Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/10

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2016 r. poz. 1285,

z 2017 r.poz. 60,

z 2018 r. poz. 650.

U S T A W A

z dnia 22 marca 1989 r.

o rzemiośle

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą na podstawie

ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646) mogą

wykonywać tę działalność z zachowaniem warunków określonych w niniejszej

ustawie. Działalność takich osób jest zaliczana do rzemiosła.

Art. 2. 1. Rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez:

1) osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej

pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby – jeżeli jest ona

mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą

w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, lub

2) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez

nich wspólnie działalności gospodarczej – jeżeli spełniają oni indywidualnie

i łącznie warunki określone w pkt 1.

1a. (uchylony)

2. (uchylony)

3. (uchylony)

4. Do rzemiosła nie zalicza się działalności handlowej, usług hotelarskich,

działalności transportowej, usług świadczonych w wykonywaniu wolnych

zawodów, usług leczniczych oraz działalności wytwórczej i usługowej artystów plastyków i fotografików.

5. (uchylony)

6. Rzemieślnikiem jest osoba, o której mowa w ust. 1.

Art. 3. 1. Dowodami kwalifikacji zawodowych rzemieślnika są:

19.04.2018

©Telksinoe s. 2/10

1) dyplom lub świadectwo ukończenia [wyższej lub ponadgimnazjalnej]

szkoły o profilu

technicznym bądź artystycznym w zawodzie (kierunku) odpowiadającym

dziedzinie wykonywanego rzemiosła;

2) dyplom mistrza w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła;

3) świadectwo czeladnicze albo tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie

odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła;

4) zaświadczenie potwierdzające posiadanie wybranych kwalifikacji

zawodowych w zakresie zawodu odpowiadającego danemu rodzajowi rzemiosła.

2. Rzemieślnik obowiązany jest wykazać się innymi dowodami kwalifikacji

zawodowych niż określone w ust. 1, jeżeli z przepisów odrębnych ustaw wynika

obowiązek posiadania takich kwalifikacji.

3. Dyplomy mistrza i świadectwa czeladnicze mogą być wydawane przez izby

rzemieślnicze osobom, które złożyły stosowne egzaminy przed komisjami

egzaminacyjnymi izb rzemieślniczych.

3a. Podstawę przeprowadzania egzaminów w zawodach odpowiadających

danemu rodzajowi rzemiosła stanowią standardy wymagań egzaminacyjnych

ustalone przez Związek Rzemiosła Polskiego, z zastrzeżeniem ust. 3b.

3b. Podstawę przeprowadzania egzaminów w zawodach ujętych

w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowią wymagania określone

w podstawie programowej kształcenia w zawodach.

3c. Nadzór nad działalnością komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych

sprawuje Związek Rzemiosła Polskiego przez:

1) przeprowadzanie, zgodnie z planem nadzoru, co najmniej raz w roku kontroli

działalności komisji egzaminacyjnych;

2) rozpatrywanie nieuwzględnionych przez izbę rzemieślniczą skarg

kandydatów dotyczących prawidłowości przeprowadzenia egzaminu;

3) analizowanie wyników egzaminów oraz formułowanie wniosków.

3d. Osoby wykonujące czynności z zakresu nadzoru mają prawo wstępu

w charakterze obserwatora na egzamin, po uprzednim powiadomieniu właściwej

izby rzemieślniczej, oraz wglądu do prowadzonej przez komisję egzaminacyjną dokumentacji komisji.

19.04.2018

©Telksinoe s. 3/10

3e. Osoby, o których mowa w ust. 3d, mogą wydawać komisjom

egzaminacyjnym zalecenia wynikające z przeprowadzonych czynności nadzoru.

Komisja egzaminacyjna w ciągu 7 dni od otrzymania zaleceń może zgłosić wobec

nich zastrzeżenia do Związku Rzemiosła Polskiego. W przypadku

nieuwzględnienia zastrzeżeń przez Związek Rzemiosła Polskiego komisja

egzaminacyjna jest obowiązana powiadomić Związek Rzemiosła Polskiego

o realizacji zaleceń w terminie 30 dni.

3f. W przypadku stwierdzenia istotnych uchybień w działalności komisji

egzaminacyjnych Związek Rzemiosła Polskiego może wezwać komisję do

usunięcia uchybień w wyznaczonym terminie, a w przypadku nieusunięcia

uchybień – odwołać osoby wchodzące w skład komisji lub cały skład komisji albo

unieważnić egzamin w całości lub w części.

3g. Izba rzemieślnicza:

1) zatwierdza zadania i pytania egzaminacyjne, opracowane na podstawie

standardów wymagań, o których mowa w ust. 3a i 3b;

2) zatwierdza szczegółowe kryteria oceniania;

3) dopuszcza kandydatów do egzaminów;

4) informuje kandydatów o wysokości opłaty za egzaminy – przy czym opłata wynosi za egzamin:

a) mistrzowski – 30% podstawy,

b) czeladniczy – 15% podstawy,

c) sprawdzający – 5% podstawy,

d) poprawkowy – 50% opłaty określonej w lit. a albo b;

5) prowadzi dokumentację komisji egzaminacyjnej, w tym ewidencję egzaminów;

6) rozpatruje skargi kandydatów dotyczące prawidłowości przeprowadzenia egzaminu;

7) organizuje szkolenia dla osób wchodzących w skład komisji egzaminacyjnych

według programu ustalonego przez Związek Rzemiosła Polskiego.

3ga. Przez podstawę, o której mowa w ust. 3g pkt 4 lit. a–c, należy rozumieć

kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez

wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego ogłaszanego przez

Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

19.04.2018

©Telksinoe s. 4/10

3h. Izba rzemieślnicza może zwolnić osobę przystępującą do egzaminu

z opłaty, o której mowa w ust. 3g pkt 4.

3i. Osoby dorosłe uzyskujące i uzupełniające wiedzę i umiejętności

zawodowe w formach pozaszkolnych, określonych w odrębnych przepisach, mogą

przystąpić do egzaminu sprawdzającego wybrane kwalifikacje zawodowe

w zakresie zawodu odpowiadającego danemu rodzajowi rzemiosła.

4. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, po zasięgnięciu opinii

Związku Rzemiosła Polskiego, określi, w drodze rozporządzenia, warunki

powoływania komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych, warunki

dopuszczania do egzaminu i sposób jego przeprowadzania, wysokość

wynagrodzenia członków komisji, warunki i tryb wydawania oraz wzory

świadectw czeladniczych, dyplomów mistrzowskich, zaświadczeń o zdaniu

egzaminu sprawdzającego, suplementów do świadectw czeladniczych i dyplomów

mistrzowskich (Europass), umieszczenie znaków graficznych informujących

o poziomie Polskiej Ramy Kwalifikacji, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia

22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2016 r. poz.

64 i 1010), a także sposobów wydawania duplikatów i dokonywania legalizacji

dokumentów przeznaczonych do obrotu z zagranicą oraz wysokość odpłatności za

wykonywanie tych czynności.

4a. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 4, powinno uwzględniać

w szczególności wymagania, jakim powinny odpowiadać osoby wchodzące

w skład komisji egzaminacyjnych, zakres obowiązujących tematów

egzaminacyjnych oraz możliwość zwolnienia z części egzaminu osoby

przystępującej do egzaminu.

5. Rzemieślnicy zatrudniający pracowników w celu przygotowania zawodowego w rzemiośle

obowiązani są spełniać warunki określone odrębnymi przepisami oraz być członkami jednej z organizacji,

o których mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3.

6. Przygotowanie zawodowe w rzemiośle realizowane jest na zasadach

dualnego systemu kształcenia. Nadzór nad jego przebiegiem sprawuje izba

rzemieślnicza lub z jej upoważnienia cech, którego członkiem jest rzemieślnik.

Art. 3a. 1. Rzemieślnikowi posiadającemu znaczący i uznany dorobek

zawodowy w zakresie wytwarzania lub odtwarzania przedmiotów o charakterze

19.04.2018

©Telksinoe s. 5/10

artystycznym lub zabytkowym, naprawy i konserwacji takich przedmiotów,

naprawy i konserwacji zabytkowych obiektów budowlanych oraz świadczenia

usług związanych z artystycznym zdobieniem obiektów budowlanych może zostać

nadany tytuł honorowy „Mistrz Rzemiosł Artystycznych”.

2. Tytuł honorowy „Mistrz Rzemiosł Artystycznych” nadaje minister

właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

3. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

określi, w drodze rozporządzenia:

1) tryb nadawania tytułu honorowego „Mistrz Rzemiosł Artystycznych”,

2) podmioty uprawnione do występowania z wnioskiem o nadanie tytułu,

3) warunki, jakie musi spełniać wniosek o nadanie tytułu,

4) wzór dyplomu potwierdzającego nadanie tytułu

– mając na względzie wspieranie zanikających zawodów oraz promocję

umiejętności istotnych dla funkcjonowania wielu dziedzin kultury i sztuki jak

również ochrony dziedzictwa narodowego.

Rozdział 2

Podstawowe prawa i obowiązki rzemieślnika

Art. 4. 1. Rzemieślnik ma prawo:

1) zrzeszania się w organizacjach, o których mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3, na

zasadach określonych w ustawie;

2) wybierać i być wybieranym do organów samorządu gospodarczego rzemiosła;

3) korzystać z uproszczonych (zryczałtowanych) form opodatkowania oraz

zwolnień i ulg podatkowych na zasadach powszechnie obowiązujących przedsiębiorców.

2. W przypadku śmierci rzemieślnika współmałżonek pozostający do chwili

śmierci na utrzymaniu rzemieślnika oraz małoletni zstępni mają prawo nadal

wykonywać rzemiosło w warunkach i na zasadach obowiązujących rzemieślnika.

3. Na rachunek zstępnych rzemiosło może być wykonywane przez Zmiany w ust. 3 i 4 w art. 4 wejdą w

ustawowego opiekuna do czasu osiągnięcia przez nich pełnoletności lub życie z dn.

ukończenia nauki w szkołach [ponadgimnazjalnych] lub 1.09.2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. wyższych. 60).

19.04.2018

©Telksinoe s. 6/10

4. Uprawnienia, o których mowa w ust. 2, przysługują także pozostającym na

utrzymaniu rzemieślnika do chwili jego śmierci pełnoletnim zstępnym

pobierającym naukę w [gimnazjach, szkołach ponadgimnazjalnych]

podstawowych, szkołach ponadpodstawowych> lub wyższych przez okres

pobierania przez nich nauki w tych szkołach.

5. W przypadkach gdy dany rodzaj rzemiosła może być wykonywany

wyłącznie po wykazaniu się przez rzemieślnika posiadaniem uprawnień

zawodowych, o których mowa w art. 19 ustawy wymienionej w art. 1, małżonek

lub zstępni, o których mowa w ust. 3 i 4, wykonują działalność za pośrednictwem

osoby posiadającej wymagane kwalifikacje.

Art. 5. 1. Rzemieślnik jest obowiązany przestrzegać zasad etyki i godności zawodowej.

2. Szczegółowe zasady etyki zawodowej i rzetelnego wykonywania rzemiosła

cechowego określa samorząd gospodarczy rzemiosła.

3. Przepis ust. 1 dotyczy także członków organizacji samorządu

gospodarczego rzemiosła, o których mowa w art. 7 ust. 7 pkt 1.

Art. 6. 1. Rzemieślnicy podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za

naruszenie zasad etyki zawodowej i rzetelnego wykonywania rzemiosła.

2. Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej i tryb postępowania

dyscyplinarnego określają statuty organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła.

Rozdział 3

Samorząd gospodarczy rzemiosła

Art. 7. 1. Tworzy się samorząd gospodarczy rzemiosła.

2. Samorząd gospodarczy rzemiosła jest niezależny w wykonywaniu swych zadań i podlega tylko przepisom prawa.

3. Organizacjami samorządu gospodarczego rzemiosła są:

1) cechy;

2) (uchylony)

3) izby rzemieślnicze;

4) Związek Rzemiosła Polskiego.

5) (uchylony)

19.04.2018

©Telksinoe s. 7/10

4. Organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła tworzone są z inicjatywy

członków na zasadzie dobrowolnej przynależności.

5. Do zadań samorządu gospodarczego rzemiosła należy w szczególności:

1) promocja działalności gospodarczej i społeczno-zawodowej rzemiosła;

2) nadzór nad organizacją i przebiegiem procesu przygotowania zawodowego w rzemiośle;

3) udzielanie pomocy rzemieślnikom i innym przedsiębiorcom zrzeszonym

w organizacjach samorządu gospodarczego rzemiosła;

4) reprezentowanie interesów środowiska rzemieślniczego wobec organów administracji publicznej;

5) uczestniczenie w realizacji zadań z zakresu oświaty i wychowania w celu

zapewnienia wykwalifikowanych kadr dla gospodarki, w tym prowadzenie szkół.

6. Właściwi ministrowie zasięgają opinii Związku Rzemiosła Polskiego

odnośnie do projektów aktów prawnych dotyczących rzemiosła.

7. Za zgodą organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła jej:

1) członkami mogą być także:

a) małżonek lub zstępny osoby, o której mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli

uczestniczy w wykonywaniu przez tę osobę działalności gospodarczej w zakresie rzemiosła,

b) osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą, niebędące

rzemieślnikami, zatrudniające nie więcej niż 250 pracowników;

2) członkami wspierającymi mogą być osoby prawne wykonujące działalność gospodarczą.

Art. 8. Organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła wymienione w art.

7 ust. 3 mają osobowość prawną.

Art. 9. 1. Cechy są organizacjami samorządu gospodarczego rzemiosła

zrzeszającymi rzemieślników według kryterium terytorialnego lub według rodzaju

działalności gospodarczej.

2. Podstawowym zadaniem cechu jest w szczególności utrwalanie więzi

środowiskowych, postaw zgodnych z zasadami etyki i godności zawodu, a także

prowadzenie na rzecz członków działalności społeczno-organizacyjnej, kulturalnej,

19.04.2018

oświatowej i gospodarczej, a także reprezentowanie interesów członków wobec

organów administracji i sądów.

Art. 10. 1. Spółdzielnie rzemieślnicze działają na zasadach określonych

w przepisach Prawa spółdzielczego.

2. Zadaniem spółdzielni rzemieślniczych jest w szczególności organizowanie

działalności usługowej i wytwórczej rzemiosła, udzielanie pomocy członkom

w wykonywaniu ich zadań oraz prowadzenie własnej działalności gospodarczej

i społeczno-wychowawczej.

Art. 11. 1. Izby rzemieślnicze są organizacjami samorządu gospodarczego

rzemiosła zrzeszającymi cechy, spółdzielnie rzemieślnicze, rzemieślników

nienależących do cechów, a także inne jednostki organizacyjne, jeżeli ich celem

jest wspieranie rozwoju gospodarczego rzemiosła. Izby mogą w swych statutach

przyjmować nazwy z dodatkiem wyrazów „przedsiębiorczość” lub

„przedsiębiorca” użytych w odpowiednim przypadku, a także określeń

zawierających wskazanie regionu.

2. Podstawowym zadaniem izb rzemieślniczych jest pomoc

w reprezentowaniu zrzeszonych organizacji oraz rzemieślników wobec organów

administracji publicznej oraz innych organizacji i instytucji, udzielanie swym

członkom pomocy instruktażowej i doradczej oraz przeprowadzanie egzaminów

kwalifikacyjnych. Szczegółowy zakres zadań izb rzemieślniczych określają ich statuty.

3. Izby rzemieślnicze są uprawnione do potwierdzania egzaminów

kwalifikacyjnych świadectwami czeladniczymi i dyplomami mistrzowskimi oraz

do opatrywania ich pieczęcią z godłem Państwa.

3a. Izby rzemieślnicze są uprawnione do potwierdzania wyników egzaminów

sprawdzających zaświadczeniami o posiadaniu wybranych kwalifikacji

zawodowych w zakresie zawodu odpowiadającego danemu rodzajowi rzemiosła.

4. Ilekroć w przepisach prawa mówi się o izbie rzemieślniczej, należy przez

to rozumieć izbę rzemieślniczą, utworzoną w trybie i na zasadach określonych

w niniejszej ustawie, bez względu na nazwę przyjętą w jej statucie.

19.04.2018

Art. 12. 1. Organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła wymienione

w art. 7 ust. 3 pkt 1–3 mogą powołać ogólnopolską reprezentację, zwaną „Związek

Rzemiosła Polskiego”.

2. W Związku Rzemiosła Polskiego mogą się zrzeszać izby rzemieślnicze,

a także cechy o zasięgu ogólnopolskim.

3. Związek Rzemiosła Polskiego może być utworzony z inicjatywy co

najmniej 10 organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła, wymienionych w art.

7 ust. 3 pkt 2 i 3, oraz cechów ogólnopolskich, które zadeklarują członkostwo

w tym związku w drodze uchwał walnych zgromadzeń.

4. Podstawowym zadaniem Związku jest zapewnienie zrzeszonym w nim

organizacjom pomocy w realizacji zadań statutowych, rozwijanie działalności

społeczno-zawodowej oraz reprezentowanie interesów rzemiosła w kraju i za granicą.

5. Związek Rzemiosła Polskiego pełni względem spółdzielni rzemieślniczych

funkcje związku rewizyjnego, w trybie i na zasadach określonych w przepisach Prawa spółdzielczego.

Art. 13. Szczegółowe zadania organizacji samorządu gospodarczego

rzemiosła, ich ustrój, stosunki prawne członków ustalane są w statutach

uchwalanych przez zjazdy lub walne zgromadzenia tych organizacji.

Art. 14. Zasady gospodarki finansowej organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła

oraz zasady wynagradzania zatrudnionych w nich pracowników określają walne zgromadzenia

(zjazdy delegatów) tych organizacji, jeżeli inne przepisy nie stanowią inaczej.

Rozdział 4

Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 15. (pominięty)

Art. 16. Cechy i izby rzemieślnicze mogą być tworzone w trybie inicjatyw

założycielskich lub w drodze podziału istniejących organizacji pod warunkiem

zapewnienia samodzielności finansowej.

19.04.2018

Art. 17. 1. Podstawą utworzenia cechu w trybie inicjatywy założycielskiej

jest uchwalenie statutu cechu odpowiadającego wymogom określonym w art. 16

przez co najmniej 30 członków założycieli.

2. Podstawą utworzenia cechu w trybie podziału jest uchwała walnego

zgromadzenia cechu podlegającego podziałowi, powzięta w trybie określonym

w statucie, zawierająca postanowienia o zasadach podziału z uwzględnieniem

podziału składników majątkowych oraz praw i zobowiązań cechu podlegającego podziałowi.

Art. 18. Przepis art. 17 stosuje się odpowiednio do izb rzemieślniczych, z tym

że liczba członków założycieli (cechów) wynosi co najmniej 20.

Art. 19. 1. Cechy rzemieślnicze, izby rzemieślnicze i Związek Rzemiosła

Polskiego podlegają obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.

2. Organizacje, o których mowa w ust. 1, uzyskują osobowość prawną

z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

Art. 20. (pominięty)

Art. 21. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 maja 1989 r.

19.04.2018