Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/17

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2016 r. poz. 1224, 1997,

z 2017 r. poz. 791.

U S T A W A

z dnia 24 sierpnia 2001 r.

o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami 1)

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) system płatności – podlegające prawu polskiemu prawne powiązania pomiędzy

co najmniej trzema instytucjami, w tym co najmniej jedną z instytucji, o których

mowa w pkt 5 lit. a–d lub lit. h, z wyłączeniem uczestnika pośredniego, w ramach

których obowiązują wspólne dla tych uczestników zasady przeprowadzania

rozliczeń lub realizacji ich zleceń rozrachunku, o których mowa w pkt 12 lit. a, z

zastrzeżeniem art. 2a;

2) system rozrachunku papierów wartościowych – podlegające prawu polskiemu

prawne powiązania pomiędzy co najmniej trzema instytucjami, w tym co

najmniej jedną z instytucji, o których mowa w pkt 5 lit. a–d lub lit. h, z

wyłączeniem uczestnika pośredniego, w ramach których obowiązują wspólne dla

tych uczestników zasady przeprowadzania rozliczeń lub realizacji ich zleceń

rozrachunku, o których mowa w pkt 12 lit. b, z zastrzeżeniem art. 2a;

3) system – systemy, o których mowa w pkt 1 i 2;

3a) system interoperacyjny – system płatności lub system rozrachunku papierów

wartościowych, którego podmiot prowadzący system zawarł porozumienie w

sprawie międzysystemowej realizacji zleceń rozrachunku z co najmniej jednym

podmiotem prowadzącym system podlegający prawu polskiemu lub prawu

innego państwa członkowskiego;

4) inne państwo członkowskie – inne niż Rzeczpospolita Polska państwo, które jest

członkiem Unii Europejskiej, oraz Islandia, Liechtenstein i Norwegia;

Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 98/26/WE z dnia 19

maja 1998 r. w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozrachunku papierów

wartościowych (Dz. Urz. WE L 166 z 11.06.1998).

Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie – z

dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – dotyczą

ogłoszenia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej – wydanie specjalne.

2017-06-09

©Telksinoe s. 2/17

5) instytucja – każdy z następujących podmiotów, który jest uczestnikiem systemu

płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych, odpowiedzialny za

wykonanie zobowiązań wynikających z realizacji zleceń rozrachunku w

systemie:

a) Narodowy Bank Polski, zwany dalej „NBP”,

b) bank centralny innego państwa,

c) bank krajowy, oddział banku zagranicznego, instytucja kredytowa oraz

oddział instytucji kredytowej w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997

r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 128, z późn. zm.2)), spółdzielcza

kasa oszczędnościowo-kredytowa oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa

Oszczędnościowo-Kredytowa w rozumieniu ustawy z dnia 5 listopada 2009

r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2013 r.

poz. 1450, z późn. zm.3)),

d) firma inwestycyjna w rozumieniu art. 3 pkt 33 ustawy z dnia 29 lipca 2005

r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2014 r. poz. 94, z późn.

zm.4)),

e) (uchylona)

f) (uchylona)

g) mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i lokujące na

własny rachunek środki pieniężne na rynku papierów wartościowych:

– zakład ubezpieczeń w rozumieniu przepisów o działalności

ubezpieczeniowej,

– fundusz inwestycyjny i alternatywna spółka inwestycyjna w rozumieniu

przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi

funduszami inwestycyjnymi,

– fundusz emerytalny w rozumieniu przepisów o organizacji i

funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

h) organ władzy publicznej,

i) podmiot objęty gwarancjami, udzielonymi przez organ władzy publicznej,

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 559, 978,

1166, 1223, 1260, 1311, 1348, 1357, 1513, 1634, 1830, 1844, 1854, 1864 i 2281 oraz z 2016 r. poz.

615, 904 i 996.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 978, 1158,

1259, 1311, 1830, 1854, 1864 i 2281 oraz z 2016 r. poz. 615, 904 i 996.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r. poz. 586, z

2015 r. poz. 73, 978, 1045, 1223, 1260, 1348, 1505, 1513, 1634, 1844 i 1890 oraz z 2016 r. poz. 65,

615, 904 i 996.

2017-06-09

©Telksinoe s. 3/17

j) podmiot, którego siedziba znajduje się poza terytorium innych państw

członkowskich, prowadzący działalność analogiczną do działalności

instytucji kredytowej, o której mowa w lit. c, lub zagranicznej firmy

inwestycyjnej, o której mowa w art. 3 pkt 32 ustawy wymienionej w lit. d,

k) inny niż wymieniony w lit. a–j uczestnik systemu rozrachunku papierów

wartościowych, ponoszący odpowiedzialność za wykonanie zobowiązań

wynikających z rozliczeń lub realizacji zleceń rozrachunku w tym systemie,

pod warunkiem że co najmniej trzema uczestnikami tego systemu są

podmioty, o których mowa w lit. a–c,

l) w odniesieniu do systemów innych niż wymienione w art. 15 ust. 1 i 2 –

instytucja płatnicza oraz instytucja pieniądza elektronicznego w rozumieniu

ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2014 r.

poz. 873 i 1916 oraz z 2015 r. poz. 1764, 1830 i 1893);

6) partner centralny – podmiot, który działa w systemie jako wyłączny kontrahent

dla instytucji w odniesieniu do ich zleceń rozrachunku;

7) agent rozrachunkowy – podmiot prowadzący w ramach systemu rachunki

rozliczeniowe dla instytucji lub partnera centralnego, poprzez które dokonuje

rozrachunku i udziela – w zależności od posiadanych uprawnień – kredytu dla

celów rozrachunkowych instytucji lub partnerowi centralnemu;

8) izba rozliczeniowa – podmiot, do którego obowiązków należy obliczanie

należności lub zobowiązań netto instytucji, partnera centralnego lub agenta

rozrachunkowego;

9) uczestnik – instytucja, partner centralny, agent rozrachunkowy, izba

rozliczeniowa lub podmiot prowadzący system;

10) uczestnik pośredni – instytucja, partner centralny, agent rozrachunkowy, izba

rozliczeniowa lub podmiot prowadzący system, związany z uczestnikiem umową

umożliwiającą przekazywanie jego zleceń rozrachunku do systemu, pod

warunkiem że uczestnik pośredni jest znany podmiotowi prowadzącemu system;

11) papiery wartościowe – papiery wartościowe oraz inne instrumenty finansowe w

rozumieniu art. 2 ustawy, o której mowa w pkt 5 lit. d;

12) zlecenie rozrachunku:

a) zlecenie uczestnika dotyczące przekazania kwoty pieniężnej na rachunek

odbiorcy prowadzony przez agenta rozrachunkowego lub inne zlecenie,

które powoduje wykonanie lub zwolnienie z zobowiązania pieniężnego,

zgodnie z zasadami systemu płatności, lub

2017-06-09

©Telksinoe s. 4/17

b) zlecenie uczestnika dotyczące przeniesienia papierów wartościowych w

drodze dokonania odpowiednich zapisów w prowadzonej ewidencji

papierów wartościowych lub w inny sposób;

13) zagraniczne postępowanie upadłościowe – prowadzone na podstawie prawa

państwa innego niż Rzeczpospolita Polska postępowanie sądowe lub

administracyjne, w tym także postępowanie zabezpieczające, w ramach których

mienie uczestnika systemu lub podmiotu mającego siedzibę na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej będącego uczestnikiem systemu płatności lub systemu

rozrachunku papierów wartościowych podlegających prawu innego państwa

członkowskiego, poddane jest kontroli lub zarządowi sądu lub innego organu,

jeżeli skutkiem tego postępowania jest zawieszenie realizacji zleceń rozrachunku

lub nałożenie na nie ograniczeń;

14) ogłoszenie upadłości:

a) podmiotu mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

będącego uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku

papierów wartościowych, w tym także podlegających prawu innego

państwa członkowskiego – zgodnie z ustawą z dnia 28 lutego 2003 r. –

Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, z późn. zm.5)), wydanie

przez sąd właściwy w sprawach upadłości postanowienia o ogłoszeniu

upadłości, jak również zgodnie z ustawą z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo

restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978, z późn. zm.6)), wydanie przez sąd

właściwy w sprawach restrukturyzacji postanowienia o otwarciu

postępowania sanacyjnego, układowego albo przyspieszonego

postępowania układowego,

b) podmiotu mającego siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

będącego uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku

papierów wartościowych, wydanie przez zagraniczny sąd lub zagraniczny

organ orzeczenia, postanowienia lub decyzji, którymi pozbawiono lub

ograniczono uczestnika prawa zarządu jego majątkiem lub poddano majątek

uczestnika kontroli celem jego reorganizacji lub likwidacji uczestnika, w

postępowaniu, o którym mowa w pkt 13;

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. 978, 1166,

1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615 i 996.

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 1259, 1513, 1830 i 1844

oraz z 2016 r. poz. 615 i 996.

2017-06-09

©Telksinoe s. 5/17

15) właściwe organy – organy sprawujące nadzór nad podmiotami, o których mowa

w pkt 5 lit. c–g oraz i–l;

16) kompensowanie – przekształcenie, dla każdego uczestnika, w jedno

zobowiązanie netto lub jedną należność netto wzajemnych zobowiązań i

należności wynikających z przekazywanych pomiędzy uczestnikami zleceń

rozrachunku;

17) rachunek rozliczeniowy – prowadzony przez agenta rozrachunkowego

i przeznaczony do dokonywania rozrachunku pomiędzy uczestnikami systemu:

rachunek bankowy, rachunek pieniężny, rachunek papierów wartościowych,

rachunek derywatów, rachunek zbiorczy, konto depozytowe papierów

wartościowych lub konto rozliczeniowe;

18) przedmiot zabezpieczenia – zbywalne aktywa:

a) na których został ustanowiony w związku z uczestnictwem w systemie

zastaw, kaucja lub inne zabezpieczenie, lub

b) przyjęte przez NBP, bank centralny innego państwa członkowskiego lub

Europejski Bank Centralny, w związku z wykonywaniem zadań banku

centralnego;

19) podmiot prowadzący system – partner centralny, agent rozrachunkowy oraz izba

rozliczeniowa, w tym w szczególności izba rozliczeniowa lub izba

rozrachunkowa działająca na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie

instrumentami finansowymi, lub inny podmiot określający wspólne dla

uczestników systemu zasady realizacji ich zleceń rozrachunku.

Art. 1a. Przynajmniej jedna z instytucji, których powiązania prawne tworzą

system, powinna posiadać siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 1b. Nazwa systemu płatności powinna jednoznacznie odróżniać się od nazw

innych systemów płatności, schematów płatniczych oraz usług płatniczych.

Art. 2. 1. Prezes NBP może, w indywidualnych przypadkach, uznać za system

płatności podlegające prawu polskiemu prawne powiązania pomiędzy dwoma

uczestnikami, nie uwzględniając agenta rozrachunkowego, partnera centralnego, izby

rozliczeniowej ani uczestnika pośredniego, jeżeli tacy występują, określające zasady

realizacji przez tych uczestników zleceń rozrachunku, o których mowa w art. 1 pkt 12

lit. a, gdy uznanie takie jest zasadne ze względu na ryzyko systemowe.

2. Komisja Nadzoru Finansowego, zwana dalej „KNF”, może, w

indywidualnych przypadkach, uznać za system rozrachunku papierów wartościowych

2017-06-09

©Telksinoe s. 6/17

podlegające prawu polskiemu prawne powiązania pomiędzy dwoma uczestnikami, nie

uwzględniając agenta rozrachunkowego, partnera centralnego, izby rozliczeniowej ani

uczestnika pośredniego, jeżeli tacy występują, określające zasady realizacji przez tych

uczestników zleceń rozrachunku, o których mowa w art. 1 pkt 12 lit. b, gdy uznanie

takie jest zasadne ze względu na ryzyko systemowe.

Art. 2a. Prezes NBP w odniesieniu do systemów płatności, a KNF w odniesieniu

do systemów rozrachunku papierów wartościowych może uznać, że ze względu na

ryzyko systemowe uczestnicy pośredni są uznani za uczestników, pod warunkiem że

uczestnicy pośredni są znani systemowi.

Art. 2b. Porozumienie między podmiotami prowadzącymi systemy

interoperacyjne nie stanowi systemu.

Art. 3. W zależności od zasad funkcjonowania systemu ten sam uczestnik może

działać jako partner centralny, agent rozrachunkowy lub izba rozliczeniowa oraz

realizować część lub całość ich zadań.

Rozdział 2

Ostateczność rozrachunków

Art. 4. 1. Przepisy ustawy, przepisy art. 66, art. 67, art. 80 i art. 135–137 ustawy

z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe oraz przepisy art. 242, art. 244,

art. 245, art. 254, art. 255 i art. 309 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo

restrukturyzacyjne, dotyczące skutków ogłoszenia upadłości lub otwarcia

postępowania restrukturyzacyjnego wobec podmiotu mającego siedzibę na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, będącego uczestnikiem systemu, stosuje się odpowiednio:

1) w razie wydania orzeczenia albo decyzji o likwidacji, zawieszeniu lub

ograniczeniu prowadzenia działalności uczestnika, a także w razie podjęcia

innych środków prawnych względem uczestnika, skutkujących zawieszeniem

lub ograniczeniem realizacji zleceń rozrachunku w systemie dotyczącym tego

uczestnika;

2) do orzeczeń, postanowień lub decyzji wydanych wobec tego uczestnika przez

zagraniczny sąd lub inny organ w ramach zagranicznych postępowań

upadłościowych.

2. Przepisy ustawy, przepisy art. 66, art. 67, art. 80 i art. 135–137 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe oraz przepisy art. 242, art. 244, art. 245,

art. 254, art. 255 i art. 309 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne,

2017-06-09

©Telksinoe s. 7/17

dotyczące skutków ogłoszenia upadłości lub otwarcia postępowania

restrukturyzacyjnego wobec podmiotu mającego siedzibę poza terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, będącego uczestnikiem systemu płatności lub systemu

rozrachunku papierów wartościowych, stosuje się odpowiednio w razie podjęcia

wobec tego podmiotu zagranicznego postępowania upadłościowego.

Art. 5. Skutki prawne wynikające z ogłoszenia upadłości, otwarcia

postępowania restrukturyzacyjnego lub podjęcia zagranicznego postępowania

upadłościowego wobec podmiotu mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, będącego uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów

wartościowych podlegających prawu innego państwa członkowskiego, odnoszące się

do praw i obowiązków tego podmiotu pozostających w związku z uczestnictwem

w takim systemie, są określone przez prawo właściwe dla tego systemu.

Art. 6. 1. Moment wprowadzenia zlecenia rozrachunku do systemu oraz

moment, od którego zlecenie rozrachunku nie może być odwołane, określają zasady

funkcjonowania tego systemu.

2. Podmiot prowadzący system interoperacyjny koordynuje moment

wprowadzenia zlecenia rozrachunku do systemu oraz moment, od którego zlecenie

rozrachunku nie może zostać odwołane, z zasadami funkcjonowania systemów, z

którymi prowadzony przez niego system współpracuje, w tym także systemów

podlegających prawu innego państwa członkowskiego.

3. Jeżeli zasady funkcjonowania wszystkich współpracujących ze sobą

systemów interoperacyjnych nie stanowią inaczej, na zasady funkcjonowania systemu

interoperacyjnego określające moment wprowadzenia zlecenia rozrachunku do

systemu oraz moment, od którego zlecenie rozrachunku nie może zostać odwołane,

nie mają wpływu na zasady funkcjonowania systemów, z którymi dany system

współpracuje, w tym także systemów podlegających prawu innego państwa

członkowskiego.

Art. 6a. Jeżeli w wyniku rozliczenia zleceń rozrachunku w jednym systemie

przeprowadzany jest rozrachunek w drugim systemie, skutki, o których mowa w art.

136 i art. 137 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe albo w art. 254 i

art. 255 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, wynikające z

wprowadzenia zlecenia rozrachunku do pierwszego systemu, mają zastosowanie

odpowiednio do wynikających z tego rozliczenia zleceń rozrachunku realizowanych

w drugim systemie.

2017-06-09

©Telksinoe s. 8/17

Art. 7. 1. W zakresie uregulowanym w ustawie oraz w art. 66, art. 67, art. 80 i

art. 135–137 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe albo w art. 242,

art. 244, art. 245, art. 254, art. 255 i art. 309 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo

restrukturyzacyjne skutki ogłoszenia upadłości uczestnika systemu powstają z chwilą

otrzymania przez NBP powiadomienia o ogłoszeniu upadłości, otwarciu postępowania

restrukturyzacyjnego, wydaniu orzeczenia albo decyzji o likwidacji, zawieszeniu lub

ograniczeniu prowadzenia działalności uczestnika, lub informacji o podjęciu innych

środków prawnych względem uczestnika skutkujących zawieszeniem lub

ograniczeniem realizacji zleceń rozrachunku w systemie dotyczącym tego uczestnika.

2. W przypadku ogłoszenia upadłości albo otwarcia postępowania

restrukturyzacyjnego wobec niebędącego uczestnikiem podmiotu prowadzącego

system interoperacyjny przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio.

Art. 8. (uchylony)

Art. 9. (uchylony)

Art. 10. (uchylony)

Art. 11. W razie ogłoszenia upadłości lub otwarcia postępowania

restrukturyzacyjnego wobec uczestnika systemu do jego praw i obowiązków

związanych z uczestnictwem w systemie stosuje się przepisy prawa polskiego,

z zastrzeżeniem art. 12.

Art. 12. 1. (uchylony)

2. Jeżeli przedmiotem zabezpieczenia ustanowionego na rzecz uczestnika

systemu, NBP, banku centralnego innego państwa członkowskiego lub Europejskiego

Banku Centralnego są papiery wartościowe, to do określenia praw tych podmiotów,

wynikających z tych papierów, stosuje się:

1) przepisy prawa polskiego, o ile te papiery są zapisane w rejestrze lub na rachunku

prowadzonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) przepisy innego państwa członkowskiego, o ile te papiery są zapisane w rejestrze

lub na rachunku prowadzonym na terytorium tego państwa.

Art. 13. 1. O ogłoszeniu upadłości lub otwarciu postępowania

restrukturyzacyjnego wobec podmiotu mającego siedzibę na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, będącego uczestnikiem podlegającego prawu polskiemu

lub prawu innego państwa członkowskiego systemu płatności lub systemu

rozrachunku papierów wartościowych, sąd powiadamia NBP w dniu wydania

2017-06-09

©Telksinoe s. 9/17

postanowienia o ogłoszeniu upadłości lub postanowienia o otwarciu postępowania

restrukturyzacyjnego, podając jednocześnie godzinę jego wydania.

2. Obowiązek powiadamiania NBP, o którym mowa w ust. 1, dotyczy sądów i

właściwych organów także w razie wydania orzeczenia, postanowienia albo decyzji o

likwidacji, zawieszeniu lub ograniczeniu prowadzenia działalności, podmiotu

mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, skutkujących

zawieszeniem lub ograniczeniem realizacji zleceń rozrachunku w dotyczącym tego

podmiotu, podlegającym prawu polskiemu lub prawu innego państwa

członkowskiego, systemie płatności lub systemie rozrachunku papierów

wartościowych.

2a. Obowiązek powiadamiania, o którym mowa w ust. 1 i 2, dotyczy także

uczestników pośrednich, jeżeli zostali oni uznani za uczestników, zgodnie z art. 2a.

3. NBP niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wydaniu orzeczenia,

postanowienia lub decyzji, o których mowa w ust. 1, 2 lub 2a, powiadamia o nich:

1) podmiot prowadzący system;

2) KNF, jeżeli decyzja dotyczy uczestnika systemu rozrachunku papierów

wartościowych;

2a) Europejską Radę ds. Ryzyka Systemowego;

3) właściwe władze innych państw członkowskich, zgłoszone przez te państwa

Komisji Europejskiej;

4) Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych.

4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do informacji o orzeczeniach,

postanowieniach i decyzjach wydanych w zakresie zagranicznego postępowania

upadłościowego, otrzymanych przez NBP od właściwych władz innych państw

członkowskich.

5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób powiadamiania, o

którym mowa w ust. 1, 2, 2a, w ust. 3 pkt 1 i 2 oraz w ust. 4, uwzględniając w

szczególności właściwości postępowania, w którym wydano orzeczenie,

postanowienie lub decyzję, oraz możliwość wykorzystania technicznych środków

łączności.

Art. 14. 1. Instytucje, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. c–l, są obowiązane do

udzielania każdemu, kto ma uzasadniony prawnie interes, informacji o systemach,

których są uczestnikami oraz o podstawowych zasadach ich funkcjonowania.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do podmiotów mających siedzibę na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będących uczestnikami systemów płatności lub

2017-06-09

©Telksinoe s. 10/17

systemów rozrachunku papierów wartościowych podlegających prawu innego

państwa członkowskiego.

Art. 15. 1. Przepisy art. 4–7 i art. 11–14 ustawy oraz art. 22 ust. 1 pkt 4, art. 66,

art. 67, art. 80 i art. 135–137 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe

oraz art. 227 ust. 1 pkt 10, art. 242, art. 244, art. 245, art. 254, art. 255 i art. 309 ustawy

z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne stosuje się do systemów

rozrachunku papierów wartościowych prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 29

lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, do innych systemów rozrachunku

papierów wartościowych prowadzonych przez Krajowy Depozyt Papierów

Wartościowych S.A. lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt Papierów

Wartościowych S.A. przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których

mowa w art. 48 ust. 1 pkt 6 lub ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie

instrumentami finansowymi, oraz do systemów prowadzonych przez NBP.

2. Przepisy art. 4–7 i art. 11–14 ustawy oraz art. 22 ust. 1 pkt 4, art. 66, art. 67,

art. 80 i art. 135–137 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe oraz art.

227 ust. 1 pkt 10, art. 242, art. 244, art. 245, art. 254, art. 255 i art. 309 ustawy z dnia

15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne stosuje się także do systemów innych niż

systemy wskazane w ust. 1, wskazanych przez ministra właściwego do spraw

instytucji finansowych, w drodze rozporządzenia, wydanego po zasięgnięciu opinii

Prezesa NBP oraz KNF.

3. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych wydając rozporządzenie,

o którym mowa w ust. 2, wskazuje te systemy, w których istnieje ryzyko wystąpienia

sytuacji, w której niewywiązanie się z zobowiązań przez uczestnika systemu może

spowodować niewywiązanie się z zobowiązań przez innego jego uczestnika lub

uczestników (ryzyko systemowe).

Art. 15a. Przepisy art. 66, art. 67, art. 80 i art. 135–137 ustawy z dnia 28 lutego

2003 r. – Prawo upadłościowe oraz przepisy art. 242, art. 244, art. 245, art. 254,

art. 255 i art. 309 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne stosuje

się odpowiednio do niebędącego uczestnikiem podmiotu prowadzącego system

interoperacyjny.

Rozdział 3

Zasady nadzoru

Art. 16. 1. Prowadzenie systemów płatności, z wyjątkiem systemów

prowadzonych przez NBP, wymaga zgody Prezesa NBP.

2017-06-09

©Telksinoe s. 11/17

2. Prowadzenie systemów rozrachunku papierów wartościowych, z wyjątkiem

systemów prowadzonych przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. lub

przez spółkę, której Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. przekazał

wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 6 lub

ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, oraz

systemów prowadzonych przez NBP, wymaga zezwolenia KNF na prowadzenie izby

rozliczeniowej lub izby rozrachunkowej, wydanego na podstawie art. 68a ust. 5

ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub zezwolenia

KNF na świadczenie usług rozliczeniowych jako kontrahent centralny, wydanego na

podstawie art. 14 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących

przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych

i repozytoriów transakcji (Dz. Urz. UE L 201 z 27.07.2012, str. 1), lub zezwolenia

KNF na prowadzenie działalności jako depozyt papierów wartościowych, wydanego

na podstawie art. 16 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

nr 909/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie usprawnienia rozrachunku papierów

wartościowych w Unii Europejskiej i w sprawie centralnych depozytów papierów

wartościowych, zmieniającego dyrektywy 98/26/WE i 2014/65/UE oraz

rozporządzenie (UE) nr 236/2012 (Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014, str. 1).

3. Zgody wymaga również wprowadzenie zmian w zasadach funkcjonowania

systemu, na którego prowadzenie wymagana jest zgoda; przepisy art. 17–19 stosuje

się odpowiednio.

4. Podmiot prowadzący system jest obowiązany przekazać NBP teksty jednolite

dokumentów określających zasady funkcjonowania systemu, w terminie miesiąca od

dnia otrzymania zgody, o której mowa w ust. 3.

Art. 17. 1. Postępowanie w sprawie uzyskania zgody, o której mowa w art. 16

ust. 1, wszczyna się na wniosek podmiotu zamierzającego prowadzić system.

2. Wniosek składa się do Prezesa NBP co najmniej na 3 miesiące przed

planowanym terminem rozpoczęcia funkcjonowania systemu, określając w nim nazwę

systemu, waluty, w jakich będą dokonywane rozliczenia lub rozrachunek w ramach

systemu i zasady funkcjonowania systemu oraz dołączając:

1) dokumenty określające:

a) zadania podmiotu, który będzie prowadził system, lub prowadzącego

system,

2017-06-09

©Telksinoe s. 12/17

b) kryteria uczestnictwa w systemie, w tym wymagania dla uczestników

systemu oraz zasady nabywania lub utraty statusu uczestnika,

c) moment wprowadzenia zlecenia rozrachunku do systemu oraz moment, od

którego zlecenie rozrachunku nie może zostać odwołane przez uczestnika

lub osobę trzecią,

d) zasady przekazywania, wprowadzania i wykonywania zleceń rozrachunku

w systemie,

e) zasady zarządzania poszczególnymi rodzajami ryzyka, występującymi

w związku z funkcjonowaniem systemu,

f) zakres wzajemnej odpowiedzialności uczestników systemu i podmiotu

prowadzącego system,

g) formę prawną podmiotu zamierzającego prowadzić system;

2) wzory umów określających prawne powiązania pomiędzy uczestnikami oraz

pomiędzy niebędącym uczestnikiem podmiotem prowadzącym system

a uczestnikami, związane z uczestnictwem w systemie oraz jego

funkcjonowaniem;

3) oświadczenie o planowanym terminie rozpoczęcia funkcjonowania systemu,

przy czym za rozpoczęcie funkcjonowania systemu uważa się wprowadzenie do

systemu pierwszego zlecenia rozrachunku, o którym mowa w art. 1 pkt 12 lit. a.

3. (uchylony)

3a. Jeżeli podmiot zamierzający prowadzić system działa w formie spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, do wniosku o wydanie zgody na

prowadzenie tego systemu powinien dołączyć listę wspólników albo akcjonariuszy z

podaniem ich procentowego udziału w kapitale zakładowym, jeżeli przekracza on próg

5%.

3b. Osoba, która objęła lub nabyła udziały lub akcje stanowiące wraz z udziałami

lub akcjami objętymi lub nabytymi wcześniej pakiet powodujący osiągnięcie lub

przekroczenie progu 10%, 20%, jednej trzeciej, 50% głosów na walnym zgromadzeniu

lub zgromadzeniu wspólników podmiotu prowadzącego system, na którego

prowadzenie jest wymagana zgoda albo zezwolenie, jest każdorazowo obowiązana

niezwłocznie powiadomić o tym NBP w przypadku systemu płatności lub KNF w

przypadku systemu rozrachunku papierów wartościowych.

4. Podmioty, które uzyskały zgodę na prowadzenie systemu płatności, informują

Prezesa NBP o:

1) rozpoczęciu funkcjonowania systemu, dołączając listę jego uczestników,

2017-06-09

2) zmianie uczestników systemu, w tym zmianie uczestników pośrednich, jeżeli

zostali oni uznani za uczestników zgodnie z art. 2a,

3) zmianie danych dotyczących firmy, siedziby i adresu podmiotu prowadzącego

system,

4) zakończeniu funkcjonowania systemu

– w terminie 7 dni od dnia wystąpienia takiego zdarzenia.

5. Na żądanie Prezesa NBP wnioskodawca przekazuje niezwłocznie, nie później

jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania żądania, teksty jednolite zmienianych

dokumentów określających zasady funkcjonowania systemu.

Art. 17a. 1. W przypadku powzięcia informacji o możliwości funkcjonowania

między dwoma podmiotami prawnych powiązań określających zasady realizacji

między nimi zleceń rozrachunku istotnych ze względu na ryzyko systemowe Prezes

NBP może zażądać od tych podmiotów przekazania dokumentów i informacji

dotyczących tych powiązań w terminie 2 tygodni od dnia otrzymania żądania.

W uzasadnionych przypadkach Prezes NBP, na wniosek podmiotu prowadzącego

system, może przedłużyć termin na przekazanie dokumentów o kolejne 2 tygodnie.

2. W razie stwierdzenia przez Prezesa NBP, że prawne powiązania, o których

mowa w ust. 1, są systemem płatności, podmioty tworzące te powiązania są

obowiązane wskazać moment wprowadzenia zlecenia rozrachunku do systemu oraz

moment, od którego zlecenie rozrachunku nie może zostać odwołane przez uczestnika

lub osobę trzecią. Do takiego systemu przepisy art. 16 ust. 3 i 4, art. 17 ust. 3a–5 oraz

art. 18 ust. 2–3 stosuje się odpowiednio.

Art. 17b. Podmiot prowadzący system płatności, który zamierza zawrzeć

z innym podmiotem prowadzącym system płatności porozumienie dotyczące

międzysystemowej realizacji zleceń rozrachunku, nie później niż 7 dni przed

zawarciem porozumienia, informuje Prezesa NBP o systemach, które mają być objęte

takim porozumieniem, oraz o podmiotach prowadzących te systemy.

Art. 18. 1. Zgody, o której mowa w art. 16 ust. 1, odmawia się, jeżeli zasady

funkcjonowania systemu:

1) są niezgodne z przepisami prawa polskiego lub

2) nie zapewniają sprawnego lub bezpiecznego funkcjonowania systemu.

2. Zgoda może być uchylona, jeżeli:

1) działanie systemu narusza przepisy prawa polskiego;

2017-06-09

2) działanie systemu w sposób rażący narusza sprawne lub bezpieczne jego

funkcjonowanie;

3) w zasadach funkcjonowania systemu zostały wprowadzone zmiany bez

uzyskania zgody, o której mowa w art. 16 ust. 3;

4) system nie rozpoczął funkcjonowania w terminie 12 miesięcy od dnia wydania

zgody;

5) system nie funkcjonuje w okresie dłuższym niż 12 kolejnych miesięcy;

6) podmiot prowadzący system nie wykonał zalecenia, o którym mowa w ust. 6b.

2a. W przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1–3 i 6, Prezes NBP może

wydać decyzję o czasowym, częściowym albo całkowitym wstrzymaniu

funkcjonowania systemu, jeżeli nie jest uzasadnione uchylenie zgody ze względu na

wagę naruszenia i jego ograniczony wpływ na sprawne i bezpieczne funkcjonowanie

systemu.

3. W przypadku uchylenia zgody podmiot prowadzący system ma obowiązek

zamknięcia systemu w oznaczonym terminie.

4. W celu dokonania oceny prawidłowości funkcjonowania systemu w zakresie

wystąpienia przesłanek, o których mowa w ust. 2 pkt 1–3 i 6, podmiot prowadzący

system jest obowiązany do przedstawienia, na żądanie Prezesa NBP, niezbędnych

informacji i dokumentów w zakresie objętym art. 17 ust. 2 w terminie 2 tygodni od

dnia doręczenia żądania. W uzasadnionych przypadkach Prezes NBP, na wniosek

podmiotu prowadzącego system, może przedłużyć termin na przedstawienie

informacji i dokumentów o kolejne 2 tygodnie.

5. W celu dokonania oceny prawidłowości funkcjonowania systemu, o którym

mowa w art. 2 ust. 1, w zakresie wystąpienia przesłanek, o których mowa w ust. 2

pkt 1–3 i 6, podmiot, który dokonał prawnych powiązań tworzących taki system, jest

obowiązany do przedstawienia, na żądanie Prezesa NBP, niezbędnych dokumentów

w zakresie objętym art. 17a, w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia żądania.

W uzasadnionych przypadkach Prezes NBP, na wniosek podmiotu prowadzącego

system, może przedłużyć termin na przedstawienie dokumentów o kolejne 2 tygodnie.

6. W przypadku powzięcia przez Prezesa NBP uzasadnionego podejrzenia, że

podmiot prowadzi system bez wymaganej zgody, podmiot ten jest obowiązany, na

żądanie Prezesa NBP, do przedstawienia informacji i dokumentów w zakresie objętym

art. 17 ust. 2, niezbędnych do dokonania oceny stanu faktycznego i ustalenia, czy

podmiot prowadzi system płatności, w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia żądania.

W uzasadnionych przypadkach Prezes NBP, na wniosek podmiotu prowadzącego

2017-06-09

system, może przedłużyć termin na przedstawienie informacji i dokumentów o kolejne

2 tygodnie.

6a. Podmiot prowadzący system płatności jest obowiązany do przekazywania do

NBP:

1) informacji o zdarzeniach zaistniałych w związku z prowadzeniem systemu,

mających lub mogących mieć negatywny wpływ na sprawne lub bezpieczne

funkcjonowanie systemu;

2) danych dotyczących bieżącego funkcjonowania prowadzonego systemu,

podmiotu prowadzącego system płatności, a także dokonywania rozrachunku lub

rozliczeń.

6b. W celu zapewnienia zgodnego z przepisami prawa polskiego oraz sprawnego

i bezpiecznego funkcjonowania systemu, Prezes NBP może wydawać, w drodze

decyzji, zalecenia podmiotowi prowadzącemu system płatności.

6c. Dokumenty i informacje, o których mowa w ust. 6a, są przekazywane

w postaci elektronicznej, z wykorzystaniem odpowiednich certyfikatów wydanych

przez NBP lub innych form uwierzytelniania stosowanych przez NBP.

7. (uchylony)

Art. 19. Do decyzji, o których mowa w art. 2, art. 2a, art. 16 i art. 18 stosuje się

odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art. 19a. Dokumenty i informacje, o których mowa w art. 16 ust. 4, art. 17 ust. 4

i 5, art. 17a, art. 17b i art. 18 ust. 4–6, są przekazywane w postaci elektronicznej.

Art. 19b. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu

opinii Prezesa NBP, określi, w drodze rozporządzenia, kryteria oceny zasad

funkcjonowania systemu płatności, szczegółowy zakres informacji i danych oraz

rodzaj dokumentów, które należy dołączyć do wniosku o udzielenie zgody na

prowadzenie systemu płatności, oraz szczegółowy zakres informacji i danych,

o których mowa w art. 17b i art. 18 ust. 6a, mając na względzie konieczność

sprawdzenia prawidłowości, bezpieczeństwa i sprawności funkcjonowania systemu

płatności oraz kompletności i wiarygodności przekazywanych informacji

i dokumentów.

2017-06-09

Rozdział 4

Przepisy szczegółowe

Art. 20. Jeżeli podmiotem prowadzącym system jest spółka handlowa w

rozumieniu Kodeksu spółek handlowych, na spółkę przejmującą lub spółkę nowo

zawiązaną – powstałą w związku z połączeniem lub podziałem – nie przechodzi zgoda,

o której mowa w art. 16.

Art. 21. (uchylony)

Art. 22. 1. NBP prowadzi i zamieszcza na swojej stronie internetowej listę

systemów oraz listę uczestników systemów, o których mowa w art. 15.

2. (uchylony)

3. (uchylony)

4. (uchylony)

Art. 23. Prezes NBP informuje Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów

Wartościowych o systemach, o których mowa w art. 15, oraz o podmiotach

prowadzących te systemy.

Rozdział 5

Przepisy karne

Art. 24. 1. Kto bez wymaganej zgody, o której mowa w art. 16, prowadzi system

lub dokonuje zmian w zasadach jego funkcjonowania, nie wykonuje obowiązku

zamknięcia systemu w oznaczonym terminie pomimo decyzji uchylającej zgodę na

jego prowadzenie lub decyzji nakazującej jego zamknięcie,

podlega grzywnie do 5 000 000 zł.

2. Tej samej karze podlega, kto nie dopełnia obowiązku przekazania

dokumentów, o którym mowa w art. 27 ust. 2.

3. Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 lub 2,

działając w imieniu lub na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki

organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Art. 25. 1. Kto nie dopełnia obowiązku przekazania informacji lub dokumentów,

o którym mowa w art. 16 ust. 4, art. 17 ust. 4 i 5, art. 17a, art. 17b i art. 18 ust. 4–6a,

podlega grzywnie do 500 000 zł.

2017-06-09

2. Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1,

działając w imieniu lub na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki

organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Rozdział 6

Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe

Art. 26. (pominięty)

Art. 27. 1. Przepisu art. 16 ust. 1 i 2 nie stosuje się do systemów w rozumieniu

art. 1 pkt 1 i 2 prowadzonych w dniu wejścia w życie ustawy.

2. Podmioty prowadzące systemy, o których mowa w ust. 1, z wyjątkiem NBP i

Krajowego Depozytu, przekażą odpowiednio NBP w odniesieniu do systemów

płatności lub KPWiG w odniesieniu do systemów rozrachunku papierów

wartościowych, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, dokumenty

wskazane w art. 17 ust. 2.

3. Ocena zasad funkcjonowania systemów, o których mowa w ust. 1, na

podstawie dokumentów przekazanych zgodnie z ust. 2, dokonywana jest pod

względem:

1) zgodności z przepisami prawa polskiego;

2) zapewnienia sprawnego i bezpiecznego funkcjonowania systemu.

4. Jeżeli zasady funkcjonowania systemu, o którym mowa w ust. 1, nie spełniają

kryteriów wymienionych w ust. 3, Prezes NBP w odniesieniu do systemu płatności lub

KNF po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP w odniesieniu do systemów rozrachunku

papierów wartościowych wydaje w oznaczonym terminie:

1) zalecenie dostosowania systemu, lub

2) decyzję nakazującą zamknięcie systemu.

5. Do decyzji, o których mowa w ust. 4 pkt 2, stosuje się odpowiednio art. 127 §

3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art. 28. (pominięty)

Art. 29. Przepisy art. 1 pkt 4 i 5 lit. f i lit. j, art. 5, art. 13 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 oraz

art. 23 stosuje się od dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii

Europejskiej.

Art. 30. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.

2017-06-09