Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/20

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2016 r.

poz. 851, 1954.

U S T A W A

z dnia 29 sierpnia 2002 r.

i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Ustawa określa tryb wprowadzenia i zniesienia stanu wojennego, zasady

działania organów władzy publicznej oraz zakres ograniczeń wolności i praw

człowieka i obywatela w czasie stanu wojennego, a także kompetencje Naczelnego

Dowódcy Sił Zbrojnych i zasady jego podległości konstytucyjnym organom

Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 2. 1. W razie zewnętrznego zagrożenia państwa, w tym spowodowanego

działaniami o charakterze terrorystycznym lub działaniami w cyberprzestrzeni,

zbrojnej napaści na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub gdy z umowy

międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji,

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może, na wniosek Rady Ministrów, wprowadzić

stan wojenny na części albo na całym terytorium państwa.

1a. Przez zewnętrzne zagrożenie państwa, o którym mowa w ust. 1, rozumie się

celowe działania, godzące w niepodległość, niepodzielność terytorium, ważny interes

gospodarczy Rzeczypospolitej Polskiej lub zmierzające do uniemożliwienia albo

poważnego zakłócenia normalnego funkcjonowania państwa, podejmowane przez

zewnętrzne w stosunku do niej podmioty.

1b. Przez cyberprzestrzeń, o której mowa w ust. 1, rozumie się przestrzeń

przetwarzania i wymiany informacji tworzoną przez systemy teleinformatyczne,

określone w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności

podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 oraz z 2016 r.

poz. 352), wraz z powiązaniami pomiędzy nimi oraz relacjami z użytkownikami.

2017-03-23

©Telksinoe s. 2/20

2. We wniosku, o którym mowa w ust. 1, Rada Ministrów określa przyczyny

i obszar, na którym ma być wprowadzony stan wojenny, a także odpowiednie do

stopnia i charakteru zagrożenia, w zakresie dopuszczonym niniejszą ustawą, rodzaje

ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela.

Art. 3. 1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie rozpatruje wniosek,

o którym mowa w art. 2 ust. 1, a następnie wydaje rozporządzenie o wprowadzeniu

stanu wojennego albo postanawia odmówić wydania takiego rozporządzenia.

Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wojennego Prezydent Rzeczypospolitej

Polskiej przedstawia Sejmowi w ciągu 48 godzin od jego podpisania.

2. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, określa się przyczyny

wprowadzenia oraz obszar, na którym wprowadza się stan wojenny, a także –

w zakresie dopuszczonym niniejszą ustawą – rodzaje ograniczeń wolności i praw

człowieka i obywatela.

Art. 4. 1. Stan wojenny obowiązuje od dnia ogłoszenia rozporządzenia, o którym

mowa w art. 3 ust. 1, w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

2. W przypadku uchylenia rozporządzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1, przez

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwałę Sejmu w tej sprawie niezwłocznie ogłasza

się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

3. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wprowadzeniu stanu

wojennego oraz inne akty prawne dotyczące tego stanu podaje się do publicznej

wiadomości, w drodze obwieszczenia właściwego wojewody, przez rozplakatowanie

w miejscach publicznych, a także w sposób zwyczajowo przyjęty na danym obszarze.

Art. 5. Redaktorzy naczelni dzienników oraz nadawcy programów radiowych

i telewizyjnych są obowiązani do niezwłocznego, nieodpłatnego podania do

publicznej wiadomości rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

o wprowadzeniu stanu wojennego i innych aktów prawnych dotyczących tego stanu

przekazanych im przez wojewodę właściwego ze względu na siedzibę redakcji lub

nadawcy.

Art. 6. Minister właściwy do spraw zagranicznych notyfikuje Sekretarzowi

Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych i Sekretarzowi Generalnemu

Rady Europy wprowadzenie i przyczyny wprowadzenia stanu wojennego, a także jego

zniesienie.

2017-03-23

©Telksinoe s. 3/20

Art. 7. 1. Wprowadzenie stanu wojennego wywołuje skutki określone

w niniejszej ustawie i w innych przepisach dotyczących stanu wojennego w stosunku

do organów władzy publicznej, obywateli polskich zamieszkałych lub czasowo

przebywających na obszarze, na którym został wprowadzony stan wojenny, osób

prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej

mających siedzibę lub prowadzących działalność gospodarczą na obszarze objętym

stanem wojennym.

2. W przypadku gdy niniejsza ustawa, a także inne ustawy albo ratyfikowane

umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej oraz nie zabrania tego powszechnie

uznany zwyczaj międzynarodowy, przepis ust. 1 stosuje się również do cudzoziemców

przebywających na obszarze, na którym został wprowadzony stan wojenny, oraz do

ich mienia, jak również mienia innych państw.

Art. 8. 1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów,

w drodze rozporządzenia, znosi stan wojenny, jeżeli ustaną przyczyny, dla których

stan wojenny został wprowadzony, oraz zostanie przywrócone normalne

funkcjonowanie państwa.

2. Przepisy art. 4 ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio do rozporządzenia, o którym

mowa w ust. 1.

Rozdział 2

Zasady działania organów władzy publicznej

Art. 9. W czasie stanu wojennego organy władzy publicznej działają

w dotychczasowych strukturach organizacyjnych państwa i w ramach

przysługujących im kompetencji, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.

Art. 10. 1. (uchylony)

2. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w czasie stanu wojennego

w szczególności:

1) postanawia, na wniosek Rady Ministrów, o przejściu organów władzy publicznej

na określone stanowiska kierowania;

2) postanawia, na wniosek Rady Ministrów, o stanach gotowości bojowej Sił

Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zwanych dalej „Siłami Zbrojnymi”;

3) określa, na wniosek Rady Ministrów, zadania Sił Zbrojnych w czasie stanu

wojennego;

2017-03-23

©Telksinoe s. 4/20

4) może mianować, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, Naczelnego Dowódcę Sił

Zbrojnych;

5) zatwierdza, na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, plany operacyjnego

użycia Sił Zbrojnych;

6) uznaje, na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, określone obszary

Rzeczypospolitej Polskiej za strefy bezpośrednich działań wojennych.

Art. 11. 1. Rada Ministrów w czasie stanu wojennego w szczególności:

1) zarządza uruchomienie systemu kierowania obroną państwa;

2) zarządza przejście na wojenne, określone w odrębnych przepisach, zasady

działania organów władzy publicznej;

3) określa, na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, zasady działania

organów władzy publicznej w strefie bezpośrednich działań wojennych;

4) może zawiesić funkcjonowanie organów władzy publicznej w strefie

bezpośrednich działań wojennych;

5) może przekazać organom wojskowym określone kompetencje organów władzy

publicznej w strefie bezpośrednich działań wojennych.

2. Jeżeli w czasie stanu wojennego Rada Ministrów nie może zebrać się na

posiedzenie, konstytucyjne kompetencje Rady Ministrów wykonuje Prezes Rady

Ministrów.

Art. 12. Minister Obrony Narodowej w czasie stanu wojennego

w szczególności:

1) dokonuje oceny zagrożeń wojennych i możliwości obronnych oraz formułuje

i przedstawia właściwym organom propozycje dotyczące obrony państwa;

2) koordynuje realizację zadań organów administracji rządowej i jednostek

samorządu terytorialnego wynikających z zadań dotyczących obrony państwa;

3) przedstawia właściwym organom potrzeby w zakresie świadczeń organów

państwowych i jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych

jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych, na rzecz Sił Zbrojnych i obrony

państwa;

4) sprawuje ogólny nadzór nad realizacją zadań obronnych wykonywanych przez

organy administracji rządowej i jednostki samorządu terytorialnego;

2017-03-23

©Telksinoe s. 5/20

5) organizuje mobilizacyjne rozwinięcie, uzupełnianie i wyposażanie Sił

Zbrojnych;

6) współdziała z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych w zakresie

świadczeń, o których mowa w pkt 3;

7) koordynuje realizację zadań państwa-gospodarza wynikających z umów

międzynarodowych.

Art. 13. 1. W czasie stanu wojennego wojewoda kieruje realizacją zadań

obronnych i obroną cywilną na terenie województwa.

2. Wojewoda w czasie stanu wojennego w szczególności:

1) ocenia zagrożenia;

2) wprowadza, w zakresie nienależącym do właściwości innych organów,

ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela oraz łagodzi i uchyla te

ograniczenia;

3) występuje z wnioskami do właściwych organów o wprowadzenie ograniczeń

wolności i praw człowieka i obywatela, jak również o ich złagodzenie lub

uchylenie;

4) określa zadania wynikające z przepisów stanu wojennego;

5) koordynuje i kontroluje działalność organów władzy publicznej,

przedsiębiorców oraz innych jednostek organizacyjnych działających na

obszarze województwa;

6) może nakładać zadania i nakazywać jednostkom samorządu terytorialnego

dokonywanie określonych wydatków, na zasadach określonych w odrębnych

przepisach.

3. W zakresie działań, o których mowa w ust. 2, wojewodzie są

podporządkowane wszystkie jednostki organizacyjne administracji rządowej

i samorządowej działające na obszarze województwa oraz inne siły i środki

wydzielone do jego dyspozycji i skierowane do wykonywania zadań związanych

z obroną państwa i województwa, a także związanych z obroną cywilną.

Art. 14. 1. Jeżeli organy gminy, powiatu lub samorządu województwa nie

wykazują dostatecznej skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych lub

w realizacji działań wynikających z przepisów o wprowadzeniu stanu wojennego,

Prezes Rady Ministrów, na wniosek właściwego wojewody, może zawiesić te organy

2017-03-23

©Telksinoe s. 6/20

do czasu zniesienia stanu wojennego lub na czas określony i ustanowić w ich miejsce

zarząd komisaryczny sprawowany przez komisarza rządowego.

2. Komisarza rządowego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na

wniosek wojewody.

3. Komisarz rządowy z dniem powołania przejmuje wykonywanie zadań

i kompetencji zawieszonych organów gminy, powiatu lub samorządu województwa.

4. Stan zawieszenia organów gminy, powiatu lub samorządu województwa

ustaje z upływem czasu określonego przez Prezesa Rady Ministrów oraz z mocy

prawa z dniem zniesienia stanu wojennego.

Art. 15. Decyzje wydane przez organy władzy publicznej na podstawie

niniejszej ustawy lub przepisów wykonawczych podlegają natychmiastowemu

wykonaniu. Przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się

odpowiednio.

Rozdział 3

Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych

Art. 16. 1. Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych podlega Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych dowodzi Siłami Zbrojnymi oraz innymi

jednostkami organizacyjnymi, podporządkowanymi mu zgodnie z narodowymi

planami użycia Sił Zbrojnych do obrony państwa.

3. Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych w szczególności:

1) dowodzi siłami, o których mowa w ust. 2, w celu odparcia zbrojnej napaści na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) zapewnia współdziałanie podległych mu Sił Zbrojnych z siłami sojuszniczymi

w planowaniu i prowadzeniu działań wojennych;

3) określa, w ramach swojej właściwości, potrzeby Sił Zbrojnych w zakresie

wsparcia ich przez pozamilitarną część systemu obronnego państwa;

4) wyznacza organy wojskowe do realizacji zadań administracji rządowej

i samorządowej w strefie bezpośrednich działań wojennych oraz określa,

z wyjątkiem postanowień Rady Ministrów, o których mowa w art. 11 ust. 1

pkt 5, ich zadania i kompetencje.

2017-03-23

©Telksinoe s. 7/20

Art. 17. Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych przejmuje dowodzenie siłami,

o których mowa w art. 16 ust. 2, z chwilą jego mianowania przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej, o ile Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie określi

innego terminu przejęcia dowodzenia.

Rozdział 4

Zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela

Art. 18. 1. Na obszarze, na którym został wprowadzony stan wojenny,

ograniczeniom wolności i praw człowieka i obywatela podlegają wszystkie osoby

fizyczne zamieszkałe lub przebywające tam chociażby czasowo, a także ograniczenia

te stosuje się odpowiednio wobec osób prawnych i jednostek organizacyjnych

nieposiadających osobowości prawnej mających siedzibę lub prowadzących

działalność na obszarze objętym stanem wojennym.

2. Rodzaje ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela określone

w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, powinny odpowiadać charakterowi

oraz intensywności zagrożeń stanowiących przyczyny wprowadzenia stanu

wojennego, a także zapewniać skuteczne przywrócenie normalnego funkcjonowania

państwa.

Art. 19. W czasie stanu wojennego można zawiesić prawo do:

1) strajków pracowniczych i innych form protestu w odniesieniu do określonych

kategorii pracowników lub w określonych dziedzinach;

2) strajków i innych niż strajki form akcji protestacyjnych rolników;

3) akcji protestacyjnych studentów organizowanych przez studenckie samorządy,

stowarzyszenia lub organizacje.

Art. 20. 1. W czasie stanu wojennego w przypadku osób, których działalność

zagraża bezpieczeństwu lub obronności państwa, można dokonać przeszukania tych

osób lub przeszukania ich mieszkania, a także zajęcia przedmiotów

wykorzystywanych do prowadzenia tej działalności.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do przeszukania innych pomieszczeń,

pojazdów, statków powietrznych oraz jednostek pływających, należących do osób,

o których mowa w ust. 1.

3. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, organy właściwe do

stosowania ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela, o których mowa

2017-03-23

©Telksinoe s. 8/20

w ust. 1 i 2, a także tryb postępowania w tych sprawach, mając na względzie potrzeby

obronne Rzeczypospolitej Polskiej oraz poszanowanie godności osób, o których

mowa w ust. 1.

Art. 21. 1. W czasie stanu wojennego może być wprowadzona:

1) cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu obejmująca materiały

prasowe w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz.

U. poz. 24, z późn. zm.1)), z zastrzeżeniem ust. 7;

2) kontrola zawartości przesyłek, listów, paczek i przekazów przekazywanych

w ramach usług pocztowych o charakterze powszechnym lub usług kurierskich;

3) kontrola treści korespondencji telekomunikacyjnej i rozmów telefonicznych lub

sygnałów przesyłanych w sieciach telekomunikacyjnych;

4) emisja sygnałów uniemożliwiających nadawanie lub odbiór przekazów

radiowych, telewizyjnych lub dokonywanych poprzez urządzenia i sieci

telekomunikacyjne, których treść może zwiększyć zagrożenie bezpieczeństwa

lub obronności państwa.

2. Funkcję organów cenzury i kontroli pełnią właściwi wojewodowie, którzy

mogą nakazać organom administracji publicznej działającym na obszarze

województwa wykonywanie czynności technicznych niezbędnych do prowadzenia

cenzury lub kontroli.

3. Organy cenzury i kontroli są uprawnione do zatrzymywania w całości lub

w części publikacji, przesyłek pocztowych i kurierskich oraz korespondencji

telekomunikacyjnej, a także do przerywania rozmów telefonicznych i transmisji

sygnałów przesyłanych w sieciach telekomunikacyjnych, jeżeli ich zawartość lub treść

może zwiększyć zagrożenie bezpieczeństwa lub obronności państwa.

4. Zatrzymane publikacje, przesyłki lub korespondencję telekomunikacyjną

doręcza się adresatom po zniesieniu stanu wojennego, z zastrzeżeniem ust. 5.

5. Zatrzymane publikacje, przesyłki pocztowe i kurierskie oraz korespondencję

telekomunikacyjną, których treść lub zawartość pochodzi z przestępstwa, była

przeznaczona do popełnienia przestępstwa albo została objęta zakazem posiadania,

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1988 r. poz. 324, z 1989 r. poz. 187, z

1990 r. poz. 173, z 1991 r. poz. 442, z 1996 r. poz. 542, z 1997 r. poz. 554 i 770, z 1999 r. poz. 999,

z 2001 r. poz. 1198, z 2002 r. poz. 1271, z 2004 r. poz. 1181, z 2005 r. poz. 377, z 2007 r. poz. 590,

z 2010 r. poz. 1228 i 1551, z 2011 r. poz. 459, 934, 1204 i 1660, z 2012 r. poz. 1136 oraz z 2013 r.

poz. 771.

2017-03-23

©Telksinoe s. 9/20

organ cenzury i kontroli przekazuje niezwłocznie, a najpóźniej bezpośrednio po

zniesieniu stanu wojennego, organom właściwym do prowadzenia postępowania

karnego lub orzeczenia przepadku rzeczy.

6. Decyzje organów cenzury i kontroli są ostateczne i mogą być zaskarżone

bezpośrednio do sądu administracyjnego. Przepisu art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r.

poz. 718) nie stosuje się.

7. Cenzura prewencyjna nie obejmuje należących do kościołów i innych

związków wyznaniowych środków społecznego przekazu stanowiących źródła

informacji na temat religii i służących wypełnianiu funkcji religijnych.

8. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi:

1) tryb postępowania organów cenzury i kontroli, uwzględniając potrzebę

zapewnienia sprawności i szybkości działania;

2) organy właściwe w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 4, oraz tryb

postępowania tych organów, uwzględniając potrzebę zapewnienia niejawności

stosowanych metod i technik działania.

Art. 22. 1. W czasie stanu wojennego mogą być zawieszone prawa do:

1) organizowania i przeprowadzania wszelkiego rodzaju zgromadzeń;

2) organizowania i przeprowadzania imprez masowych oraz prowadzonych

w ramach działalności kulturalnej imprez artystycznych i rozrywkowych

niebędących imprezami masowymi;

3) zrzeszania się poprzez nakazanie okresowego zaniechania działalności

zarejestrowanych stowarzyszeń, partii politycznych, związków zawodowych,

organizacji społeczno-zawodowych rolników, organizacji pracodawców, ruchów

obywatelskich oraz innych dobrowolnych zrzeszeń i fundacji, których

działalność może utrudnić realizację zadań obronnych.

2. Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy zgromadzeń organizowanych przez kościoły

i inne związki wyznaniowe oraz organizacje religijne działające w obrębie świątyń,

budynków kościelnych, w innych pomieszczeniach służących organizowaniu

i publicznemu sprawowaniu kultu, a także zgromadzeń organizowanych przez organy

państwa lub organy samorządu terytorialnego.

3. Informacja o zgłoszeniu zbiórki publicznej, która ma być przeprowadzona na

obszarze, na którym wprowadzono stan wojenny, może zostać zamieszczona na

2017-03-23

©Telksinoe s. 10/20

ogólnopolskim elektronicznym portalu zbiórek publicznych, tylko wówczas, gdy

w ocenie ministra właściwego do spraw administracji publicznej, przeprowadzenie

zbiórki nie utrudni realizacji celów wprowadzenia stanu wojennego.

Art. 23. 1. Na obszarze obowiązywania stanu wojennego na osobę, która

ukończyła 18 lat, przebywającą w miejscu publicznym może być nałożony obowiązek

posiadania przy sobie dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego

tożsamość, a na osobę uczącą się, która nie ukończyła 18 lat – legitymacji szkolnej.

2. W czasie stanu wojennego mogą być wprowadzone nakazy lub zakazy:

1) przebywania lub opuszczania w ustalonym czasie oznaczonych miejsc, obiektów

i obszarów;

2) uzyskania zezwolenia organów administracji publicznej na zmianę miejsca

pobytu stałego i czasowego;

3) zgłoszenia w ustalonym terminie organom ewidencji ludności lub Policji

przybycia do określonej miejscowości;

4) utrwalania przy pomocy środków technicznych wyglądu lub innych cech

określonych miejsc, obiektów lub obszarów.

Art. 24. 1. W czasie stanu wojennego mogą być wprowadzone ograniczenia

wolności i praw człowieka i obywatela w zakresie:

1) dostępu do towarów konsumpcyjnych, poprzez całkowitą lub częściową

reglamentację zaopatrzenia ludności;

1a) swobody uzgadniania cen przez strony umowy, poprzez zakazanie okresowego

podwyższania cen na towary lub usługi określonego rodzaju albo nakazanie

stosowania cen ustalonych na towary lub usługi mające podstawowe znaczenie

dla kosztów utrzymania konsumentów;

2) wolności działalności gospodarczej, poprzez nakazanie okresowego zaniechania

prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju albo ustanowienie

obowiązku uzyskania zezwolenia na rozpoczęcie działalności gospodarczej

określonego rodzaju;

3) działalności edukacyjnej, poprzez okresowe zawieszenie zajęć dydaktycznych

w szkołach, włącznie ze szkołami wyższymi, z wyjątkiem szkół duchownych

i seminariów duchownych;

2017-03-23

©Telksinoe s. 11/20

4) obrotu krajowymi środkami płatniczymi, obrotu dewizowego oraz działalności

kantorowej;

5) funkcjonowania systemów łączności oraz działalności telekomunikacyjnej

i pocztowej, poprzez nakazanie wyłączenia urządzeń łączności lub zawieszenia

świadczenia usług, na czas określony, a także poprzez nakazanie niezwłocznego

złożenia do depozytu właściwego organu administracji rządowej radiowych

i telewizyjnych urządzeń nadawczych i nadawczo-odbiorczych lub ustalenie

innego sposobu ich zabezpieczenia przed wykorzystaniem w sposób zagrażający

bezpieczeństwu lub obronności państwa;

6) prawa posiadania broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych oraz innych

rodzajów broni lub określonych przedmiotów, poprzez nakazanie niezwłocznego

złożenia do depozytu właściwego organu administracji rządowej albo zakazanie

noszenia;

7) dostępu do informacji publicznej.

2. Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela

ustalone przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym

mowa w art. 3 ust. 1, wprowadza się i stosuje w drodze rozporządzeń wydawanych

przez:

1) Radę Ministrów – w przypadku ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 1, 1a, 2 i 7;

2) właściwego ministra – w przypadku jeżeli ograniczenie określone w ust. 1

pkt 3 dotyczy szkół jemu podległych;

3) ministra właściwego do spraw finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii

Prezesa Narodowego Banku Polskiego – w przypadku ograniczenia określonego

w ust. 1 pkt 4;

4) ministra właściwego do spraw łączności i ministra właściwego do spraw

informatyzacji, działających w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw

wewnętrznych, Ministrem Obrony Narodowej i ministrem właściwym do spraw

finansów publicznych oraz po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku

Polskiego w odniesieniu do bankowych systemów telekomunikacyjnych – w

przypadku ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 5;

5) ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Ministra Obrony Narodowej

w odniesieniu do żołnierzy zawodowych – w przypadku ograniczeń określonych

w ust. 1 pkt 6;

2017-03-23

©Telksinoe s. 12/20

6) właściwego wojewodę – w przypadku stosowania ograniczenia określonego

w ust. 1 pkt 3 do szkół, z wyłączeniem szkół wyższych.

3. W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 2, określa się szczegółowy tryb

i sposoby oraz obszarowy, podmiotowy i przedmiotowy zakres wprowadzenia

i stosowania ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela, uwzględniając

w możliwym stopniu minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości

wynikających ze stosowania tych ograniczeń.

Art. 25. 1. W czasie stanu wojennego można:

1) nakładać na przedsiębiorców dodatkowe zadania, których realizacja jest

niezbędna dla bezpieczeństwa lub obronności państwa oraz zapewnienia

zaopatrzenia ludności;

2) wprowadzić zarząd komisaryczny dla przedsiębiorców, w tym z udziałem

kapitału zagranicznego, jeżeli przedmiotem ich działalności jest wytwarzanie

wyrobów lub świadczenie usług o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa

lub obronności państwa;

3) nałożyć na osoby fizyczne i osoby prawne prowadzące gospodarstwa rolne

obowiązek wykonywania świadczeń polegających na dostawach na rzecz

określonych podmiotów produktów rolno-spożywczych oraz na uprawie

określonych gatunków roślin i hodowli zwierząt;

4) wprowadzić najem lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej

o przydziale w stosunku do wszystkich lokali i budynków, a w uzasadnionych

przypadkach także dokwaterowywanie osób do lokalu mieszkalnego lub

budynku;

5) wprowadzić zajęcie nieruchomości niezbędnych dla Sił Zbrojnych lub obrony

państwa.

2. Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela

ustalone przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym

mowa w art. 3 ust. 1, wprowadza się i stosuje w drodze:

1) rozporządzeń Rady Ministrów – w przypadku ograniczeń określonych w ust. 1

pkt 3–5;

2) decyzji organów administracji rządowej, o których mowa w art. 25a ust. 2 –

w przypadku ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 1 i 2.

2017-03-23

©Telksinoe s. 13/20

3. W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 2 pkt 1, określa się szczegółowy

tryb i sposoby oraz obszarowy, podmiotowy i przedmiotowy zakres wprowadzenia

i stosowania ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela, uwzględniając

w możliwym stopniu minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości

wynikających ze stosowania tych ograniczeń.

Art. 25a. 1. Zarząd komisaryczny ustanawia się w celu zapewnienia

skuteczności wytwarzania wyrobów lub świadczenia usług o szczególnym znaczeniu

dla bezpieczeństwa lub obronności państwa.

2. Organem administracji rządowej właściwym do powołania i odwołania

zarządcy komisarycznego jest:

1) dla przedsiębiorstw państwowych – organ założycielski;

2) dla spółek handlowych, w których Skarb Państwa posiada co najmniej 50% akcji

lub udziałów – minister wykonujący prawa z tytułu posiadania akcji lub udziałów

należących do Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem pkt 4;

3) dla pozostałych spółek – właściwy terytorialnie wojewoda, z zastrzeżeniem

pkt 4;

4) dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym

w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na

rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U.

poz. 1320 oraz z 2002 r. poz. 1571) – ministrowie określeni w przepisach

wydanych na podstawie art. 6 tej ustawy.

3. Funkcję zarządcy komisarycznego może pełnić osoba posiadająca

kwalifikacje i doświadczenie zawodowe w zakresie organizacji i funkcjonowania

przedsiębiorców.

4. Koszty osobowe związane ze sprawowaniem zarządu komisarycznego

obciążają organ administracji rządowej, który zarząd ustanowił. Pozostałe koszty

obciążają przedsiębiorcę i stanowią koszty uzyskania przychodu.

5. Zarządcy komisarycznemu przysługuje prawo uczestniczenia w pracach

organów przedsiębiorcy oraz prawo uzyskiwania od tych organów informacji

niezbędnych do wykonywania jego funkcji.

6. Decyzje organów przedsiębiorcy w sprawach wytwarzania wyrobów lub

świadczenia usług o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lub obronności

państwa wymagają zgody zarządcy komisarycznego.

2017-03-23

©Telksinoe s. 14/20

7. Zarządca komisaryczny może wydawać polecenia w formie pisemnej

organom przedsiębiorcy w sprawach związanych z wytwarzaniem wyrobów lub

świadczeniem usług o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lub obronności

państwa. Polecenia wydane przez zarządcę komisarycznego podlegają

natychmiastowemu wykonaniu.

8. Od polecenia wydanego przez zarządcę komisarycznego przysługuje

odwołanie do organu administracji rządowej, który zarząd ustanowił. Termin

wniesienia odwołania wynosi trzy dni. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje

wykonania polecenia.

9. Organ administracji rządowej rozpatruje odwołanie w terminie trzech dni od

daty jego wniesienia. Decyzja organu administracji rządowej w sprawie odwołania jest

ostateczna.

Art. 26. 1. W czasie stanu wojennego może być wprowadzony:

1) całkowity albo częściowy zakaz lub ograniczenie przewozu osób i rzeczy

w transporcie drogowym, kolejowym, lotniczym, morskim i żegludze

śródlądowej;

2) całkowity albo częściowy zakaz lotów polskich i obcych statków powietrznych

nad terytorium lądowym i morzem terytorialnym Rzeczypospolitej Polskiej;

3) całkowity albo częściowy zakaz lub ograniczenie ruchu polskich i obcych

jednostek pływających na morskich wodach wewnętrznych, na morzu

terytorialnym i na śródlądowych drogach wodnych;

4) całkowity albo częściowy zakaz lub ograniczenie ruchu wszelkich pojazdów na

drogach publicznych;

5) obowiązek wykonywania przez przewoźników przewozu na potrzeby obronności

i bezpieczeństwa państwa.

2. Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela

ustalone przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym

mowa w art. 3 ust. 1, wprowadza się i stosuje w drodze rozporządzeń wydawanych

przez:

1) ministrów właściwych do spraw transportu, żeglugi śródlądowej i gospodarki

morskiej, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i ministrem

właściwym do spraw wewnętrznych – w przypadku ograniczeń określonych

w ust. 1 pkt 1 i 3–5;

2017-03-23

2) Ministra Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrami właściwymi do

spraw transportu i gospodarki morskiej – w przypadku ograniczenia określonego

w ust. 1 pkt 2.

3. W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 2, określa się szczegółowy tryb

i sposoby oraz obszarowy, podmiotowy i przedmiotowy zakres wprowadzenia

i stosowania ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela, uwzględniając

w możliwym stopniu minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości

wynikających ze stosowania tych ograniczeń.

Art. 27. 1. W czasie stanu wojennego można zająć lub zarekwirować na potrzeby

obronne państwa środki transportu drogowego, kolejowego, lotniczego oraz statki

morskie i żeglugi śródlądowej.

2. Ministrowie właściwi do spraw transportu, żeglugi śródlądowej i gospodarki

morskiej, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i ministrem właściwym do

spraw wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, określą tryb zajmowania lub

rekwirowania oraz zwrotu środków transportu, o których mowa w ust. 1, a także

organy właściwe w tych sprawach, z uwzględnieniem konieczności

udokumentowania przeprowadzonej czynności i wydania stosownego potwierdzenia

posiadaczowi środka transportu, a także pouczenia o możliwości ubiegania się

o odszkodowanie za szkody wynikłe z wprowadzonego ograniczenia.

Art. 28. 1. W czasie stanu wojennego można:

1) zamykać lub ograniczać ruch osobowy i towarowy przez przejścia graniczne;

2) wprowadzić szczególne zasady wydawania dokumentów uprawniających

obywateli polskich do przekraczania granicy państwowej;

3) wprowadzić szczególne zasady wydawania dokumentów uprawniających

cudzoziemców do przekraczania granicy państwowej oraz przebywania na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela

ustalone przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym

mowa w art. 3 ust. 1, wprowadza i stosuje, w drodze rozporządzenia, minister

właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw

zagranicznych i Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając w możliwym stopniu

2017-03-23

minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości wynikających ze

stosowania tych ograniczeń.

Art. 29. 1. W czasie stanu wojennego może być wprowadzony powszechny

obowiązek wykonywania pracy przez osoby, które ukończyły 16 lat, a nie

przekroczyły 65 lat i są zdolne do wykonywania pracy ze względu na stan zdrowia

oraz warunki osobiste i rodzinne.

2. Ograniczenie, o którym mowa w ust. 1, wprowadza Rada Ministrów,

w drodze rozporządzenia, określając kategorie osób niepodlegających powszechnemu

obowiązkowi wykonywania pracy oraz tryb i warunki dokonywania przeniesień osób

do pracy w innych miejscowościach, uwzględniając minimalizację uciążliwości

wynikających dla tych osób ze stosowania tego ograniczenia.

Art. 30. W czasie stanu wojennego redaktorzy naczelni dzienników oraz

nadawcy programów radiowych i telewizyjnych są obowiązani, na żądanie organów

administracji publicznej, do nieodpłatnego, niezwłocznego publikowania lub

zamieszczania komunikatów, decyzji i postanowień tych organów związanych

z obronnością państwa i bezpieczeństwem obywateli.

Rozdział 5

Przepisy karne

Art. 31. Kto w czasie stanu wojennego, będąc członkiem stowarzyszenia, partii

politycznej, związku zawodowego, organizacji społeczno-zawodowej rolników,

organizacji pracodawców, ruchów obywatelskich lub innych dobrowolnych zrzeszeń

lub fundacji, których działalność została zawieszona, nie zaprzestał udziału w ich

działalności, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Art. 32. 1. Kto w czasie stanu wojennego organizuje strajk, akcję protestacyjną

lub inną formę protestu, o których mowa w art. 19 pkt 1–3, albo nimi kieruje, podlega

karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

2. Kto w czasie stanu wojennego w celu przeprowadzenia strajku, akcji

protestacyjnej lub innej formy protestu, o których mowa w ust. 1, albo w czasie ich

trwania przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem zmusza inną osobę do

zaniechania wykonywania pracy, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy

do lat 5.

2017-03-23

3. Kto w czasie stanu wojennego w celu przeprowadzenia strajku, akcji

protestacyjnej lub innej formy protestu, o których mowa w ust. 1, niszczy, uszkadza

lub czyni niezdatnymi do użytku obiekty lub urządzenia przedsiębiorców, instytucji

lub innych jednostek organizacyjnych albo uniemożliwia lub utrudnia prawidłowe ich

funkcjonowanie, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Art. 33. 1. Kto w czasie stanu wojennego:

1) wbrew zakazowi określonemu w art. 22 ust. 1 pkt 1 organizuje lub przeprowadza

zgromadzenie,

2) wbrew zakazowi określonemu w art. 22 ust. 1 pkt 2 organizuje lub przeprowadza

imprezę masową albo inną imprezę artystyczną lub rozrywkową, niebędącą

imprezą masową,

3) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 23 ust. 1 nie posiada przy sobie dowodu

osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość,

4) wbrew nakazowi lub zakazowi określonemu w art. 23 ust. 2 pkt 1 przebywa lub

nie opuszcza w ustalonym czasie oznaczonego miejsca, obiektu lub obszaru,

5) wbrew nakazowi określonemu w art. 23 ust. 2 pkt 2 zmienia miejsce pobytu

stałego lub czasowego bez wymaganego zezwolenia,

6) wbrew nakazowi określonemu w art. 23 ust. 2 pkt 3 nie zgłasza w ustalonym

terminie organowi ewidencji ludności lub Policji przybycia do określonej

miejscowości,

7) wbrew zakazowi określonemu w art. 23 ust. 2 pkt 4 utrwala przy pomocy

środków technicznych wygląd lub inną cechę określonego miejsca, obiektu lub

obszaru,

8) wbrew nakazowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 1 narusza zasady

reglamentacji żywności,

8a) wbrew zakazowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 1a podwyższa ceny na towary

lub usługi określonego rodzaju albo nie stosuje się do nakazu stosowania cen

w wysokości ustalonej na towary lub usługi określonego rodzaju,

9) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do nakazu

okresowego zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej określonego

rodzaju albo bez wymaganego zezwolenia rozpoczyna działalność gospodarczą

określonego rodzaju,

2017-03-23

10) wbrew zakazowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 3 organizuje lub przeprowadza

zajęcia dydaktyczne w szkołach,

11) wbrew zakazowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 4 nie stosuje się do

wprowadzonych ograniczeń w obrocie krajowymi środkami płatniczymi, obrocie

dewizowym oraz działalności kantorowej,

12) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 5 nie stosuje się do nakazu

wyłączenia na czas określony urządzeń łączności lub zawieszenia usług albo

nakazu niezwłocznego złożenia do depozytu radiowych i telewizyjnych urządzeń

nadawczych i nadawczo-odbiorczych lub innego sposobu ich zabezpieczenia,

13) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 6 nie stosuje się do nakazu

niezwłocznego złożenia do depozytu broni palnej, amunicji, materiałów

wybuchowych, innych rodzajów broni lub określonych przedmiotów albo zakazu

ich noszenia,

14) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 7 nie stosuje się do

wprowadzonych ograniczeń w dostępie do informacji publicznej,

15) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 25 ust. 1 pkt 1 uchyla się od wykonania

dodatkowego zadania gospodarczego,

16) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 25 ust. 1 pkt 3 nie wykonuje

świadczenia polegającego na dostawie na rzecz określonego podmiotu

produktów rolno-spożywczych, nie uprawia określonego gatunku roślin lub nie

hoduje określonego gatunku zwierząt albo utrudnia lub udaremnia wykonywanie

tego obowiązku przez osobę do tego zobowiązaną,

17) w warunkach określonych w art. 25 ust. 1 pkt 4 uniemożliwia osobie

uprawnionej zajęcie przydzielonego lokalu lub budynku albo uporczywie

utrudnia korzystanie z przydzielonej części lokalu mieszkalnego lub budynku,

18) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do

całkowitego lub częściowego zakazu przewozu osób lub rzeczy w transporcie

drogowym, kolejowym, lotniczym, morskim lub żegludze śródlądowej, albo do

ograniczenia w tym przewozie,

19) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do

całkowitego albo częściowego zakazu lotów polskich i obcych statków

powietrznych nad terytorium lądowym lub morzem terytorialnym

Rzeczypospolitej Polskiej,

2017-03-23

20) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do

całkowitego albo częściowego zakazu ruchu polskich i obcych jednostek

pływających na morskich wodach wewnętrznych, morzu terytorialnym lub na

śródlądowych drogach wodnych albo do ograniczenia w tym ruchu,

21) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 4 nie stosuje się do

całkowitego albo częściowego zakazu ruchu pojazdów na drodze publicznej,

albo do ograniczenia w tym ruchu,

22) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 5 nie wykonuje przewozu

na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa,

23) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 29 ust. 1 uchyla się od wykonywania

pracy

– podlega karze aresztu albo grzywny.

2. Rozpoznawanie spraw określonych w ust. 1 następuje w trybie przepisów

o postępowaniu w sprawach o wykroczenia w postępowaniu przyśpieszonym.

Art. 34. 1. Niewykonane w całości lub w części do dnia zniesienia stanu

wojennego lub uchylenia odpowiednich ograniczeń wolności i praw człowieka

i obywatela kary za przestępstwa i wykroczenia wymierzone na podstawie przepisów

ustawy podlegają wykonaniu.

2. Postępowania w sprawach, o których mowa w art. 31–33, wszczęte

i niezakończone orzeczeniem kończącym postępowanie do dnia zniesienia stanu

wojennego lub uchylenia odpowiednich ograniczeń wolności i praw człowieka

i obywatela, prowadzi się na podstawie przepisów ustawy, a wymierzone kary

podlegają wykonaniu.

3. Po zniesieniu stanu wojennego postępowanie w sprawach o wykroczenia

określone w niniejszej ustawie prowadzi się na zasadach ogólnych.

Rozdział 6

Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe

Art. 35. (pominięty)

Art. 36. (pominięty)

Art. 37. (pominięty)

Art. 38. Tracą moc:

2017-03-23

1) dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r.

poz. 18 oraz z 1989 r. poz. 178);

2) ustawa z dnia 25 stycznia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie

stanu wojennego (Dz. U. poz. 18 i 272 oraz z 1983 r. poz. 297);

3) ustawa z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie

zawieszenia stanu wojennego (Dz. U. poz. 273 oraz z 1983 r. poz. 297).

Art. 39. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia2).

Ustawa została ogłoszona w dniu 25 września 2002 r.

2017-03-23