Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/8

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2016 r. poz. 1474,

z 2017 r. poz. 2181,

z 2018 r. poz. 1608.

U S T A W A

z dnia 13 marca 2003 r.

o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników 1)

Art. 1. 1. Przepisy ustawy stosuje się w razie konieczności rozwiązania przez

pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy

z przyczyn niedotyczących pracowników, w drodze wypowiedzenia dokonanego

przez pracodawcę, a także na mocy porozumienia stron, jeżeli w okresie

nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie obejmuje co najmniej:

1) 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,

2) 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej

niż 300 pracowników,

3) 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej

pracowników

– zwanego dalej „grupowym zwolnieniem”.

2. Liczby odnoszące się do pracowników, o których mowa w ust. 1, obejmują

pracowników, z którymi w ramach grupowego zwolnienia następuje rozwiązanie

stosunków pracy z inicjatywy pracodawcy na mocy porozumienia stron, jeżeli dotyczy

to co najmniej 5 pracowników.

Art. 2. 1. Pracodawca jest obowiązany skonsultować zamiar przeprowadzenia

grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi

u tego pracodawcy.

2. Konsultacja, o której mowa w ust. 1, dotyczy w szczególności możliwości

uniknięcia lub zmniejszenia rozmiaru grupowego zwolnienia oraz spraw

pracowniczych związanych z tym zwolnieniem, w tym zwłaszcza możliwości

przekwalifikowania lub przeszkolenia zawodowego, a także uzyskania innego

zatrudnienia przez zwolnionych pracowników.

Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 98/59/WE z dnia

20 lipca 1998 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do

zwolnień grupowych (Dz. Urz. WE L 225 z 12.08.1998).

Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie –

z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – dotyczą

ogłoszenia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej – wydanie specjalne.

05.09.2018

©Telksinoe s. 2/8

3. Pracodawca jest obowiązany zawiadomić na piśmie zakładowe organizacje

związkowe o przyczynach zamierzonego grupowego zwolnienia, liczbie

zatrudnionych pracowników i grupach zawodowych, do których oni należą, grupach

zawodowych pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, okresie,

w ciągu którego nastąpi takie zwolnienie, proponowanych kryteriach doboru

pracowników do grupowego zwolnienia, kolejności dokonywania zwolnień

pracowników, propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych związanych

z zamierzonym grupowym zwolnieniem, a jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne,

pracodawca jest obowiązany dodatkowo przedstawić sposób ustalania ich wysokości.

4. Pracodawca przekazuje zakładowym organizacjom związkowym informacje,

o których mowa w ust. 3, w terminie umożliwiającym tym organizacjom zgłoszenie

w ramach konsultacji propozycji dotyczących spraw określonych w ust. 2.

5. W trakcie konsultacji pracodawca jest obowiązany przekazać zakładowym

organizacjom związkowym także inne niż określone w ust. 3 informacje, jeżeli mogą

one mieć wpływ na przebieg konsultacji oraz treść porozumienia, o którym mowa

w art. 3.

6. Pracodawca przekazuje na piśmie właściwemu powiatowemu urzędowi pracy

informacje, o których mowa w ust. 3, z wyłączeniem informacji dotyczących sposobu

ustalania wysokości świadczeń pieniężnych przysługujących pracownikom.

6a. W przypadku zamiaru przeprowadzenia grupowego zwolnienia dotyczącego

członków załogi statku morskiego o polskiej przynależności pracodawca przekazuje

informacje, o których mowa w ust. 6, powiatowemu urzędowi pracy właściwemu

ze względu na siedzibę armatora.

7. Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe,

uprawnienia tych organizacji w zakresie wynikającym z ust. 1–5 przysługują

przedstawicielom pracowników wyłonionym w trybie przyjętym u danego

pracodawcy.

Art. 3. 1. W terminie nie dłuższym niż 20 dni od dnia zawiadomienia, o którym

mowa w art. 2 ust. 3, pracodawca i zakładowe organizacje związkowe zawierają

porozumienie.

2. W porozumieniu, o którym mowa w ust. 1, określa się zasady postępowania

w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia,

a także obowiązki pracodawcy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia innych

spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem.

05.09.2018

©Telksinoe s. 3/8

[3. Jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia z wszystkimi

zakładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia treść porozumienia

z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 24125a Kodeksu

pracy.]

<3. Jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi Nowe brzmienie

ust. 3 w art. 3

zakładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia treść wejdzie w życie z

dn. 1.01.2019 r.

porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu (Dz. U. z 2018 r.

art. 253 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych poz. 1608).

(Dz. U. z 2015 r. poz. 1881 oraz z 2018 r. poz. 1608), z których każda zrzesza co

najmniej 5% pracowników zatrudnionych u pracodawcy.>

4. Jeżeli nie jest możliwe zawarcie porozumienia zgodnie z ust. 1 i 3, zasady

postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego

zwolnienia ustala pracodawca w regulaminie, uwzględniając, w miarę możliwości,

propozycje przedstawione w ramach konsultacji przez zakładowe organizacje

związkowe.

5. Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe,

zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem

grupowego zwolnienia ustala pracodawca w regulaminie, po konsultacji

z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego

pracodawcy.

Art. 4. 1. Pracodawca – po zawarciu porozumienia, a w razie niezawarcia

porozumienia po spełnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 4 lub 5 –

zawiadamia na piśmie właściwy powiatowy urząd pracy o przyjętych ustaleniach

dotyczących grupowego zwolnienia, w tym o liczbie zatrudnionych i zwalnianych

pracowników oraz o przyczynach ich zwolnienia, okresie, w ciągu którego ma być

dokonane zwolnienie, a także o przeprowadzonej konsultacji zamierzonego

grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi lub

z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego

pracodawcy.

1a. W przypadku zamiaru przeprowadzenia grupowego zwolnienia dotyczącego

członków załogi statku morskiego o polskiej przynależności pracodawca przekazuje

informacje, o których mowa w ust. 1, powiatowemu urzędowi pracy właściwemu

ze względu na siedzibę armatora.

2. Kopię zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, pracodawca przekazuje

zakładowym organizacjom związkowym. Zakładowe organizacje związkowe mogą

05.09.2018

©Telksinoe s. 4/8

przedstawić właściwemu powiatowemu urzędowi pracy swoją opinię w sprawie

grupowego zwolnienia.

3. Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe,

przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do przedstawicieli pracowników wyłonionych

w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

4. W razie zakończenia działalności pracodawcy wskutek prawomocnego

orzeczenia sądowego zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, jest wymagane, gdy

z takim wnioskiem wystąpi właściwy powiatowy urząd pracy.

Art. 5. 1. Przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach

grupowego zwolnienia nie stosuje się art. 38 i 41 Kodeksu pracy, z zastrzeżeniem

ust. 2–4, a także przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników

przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 5.

2. W razie niezawarcia porozumienia, o którym mowa w art. 3, przy

wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy, a także warunków pracy i płacy,

stosuje się art. 38 Kodeksu pracy.

3. Wypowiedzenie pracownikom stosunków pracy w sytuacjach, o których

mowa w art. 41 Kodeksu pracy, jest dopuszczalne w czasie urlopu trwającego co

najmniej 3 miesiące, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności

pracownika w pracy, jeżeli upłynął już okres uprawniający pracodawcę do

rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

4. Wypowiedzenie pracownikom warunków pracy i płacy w sytuacjach,

o których mowa w art. 41 Kodeksu pracy, jest dopuszczalne niezależnie od okresu

trwania urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy.

5. W okresie objęcia szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub

rozwiązaniem stosunku pracy pracodawca może jedynie wypowiedzieć

dotychczasowe warunki pracy i płacy pracownikowi:

1) któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego,

pracownicy w ciąży, pracownikowi w okresie urlopu macierzyńskiego, urlopu na

warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu

ojcowskiego;

2) będącemu członkiem rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego;

3) będącemu członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej;

4) będącemu członkiem zakładowej organizacji związkowej, upoważnionemu do

reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby

dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy;

05.09.2018

©Telksinoe s. 5/8

4a) będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady

zakładowej;

4b) będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu

przedstawicielskiego lub przedstawicielem pracowników w spółce europejskiej;

4c) będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu

przedstawicielskiego lub przedstawicielem pracowników w spółdzielni

europejskiej;

4d) będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, zespołu

przedstawicielskiego albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej

spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek;

5) będącemu społecznym inspektorem pracy;

6) powołanemu do odbycia czynnej służby wojskowej, służby zastępczej,

zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego;

7) będącemu członkiem rady pracowników lub określonym w porozumieniu,

o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu

pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz. U. poz. 550, z 2008 r.

poz. 584 oraz z 2009 r. poz. 805), przedstawicielem pracowników uprawnionym

do uzyskiwania od pracodawcy informacji i prowadzenia z nim konsultacji.

6. Jeżeli wypowiedzenie warunków pracy i płacy powoduje obniżenie

wynagrodzenia, pracownikom, o których mowa w ust. 5, przysługuje, do końca

okresu, w którym korzystaliby ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem lub

rozwiązaniem stosunku pracy, dodatek wyrównawczy obliczony według zasad

wynikających z Kodeksu pracy.

7. (uchylony)

Art. 6. 1. Wypowiedzenie pracownikowi stosunku pracy w ramach grupowego

zwolnienia może nastąpić nie wcześniej niż po dokonaniu przez pracodawcę

zawiadomienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1, a w przypadku gdy nie jest ono

wymagane – nie wcześniej niż po zawarciu porozumienia lub spełnieniu obowiązku,

o którym mowa w art. 3 ust. 4 lub 5.

2. Rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy w ramach grupowego

zwolnienia może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia zawiadomienia,

o którym mowa w art. 4 ust. 1, a w przypadku gdy nie jest ono wymagane – nie

wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia zawarcia porozumienia lub spełnienia

obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 4 lub 5. Nie dotyczy to przypadków

05.09.2018

©Telksinoe s. 6/8

rozwiązania z pracownikami stosunków pracy w razie zakończenia działalności

pracodawcy wskutek prawomocnego orzeczenia sądowego.

Art. 7. Przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków pracy w ramach

grupowego zwolnienia z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy

stosuje się przepisy art. 411 § 1, art. 177 § 4 i 5, art. 1868 i art. 196 pkt 2 Kodeksu

pracy, a także odrębne przepisy regulujące rozwiązywanie z pracownikami stosunków

pracy z takiego powodu.

Art. 8. 1. Pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach

grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:

1) jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego

pracodawcy krócej niż 2 lata;

2) dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego

pracodawcy od 2 do 8 lat;

3) trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego

pracodawcy ponad 8 lat.

2. Przy ustalaniu okresu zatrudnienia, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 36

§ 11 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio.

3. Odprawę pieniężną ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu

ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

4. Wysokość odprawy pieniężnej nie może przekraczać kwoty 15-krotnego

minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów,

obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Art. 9. 1. W razie ponownego zatrudniania pracowników w tej samej grupie

zawodowej pracodawca powinien zatrudnić pracownika, z którym rozwiązał stosunek

pracy w ramach grupowego zwolnienia, jeżeli zwolniony pracownik zgłosi zamiar

podjęcia zatrudnienia u tego pracodawcy w ciągu roku od dnia rozwiązania z nim

stosunku pracy.

2. Pracodawca powinien ponownie zatrudnić pracownika, o którym mowa

w ust. 1, w okresie 15 miesięcy od dnia rozwiązania z nim stosunku pracy w ramach

grupowego zwolnienia.

Art. 10. 1. Przepisy art. 5 ust. 3–6 i art. 8 stosuje się odpowiednio w razie

konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej

20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli

przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy

05.09.2018

lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, a zwolnienia w okresie

nieprzekraczającym 30 dni obejmują mniejszą liczbę pracowników niż określona

w art. 1.

2. W przypadku określonym w ust. 1 pracodawca może rozwiązać stosunki

pracy, w drodze wypowiedzenia, z pracownikami, których stosunek pracy podlega

z mocy odrębnych przepisów szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub

rozwiązaniem i wobec których jest dopuszczalne wypowiedzenie stosunku pracy

w ramach grupowego zwolnienia, pod warunkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez

zakładową organizację związkową w terminie 14 dni od dnia otrzymania

zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu.

3. Pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy i płacy pracownikom,

o których mowa w ust. 2, jeżeli z przyczyn określonych w ust. 1 nie jest możliwe

dalsze ich zatrudnianie na dotychczasowych stanowiskach pracy. W takim przypadku

stosuje się art. 38 Kodeksu pracy.

4. Jeżeli wypowiedzenie warunków pracy i płacy w okolicznościach określonych

w ust. 3 powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikom przysługuje, przez okres

nieprzekraczający 6 miesięcy, dodatek wyrównawczy obliczony według zasad

wynikających z Kodeksu pracy. Prawo do dodatku wyrównawczego nie przysługuje

pracownikom, których szczególna ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę

wynika z art. 41 Kodeksu pracy.

5. Przepisów ust. 1–4 nie stosuje się do pracowników będących posłami,

senatorami lub radnymi, w okresie, w którym ich stosunek pracy podlega z mocy

odrębnych przepisów szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem.

Art. 11. Przepisów ustawy nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na

podstawie mianowania.

Art. 12. Przy rozwiązywaniu stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie, a także przy

rozpatrywaniu sporów związanych z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy stosuje

się przepisy Kodeksu pracy.

Art. 13–27. (pominięte)

Art. 28. 1. Do trwających w dniu wejścia w życie ustawy postępowań

dotyczących rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy na podstawie

przepisów ustawy wymienionej w art. 29 stosuje się dotychczasowe przepisy.

05.09.2018

2. Pracownikom, których stosunki pracy ulegną rozwiązaniu poczynając od dnia

wejścia w życie ustawy, w następstwie postępowań, o których mowa w ust. 1,

przysługuje odprawa pieniężna na zasadach określonych w dotychczasowych

przepisach, chyba że odprawa pieniężna przysługująca na podstawie niniejszej ustawy

jest dla nich korzystniejsza.

3. Pracownicy otrzymujący dodatek wyrównawczy w dniu wejścia w życie

ustawy, którzy nie byliby uprawnieni do dodatku wyrównawczego na podstawie

niniejszej ustawy, zachowują prawo do tego dodatku na zasadach określonych

w dotychczasowych przepisach.

Art. 29. Traci moc ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu

pracy (Dz. U. z 2002 r. poz. 980, 1146 i 1679 oraz z 2003 r. poz. 844).

Art. 30. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., z wyjątkiem

art. 15, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2003 r.

05.09.2018