Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/20

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2016 r.

poz. 871, 2138,

z 2017 r. poz. 2.

U S T A W A

z dnia 29 maja 1974 r.

o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Zaopatrzenie określone niniejszą ustawą przysługuje:

1) inwalidom wojennym;

2) inwalidom wojskowym;

3) członkom rodzin, pozostałym po żołnierzach poległych, zmarłych lub

zaginionych w czasie służby wojskowej oraz po inwalidach wojennych

i wojskowych.

Art. 2. Zaopatrzenie obejmuje:

1) świadczenia pieniężne:

a) rentę inwalidzką1),

b) rentę rodzinną,

c) dodatki do rent,

d) zasiłek pogrzebowy;

2) świadczenia w naturze:

a) świadczenia lecznicze i położnicze,

b) protezowanie,

c) przysposobienie zawodowe,

d) pobyt w domu rencistów;

3) inne uprawnienia i przywileje.

Obecnie renta z tytułu niezdolności do pracy, na podstawie art. 10 pkt 3 ustawy z dnia

11 października 2002 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz

ich rodzin, ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych

i okresu powojennego, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zasiłkach

rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. poz. 1515), która weszła w życie z dniem

15 listopada 2002 r.

2017-05-24

©Telksinoe s. 2/20

Art. 3. Zaopatrzenie określone w ustawie przysługuje z funduszy

państwowych.

Art. 4. 1. Prawo do świadczeń pieniężnych ustalają i świadczenia wypłacają

właściwe do spraw rent organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

2. (uchylony)

Art. 5. (uchylony)

Rozdział 2

Uprawnienia inwalidów wojennych

Art. 6. 1. Inwalidą wojennym jest żołnierz, który został zaliczony do jednej

z grup inwalidów2) wskutek inwalidztwa3) powstałego w związku z działaniami

wojennymi lub mającymi charakter wojennych w czasie:

1) pełnienia w okresie wojny 1939–1945 służby w Wojsku Polskim, w polskich

formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych oraz w oddziałach ruchu

podziemnego lub partyzanckiego prowadzących na obszarze Państwa

Polskiego walkę z hitlerowskim okupantem;

2) uczestniczenia w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz

grupami Wehrwolfu.

2. Za inwalidę wojennego uważa się również żołnierza mającego

obywatelstwo polskie, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów2) wskutek

inwalidztwa3) powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi

charakter wojennych w czasie pełnienia w okresie wojny 1939–1945 służby

w Armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich oraz w innych armiach

sojuszniczych, a także w oddziałach antyfaszystowskiego ruchu podziemnego lub

partyzanckiego działających na obszarze innych państw.

Art. 7. Za inwalidztwo3) powstałe w związku z działaniami wojennymi lub

mającymi charakter wojennych uważa się inwalidztwo3) będące następstwem

zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób doznanych:

Obecnie całkowita niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji albo

całkowita niezdolność do pracy albo częściowa niezdolność do pracy, na podstawie art. 10 pkt

2 lit. a–c ustawy, o której mowa w odnośniku 1.

Obecnie całkowita lub częściowa niezdolność do pracy, na podstawie art. 10 pkt 1 ustawy,

o której mowa w odnośniku 1.

2017-05-24

©Telksinoe s. 3/20

1) w walce z wrogiem;

2) na froncie lub w związku z pobytem na froncie;

3) wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby

wojskowej w czasie określonym w art. 6;

4) w związku z pobytem w niewoli lub w obozie dla internowanych;

5) w związku z udziałem w ruchu podziemnym lub partyzanckim oraz

z pobytem w niewoli, w obozach koncentracyjnych lub w więzieniach za

udział w tym ruchu.

Art. 8. Za inwalidę wojennego uważa się również osobę mającą

obywatelstwo polskie, która została zaliczona do jednej z grup inwalidów2) z tytułu

inwalidztwa będącego następstwem zranień lub kontuzji doznanych w związku z:

1) pełnieniem służby w wojskowych oddziałach ludowych w czasie wojny

domowej w Hiszpanii lub w okresie internowania w następstwie tej służby;

2) udziałem w obronie Poczty Gdańskiej we wrześniu 1939 r. i w walkach

o Cytadelę Poznańską w lutym 1945 r.;

3) uczestniczeniem w konwojach w okresie wojny 1939–1945 w charakterze

członka załóg handlowych statków morskich;

4) udziałem w Powstaniu Wielkopolskim oraz Powstaniach Śląskich;

5) rozminowywaniem kraju w czasie pełnienia służby w Siłach Zbrojnych

Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej po zakończeniu wojny 1939–1945.

Art. 9. Renta inwalidzka1) przysługuje żołnierzowi, który został zaliczony do

jednej z grup inwalidów2) wskutek inwalidztwa3) powstałego w związku

z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych, choćby nawet

inwalidztwo to powstało po zwolnieniu ze służby wojskowej.

Art. 10. Renta inwalidzka1) dla inwalidy wojennego wynosi:

1) 100% podstawy jej wymiaru – dla inwalidów I4) i II5) grupy;

2) 75% podstawy jej wymiaru – dla inwalidów III grupy6).

Obecnie całkowita niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, na

podstawie art. 10 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1.

Obecnie całkowita niezdolność do pracy, na podstawie art. 10 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa

w odnośniku 1.

Obecnie częściowa niezdolność do pracy, na podstawie art. 10 pkt 2 lit. c ustawy, o której mowa

w odnośniku 1.

2017-05-24

©Telksinoe s. 4/20

Art. 11. 1. Podstawę wymiaru renty inwalidzkiej stanowi kwota 2439,79 zł.

2. Waloryzacji podstawy wymiaru renty inwalidzkiej1) dokonuje się na

zasadach i w terminach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

3. Podwyższenia podstawy wymiaru renty inwalidzkiej1) dokonuje się

z urzędu, a w przypadku gdy prawo do świadczenia zostało zawieszone – na

wniosek osoby zainteresowanej albo przy wznowieniu wypłaty świadczenia.

Art. 12. 1. Do renty inwalidzkiej1) przysługuje dodatek pielęgnacyjny z tytułu

zaliczenia do I grupy inwalidów lub ukończenia 75 lat.

2. Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje w wysokości i na zasadach

określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, z tym że dodatek pielęgnacyjny z tytułu zaliczenia do I grupy

inwalidów4) przysługuje w wysokości zwiększonej o 50%.

Art. 13. (uchylony)

Art. 14. Inwalidzie wojennemu, wymagającemu leczenia sanatoryjnego,

przysługuje prawo do skierowania na pobyt w sanatorium co najmniej raz na 3 lata

niezależnie od przysługującego mu z tytułu zatrudnienia urlopu wypoczynkowego.

Art. 15. 1. Inwalida wojenny może być poddany specjalnemu leczeniu,

przeszkoleniu oraz usprawnieniu w ośrodkach rehabilitacji w celu całkowitego lub

częściowego przywrócenia zdolności do pracy albo zapobieżenia pogorszeniu stanu

zdrowia.

2. W zakresie specjalnego leczenia, przeszkolenia oraz usprawnienia stosuje

się odpowiednio przepisy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych.

Art. 16. 1. Inwalidzie wojennemu przysługuje prawo do ulgi 100% przy

przejazdach tramwajami i autobusami (trolejbusami) komunikacji miejskiej, bez

względu na miejsce zamieszkania.

2. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje także przewodnikowi

towarzyszącemu inwalidzie wojennemu zaliczonemu do I grupy inwalidzkiej4).

3. Inwalidzie wojennemu przysługuje prawo do ulgi w wysokości 37%

w komunikacji krajowej przy przejazdach środkami publicznego transportu

zbiorowego kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów i autobusowego w komunikacji

2017-05-24

©Telksinoe s. 5/20

zwykłej, przyspieszonej i pospiesznej – na podstawie biletów jednorazowych,

z zastrzeżeniem ust. 4.

4. Inwalidzie wojennemu zaliczonemu do I grupy inwalidów4) przysługuje

prawo do ulgi w wysokości 78% w komunikacji krajowej przy przejazdach

środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów

osobowych i pospiesznych i autobusowego w komunikacji zwykłej, przyspieszonej

i pospiesznej – na podstawie biletów jednorazowych.

5. Do ulgi w wysokości 95% w komunikacji krajowej przy przejazdach

środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów

i autobusowego w komunikacji zwykłej, przyspieszonej i pospiesznej jest

uprawniony przewodnik lub opiekun towarzyszący w podróży inwalidzie

wojennemu zaliczonemu do I grupy inwalidów4) – na podstawie biletów

jednorazowych.

6. Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia,

rodzaje dokumentów poświadczających uprawnienia do korzystania z ulgowych

przejazdów, o których mowa w ust. 3–5.

Art. 17. (uchylony)

Art. 18. 1. Inwalidzie wojennemu zapewnia się pracę odpowiadającą jego

sprawności fizycznej i kwalifikacjom zawodowym.

2. Starosta na wniosek inwalidy wojennego kieruje go do pracy. Pracodawca,

do którego inwalida został skierowany, jest obowiązany zatrudnić go stosownie do

sprawności fizycznej i kwalifikacji zawodowych.

3. Rozwiązanie z inwalidą wojennym stosunku pracy przez pracodawcę może

być dokonane tylko po uzyskaniu pisemnej zgody starosty:

1) bez wypowiedzenia – z przyczyn określonych w przepisach dotyczących

rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia;

2) za wypowiedzeniem – tylko z ważnych przyczyn zawinionych przez inwalidę

albo gdy następuje likwidacja pracodawcy.

4. Zgoda, o której mowa w ust. 3, nie jest wymagana do rozwiązania stosunku

pracy z inwalidą wojennym:

1) zatrudnionym na podstawie powołania;

2) który spełnia warunki do uzyskania emerytury.

2017-05-24

©Telksinoe s. 6/20

Art. 19. Inwalidzie wojennemu pozostającemu w zatrudnieniu zwiększa się

przysługujący mu urlop wypoczynkowy o 10 dni roboczych. Zwiększenie to nie

przysługuje jednak inwalidzie korzystającemu z urlopu w wymiarze

przekraczającym 26 dni roboczych w ciągu roku.

Art. 20. 1. Inwalidzie wojennemu zalicza się czas jego służby wojskowej oraz

okresy pobytu w niewoli i w obozach dla internowanych, w obozach

koncentracyjnych lub w więzieniach w związku z udziałem w ruchu podziemnym

lub partyzanckim w czasie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. do

okresów zatrudnienia, od których zależy przyznanie lub wysokość wszelkich

świadczeń przysługujących pracownikom od pracodawcy.

2. Do okresów zatrudnienia, od których zależy przyznanie lub wysokość

wszelkich świadczeń przysługujących pracownikom od pracodawcy, zalicza się

również okresy służby i działalności, o których mowa w art. 8.

3. Okresy, o których mowa w ust. 1 i 2, zalicza się w wymiarze podwójnym

do okresu zatrudnienia, od którego zależy przyznanie emerytury lub renty.

Art. 21. 1. Inwalida wojenny, który ma wymagany do uzyskania emerytury

okres zatrudnienia, może na swój wniosek przejść na emeryturę po osiągnięciu

wieku:

1) 50 lat przez kobietę i 55 lat przez mężczyznę, jeżeli został zaliczony do I4) lub

II5) grupy inwalidów, albo

2) 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę, jeżeli został zaliczony do III

grupy6) inwalidów.

2. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio również do inwalidy nabywającego

prawo do emerytury z innego tytułu niż zatrudnienie.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się do osób urodzonych przed dniem 1 stycznia

1949 r.

Art. 22. 1. Inwalida wojenny wymagający szczególnej opieki korzysta

z pierwszeństwa w umieszczeniu, na jego wniosek, w domu kombatanta lub

w domu pomocy społecznej. Na pokrycie kosztów utrzymania w tych domach

można dokonywać potrąceń z renty według zasad określonych w przepisach

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

2017-05-24

©Telksinoe s. 7/20

2. Potrąceń na pokrycie kosztów utrzymania, o których mowa w ust. 1, można

dokonywać również w razie pobytu powyżej 1 roku w podmiotach leczniczych

w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej w związku z udzielaniem

świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

3. Szczegółowe zasady dokonywania potrąceń, o których mowa w ust. 2,

określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw zabezpieczenia

społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia,

uwzględniając stan rodzinny osób pobierających renty.

Art. 23. (uchylony)

Art. 23a. Inwalidzie wojennemu przysługuje zwolnienie z opłat

abonamentowych za używanie odbiorników radiowych i telewizyjnych.

Art. 23b. 1. Inwalidzie wojennemu zaliczonemu do I4) i II5) grupy inwalidów

przysługuje refundacja w wysokości 50% opłaconej składki na obowiązkowe

ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych

lub na dobrowolne ubezpieczenie, o którym mowa w dziale II w grupie 3 załącznika

do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i

reasekuracyjnej (Dz. U. poz. 1844 oraz z 2016 r. poz. 615), z tym że jeżeli suma

ubezpieczenia przekracza równowartość 6000 euro przeliczonych na złote według

kursu średniego euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski z dnia opłacania

składki, refundacja przysługuje od części opłaconej składki ustalonej w takiej

proporcji, w jakiej kwota stanowiąca równowartość 6000 euro pozostaje do

rzeczywistej sumy ubezpieczenia.

2. Refundacja przysługuje w odniesieniu do jednego pojazdu

samochodowego będącego własnością inwalidy wojennego i niesłużącego do

zarobkowego przewozu.

3. Refundacja przysługuje inwalidzie wojennemu, jeżeli nie korzysta

z refundacji lub ulgi na podstawie innych przepisów.

4. Wypłaty kwoty refundacji, o której mowa w ust. 1, dokonuje, na wniosek

uprawnionego do refundacji, organ rentowy wypłacający rentę, a w przypadku gdy

prawo do renty uległo zawieszeniu – organ rentowy, który ustalił prawo do renty,

po okazaniu oryginału umowy ubezpieczenia i udokumentowaniu opłacenia

składki.

2017-05-24

©Telksinoe s. 8/20

5. Kwota refundacji, o której mowa w ust. 1, jest wypłacana przez organy

rentowe ze środków będących w dyspozycji tych organów i finansowana z budżetu

państwa.

6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze

rozporządzenia, tryb postępowania przy przyznawaniu i wypłacaniu refundacji,

w szczególności terminy rozpatrywania wniosków, sposób postępowania

w przypadku uzyskania przez inwalidę wojennego zwrotu składki od

ubezpieczyciela oraz sposób postępowania w przypadku, gdy w danym roku

kalendarzowym przedmiotem ubezpieczenia jest więcej niż jeden pojazd

samochodowy, kierując się koniecznością zapewnienia sprawności postępowania

przy rozpatrywaniu wniosków o refundację.

Art. 23c. 1. Dokumentem potwierdzającym prawo do korzystania

z uprawnień, o których mowa w ustawie, jest książka inwalidy wojennego

(wojskowego) wystawiona przez organ rentowy.

2. Książka inwalidy wojennego (wojskowego), o której mowa w ust. 1,

podlega z dniem śmierci inwalidy wojennego (wojskowego) anulowaniu przez

organ rentowy.

3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze

rozporządzenia, tryb wydawania i anulowania książek inwalidy wojennego

(wojskowego), dokumenty wymagane do wydania książek inwalidy wojennego

(wojskowego) oraz wzór książki inwalidy wojennego (wojskowego), kierując się

koniecznością zapewnienia sprawności postępowania przy wydawaniu książek

inwalidów wojennych (wojskowych).

Rozdział 3

Uprawnienia rodzin poległych żołnierzy i zmarłych inwalidów wojennych

Art. 24. 1. Świadczenia określone w niniejszym rozdziale przysługują

uprawnionym członkom rodziny pozostałym po:

1) żołnierzach formacji wymienionych w art. 6, którzy polegli w walce

z wrogiem lub zmarli wskutek następstw zranień, kontuzji i innych obrażeń

lub chorób doznanych w okolicznościach określonych w art. 7;

2) osobach, które poległy w okolicznościach określonych w art. 8 lub zmarłych

wskutek następstw zranień i kontuzji doznanych w tych okolicznościach;

2017-05-24

©Telksinoe s. 9/20

3) zmarłych inwalidach wojennych.

2. Za członków rodziny uprawnionych do świadczeń uważa się:

1) małżonka, który:

a) osiągnął wiek: kobieta 50 lat, mężczyzna 65 lat albo

b) jest inwalidą, albo

c) wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa

uprawnione do renty rodzinnej po poległym – zmarłym, które nie

osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole – 18 lat życia, lub sprawuje

pieczę nad dzieckiem zaliczonym do I4) lub II5) grupy inwalidów;

2) dzieci, wnuki i rodzeństwo, jeżeli spełniają warunki do uzyskania renty

rodzinnej, określone w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych;

3) rodziców, którzy pozostawali na utrzymaniu:

a) żołnierza, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, w chwili jego powołania do

służby wojskowej,

b) osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, w chwili jej śmierci lub

bezpośrednio przed podjęciem działalności, o której mowa w art. 8.

Art. 25. 1. Uprawnionym członkom rodziny przysługuje renta rodzinna

w wysokości:

1) 70% podstawy wymiaru dla jednej osoby;

2) 75% podstawy wymiaru dla dwóch osób;

3) 85% podstawy wymiaru dla trzech i więcej osób.

2. Podstawę wymiaru renty rodzinnej stanowi kwota ustalona w myśl art. 11,

z tym że za podstawę wymiaru renty rodzinnej po zmarłym inwalidzie wojennym

przyjmuje się kwotę, która stanowiłaby podstawę wymiaru renty dla tego inwalidy.

3. (uchylony)

Art. 26. (uchylony)

Art. 27. Do rent rodzinnych przysługują dodatki dla sierot zupełnych, dodatek

pielęgnacyjny z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów4) lub ukończenia 75 lat

życia w wysokości i na zasadach określonych w przepisach o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

2017-05-24

©Telksinoe s. 10/20

Art. 28. Osobie pobierającej rentę rodzinną przysługuje prawo do

bezpłatnych świadczeń leczniczych, przedmiotów ortopedycznych, protez,

środków pomocniczych, leków i środków opatrunkowych oraz do świadczeń

położniczych w zakresie i na warunkach określonych w przepisach o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Art. 29. Osobom pobierającym rentę rodzinną przysługuje pierwszeństwo

w umieszczaniu dzieci w żłobkach, domach dziecka oraz przedszkolach.

Rozdział 4

Uprawnienia inwalidów wojskowych

Art. 30. 1. Inwalidą wojskowym jest żołnierz niezawodowy Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów2)

wskutek inwalidztwa3) powstałego:

1) w czasie odbywania czynnej służby wojskowej w okresie pokoju, z wyjątkiem

terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie;

2) w ciągu 3 lat od zwolnienia z tej służby, jeżeli inwalidztwo3) to jest

następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania

służby wojskowej.

2. Nie uważa się za inwalidę wojskowego żołnierza zwolnionego z czynnej

służby wojskowej podczas pierwszych 6 tygodni jej odbywania z powodu choroby,

która powstała niewątpliwie przed stawieniem się żołnierza do służby wojskowej

i nie uległa pogorszeniu wskutek tej służby.

Art. 31. W zależności od przyczyny powstania inwalidztwo3) może

pozostawać w związku ze służbą wojskową albo bez związku z tą służbą.

Art. 32. 1. Za inwalidztwo3) pozostające w związku ze służbą wojskową

uważa się inwalidztwo3), które powstało na skutek:

1) wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej

w rozumieniu przepisów o świadczeniach odszkodowawczych

przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze

służbą wojskową;

2) chorób zakaźnych panujących w miejscu służbowego pobytu żołnierza;

2017-05-24

©Telksinoe s. 11/20

3) chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub

warunkami służby wojskowej;

4) istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku ze szczególnymi

właściwościami lub warunkami służby wojskowej.

2. Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zabezpieczenia społecznego oraz ministrem właściwym do spraw zdrowia,

określi, w drodze rozporządzenia, wykazy chorób i stanów chorobowych,

o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, określając w szczególności rodzaj schorzenia

i jego związek ze służbą wojskową.

Art. 33. Inwalidztwo3) nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, jeżeli:

1) powstało z innych przyczyn niż określone w art. 32;

2) jest następstwem wypadku lub choroby, których wyłączną przyczyną było

udowodnione przez jednostkę wojskową umyślne lub rażąco niedbałe

działanie albo zaniedbanie żołnierza naruszające obowiązujące przepisy lub

rozkazy, jeżeli jego przełożeni zapewnili warunki odpowiadające tym

przepisom i sprawowali we właściwy sposób nadzór nad ich przestrzeganiem,

a żołnierz posiadał potrzebne umiejętności do wykonywania określonych

czynności i był należycie przeszkolony w zakresie znajomości tych

przepisów;

3) jest następstwem wypadku, do którego w znacznym stopniu przyczynił się

sam żołnierz będąc w stanie nietrzeźwym;

4) zranienie, kontuzja i inne obrażenie lub choroba zostały spowodowane przez

żołnierza rozmyślnie.

Art. 34. Żołnierzami niezawodowymi w rozumieniu art. 30 są żołnierze:

1) odbywający zasadniczą służbę wojskową;

2) odbywający przeszkolenie wojskowe;

3) pełniący służbę przygotowawczą;

4) pełniący służbę kandydacką;

5) odbywający ćwiczenia wojskowe;

6) pełniący okresową służbę wojskową;

7) pełniący służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

2017-05-24

©Telksinoe s. 12/20

Art. 35. 1. Renta inwalidzka1) przysługuje żołnierzowi, o którym mowa

w art. 30 ust. 1.

2. Prawo do renty inwalidzkiej1) powstaje po zwolnieniu żołnierza ze służby

wojskowej. W przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie może być

na wniosek komendanta szpitala wojskowego, w którym żołnierz przebywa na

leczeniu, przyznane żołnierzowi prawo do renty jeszcze przed zwolnieniem go ze

służby.

3. Renta inwalidzka1) przysługuje również żołnierzowi zwolnionemu

z czynnej służby wojskowej z powodu czasowej niezdolności do służby, jeżeli

żołnierz ten nie ma prawa do zasiłku chorobowego. Renta ta przysługuje przez czas

trwania niezdolności do wykonywania zatrudnienia. Na czas ten zalicza się

żołnierza do jednej z grup inwalidów2).

Art. 36. Renta inwalidzka1) dla inwalidy wojskowego wynosi miesięcznie:

Inwalidztwo3) powstałe Procent podstawy wymiaru w razie

zaliczenia do:

4) 5)

I i II grupy III grupy

inwalidów inwalidów6)

w związku ze służbą wojskową 100 75

bez związku ze służbą wojskową 80 60

Art. 37. Podstawę wymiaru renty inwalidzkiej1) ustala się w myśl art. 11.

Art. 38. 1. Do renty inwalidzkiej1) przysługuje dodatek pielęgnacyjny –

z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów4) lub ukończenia 75 lat życia.

2. Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje w wysokości i na zasadach

określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych.

Art. 39. (uchylony)

Art. 40. Prawo do renty inwalidy wojskowego, którego niezdolność do pracy

nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, ulega zawieszeniu lub wysokość tej

renty ulega zmniejszeniu na zasadach określonych w przepisach o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

2017-05-24

©Telksinoe s. 13/20

Art. 41. Inwalidom wojskowym przysługują uprawnienia określone

w art. 13–18 oraz 21–23c.

Art. 42. 1. Zaopatrzenie przewidziane dla inwalidów wojskowych

przysługuje również:

1) małoletnim kandydatom na żołnierzy zawodowych kształconym w szkołach

i orkiestrach wojskowych, którzy stali się inwalidami w czasie odbywania tej

nauki lub w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze szkoły (orkiestry), jeżeli

inwalidztwo3) pozostaje w związku z nauką w tej szkole (orkiestrze);

2) studentom szkół wyższych odbywającym zajęcia wojskowe w studium

wojskowym szkoły wyższej, którzy wskutek choroby lub kalectwa nabytego

w związku z odbywaniem tych zajęć stali się inwalidami w czasie odbywania

zajęć lub w ciągu 3 lat od ich ukończenia lub zwolnienia od obowiązku ich

odbywania;

3) osobom powołanym do odbycia czynnej służby wojskowej oraz osobom

zwolnionym z tej służby, które w związku z wypadkiem powstałym bez ich

winy w drodze z miejsca zamieszkania do jednostki wojskowej lub

z powrotem stały się inwalidami bezpośrednio wskutek wypadku lub

najpóźniej w ciągu 3 lat od wypadku.

2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu

z Ministrem Obrony Narodowej może w drodze rozporządzenia przyznać prawo do

zaopatrzenia przewidzianego dla inwalidów wojskowych również innym osobom

niż wymienione w ust. 1, jeżeli obowiązki lub zadania wykonywane przez te osoby

wynikają z przepisów o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej

Polskiej lub określone są przepisami szczególnymi, a zakres i charakter tych

obowiązków uzasadnia traktowanie osób wykonujących te obowiązki na równi

z żołnierzami.

Rozdział 5

Uprawnienia rodzin zmarłych żołnierzy i inwalidów wojskowych

Art. 43. 1. Świadczenia określone w niniejszym rozdziale przysługują

członkom rodziny:

1) żołnierza, który zmarł:

a) w czasie odbywania czynnej służby wojskowej lub

2017-05-24

©Telksinoe s. 14/20

b) w ciągu 3 lat od zwolnienia ze służby wojskowej, jeżeli śmierć nastąpiła

wskutek chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania

służby wojskowej;

2) inwalidy wojskowego uprawnionego w chwili śmierci do renty inwalidzkiej1).

2. Świadczenia przysługują również członkom rodziny żołnierza, który

zaginął w czasie pełnienia służby wojskowej. Prawo do tych świadczeń wygasa

z upływem terminu, w którym najwcześniej mogło nastąpić uznanie żołnierza za

zmarłego.

3. Za pozostającą w związku ze służbą wojskową uważa się śmierć, która

nastąpiła wskutek przyczyn wymienionych w art. 32.

4. Przepisy ust. 1–3 stosuje się odpowiednio do członków rodzin osób

wymienionych w art. 42.

Art. 44. 1. Członkami rodziny uprawnionymi do świadczeń są: dzieci, wnuki,

rodzeństwo, małżonek i rodzice, jeżeli spełniają warunki wymagane do uzyskania

renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. W razie śmierci albo zaginięcia żołnierza w czasie wykonywania zadań

służbowych poza granicami państwa, związanych z realizacją celów, o których

mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu

Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. z 2014 r.

poz. 1510), albo jeżeli śmierć żołnierza pozostająca w związku ze służbą jest

następstwem czynu karalnego, renta rodzinna przysługuje małżonkowi bez

względu na wiek i stan zdrowia.

3. W razie śmierci żołnierza w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby wojskowej,

jeżeli śmierć nastąpiła wskutek chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie

wykonywania zadań służbowych poza granicami państwa, związanych z realizacją

celów, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach

użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami

państwa, albo jeżeli śmierć żołnierza zwolnionego ze służby wojskowej

pozostająca w związku ze służbą jest następstwem chorób powstałych lub urazów

doznanych w wyniku czynu karalnego, renta rodzinna przysługuje małżonkowi bez

względu na wiek i stan zdrowia.

2017-05-24

Art. 45. 1. Uprawnionym członkom rodziny przysługuje renta rodzinna, która

wynosi miesięcznie:

Liczba członków rodziny Procent podstawy wymiaru w razie śmierci

uprawnionych do renty

w związku ze służbą bez związku ze

wojskową służbą wojskową

jedna osoba 70 60

dwie osoby 75 65

trzy i więcej osób 85 75

1a. W razie śmierci albo zaginięcia żołnierza w przypadkach, o których mowa

w art. 44 ust. 2 i 3, renta rodzinna wynosi miesięcznie 100% podstawy wymiaru.

2. W przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 2, renta rodzinna

przysługuje w wysokości przewidzianej dla rodziny po żołnierzu zmarłym.

Art. 46. Podstawę wymiaru renty rodzinnej stanowi kwota ustalona w myśl

art. 11, z tym że za podstawę wymiaru renty rodzinnej po zmarłym inwalidzie

wojskowym przyjmuje się kwotę, która stanowiłaby podstawę wymiaru renty dla

tego inwalidy.

Art. 47. (uchylony)

Art. 48. Do rent rodzinnych przysługują dodatki przewidziane w art. 27 na

zasadach określonych w tym przepisie.

Art. 49. Prawo do renty rodzinnej przysługującej po żołnierzu, którego śmierć

nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, ulega zawieszeniu lub wysokość tej

renty ulega zmniejszeniu na zasadach określonych w przepisach o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Art. 50. Osoby pobierające renty rodzinne mają również prawo do świadczeń

określonych w art. 28 i 29.

Art. 50a. 1. Dziecku, które pobiera rentę rodzinną z przyczyn określonych

w art. 43 ust. 1, Minister Obrony Narodowej przyznaje pomoc pieniężną na

kontynuowanie nauki.

2. Pomoc, o której mowa w ust. 1, przysługuje dzieciom do ukończenia nauki

w szkole, jeżeli ukończyły 16 rok życia, nie dłużej jednak niż do ukończenia

25 roku życia.

2017-05-24

3. Wydatki z tytułu pomocy, o której mowa w ust. 1, są pokrywane z budżetu

państwa z części, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej.

4. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia,

szczegółowe warunki, wysokość i tryb przyznawania pomocy, o której mowa

w ust. 1, uwzględniając dokumenty stanowiące podstawę do jej przyznania, tryb

postępowania i właściwość organu realizującego wypłatę pomocy oraz sposób

i terminy wypłaty pomocy.

Rozdział 6

Przepisy wspólne

Art. 51. 1. Prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia się wszystkich

warunków wymaganych przez ustawę do uzyskania tego prawa.

2. Prawo do świadczeń ustaje:

1) gdy odpadnie którykolwiek z warunków wymaganych do uzyskania

świadczeń;

2) gdy osoba pobierająca świadczenia uzależnione od inwalidztwa3) mimo

wezwania organu rentowego nie poddała się badaniu lekarskiemu bez

uzasadnionej przyczyny;

3) ze śmiercią osoby uprawnionej.

Art. 52. W razie ustania prawa do renty inwalidzkiej1) z powodu braku

inwalidztwa3) prawo do tej renty powstaje ponownie, jeżeli ponowne inwalidztwo3)

powstało wskutek pogorszenia się stanu zdrowia w związku z kalectwem lub

chorobą, które uzasadniały poprzednio prawo do renty.

Art. 53. Prawa do świadczeń nie nabywa, a nabyte traci osoba, która

wywołała przestępstwem umyślnym okoliczności uzasadniające powstanie prawa

do świadczeń lub ich zwiększenie.

Art. 54. 1. Inwalidzie wojennemu i wojskowemu, którego inwalidztwo3)

powstało w związku ze służbą wojskową, pobierającemu rentę inwalidzką1)

obliczoną od podstawy wymiaru określonej w art. 11, który nabył prawo do

emerytury, wypłaca się w zależności od jego wyboru:

1) rentę inwalidzką1) powiększoną o połowę emerytury albo

2) emeryturę powiększoną o połowę renty inwalidzkiej1).

2017-05-24

1a. Kwota połowy emerytury, o której mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje połowę

łącznej kwoty emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i emerytury

kapitałowej wypłacanej na podstawie odrębnych przepisów oraz nie może być

niższa niż kwota należnej emerytury kapitałowej, przy czym emerytura kapitałowa

wypłacana jest w pełnej wysokości.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do inwalidy wojennego, który nabył

prawo do renty inwalidzkiej1) za gospodarstwo rolne przekazane następcy lub

państwu.

2a. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osoby pobierającej uposażenie

w stanie spoczynku przyznane ze względu na wiek.

3. W przypadkach niewymienionych w ust. 1 i 2 osobie uprawnionej do renty

inwalidzkiej1) lub renty rodzinnej na podstawie niniejszej ustawy oraz do innych

świadczeń o charakterze rentowym wypłaca się jedno świadczenie – wyższe lub

przez nią wybrane.

3a. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do osoby pobierającej uposażenie

w stanie spoczynku przyznane z powodu choroby lub utraty sił albo uposażenie

rodzinne.

4. Inwalida, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, ust. 2, 2a oraz w ust. 3 i 3a,

zachowuje prawo do dodatku pielęgnacyjnego oraz innych uprawnień, które

przysługiwałyby mu z tytułu renty inwalidzkiej1).

Art. 55. (uchylony)

Art. 56. 1. Świadczenia przyznaje się na wniosek osoby uprawnionej.

2. Prawo do świadczeń ustala organ rentowy w formie decyzji.

3. Od decyzji organu rentowego przysługują osobie zainteresowanej środki

prawne przewidziane w odrębnych przepisach.

4. Do postępowania w sprawie ustalania prawa do świadczeń i wypłaty

świadczeń stosuje się przepisy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych. Przewidziane w tych przepisach obowiązki zakładów pracy ciążą na

właściwych jednostkach wojskowych w zakresie określonym przez Ministra

Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw

zabezpieczenia społecznego.

2017-05-24

Art. 57. 1. Związek zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób

z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych albo ze służbą

wojskową oraz związek śmierci żołnierza z tymi działaniami lub tą służbą ustala

wojskowa komisja lekarska. Wojskowa komisja lekarska ustala również związek

śmierci ze służbą wojskową żołnierza zwolnionego ze służby, jeżeli śmierć

nastąpiła w podmiocie leczniczym, którego podmiotem tworzącym jest Minister

Obrony Narodowej. Związek zranień i kontuzji z działaniami wymienionymi

w art. 8 ustala wojskowa komisja lekarska.

2. Niezdolność do pracy, datę jej powstania, związek niezdolności do pracy

z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych albo ze służbą

wojskową, związek śmierci ze służbą wojskową żołnierza zwolnionego ze służby,

który zmarł poza podmiotem, o którym mowa w ust. 1, oraz związek śmierci

inwalidy ze służbą wojskową ustala lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych lub komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na

podstawie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej.

Art. 58. W razie śmierci osoby pobierającej rentę inwalidzką1) lub członka jej

rodziny albo osoby pobierającej rentę rodzinną przysługuje zasiłek pogrzebowy

w wysokości i na warunkach określonych w przepisach o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozdział 7

Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 59. 1. Renty inwalidzkie przewidziane w ustawie dla inwalidów

wojennych przysługują również osobom zaliczonym do jednej z grup inwalidów2)

wskutek inwalidztwa3) powstałego w związku z działaniami wojennymi lub

mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6,

jeżeli osoby te były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów

obowiązujących przed wejściem w życie ustawy.

2. Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 1, uprawniona jest z tytułu inwalidztwa3)

do świadczeń o charakterze rentowym z instytucji zagranicznej, rentę

przysługującą na podstawie niniejszej ustawy zmniejsza się o 25% renty

miesięcznie, niezależnie od zmniejszenia wynikającego z przepisów o zbiegu

uprawnień rentowych.

2017-05-24

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do rent rodzinnych.

4. Osobom, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują uprawnienia określone

w art. 12, 13, 15, 16, 18 i 21–23c, a osobom, o których mowa w ust. 3, określone

w art. 27 i 28.

Art. 60. 1. Świadczenia przewidziane w ustawie dla inwalidów wojskowych

przysługują również osobom zaliczonym do jednej z grup inwalidów2) na skutek

inwalidztwa3) powstałego w czasie czynnej służby wojskowej w formacjach innych

niż określone w art. 30, jeżeli osoby te uznane były za inwalidów wojskowych

w myśl przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do rent rodzinnych.

Art. 61. 1. Inwalidzi i wdowy, którzy w myśl przepisów obowiązujących

przed wejściem w życie ustawy mieli prawo do świadczeń w naturze mimo braku

uprawnień do świadczeń pieniężnych, prawo to nadal zachowują.

2. Inwalidom uznanym w myśl przepisów obowiązujących przed dniem

wejścia w życie niniejszej ustawy za inwalidów wojennych z tytułu utraty

zdolności zarobkowej od 25 do 44%, pozostającej w związku ze służbą w Wojsku

Polskim lub w armiach sojuszniczych, przyznaje się, w razie zaliczenia do I4) lub

II5) grupy inwalidów z powodu inwalidztwa3) niepozostającego w związku

z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych, rentę inwalidzką

w wysokości przewidzianej dla III6) grupy inwalidów wojennych.

Art. 62. Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia:

1) podwyższać renty i dodatki do rent;

2) podwyższać podstawę wymiaru rent, określoną w art. 11 ust. 1 oraz w art. 25

ust. 2 pkt 1;

3) zmieniać wysokość kwot, o których mowa w art. 37 ust. 5, art. 46 ust. 2

i art. 59 ust. 2 i 3.

Art. 63. Przewidziane w ustawie uprawnienia Ministra Obrony Narodowej

przysługują ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w stosunku do

żołnierzy pełniących służbę w podległych mu jednostkach.

Art. 64. W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio:

art. 12–14, 70, 74, 83, 88–93, 102, art. 103 ust. 3, art. 107, 107a, 114 i 126–144

2017-05-24

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748, 1240, 1302 i 1311 oraz z 2016 r. poz. 394).

2017-05-24