywane wydatki okażą się większe od wpłaconej zaliczki, sąd nakaże jej

uzupełnienie.

Art. 238. § 1. W razie niewpłacenia zaliczki przez strony stosownie do art.

237, kwotę potrzebną na pokrycie wydatków wykłada się tymczasowo z części

budżetu sądu administracyjnego. Wyłożona kwota jest należnością budżetu

państwa, którą zwraca strona zobowiązana do wpłacenia zaliczki.

§ 2. Przewodniczący wezwie stronę zobowiązaną do wpłacenia zaliczki, aby

w terminie czternastu dni, a jeżeli mieszka ona za granicą – w wyznaczonym

terminie, nie krótszym niż dwa miesiące, uiściła kwotę wyłożoną z budżetu.

§ 3. W razie bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w § 2, sąd wyda

na posiedzeniu niejawnym postanowienie nakazujące ściągnięcie wyłożonej kwoty

bez wstrzymania biegu postępowania.

§ 4. Przepisy § 1–3 nie mają zastosowania w przypadku, gdy niepodjęcie

czynności, o której mowa w art. 237 § 1, stanowi przesłankę do zawieszenia

postępowania.

2017-09-06

Rozdział 3

Zwolnienie od kosztów sądowych

Oddział 1

Przepisy ogólne

Art. 239. § 1. Nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych:

1) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie

postępowania w sprawach:

a) z zakresu pomocy i opieki społecznej,

b) dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i

uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej,

c) dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń

rehabilitacyjnych,

d) ze stosunków pracy i stosunków służbowych,

e) z zakresu ubezpieczeń społecznych,

f) z zakresu powszechnego obowiązku obrony,

g) udzielania cudzoziemcom ochrony,

h) dotyczących dodatków mieszkaniowych;

2) prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka;

3) kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla

danej sprawy;

4) strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed

sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w

prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa.

§ 2. Nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku

publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego

i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących

prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje

pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia

2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz.

239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania

publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o

wolontariacie.

2017-09-06

Art. 240. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, zwolnić

organizacje społeczne od obowiązku uiszczania wpisu w ich własnych sprawach, a

także cofnąć to zwolnienie. Dotyczyć to powinno zwolnienia w sprawach

prowadzonych w związku z działalnością naukową, oświatową, kulturalną,

dobroczynną oraz pomocy i opieki społecznej.

Art. 241. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie

prawa lub w postanowieniu sądu administracyjnego bez określenia zakresu tego

zwolnienia – oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat

sądowych, jak i ponoszenia wydatków.

Art. 242. Wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych wykładane są z

części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia.

Oddział 2

Prawo pomocy

Art. 243. § 1. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek

złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten

wolny jest od opłat sądowych.

§ 2. (uchylony)

Art. 244. § 1. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz

ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika

patentowego.

§ 2. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub

rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem

pełnomocnictwa.

§ 3. Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę

podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada

okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub

Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze

wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem

patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub

rzecznika patentowego wskazanego przez stronę.

2017-09-06

Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub

częściowym.

§ 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów

sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub

rzecznika patentowego.

§ 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od

opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat

sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego,

doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

§ 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na

zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty

pieniężnej.

Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść

jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych

kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i

rodziny.

§ 2. Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej

osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:

1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na

poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na

poniesienie pełnych kosztów postępowania.

§ 3. Adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika

patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w

innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub

rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy

podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o

prawie pomocy.

Art. 247. Prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej

bezzasadności jej skargi.

2017-09-06

Art. 248. Przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu

kosztów postępowania, jeżeli obowiązek taki wynika z innych przepisów.

Art. 249. Przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części,

jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub

przestały istnieć.

Art. 249a. Jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się

zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

Art. 250. § 1. Wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo

rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad

określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych,

doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i

udokumentowanych wydatków.

§ 2. W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o

którym mowa w § 1.

Art. 251. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je

uzyskała.

Art. 252. § 1. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać

oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach,

a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym

oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku

prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem

patentowym.

§ 1a. Oświadczenia, o których mowa w § 1, składa się pod rygorem

odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający

oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści:

„Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego

oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie sądu o odpowiedzialności karnej

za złożenie fałszywego oświadczenia.

§ 2. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru.

§ 3. Postanowienie o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa

pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy

2017-09-06

doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Środek zaskarżenia przysługuje

wyłącznie wnioskodawcy.

Art. 253. § 1. O wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy

podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej

rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady

Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając

postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. W przypadku, gdy ustanowienie

pełnomocnika ma nastąpić po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga

kasacyjna, sąd zawiadamia o tym właściwą radę.

§ 2. Okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych,

Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników

Patentowych, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym

mowa w § 1, wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając o tym niezwłocznie

pełnomocnika oraz sąd. W zawiadomieniu kierowanym do sądu właściwa rada

wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego pełnomocnika oraz jego adres do

doręczeń. W przypadku ustanowienia pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, od

którego przysługuje skarga kasacyjna, właściwa rada informuje również

niezwłocznie sąd o dacie zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu.

§ 3. Jeżeli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy

ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego,

właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych,

Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników

Patentowych, na wniosek ustanowionego adwokata, radcy prawnego, doradcy

podatkowego lub rzecznika patentowego, wyznaczy w razie potrzeby adwokata,

radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego z innej

miejscowości.

Art. 254. § 1. Wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o

przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego

wojewódzkiego sądu administracyjnego.

§ 2. Strona, która nie ma miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby na

obszarze właściwości sądu, o którym mowa w § 1, może złożyć wniosek w innym

2017-09-06

wojewódzkim sądzie administracyjnym. Wniosek ten przesyła się niezwłocznie do

sądu właściwego.

Art. 255. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w

art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego

i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest

obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie

lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów

lub stanu rodzinnego.

Art. 256. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:

1) wzór i sposób udostępniania urzędowego formularza, o którym mowa w art.

252 § 2, odpowiadającego wymaganiom przewidzianym dla pism strony,

szczególnym wymaganiom postępowania o przyznaniu prawa pomocy,

zawierającego niezbędne pouczenie co do sposobu jego wypełnienia i skutków

niedostosowania się do określonych wymagań oraz klauzulę, o której mowa w

art. 252 § 1a;

2) rodzaje dokumentów źródłowych, o których mowa w art. 255, oraz okresy, za

jakie mają być dokumentowane dane o majątku, dochodach i stanie

rodzinnym; dokumentami tymi mogą być w szczególności odpisy zeznań

podatkowych, wyciągi lub wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w

tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrów urzędowych, odpis

aktualnych bilansów oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń,

honorariów i innych należności i otrzymywanych świadczeń.

Art. 257. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na

urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym

terminie, pozostawia się bez rozpoznania.

Art. 258. § 1. Czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje

referendarz sądowy.

§ 2. Do czynności, o których mowa w § 1, należą w szczególności:

1) przyjmowanie wniosków o przyznanie prawa pomocy;

2) przesyłanie wniosków o przyznanie prawa pomocy do właściwego sądu;

3) badanie złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy co do wymogów

formalnych, a także co do ich treści;

2017-09-06

4) przekazywanie wniosków do rozpoznania sądowi w przypadku, o którym

mowa w art. 247;

5) wzywanie stron do uzupełnienia braków formalnych wniosków, a także do

złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów;

6) wydawanie zarządzeń o pozostawieniu wniosków bez rozpoznania;

7) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu,

odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie

przyznania prawa pomocy;

8) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu

wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub

rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa

pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

§ 3. (uchylony)

§ 4. Czynności, o których mowa w § 2, może w szczególnie uzasadnionych

przypadkach wykonywać sąd. Na postanowienia albo zarządzenie sądu, o których

mowa w § 2 pkt 6–8, przysługuje zażalenie.

Art. 259. § 1. Od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt

6–8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy

mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w

terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw

wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika

patentowego wymaga uzasadnienia.

§ 2. Sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie

zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego,

doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd

odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. Jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został

prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1, mają

skutki prawomocnego orzeczenia sądu.

Art. 260. § 1. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których

mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone

2017-09-06

zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w

mocy.

§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia

lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd

orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

§ 3. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Art. 261. Od sprzeciwu i zażaleń wnoszonych w sprawie prawa pomocy nie

pobiera się opłat sądowych.

Art. 262. Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym

zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie

do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia

kosztów sądowych.

Art. 263. (uchylony)

DZIAŁ VI

Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego

Art. 264. § 1. Uchwały przewidziane w art. 15 § 1 pkt 2 i 3 Naczelny Sąd

Administracyjny podejmuje w składzie siedmiu sędziów, całej Izby lub w pełnym

składzie.

§ 2. Uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2, Naczelny Sąd

Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej

Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw

Dziecka, a uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 3, na podstawie

postanowienia składu orzekającego.

§ 3. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego kieruje wniosek do

rozstrzygnięcia przez jeden ze składów określonych w § 1.

§ 4. Skład siedmiu sędziów może – w formie postanowienia – przekazać

zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Izby, a Izba pełnemu

składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Art. 265. W posiedzeniu całego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego

lub posiedzeniu Izby udział Prokuratora Generalnego lub jego zastępcy jest

2017-09-06

obowiązkowy. W posiedzeniu składu siedmiu sędziów bierze udział prokurator

Prokuratury Krajowej lub prokurator innej jednostki organizacyjnej prokuratury,

delegowany do wykonywania czynności w Prokuraturze Krajowej i wyznaczony

przez Prokuratora Generalnego lub jego zastępcę do udziału w posiedzeniach

Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Art. 266. § 1. Do podjęcia uchwały przez pełny skład Naczelnego Sądu

Administracyjnego lub przez pełny skład Izby wymagana jest obecność co najmniej

dwóch trzecich sędziów każdej z Izb.

§ 2. Uchwały podejmowane są w głosowaniu jawnym zwykłą większością

głosów.

Art. 267. Naczelny Sąd Administracyjny może – w formie postanowienia –

odmówić podjęcia uchwały, zwłaszcza gdy nie zachodzi potrzeba wyjaśnienia

wątpliwości.

Art. 268. Wniosek o podjęcie uchwały oraz uchwały Naczelnego Sądu

Administracyjnego wymagają uzasadnienia.

Art. 269. § 1. Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający

sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej

Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego,

przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu

składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

§ 2. W przypadkach, o których mowa w § 1, skład siedmiu sędziów, skład Izby

lub pełny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego podejmuje ponowną uchwałę.

Przepisu art. 267 nie stosuje się.

§ 3. Jeżeli skład jednej Izby Naczelnego Sądu Administracyjnego

wyjaśniający zagadnienie prawne nie podziela stanowiska zajętego w uchwale innej

Izby, przedstawia to zagadnienie do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Naczelnego

Sądu Administracyjnego.

DZIAŁ VII

Wznowienie postępowania

Art. 270. W przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać

wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.

2017-09-06

Art. 271. Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności:

1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał

sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się

orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była

należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była

pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli

przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak

reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła

dokonane czynności procesowe.

Art. 272. § 1. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku,

gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z

Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało

wydane orzeczenie.

§ 2. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się

w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka

odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia

postanowienia o odrzuceniu.

§ 3. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy

potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na

podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską.

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o

wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej

pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.

Art. 273. § 1. Można żądać wznowienia na tej podstawie, że:

1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo

na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;

2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa.

§ 2. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich

okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ

2017-09-06

na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim

postępowaniu.

§ 3. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego

orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem

rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu

inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy.

Art. 274. Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas,

gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że

postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych

przyczyn niż brak dowodów.

Art. 275. Do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest

sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu

instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia

postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w

sprawie.

Art. 276. Do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio

przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy

niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania

właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art.

175.

Art. 277. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie

trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o

podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub

brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się

strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

Art. 278. Po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można

żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności

działania lub nie była należycie reprezentowana.

Art. 279. Skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać

oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie,

2017-09-06

okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o

uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia.

Art. 280. § 1. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona

w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego

z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy

rozprawę.

§ 2. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania

obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu

lub dopuszczalność wznowienia.

Art. 281. Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności

wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do

wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może

jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia

z rozpoznaniem sprawy.

Art. 282. § 1. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla

podstawa wznowienia.

§ 2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd oddala skargę o wznowienie albo

ją uwzględnia stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który

wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub

postępowanie umarza.

§ 3. W przypadku, o którym mowa w art. 273 § 3, sąd uchyla jedno z orzeczeń

dotyczących tej samej sprawy, utrzymując w mocy inne prawomocne orzeczenie,

albo uchyla wszystkie prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy i orzeka

co do istoty sprawy albo przekazuje sprawę właściwemu wojewódzkiemu sądowi

administracyjnemu do rozpoznania i rozstrzygnięcia o tej sprawie.

Art. 283. Sędzia, którego udziału lub zachowania się w poprzednim

postępowaniu dotyczy skarga, wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze

skargi o wznowienie postępowania.

Art. 284. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje

wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, że

zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać

2017-09-06

wykonanie orzeczenia. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu

niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 285. § 1. Niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o

wznowienie postępowania.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skarga o wznowienie postępowania

została oparta na podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 1 i 3.

DZIAŁ VIIA

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

Art. 285a. § 1. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu

administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a

zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków

prawnych nie było i nie jest możliwe.

§ 2. Skarga, o której mowa w § 1, przysługuje również w wyjątkowych

przypadkach od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu

administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków

prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad

porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela,

chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych

przysługujących stronie środków prawnych.

§ 3. Od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje,

z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa

Unii Europejskiej. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego traktuje się jak

orzeczenia wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.

§ 4. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

podlega opłacie stałej.

Art. 285b. W przypadkach, o których mowa w art. 285a § 1, 2 i 3 skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia może wnieść także

Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich.

2017-09-06

Art. 285c. Od tego samego orzeczenia strona może wnieść tylko jedną skargę

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Art. 285d. Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego lub

przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia z prawem,

gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda. Podstawą skargi nie

mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Art. 285e. § 1. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia powinna zawierać:

1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości lub w części;

2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;

3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne;

4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie

orzeczenia, którego skarga dotyczy;

5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono

stosując art. 285a § 2 – że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający

wniesienie skargi;

6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.

§ 2. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma

strony. Do skargi – oprócz jej odpisów dla doręczenia ich stronom i uczestnikom

postępowania – dołącza się dwa odpisy przeznaczone do akt Naczelnego Sądu

Administracyjnego.

Art. 285f. § 1. Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch

lat od dnia jego uprawomocnienia się.

§ 2. W razie stwierdzenia niezachowania warunków formalnych określonych

w art. 285e § 2, przewodniczący wzywa o poprawienie lub uzupełnienie skargi.

§ 3. Skargę nieopłaconą, skargę wniesioną z naruszeniem art. 175 § 1 oraz

skargę, której braków strona nie uzupełniła w terminie, sąd odrzuca na posiedzeniu

niejawnym.

2017-09-06

Art. 285g. Po doręczeniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia stronie przeciwnej, a gdy skargę wniósł Prokurator

Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich – obydwu stronom, wojewódzki sąd

administracyjny przedstawia niezwłocznie akta sprawy Naczelnemu Sądowi

Administracyjnemu.

Art. 285h. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu

niejawnym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę

wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art.

285e § 1, jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną.

§ 2. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia

w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi

wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2.

Art. 285i. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w składzie trzech

sędziów.

§ 2. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą, jest

wyłączony od orzekania w postępowaniu co do tej skargi.

Art. 285j. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w granicach zaskarżenia oraz w

granicach podstaw. Skarga podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba

że ważne względy przemawiają za wyznaczeniem rozprawy.

Art. 285k. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w razie braku podstawy do

stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem.

§ 2. Uwzględniając skargę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że

orzeczenie jest w zaskarżonym zakresie niezgodne z prawem.

§ 3. Jeżeli sprawa ze względu na osobę lub przedmiot nie podlegała

orzecznictwu sądów w chwili orzekania, Naczelny Sąd Administracyjny –

stwierdzając niezgodność orzeczenia z prawem – unieważnia zaskarżone orzeczenie

oraz orzeczenie sądu pierwszej instancji i odrzuca skargę.

2017-09-06

Art. 285l. W przypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego działu

do postępowania wywołanego wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze

kasacyjnej.

DZIAŁ VIII

Wykonywanie orzeczeń sądowych

Art. 286. § 1. Po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji

kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi

administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego

prawomocności. Zarządzenie o zwrocie akt może wydać referendarz sądowy.

§ 2.Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w

przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt

organowi.

Art. 287. W przypadku gdy sąd w orzeczeniu:

1) uchyli zaskarżoną decyzję, a organ rozpatrując sprawę ponownie umorzy

postępowanie,

2) stwierdzi nieważność aktu albo ustali przeszkodę prawną uniemożliwiającą

stwierdzenie nieważności aktu,

stronie, która poniosła szkodę, służy odszkodowanie od organu, który wydał

decyzję.

DZIAŁ IX

Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt

Art. 288. Odtworzeniu ulegają akta zaginione lub zniszczone w całości lub w

części. W sprawie prawomocnie zakończonej odtworzeniu podlega orzeczenie

kończące postępowanie w sprawie oraz ta część akt, która jest niezbędna do

ustalenia jego treści i do wznowienia postępowania.

Art. 289. § 1. Sąd wszczyna postępowanie z urzędu lub na wniosek strony.

§ 2. Sąd wszczyna postępowanie tylko na wniosek strony, jeżeli zaginięcie lub

zniszczenie akt nastąpiło wskutek siły wyższej.

2017-09-06

Art. 290. § 1. Do odtworzenia akt sprawy będącej w toku właściwy jest sąd,

w którym sprawa ostatnio się toczyła.

§ 2. Jeżeli właściwy byłby Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd ten przekaże

sprawę sądowi pierwszej instancji, chyba że chodzi o odtworzenie tylko akt tego

Sądu.

§ 3. Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt w sprawie

prawomocnie zakończonej przeprowadza sąd, w którym sprawa toczyła się w

pierwszej instancji.

Art. 291. We wniosku o odtworzenie akt należy ponadto określić dokładnie

sprawę, dołączyć wszelkie urzędowo poświadczone odpisy znajdujące się w

posiadaniu zgłaszającego wniosek oraz wskazać znane mu miejsca, w których

dokumenty lub ich odpisy się znajdują.

Art. 292. § 1. Przewodniczący wzywa osoby, organy administracji publicznej

lub instytucje wskazane we wniosku oraz znane sądowi urzędowo do złożenia w

określonym terminie poświadczonych urzędowo odpisów dokumentów będących w

ich posiadaniu albo do oświadczenia, że ich nie posiadają.

§ 2. Jeżeli osoba wezwana nie posiada dokumentu lub odpisu, a przed

wezwaniem była w jego posiadaniu, powinna wyjaśnić, gdzie dokument lub odpis

się znajduje.

Art. 293. § 1. Sąd może skazać na grzywnę w wysokości określonej w art. 154

§ 6 każdego, kto nie uczyni zadość wezwaniu dokonanemu w myśl artykułu

poprzedzającego.

§ 2. Jeżeli wezwana była osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna,

ukaraniu podlega jej kierownik lub pracownik, którego obowiązkiem było uczynić

zadość wezwaniu.

Art. 294. Jeżeli poświadczone urzędowo odpisy zostaną złożone,

przewodniczący zarządza dołączenie ich do akt. Odpis zarządzenia doręcza się

stronom.

Art. 295. Jeżeli odtworzenia akt nie można przeprowadzić w trybie

przewidzianym w artykułach poprzedzających, przewodniczący wzywa strony do

złożenia dokładnych oświadczeń co do treści zaginionych lub zniszczonych pism

2017-09-06

oraz dowodów na zawarte w nich twierdzenia, nie wyłączając prywatnych odpisów

oraz innych pism i notatek, które mogą być pomocne przy odtworzeniu akt.

Art. 296. § 1. Niezależnie od oświadczeń i wniosków sąd przeprowadza z

urzędu dochodzenia, nie pomijając żadnej okoliczności, która może mieć znaczenie

dla ustalenia treści zaginionych lub zniszczonych akt. Sąd bierze pod uwagę wpisy

do repertoriów i innych ksiąg biurowych. Sąd może też przesłuchać w charakterze

świadków sędziów, prokuratorów, protokolantów, pełnomocników stron i inne

osoby, które uczestniczyły w postępowaniu lub które mogą wypowiedzieć się co do

treści akt, jak również może zarządzić przesłuchanie stron.

§ 2. Do przeprowadzenia dowodów, o których mowa w § 1, stosuje się

odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Art. 297. Po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 295 i art.

296, sąd orzeka postanowieniem, w jaki sposób i w jakim zakresie zaginione akta

mają być odtworzone lub że odtworzenie akt jest niemożliwe. Na postanowienie

przysługuje zażalenie.

Art. 298. Jeżeli akta nie mogą być odtworzone lub odtworzone zostały w

części niewystarczającej do podjęcia dalszego postępowania, skarga albo środek

odwoławczy mogą być wniesione ponownie w terminie trzydziestu dni od dnia, w

którym postanowienie w tym przedmiocie stało się prawomocne. We wszystkich

innych przypadkach sąd podejmuje postępowanie w takim stanie, w jakim okaże się

to możliwe przy uwzględnieniu akt pozostałych i odtworzonych. Na postanowienie

co do podjęcia dalszego postępowania przysługuje zażalenie.

DZIAŁ X

Przepisy z zakresu postępowania w obrocie zagranicznym

Art. 299. § 1. Stronie, która ma miejsce zamieszkania, miejsce zwykłego

pobytu albo siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim

Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim

Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o

Europejskim Obszarze Gospodarczym i nie ustanowiła pełnomocnika do

prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w

2017-09-06

Rzeczypospolitej Polskiej, sąd doręcza pisma pocztą przesyłką poleconą za

potwierdzeniem odbioru lub równoważną przesyłką.

§ 2. Jeżeli strona nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo

siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii

Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim

Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o

Europejskim Obszarze Gospodarczym i nie ustanowiła pełnomocnika do

prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę

w Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wraz z wniesieniem skargi ustanowić

pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w

Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3. W razie niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w § 2, sąd wzywa

stronę, aby uzupełniła ten brak w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia

wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Do wezwania stosuje się odpowiednio

sposób doręczenia, o którym mowa w § 1.

§ 4. Jeżeli ze skargi wynika, że uczestnik postępowania nie ma miejsca

zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub

innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub

państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) –

stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, sąd, doręczając odpis

skargi, zawiadamia go o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń

mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej, w

terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia zawiadomienia. W razie

niedopełnienia tego obowiązku pisma w postępowaniu sądowym pozostawia się

w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.

§ 5. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio do uczestnika postępowania, o którym

mowa w art. 33 § 2.

[§ 6. Przepisów § 1–5 nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której

Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej.]

<§ 6. Przepisów § 1–5 nie stosuje się, jeżeli: Nowe brzmienie

§ 6 w art. 299

1) umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, wejdzie w życie z

dn. 15.05.2018 r.

stanowi inaczej; (Dz. U. z 2014 r.

2) doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej.> poz. 183 oraz z

2016 r. poz.

1579).

2017-09-06

Art. 300. W sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania w

zakresie obrotu zagranicznego stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów

powszechnych oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące

międzynarodowego postępowania cywilnego.

DZIAŁ XI

Przepis końcowy

Art. 301. Ustawa wchodzi w życie w terminie i na zasadach określonych

ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o

ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi (Dz. U. poz. 1271, z późn. zm.2))3).

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. poz. 2052, z 2003 r. poz. 1153,

1663, 1873, 2256 i 2261 oraz z 2007 r. poz. 1650.

Zgodnie z art. 2 tej ustawy, ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.

2017-09-06