Wyszukiwarka ustaw

2016 Pozycja 1575

©Telksinoe s. 1/49

Opracowano na podstawie t.j.

Dz. U. z 2016 r.

poz. 1575,

z 2018 r. poz. 5, 369, 1000, 1277.

U S T A W A

z dnia 18 grudnia 1998 r.

o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Mając na względzie:

– zachowanie pamięci o ogromie ofiar, strat i szkód poniesionych przez Naród

Polski w latach II wojny światowej i po jej zakończeniu,

– patriotyczne tradycje zmagań Narodu Polskiego z okupantami, nazizmem

i komunizmem,

– czyny obywateli dokonywane na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

i w obronie wolności oraz godności ludzkiej,

– obowiązek ścigania zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości i zbrodni

wojennych,

– a także powinność zadośćuczynienia przez nasze państwo wszystkim

pokrzywdzonym przez państwo łamiące prawa człowieka,

jako wyraz naszego przekonania, że żadne bezprawne działania państwa przeciwko

obywatelom nie mogą być chronione tajemnicą ani nie mogą ulec zapomnieniu –

stanowi się, co następuje:

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Ustawa reguluje:

1) ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie,

zabezpieczenie, udostępnianie i publikowanie dokumentów organów

bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca

1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., a także organów bezpieczeństwa Trzeciej

Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich,

dotyczących:

a) popełnionych na osobach narodowości polskiej lub obywatelach polskich

innych narodowości w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca

1990 r.:

– zbrodni nazistowskich,

13.07.2018

©Telksinoe s. 2/49

– zbrodni komunistycznych,

– zbrodni ukraińskich nacjonalistów i członków ukraińskich formacji

kolaborujących z Trzecią Rzeszą Niemiecką,

– innych przestępstw stanowiących zbrodnie przeciwko pokojowi,

ludzkości lub zbrodnie wojenne,

b) innych represji z motywów politycznych, jakich dopuścili się

funkcjonariusze polskich organów ścigania lub wymiaru sprawiedliwości

albo osoby działające na ich zlecenie, a ujawnionych w treści orzeczeń

zapadłych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za

nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność

na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 2015 r.

poz. 1583),

c) działalności organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5;

2) tryb postępowania w zakresie ścigania przestępstw określonych w pkt 1 lit. a;

2a) ochronę dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej i Narodu Polskiego;

3) ochronę danych osobowych osób, których dotyczą dokumenty zgromadzone

w archiwum Instytutu Pamięci;

4) prowadzenie działań w zakresie edukacji publicznej;

5) poszukiwanie miejsc spoczynku osób poległych w walkach o niepodległość

i zjednoczenie Państwa Polskiego, a zwłaszcza tych, które straciły życie wskutek

walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych

lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca

1990 r.;

6) prowadzenie działalności związanej z upamiętnianiem historycznych wydarzeń,

miejsc oraz postaci w dziejach walk i męczeństwa Narodu Polskiego, zarówno

w kraju, jak i za granicą, a także miejsc walk i męczeństwa innych narodów na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do

dnia 31 lipca 1990 r.

Art. 2. 1. Zbrodniami komunistycznymi, w rozumieniu ustawy, są czyny

popełnione przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego w okresie od dnia

8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r. polegające na stosowaniu represji lub

innych form naruszania praw człowieka wobec jednostek lub grup ludności bądź

w związku z ich stosowaniem, stanowiące przestępstwa według polskiej ustawy karnej

obowiązującej w czasie ich popełnienia. Zbrodniami komunistycznymi są również

czyny popełnione przez tych funkcjonariuszy w okresie, o którym mowa w zdaniu

13.07.2018

©Telksinoe s. 3/49

poprzedzającym, zawierające znamiona czynów zabronionych określonych w art. 187,

193 lub 194 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. –

Kodeks karny albo art. 265 § 1, art. 266 § 1, 2 lub 4 lub art. 267 ustawy z dnia

19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny, dokonane przeciwko dokumentom w rozumieniu

art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji

o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych

dokumentów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1388 oraz z 2016 r. poz. 178 i 749) na szkodę

osób, których te dokumenty dotyczą.

2. Funkcjonariuszem państwa komunistycznego, w rozumieniu ustawy, jest

funkcjonariusz publiczny, a także osoba, która podlegała ochronie równej ochronie

funkcjonariusza publicznego, w szczególności funkcjonariusz państwowy oraz osoba

pełniąca funkcję kierowniczą w organie statutowym partii komunistycznych.

Art. 2a. Zbrodniami ukraińskich nacjonalistów i członków ukraińskich formacji

kolaborujących z Trzecią Rzeszą Niemiecką, w rozumieniu ustawy, są czyny

popełnione przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1925–1950, polegające na

stosowaniu przemocy, terroru lub innych form naruszania praw człowieka wobec

jednostek lub grup ludności. Zbrodnią ukraińskich nacjonalistów i członków

ukraińskich formacji kolaborujących z Trzecią Rzeszą Niemiecką jest również udział

w eksterminacji ludności żydowskiej oraz ludobójstwie na obywatelach II

Rzeczypospolitej na terenach Wołynia i Małopolski Wschodniej.

Art. 3. Zbrodniami przeciwko ludzkości są w szczególności zbrodnie

ludobójstwa w rozumieniu Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni

ludobójstwa, przyjętej w dniu 9 grudnia 1948 r. (Dz. U. z 1952 r. poz. 9, 10 i 213 oraz

z 1998 r. poz. 177), a także inne poważne prześladowania z powodu przynależności

osób prześladowanych do określonej grupy narodowościowej, politycznej, społecznej,

rasowej lub religijnej, jeżeli były dokonywane przez funkcjonariuszy publicznych albo

przez nich inspirowane lub tolerowane.

Art. 4. 1. Zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, stanowiące według

prawa międzynarodowego zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodnie

wojenne, nie ulegają przedawnieniu.

1a. Bieg terminu przedawnienia zbrodni komunistycznych, w rozumieniu art. 2,

niebędących zbrodniami wojennymi lub zbrodniami przeciwko ludzkości, rozpoczyna

się od dnia 1 sierpnia 1990 r. Karalność tych zbrodni ustaje po 40 latach, gdy czyn

13.07.2018

©Telksinoe s. 4/49

stanowi zbrodnię zabójstwa, oraz po 30 latach, gdy czyn stanowi inną zbrodnię

komunistyczną. Przepisu art. 4 § 1 Kodeksu karnego nie stosuje się.

2. Zbrodnie wymienione w art. 1 w pkt 1 lit. a, popełnione na innych osobach niż

obywatele polscy, są przedmiotem działania organów powołanych przez ustawę, jeżeli

zostały popełnione na terytorium Państwa Polskiego.

3. W stosunku do sprawców zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości

lub zbrodni komunistycznych nie stosuje się wydanych przed dniem 7 grudnia 1989 r.

przepisów ustaw i dekretów, które przewidują amnestię lub abolicję.

Art. 5. 1. Organami bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, są:

1) Resort Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia

Narodowego;

2) Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego;

3) Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego;

4) jednostki organizacyjne podległe organom, o których mowa w pkt 1–3,

a w szczególności jednostki Milicji Obywatelskiej w okresie do dnia 14 grudnia

1954 r.;

5) instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych

oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych

i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich,

rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych;

6) Akademia Spraw Wewnętrznych;

7) Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza;

8) Zarząd Główny Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw

Wewnętrznych oraz podległe mu komórki;

9) Informacja Wojskowa;

10) Wojskowa Służba Wewnętrzna;

11) Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego;

12) inne służby Sił Zbrojnych prowadzące działania operacyjno -rozpoznawcze lub

dochodzeniowo-śledcze, w tym w rodzajach broni oraz w okręgach

wojskowych;

13) Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk wraz z wojewódzkimi

i miejskimi urzędami kontroli prasy, publikacji i widowisk oraz Główny Urząd

Kontroli Publikacji i Widowisk wraz z okręgowymi urzędami;

14) Urząd do Spraw Wyznań oraz terenowe organy administracji państwowej

o właściwości szczególnej do spraw wyznań stopnia wojewódzkiego.

13.07.2018

©Telksinoe s. 5/49

2. Do organów bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, należą także

organy i instytucje cywilne i wojskowe państw obcych o zadaniach podobnych do

zadań organów, o których mowa w ust. 1.

3. Jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki

Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu

w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich

poprzedniczkami.

Art. 6. (uchylony)

Art. 7. Dokumentami, w rozumieniu ustawy, są:

1) wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji,

w tym w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma,

mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych

form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji;

2) niezbędne do analizy informacji środki pomocnicze, a w szczególności programy

na użytek zautomatyzowanego przetwarzania danych.

Rozdział 2

Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu i jego organy

Art. 8. 1. W celu realizacji zadań określonych w art. 1 tworzy się Instytut

Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,

zwany dalej „Instytutem Pamięci”.

2. Instytut Pamięci jest finansowany z budżetu państwa, w którym stanowi

odrębną część.

3. Organizację Instytutu Pamięci w zakresie nieuregulowanym ustawą określa

statut nadany przez Prezesa Instytutu Pamięci.

Art. 9. 1. Instytutem Pamięci kieruje Prezes Instytutu Pamięci.

2. Prezes Instytutu Pamięci w sprawowaniu swego urzędu jest niezależny od

organów władzy państwowej.

Art. 10. 1. Prezesa Instytutu Pamięci powołuje i odwołuje Sejm

Rzeczypospolitej Polskiej za zgodą Senatu, na wniosek Kolegium Instytutu Pamięci,

które zgłasza kandydata spoza swego grona.

13.07.2018

©Telksinoe s. 6/49

2. Kadencja Prezesa Instytutu Pamięci trwa 5 lat, licząc od dnia złożenia

ślubowania. Po upływie kadencji pełni on obowiązki do czasu objęcia stanowiska

przez nowego Prezesa Instytutu Pamięci.

2a. W razie śmierci Prezesa Instytutu Pamięci, do czasu objęcia stanowiska przez

nowo powołanego Prezesa Instytutu Pamięci, jego obowiązki pełni jeden z zastępców

Prezesa Instytutu Pamięci wskazany przez Marszałka Sejmu.

3. Nie wcześniej niż na 6 miesięcy i nie później niż na 3 miesiące przed upływem

kadencji Prezesa Instytutu Pamięci przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci

ogłasza publiczny konkurs na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci. W przypadku

innej przyczyny opróżnienia stanowiska Prezesa Instytutu Pamięci, termin zgłaszania

się kandydatów do konkursu na to stanowisko wynosi 30 dni od dnia ogłoszenia

konkursu. Przesłuchania kandydatów na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci mają

charakter publiczny.

4. Ta sama osoba nie może być Prezesem Instytutu Pamięci więcej niż przez dwie

kolejne kadencje.

Art. 10a. 1. Przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci udostępnia ogłoszenie

o konkursie na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci w Biuletynie Informacji

Publicznej Instytutu Pamięci.

2. Ogłoszenie o konkursie zawiera:

1) określenie stanowiska, na które jest przeprowadzany konkurs;

2) wymagania niezbędne do sprawowania stanowiska, w szczególności określone

w art. 11;

3) wykaz dokumentów i oświadczeń kandydata oraz informacje o sposobie,

terminie i miejscu ich składania;

4) informacje o terminie rozpoczęcia i zakończenia konkursu.

3. Członek Kolegium Instytutu Pamięci, który jest małżonkiem kandydata lub

jego krewnym albo powinowatym, do drugiego stopnia włącznie, albo pozostaje

wobec niego w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że może to budzić

uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, nie może uczestniczyć

w przeprowadzaniu konkursu. Członek Kolegium Instytutu Pamięci składa

oświadczenie o niewystępowaniu tych okoliczności przed rozpoczęciem pierwszego

etapu konkursu, a jeżeli te okoliczności ujawnią się po rozpoczęciu pierwszego etapu

konkursu, członek Kolegium Instytutu Pamięci składa oświadczenie o wyłączeniu się

z dalszego udziału w postępowaniu konkursowym.

13.07.2018

©Telksinoe s. 7/49

4. Czynności dokonane przy udziale członka Kolegium Instytutu Pamięci

podlegającego wyłączeniu mogą być uznane za nieważne, jeżeli mogły one mieć

wpływ na ustalenie wyniku konkursu. Decyzję w tej sprawie Kolegium Instytutu

Pamięci podejmuje bezwzględną większością głosów.

5. Konkurs składa się z dwóch etapów:

1) etap pierwszy polegający na sprawdzeniu dokumentów i oświadczeń złożonych

przez kandydatów, ustaleniu na ich podstawie, czy spełniają oni wymogi

formalne określone w ogłoszeniu o konkursie, i wystąpieniu do właściwych

organów i instytucji państwowych o udzielenie informacji w zakresie, o którym

mowa w art. 11 ust. 2–2b;

2) etap drugi polegający na publicznym wysłuchaniu kandydatów, podczas którego

kandydat prezentuje swoje umiejętności i przedstawia koncepcje kierowania

Instytutem Pamięci oraz plany dotyczące jego działania, a każdy członek

Kolegium Instytutu Pamięci ma prawo zadawania pytań kandydatom.

6. Lista kandydatów spełniających wymogi formalne, dopuszczonych do

drugiego etapu konkursu jest udostępniana w Biuletynie Informacji Publicznej

Instytutu Pamięci.

7. Termin i miejsce przeprowadzenia drugiego etapu konkursu wyznacza

przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci, zawiadamiając kandydatów

dopuszczonych do drugiego etapu konkursu oraz członków Kolegium Instytutu

Pamięci. Informacje o terminie i miejscu przeprowadzenia drugiego etapu konkursu

udostępnia się w Biuletynie Informacji Publicznej Instytutu Pamięci. Przewodniczący

Kolegium Instytutu Pamięci może ustalić, ze względów bezpieczeństwa, maksymalną

liczbę osób obecnych w miejscu wysłuchania kandydatów.

8. W toku konkursu sprawdzeniu przez Kolegium Instytutu Pamięci podlegają

wiedza, predyspozycje oraz umiejętności kandydatów niezbędne do wykonywania

zadań na stanowisku Prezesa Instytutu Pamięci.

9. Kolegium Instytutu Pamięci podejmuje uchwałę w sprawie wyłonienia

kandydata na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci w głosowaniu tajnym,

bezwzględną większością głosów. Jeżeli w pierwszym głosowaniu żaden

z kandydatów nie uzyska bezwzględnej większości głosów, wówczas przeprowadza

się kolejne głosowanie zwykłą większością głosów, z udziałem kandydatów, którzy

uzyskali dwie kolejne największe liczby głosów. Jeżeli w głosowaniach

wymienionych w zdaniu pierwszym i drugim żaden z kandydatów nie uzyska

wymaganej większości głosów, Kolegium Instytutu Pamięci, w drodze uchwały,

13.07.2018

©Telksinoe s. 8/49

uznaje konkurs za nierozstrzygnięty, a jego przewodniczący ponownie ogłasza

konkurs.

10. Członek Kolegium Instytutu Pamięci może oddać jeden głos w każdej turze

głosowania.

11. Uchwałę Kolegium Instytutu Pamięci, o której mowa w ust. 9, podpisują

wszyscy członkowie Kolegium Instytutu Pamięci. Członek Kolegium Instytutu

Pamięci może zgłosić zdanie odrębne wraz z uzasadnieniem.

Art. 11. 1. Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci może być powołana osoba,

która:

1) posiada wyłącznie obywatelstwo polskie;

2) nie została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne

ścigane z urzędu;

3) wyróżnia się wysokimi walorami moralnymi oraz wiedzą przydatną w pracach

Instytutu Pamięci;

4) posiada stopień naukowy doktora, doktora habilitowanego lub tytuł naukowy

profesora.

2. Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana osoba, która

pełniła służbę, pracowała lub była współpracownikiem organów bezpieczeństwa

państwa, wymienionych w art. 5, ani też sędzia, który orzekając uchybił godności

urzędu, sprzeniewierzając się niezawisłości sędziowskiej.

2a. Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana również

osoba, co do której w archiwach podlegających przekazaniu do Instytutu Pamięci lub

w innych archiwach państwowych znajduje się informacja o tym, że istnieją wobec

niej przesłanki przewidziane w ust. 2.

2b. Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana również

osoba, której działalność związana z dostępem do informacji niejawnych lub objęta

ochroną jako informacja niejawna uniemożliwia szczegółowe przedstawienie

informacji o przebiegu swojej służby, pracy lub współpracy.

3. Prezes Instytutu Pamięci nie może należeć do partii politycznej, związku

zawodowego ani prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić

z godnością jego urzędu.

4. Prezes Instytutu Pamięci nie może wykonywać innych zajęć zawodowych,

z wyjątkiem zajmowania stanowiska profesora szkoły wyższej.

5. Stanowiska Prezesa Instytutu Pamięci nie można łączyć z mandatem posła

albo senatora.

13.07.2018

©Telksinoe s. 9/49

6. Prokuratorem Instytutu Pamięci może być osoba, która:

1) wyróżnia się wysokimi walorami moralnymi oraz wiedzą przydatną w pracach

Instytutu Pamięci;

2) spełnia warunki, o których mowa w ust. 2–2b.

7. Pracownikiem Instytutu Pamięci może być osoba, która spełnia warunki,

o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 2–2b, i nie prowadzi działalności publicznej

niedającej się pogodzić z działalnością Instytutu Pamięci.

Art. 12. Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Prezes Instytutu

Pamięci składa przed Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej następujące ślubowanie:

„Ślubuję uroczyście na powierzonym mi stanowisku Prezesa Instytutu

Pamięci Narodowej służyć wiernie Narodowi Polskiemu, stać na straży

prawa, obowiązki mojego urzędu wypełniać sumiennie, a w postępowaniu

kierować się zasadami godności i uczciwości.”.

Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg”.

Art. 13. 1. Kadencja Prezesa Instytutu Pamięci wygasa w razie:

1) śmierci;

2) rezygnacji;

3) odwołania;

4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane

z urzędu.

2. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej odwołuje Prezesa Instytutu Pamięci, jeżeli :

1) z powodu choroby, ułomności lub upadku sił stał się trwale niezdolny do

pełnienia obowiązków Prezesa Instytutu Pamięci;

2) nie wypełnia obowiązków nałożonych przez ustawę lub działa na szkodę

Instytutu Pamięci;

3) nie zostało przyjęte sprawozdanie z działalności Instytutu Pamięci za dany rok

kalendarzowy.

Art. 14. 1. Prezes Instytutu Pamięci nie może być bez uprzedniej zgody Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony

wolności, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Prezes Instytutu Pamięci może wyrazić zgodę na pociągnięcie go do

odpowiedzialności karnej za wykroczenia, o których mowa w ust. 3, w trybie

określonym w tym przepisie.

13.07.2018

©Telksinoe s. 10/49

3. W przypadku popełnienia przez Prezesa Instytutu Pamięci wykroczenia,

o którym mowa w rozdziale XI ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń

(Dz. U. z 2015 r. poz. 1094, 1485, 1634 i 1707), przyjęcie przez Prezesa Instytutu

Pamięci mandatu karnego albo uiszczenie grzywny, w przypadku ukarania mandatem

karnym zaocznym, o którym mowa w art. 98 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia

2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 395,

z późn. zm.1)), stanowi oświadczenie o wyrażeniu przez niego zgody na pociągnięcie

go do odpowiedzialności w tej formie.

4. Prezes Instytutu Pamięci nie może być zatrzymany lub aresztowany,

z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest

niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu

niezwłocznie powiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe

zwolnienie zatrzymanego.

Art. 14a. Przedawnienie w postępowaniu karnym czynu objętego immunitetem

nie biegnie w okresie korzystania z immunitetu.

Art. 14b. 1. Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Instytutu

Pamięci do odpowiedzialności karnej w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia

publicznego składa się za pośrednictwem Prokuratora Generalnego.

2. Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Instytutu Pamięci do

odpowiedzialności karnej w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego

składa oskarżyciel prywatny, po wniesieniu sprawy do sądu.

3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, sporządza i podpisuje adwokat lub radca

prawny, z wyjątkiem wniosków składanych w swoich sprawach przez sędziów,

prokuratorów, adwokatów, radców prawnych, notariuszy oraz profesorów i doktorów

habilitowanych nauk prawnych.

4. Wnioski, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny zawierać:

1) oznaczenie wnioskodawcy oraz pełnomocnika, o ile został ustanowiony;

2) imię i nazwisko oraz datę i miejsce urodzenia Prezesa Instytutu Pamięci;

3) wskazanie podstawy prawnej wniosku;

1)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 765

i 1247, z 2014 r. poz. 486, 579, 786 i 969, z 2015 r. poz. 21, 396, 841, 1186, 1269, 1549, 1707 i 1855

oraz z 2016 r. poz. 178, 437, 868 i 1265.

13.07.2018

©Telksinoe s. 11/49

4) dokładne określenie czynu, którego dotyczy wniosek, ze wskazaniem czasu,

miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz jego skutków, a zwłaszcza

charakteru powstałej szkody;

5) uzasadnienie.

Art. 14c. 1. Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Instytutu

Pamięci do odpowiedzialności karnej składa się Marszałkowi Sejmu.

2. Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów formalnych, o których mowa w art. 14b

ust. 3 lub 4, Marszałek Sejmu wzywa wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia

wniosku w terminie 14 dni, wskazując niezbędny zakres poprawienia lub

uzupełnienia. W przypadku niepoprawienia lub nieuzupełnienia wniosku we

wskazanym terminie i zakresie Marszałek Sejmu postanawia o pozostawieniu

wniosku bez biegu.

3. Jeżeli wniosek spełnia wymogi formalne, o których mowa w art. 14b ust. 3 i 4,

Marszałek Sejmu kieruje go do organu właściwego na podstawie regulaminu Sejmu

do rozpatrzenia wniosku, zawiadamiając jednocześnie Prezesa Instytutu Pamięci

o treści wniosku.

4. Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku powiadamia Prezesa Instytutu

Pamięci o terminie rozpatrzenia wniosku. Pomiędzy doręczeniem powiadomienia

a terminem rozpatrzenia wniosku, o ile nie zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki,

powinno upłynąć co najmniej 7 dni.

5. Na żądanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku sąd albo odpowiedni

organ, przed którym toczy się postępowanie wobec Prezesa Instytutu Pamięci,

udostępnia akta postępowania.

6. Prezes Instytutu Pamięci przedstawia organowi właściwemu do rozpatrzenia

wniosku wyjaśnienia i własne wnioski w tej sprawie w formie pisemnej lub ustnej.

7. Po rozpatrzeniu sprawy, organ właściwy do rozpatrzenia wniosku uchwala

sprawozdanie wraz z propozycją przyjęcia lub odrzucenia wniosku.

8. W trakcie rozpatrywania przez Sejm sprawozdania, o którym mowa w ust. 7,

Prezesowi Instytutu Pamięci przysługuje prawo do zabrania głosu.

9. Sejm wyraża zgodę na pociągnięcie Prezesa Instytutu Pamięci do

odpowiedzialności karnej w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością

ustawowej liczby posłów. Nieuzyskanie wymaganej większości głosów oznacza

podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na pociągnięcie Prezesa Instytutu Pamięci do

odpowiedzialności karnej.

13.07.2018

©Telksinoe s. 12/49

Art. 14d. 1. Zakaz zatrzymania, o którym mowa w art. 14, obejmuje wszelkie

formy pozbawienia lub ograniczenia wolności osobistej Prezesa Instytutu Pamięci

przez organy stosujące przymus.

2. Wniosek o wyrażenie zgody na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa

Instytutu Pamięci składa się za pośrednictwem Prokuratora Generalnego.

3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać:

1) oznaczenie wnioskodawcy;

2) imię i nazwisko oraz datę i miejsce urodzenia Prezesa Instytutu Pamięci;

3) dokładne określenie czynu oraz jego kwalifikację prawną;

4) podstawę prawną zastosowania określonego środka;

5) uzasadnienie, wskazujące w szczególności na konieczność zastosowania

określonego środka.

4. Do postępowania z wnioskiem o wyrażenie zgody na zatrzymanie lub

aresztowanie Prezesa Instytutu Pamięci przepisy art. 14c ust. 1–8 stosuje się

odpowiednio.

5. Sejm wyraża zgodę na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa Instytutu

Pamięci w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością ustawowej liczby

posłów. Nieuzyskanie wymaganej większości głosów oznacza podjęcie uchwały

o niewyrażeniu zgody na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa Instytutu Pamięci.

6. Wymóg uzyskania zgody Sejmu nie dotyczy wykonania kary pozbawienia

wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu.

Art. 14e. 1. Marszałek Sejmu przesyła wnioskodawcy niezwłocznie uchwałę,

o której mowa w art. 14c ust. 9 i art. 14d ust. 5.

2. Uchwały, o których mowa w ust. 1, podlegają ogłoszeniu w Dzienniku

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

Art. 14f. Przepisy ustawy dotyczące odpowiedzialności karnej Prezesa Instytutu

Pamięci stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności za wykroczenia.

Art. 14g. Szczegółowy tryb postępowania w sprawach, o których mowa

w art. 14a–14f, określa regulamin Sejmu.

Art. 15. 1. W Instytucie Pamięci tworzy się Kolegium Instytutu Pamięci.

2. Kolegium Instytutu Pamięci jest organem opiniodawczo-doradczym Prezesa

Instytutu Pamięci w sprawach objętych zakresem działania Instytutu Pamięci oraz

wykonuje zadania i posiada kompetencje przewidziane w ustawie.

3. Kolegium Instytutu Pamięci składa się z dziewięciu członków, w tym:

13.07.2018

©Telksinoe s. 13/49

1) dwóch powoływanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;

2) pięciu powoływanych przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej;

3) dwóch powoływanych przez Senat.

4. Członkiem Kolegium Instytutu Pamięci może zostać osoba, która posiada

wyłącznie obywatelstwo polskie, wyróżnia się wysokimi walorami moralnymi oraz

wiedzą przydatną w pracach Instytutu Pamięci.

5. Członkiem Kolegium Instytutu Pamięci nie może zostać osoba, która pełniła

służbę, pracowała lub była współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa,

wymienionych w art. 5, ani też sędzia, który orzekając uchybił godności urzędu,

sprzeniewierzając się niezawisłości sędziowskiej.

6. Członkiem Kolegium Instytutu Pamięci nie może być również osoba, co do

której w archiwach podlegających przekazaniu do Instytutu Pamięci lub w innych

archiwach państwowych znajduje się informacja o tym, że istnieją wobec niej

przesłanki przewidziane w ust. 5.

7. Członek Kolegium Instytutu Pamięci nie może być także pracownikiem ani

prokuratorem Instytutu Pamięci, ani świadczyć innych usług na podstawie umowy

cywilnoprawnej.

8. Kadencja Kolegium Instytutu Pamięci trwa 7 lat. Funkcję członka Kolegium

Instytutu Pamięci można pełnić nie dłużej niż przez dwie kadencje.

9. Członkostwo w Kolegium Instytutu Pamięci ustaje wskutek:

1) śmierci;

2) rezygnacji;

3) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane

z urzędu;

4) odwołania odpowiednio przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Sejm

Rzeczypospolitej Polskiej albo Senat, na wniosek Kolegium Instytutu Pamięci

podjęty większością 2/3 głosów ustawowego składu Kolegium Instytutu

Pamięci, z powodu długotrwałej choroby lub upadku sił powodujących

niezdolność do pełnienia obowiązków albo niewypełniania obowiązków

nałożonych przez ustawę lub naruszenia zakazów określonych w ust. 7.

10. W przypadku ustania członkostwa przed upływem kadencji właściwy organ

niezwłocznie powołuje nowego członka na okres do zakończenia kadencji Kolegium

Instytutu Pamięci.

11. Członkowi Kolegium Instytutu Pamięci przysługuje miesięczna dieta z tytułu

wykonywanych przez niego zadań.

13.07.2018

©Telksinoe s. 14/49

12. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość

miesięcznej diety przysługującej członkowi Kolegium Instytutu Pamięci z tytułu

wykonywanych przez niego zadań, mając na uwadze, że nie może być ona wyższa od

czterokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

13. Pierwsze posiedzenie Kolegium Instytutu Pamięci zwołuje Marszałek Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej.

14. Kolegium Instytutu Pamięci określa w regulaminie organizacyjnym

szczegółową organizację i tryb pracy Kolegium Instytutu Pamięci.

Art. 16. 1. Prezes Instytutu Pamięci wykonuje swoje funkcje przy pomocy

jednostek organizacyjnych Instytutu Pamięci wymienionych w art. 17.

2. Prezes Instytutu Pamięci powołuje nie więcej niż trzech swoich zastępców.

Art. 17. 1. W celu wykonywania zadań Instytutu Pamięci w miejscowościach

będących siedzibami sądów apelacyjnych tworzy się oddziały Instytutu Pamięci,

zwane dalej „oddziałami”, w innych miastach zaś mogą być utworzone delegatury

Instytutu Pamięci, zwane dalej „delegaturami”.

2. Oddziałem Instytutu Pamięci kieruje dyrektor oddziału, a delegaturą Instytutu

Pamięci – naczelnik delegatury. Dyrektora oddziału oraz naczelnika delegatury

powołuje i odwołuje Prezes Instytutu Pamięci.

Art. 18. 1. W Instytucie Pamięci działają następujące komórki organizacyjne:

1) Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwana dalej

„Główną Komisją”;

2) Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej;

3) Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa;

4) Biuro Poszukiwań i Identyfikacji;

5) Biuro Edukacji Narodowej;

6) Biuro Badań Historycznych;

7) Biuro Lustracyjne.

2. W oddziałach Instytutu Pamięci działają następujące komórki organizacyjne:

1) oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwane

dalej „oddziałowymi komisjami”;

2) oddziałowe biura lustracyjne;

3) inne komórki organizacyjne wymienione w statucie Instytutu Pamięci.

3. W delegaturach Instytutu Pamięci działają wydziały i referaty wymienione

w statucie Instytutu Pamięci.

13.07.2018

©Telksinoe s. 15/49

Art. 19. 1. Prokuratorów Głównej Komisji oraz oddziałowych komisji powołuje

Prokurator Generalny oraz odwołuje na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.

2. Komórkami organizacyjnymi wymienionymi w art. 18 ust. 1 pkt 2–6 kierują

dyrektorzy powoływani i odwoływani przez Prezesa Instytutu Pamięci.

3. Komórkami organizacyjnymi wymienionymi w art. 18 ust. 2 pkt 3

i ust. 3 kierują naczelnicy i kierownicy powoływani i odwoływani przez Prezesa

Instytutu Pamięci.

4. (uchylony)

5. Oddziałową komisją kieruje naczelnik oddziałowej komisji. Naczelnika

oddziałowej komisji powołuje, spośród prokuratorów wymienionych w ust. 1,

i odwołuje Prokurator Generalny na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.

5a. Dyrektor Głównej Komisji może powierzyć prokuratorowi oddziałowej

komisji pełnienie obowiązków naczelnika oddziałowej komisji na okres

nieprzekraczający 6 miesięcy.

6. Pracownik Instytutu Pamięci nie może, bez zezwolenia Prezesa Instytutu

Pamięci, podejmować innego zajęcia zawodowego.

7. Prokuratorów Biura Lustracyjnego i prokuratorów oddziałowych biur

lustracyjnych powołuje Prokurator Generalny oraz odwołuje na wniosek Prezesa

Instytutu Pamięci.

8. Oddziałowym biurem lustracyjnym kieruje naczelnik oddziałowego biura

lustracyjnego. Naczelnika oddziałowego biura lustracyjnego powołuje spośród

prokuratorów wymienionych w ust. 7, i odwołuje Prokurator Generalny na wniosek

Prezesa Instytutu Pamięci.

9. Dyrektor Biura Lustracyjnego może powierzyć prokuratorowi oddziałowego

biura lustracyjnego pełnienie obowiązków naczelnika oddziałowego biura

lustracyjnego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy.

10. Biurem Lustracyjnym kieruje Dyrektor Biura Lustracyjnego, powoływany

spośród prokuratorów Biura Lustracyjnego i odwoływany przez Prokuratora

Generalnego na wniosek zgłoszony przez Prezesa Instytutu Pamięci po zasięgnięciu

opinii Kolegium Instytutu Pamięci.

11. Kadencja Dyrektora Biura Lustracyjnego trwa 3 lata, licząc od dnia

powołania; po upływie kadencji Dyrektor Biura Lustracyjnego pełni swoje obowiązki

do czasu powołania nowego Dyrektora Biura Lustracyjnego.

12. Ta sama osoba może być Dyrektorem Biura Lustracyjnego nie dłużej niż

przez dwie kolejne kadencje.

13.07.2018

©Telksinoe s. 16/49

13. Kadencja Dyrektora Biura Lustracyjnego ustaje z chwilą śmierci lub

odwołania.

14. Dyrektora Biura Lustracyjnego odwołuje się w przypadku:

1) zrzeczenia się stanowiska;

2) stwierdzenia prawomocnym orzeczeniem sądu niezgodności z prawdą

oświadczenia lustracyjnego;

3) długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej wykonywanie obowiązków

związanych ze stanowiskiem;

4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane

z urzędu;

5) skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Art. 20. Pracownicy Instytutu Pamięci, także po ustaniu stosunku pracy, są

obowiązani zachować w tajemnicy wiadomości związane z działalnością Instytutu

Pamięci, powzięte w związku z zatrudnieniem w Instytucie Pamięci, z wyjątkiem

uzyskanych w toku badań naukowych.

Art. 21. Prezes Instytutu Pamięci oraz członkowie Kolegium Instytutu Pamięci

są obowiązani, także po upływie kadencji albo ustaniu członkostwa, do zachowania

w tajemnicy wiadomości, do których mieli dostęp w związku z wykonywaną funkcją.

Nie dotyczy to faktów powszechnie znanych.

Art. 22. 1. Prezes Instytutu Pamięci może, w szczególnie uzasadnionych

wypadkach, zezwolić na ujawnienie wiadomości stanowiącej informację niejawną

oraz na udostępnienie dokumentów lub materiałów zawierających informacje

niejawne określonej osobie lub instytucji, jeżeli zachowanie tajemnicy

uniemożliwiałoby wykonanie wskazanych w ustawie zadań Instytutu Pamięci.

2. W odniesieniu do dokumentów przekazanych do archiwum Instytutu Pamięci,

Prezesowi Instytutu Pamięci przysługują uprawnienia określone w art. 6 ust. 7 ustawy

z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2016 r.

poz. 1167).

Art. 23. 1. Prezes Instytutu Pamięci przedstawia okresowo Kolegium Instytutu

Pamięci informację o istotnych sprawach związanych z działalnością Instytutu

Pamięci.

2. Kolegium Instytutu Pamięci:

13.07.2018

©Telksinoe s. 17/49

1) przyjmuje roczne sprawozdanie Prezesa Instytutu Pamięci z działalności

Instytutu Pamięci;

2) wyraża opinie o przedstawionych przez Prezesa Instytutu Pamięci kandydatach

na stanowiska kierownicze w Instytucie Pamięci wymienione w statucie

Instytutu Pamięci;

3) opiniuje i rekomenduje kierunki działalności i programy badawcze Instytutu

Pamięci;

4) zatwierdza szczegółowe zasady ewidencjonowania, przechowywania,

opracowywania, zabezpieczania, udostępniania i publikowania dokumentów;

5) wyraża, na podstawie art. 36 ust. 9, opinię o zasadności odmowy udostępnienia

dokumentów zgromadzonych przez Instytut Pamięci;

6) ustala priorytety w zakresie udostępniania dokumentów zgromadzonych przez

Instytut Pamięci;

7) zajmuje stanowisko w sprawach ważnych dla Instytutu Pamięci;

8) wykonuje inne zadania i posiada kompetencje przewidziane w ustawie.

3. Kolegium Instytutu Pamięci zatwierdza informację roczną, o której mowa

w art. 24 ust. 1.

4. Kolegium Instytutu Pamięci przyjmuje uchwały większością głosów

w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby członków Kolegium.

Art. 24. 1. Prezes Instytutu Pamięci składa Sejmowi i Senatowi, raz w roku,

informację o działalności Instytutu Pamięci.

2. Informacja, o której mowa w ust. 1, w części dotyczącej bezpieczeństwa lub

obronności państwa może być utajniona.

3. Informacja Prezesa Instytutu Pamięci jest podawana do wiadomości

publicznej, z wyłączeniem części, o której mowa w ust. 2.

4. Prezes Instytutu Pamięci składa raz w roku, za pośrednictwem Marszałka

Sejmu, do wyłącznej wiadomości członków sejmowej Komisji do Spraw Służb

Specjalnych, informację o sprawach określonych w art. 38.

Art. 24a. 1. Prezes Instytutu Pamięci składa Kolegium Instytutu Pamięci

sprawozdanie z działalności Instytutu Pamięci za dany rok kalendarzowy w terminie

do dnia 31 marca roku następnego.

2. Kolegium Instytutu Pamięci przyjmuje sprawozdanie z działalności Instytutu

Pamięci za dany rok kalendarzowy bezwzględną większością głosów.

13.07.2018

©Telksinoe s. 18/49

3. Do sprawozdania, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 24 ust. 2 i 3 stosuje

się odpowiednio.

Rozdział 3

Gromadzenie dokumentów przez Instytut Pamięci

Art. 25. 1. Nie później niż w terminie 60 dni od dnia utworzenia Instytutu

Pamięci organy, o których mowa niżej, są obowiązane przygotować do przekazania

do archiwum Instytutu Pamięci dokumenty, zbiory danych, rejestry i kartoteki

wytworzone oraz zgromadzone przez organy bezpieczeństwa państwa, organy

więziennictwa, sądy i prokuratury oraz organy bezpieczeństwa III Rzeszy Niemieckiej

i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Obowiązek ten ciąży na:

1) Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Szefie Urzędu Ochrony

Państwa – co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, a także akt

funkcjonariuszy, wytworzonych lub gromadzonych w okresie do dnia 6 maja

1990 r.;

2) Ministrze Obrony Narodowej – co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów

i kartotek wojskowych organów bezpieczeństwa, a także akt funkcjonariuszy

tych służb, wytworzonych lub gromadzonych w okresie do dnia 31 grudnia

1990 r.;

3) Ministrze Sprawiedliwości – co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów

i kartotek, wytworzonych oraz gromadzonych przez organy więziennictwa do

dnia 31 grudnia 1956 r., dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek,

wytworzonych lub gromadzonych przez wydział ochrony Centralnego Zarządu

Zakładów Karnych i podległe mu jednostki w okresie do dnia 31 grudnia 1989 r.,

a także akt penitencjarnych osób represjonowanych z motywów politycznych

osadzonych w zakładach karnych, aresztach śledczych i obozach odosobnienia;

4) prezesach sądów powszechnych i wojskowych – co do akt spraw osób

represjonowanych z motywów politycznych;

5) prokuratorach kierujących powszechnymi jednostkami organizacyjnymi

prokuratury – co do akt spraw, w tym akt podręcznych spraw, o których mowa

w pkt 4;

6) dyrektorach: Archiwum Akt Nowych oraz innych archiwów państwowych – co

do akt byłej Polskiej Partii Robotniczej oraz byłej Polskiej Zjednoczonej Partii

Robotniczej dotyczących organów bezpieczeństwa państwa, a także akt organów

bezpieczeństwa państw okupacyjnych;

13.07.2018

©Telksinoe s. 19/49

7) dyrektorach: Archiwum Akt Nowych oraz innych archiwów państwowych – co

do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, o których mowa w pkt 1–

5, a przechowywanych w tych archiwach; przekazanie ich do Instytutu Pamięci

następuje na zasadzie użyczenia.

2. Przekazanie akt, o których mowa w ust. 1 pkt 6, polega na dostarczeniu kopii.

3. Obowiązek określony w ust. 1 pkt 1–5 dotyczy także kopii dokumentów,

zbiorów danych i kartotek, niezależnie od czasu ich sporządzenia.

4. Prezes Instytutu może w każdym czasie zażądać od:

1) ministra właściwego do spraw wewnętrznych,

2) Ministra Obrony Narodowej,

3) Ministra Sprawiedliwości,

4) prezesa sądu powszechnego i wojskowego,

5) prokuratora kierującego powszechną jednostką organizacyjną prokuratury,

6) dyrektora Archiwum Akt Nowych oraz innego archiwum państwowego,

7) Szefów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby

Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego,

a także innych instytucji, dokumentów nieprzekazanych.

5. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Szef Urzędu Ochrony

Państwa oraz Minister Obrony Narodowej mogą wykonać dla potrzeb urzędu kopie

akt funkcjonariuszy pozostających w służbie, które powstały w okresach, o których

mowa odpowiednio w ust. 1 pkt 1 lub 2.

6. Prezes Instytutu Pamięci wyznacza organom określonym w ust. 1 pkt 1–

7 terminy przejęcia dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, o których

mowa w tym przepisie.

Art. 26. 1. Do archiwum Instytutu Pamięci przekazuje się dokumenty

wytworzone w toku postępowań prowadzonych przez sądy w sprawach, o których

mowa w ustawie z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji

o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych

dokumentów, z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania w danej sprawie,

z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Dokumenty wytworzone w toku postępowań prowadzonych przez sądy

w sprawach, o których mowa w art. 17 ustawy wymienionej w ust. 1, przekazuje się

po upływie terminu do wniesienia kasacji w danej sprawie, a jeśli kasacja została

wniesiona – po jej rozpatrzeniu. Z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania

w danej sprawie przekazuje się kopie tych dokumentów.

13.07.2018

©Telksinoe s. 20/49

Art. 27. 1. Prezes Instytutu Pamięci może, po zawiadomieniu właściwego

organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego albo zawodowego,

uzyskać wgląd w dokumenty, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że zawierają

one informacje z zakresu działania Instytutu Pamięci.

2. Każdy, kto posiada dokumenty, o których mowa w art. 25, jest obowiązany

niezwłocznie zawiadomić o tym fakcie Prezesa Instytutu Pamięci.

3. Każdy organ administracji rządowej, samorządu terytorialnego albo

zawodowego jest obowiązany bezzwłocznie wydać Prezesowi Instytutu Pamięci, na

jego żądanie, posiadane dokumenty, o których mowa w art. 25. Obowiązek ten

dotyczy także wydania kopii.

4. Prezes Instytutu Pamięci może zażądać wydania także innej dokumentacji niż

wskazana w art. 25, niezależnie od czasu jej wytworzenia lub zgromadzenia, jeżeli jest

ona niezbędna do wypełnienia zadań Instytutu Pamięci określonych w ustawie.

5. Jeżeli dokumenty są niezbędne organowi, o którym mowa w ust. 3, do

wykonywania jego zadań ustawowych, można poprzestać na przekazaniu Prezesowi

Instytutu Pamięci ich kopii.

Art. 28. 1. Każdy, kto bez tytułu prawnego posiada dokumenty zawierające

informacje z zakresu działania Instytutu Pamięci, jest obowiązany wydać je

bezzwłocznie Prezesowi Instytutu Pamięci.

2. Właściciel lub osoba mająca inny tytuł prawny do posiadania dokumentów,

o których mowa w ust. 1, jest obowiązana do ich udostępnienia Prezesowi Instytutu

Pamięci, na jego żądanie, w celu sporządzenia kopii.

3. Prezes Instytutu Pamięci może zwracać się do wszelkich osób lub instytucji

zagranicznych o pomoc w udostępnianiu dokumentów.

Art. 29. 1. W zakresie działalności archiwalnej Instytut Pamięci gromadzi,

ewidencjonuje, przechowuje, opracowuje, zabezpiecza i udostępnia dokumenty

zbrodni z lat 1917–1990 oraz dokumenty ukazujące fakty i okoliczności dotyczące

losów Narodu Polskiego w latach 1939–1990 i informujące o poniesionych ofiarach

i wyrządzonych szkodach, wydaje na ich podstawie uwierzytelnione odpisy, wypisy,

wyciągi i reprodukcje przechowywanych dokumentów.

2. Instytut Pamięci gromadzi, ewidencjonuje, przechowuje, opracowuje,

zabezpiecza i udostępnia także inne niż wymienione w ust. 1 i w art. 25–28 materiały

archiwalne pozyskane w formie oryginalnych dokumentów, kopii lub na nośnikach

13.07.2018

©Telksinoe s. 21/49

elektronicznych od instytucji prowadzących archiwa z innych państw, polskich

instytucji emigracyjnych i polonijnych oraz osób prywatnych z kraju i zagranicy.

Rozdział 4

Udostępnianie dokumentów przez Instytut Pamięci

Art. 29a. 1. Prezes Instytutu Pamięci, na wniosek, informuje w ciągu 14 dni

w formie zaświadczenia, czy dane osobowe wnioskodawcy są tożsame z danymi

osobowymi, które znajdują się w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników,

kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, o których

mowa w art. 5, oraz innych osób, udostępnionym w Instytucie Pamięci od dnia

26 listopada 2004 r.

2. (uchylony)

3. Na wniosek wnioskodawcy treść zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, jest

publikowana w Biuletynie Informacji Publicznej Instytutu Pamięci.

Art. 30. 1. Każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci

o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów będących w zasobach

Instytutu Pamięci.

2. Instytut Pamięci udostępnia dokumenty, o których mowa w ust. 1, dotyczące

wnioskodawcy lub kopie tych dokumentów, jeżeli stan fizyczny zachowania

dokumentów nie pozwala na ich udostępnienie lub jeżeli o dostęp do tych samych

dokumentów ubiega się jednocześnie wiele osób lub gdy dysponuje wyłącznie

kopiami tych dokumentów, przy czym:

1) Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1,

dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego

udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą

w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami

wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy

operacyjnym zdobywaniu informacji;

2) (utracił moc)2)

3. (uchylony)

4. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać:

1) imię i nazwisko oraz adres zamieszkania wnioskodawcy;

2)

Z dniem 15 maja 2007 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r.

sygn. akt K 2/07 (Dz. U. poz. 571).

13.07.2018

©Telksinoe s. 22/49

2) rodzaj i numer dokumentu tożsamości;

3) datę wydania dokumentu tożsamości oraz nazwę organu, który go wydał;

4) dane ułatwiające odnalezienie dokumentów.

5. W razie późniejszego odnalezienia w archiwum Instytutu Pamięci

dokumentów dotyczących wnioskodawcy należy go o tym poinformować oraz

pouczyć o możliwości ponownego złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1.

Art. 31. 1. Udostępnienie przez Instytutu Pamięci kopii dokumentów,

w przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1, następuje w drodze decyzji

administracyjnej.

2. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, służy odwołanie do Prezesa Instytutu

Pamięci.

Art. 32. 1. Po rozpatrzeniu odwołania, o którym mowa w art. 31 ust. 2, Prezes

Instytutu Pamięci wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1;

2) uchyla decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1, i przekazuje sprawę do

ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

2. Wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego na decyzję,

o której mowa w ust. 1 pkt 1, w terminie określonym w art. 53 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2016 r. poz. 718, 846 i 996).

3. (uchylony)

4. (uchylony)

5. (uchylony)

6. Po wydaniu wyroku sąd administracyjny niezwłocznie zwraca do Instytutu

Pamięci akta postępowania.

7. (uchylony)

Art. 33. 1. (uchylony)

2. Każdy, kto uzyskał wgląd w dokumenty, o których mowa w art. 30 ust. 1, ma

prawo – na zasadach i w zakresie określonych w ustawie – do uzyskania kopii tych

dokumentów oraz prawo do zwrotu przedmiotów znajdujących się w archiwum

Instytutu Pamięci, które w momencie utraty stanowiły jego własność lub były w jego

posiadaniu.

3. Dokumenty udostępnia się do wglądu w siedzibie oddziału Instytutu Pamięci

właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, chyba że we

13.07.2018

©Telksinoe s. 23/49

wniosku wskazał on inny oddział, w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku,

o którym mowa w art. 30 ust. 1. Przepis art. 34 ust. 4 stosuje się odpowiednio.

4. (uchylony)

5. Wydanie kopii dokumentów jest bezpłatne, z zastrzeżeniem ust. 6.

6. Za sporządzenie i wydanie reprodukcji dokumentów dla celów, o których

mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 i 3, pobiera się opłatę, która stanowi dochód Instytutu

Pamięci.

7. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj i zakres

usług reprodukcyjnych, które podlegają opłacie, maksymalne stawki opłat oraz sposób

ich naliczania i pobierania, mając na względzie potrzebę realizacji celów naukowych

i publicystycznych. Wysokość opłat nie może przekraczać dodatkowych kosztów

pieniężnych z tytułu usług reprodukcyjnych ponoszonych przez Instytut Pamięci.

Art. 34. 1. Wydanie kopii dokumentów następuje na pisemny wniosek osoby,

o której mowa w art. 33 ust. 2.

2. Na żądanie wnioskodawcy należy uwierzytelnić wydawane kopie

dokumentów.

3. Wydanie kopii dokumentów następuje w siedzibie oddziału Instytutu Pamięci

właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, chyba że we

wniosku wskazał on inny oddział, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku,

o którym mowa w ust. 1.

4. Wnioskodawca powinien być zawiadomiony na piśmie o terminie wydania

kopii dokumentów przynajmniej na 7 dni przed tym terminem. Wydanie kopii

dokumentów powinno być udokumentowane protokołem, który podpisuje wniosko-

dawca i upoważniony pracownik Instytutu Pamięci.

5. Na pisemny wniosek osoby, o której mowa w art. 33 ust. 2, Instytut Pamięci

wydaje znajdujące się w jego archiwum przedmioty, które w momencie utraty

stanowiły jej własność lub były w jej posiadaniu.

6. Przed wydaniem przedmiotów Instytut Pamięci może sporządzić i zachować

ich kopie; o fakcie tym należy poinformować wnioskodawcę.

7. W zakresie określonym w ust. 5 przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 35. 1. Na pisemny wniosek osoby, o której mowa w art. 33 ust. 2, podaje się

tej osobie dalsze dane identyfikujące tożsamość osób, które przekazywały o niej

informacje organom bezpieczeństwa państwa, jeżeli można je jednoznacznie określić

na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa państwa i jeżeli

13.07.2018

©Telksinoe s. 24/49

w dokumentach udostępnionych do wglądu na podstawie wniosku, o którym mowa

w art. 30 ust. 1, znajdują się pseudonimy lub nazwiska tych osób.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli w dokumentach udostępnionych

do wglądu na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 30 ust. 1, znajdują się

nazwiska pracowników i funkcjonariuszy, którzy zbierali lub oceniali informacje

o wnioskodawcy lub prowadzili osoby, które przekazywały organom bezpieczeństwa

państwa te informacje.

3. Odmawia się podania nazwisk oraz innych danych identyfikujących

tożsamość osób, które udzielały jedynie informacji o przestępstwach pospolitych.

4. Od odmowy udostępnienia danych identyfikujących tożsamość osób,

o których mowa w ust. 1 i 2, przysługuje odwołanie do Prezesa Instytutu Pamięci.

5. W zakresie określonym w ust. 1 i 2 przepisy art. 34 ust. 3 i 4 stosuje się

odpowiednio.

Art. 35a. 1. Wnioski, o których mowa w art. 30 ust. 1, art. 34 ust. 1 i 5, składa

się osobiście w siedzibie Instytutu Pamięci, jego oddziałach i delegaturach lub za

pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada

2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113 i 1250), pod warunkiem

poświadczenia podpisu wnioskodawcy przez notariusza.

2. Osoba mająca stałe miejsce zamieszkania za granicą może złożyć wniosek

osobiście w polskiej placówce konsularnej, przy czym podpis wnioskodawcy

uwierzytelnia konsul. Wniosek taki może być również złożony za pośrednictwem

operatora pocztowego, pod warunkiem poświadczenia podpisu wnioskodawcy przez

notariusza lub inną osobę uprawnioną do uwierzytelniania podpisów zgodnie

z prawem państwa, w którym ta czynność zostanie dokonana.

3. Po złożeniu wniosku wnioskodawca może ustanowić pełnomocnika do

realizacji przysługujących mu praw wynikających z ustawy.

4. Uprawnienia wynikające z art. 30–35 i art. 35b może wykonywać osoba

najbliższa zmarłego w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego, a w razie jej braku

– także krewny boczny do czwartego stopnia pokrewieństwa po złożeniu pod rygorem

odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń oświadczenia o braku

wiedzy o osobie najbliższej zmarłego w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego.

5. Jeżeli realizacja praw wynikających z art. 30–35 i art. 35b następuje przez

osobę, o której mowa w ust. 4, należy we właściwym wniosku wskazać imię

i nazwisko osoby zmarłej, której praw on dotyczy.

13.07.2018

©Telksinoe s. 25/49

Art. 35b. 1. Każdy ma prawo załączyć do zbioru dotyczących go dokumentów

własne uzupełnienia, sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub

ich kopie. Dane już zawarte w dokumentach nie ulegają zmianie.

2. Uzupełnienia, sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub

ich kopie dołącza się do zbioru dokumentów z oznaczeniem ich w sposób pozwalający

na ich odróżnienie od dokumentów zgromadzonych przez Instytut Pamięci w trybie

art. 25.

Art. 35c. 1. Każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci

o udostępnienie do wglądu dokumentów osobowych dotyczących pracownika lub

funkcjonariusza organu bezpieczeństwa państwa.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać:

1) imię i nazwisko oraz adres zamieszkania wnioskodawcy;

2) rodzaj i numer dokumentu tożsamości;

3) datę wydania dokumentu tożsamości oraz nazwę organu, który go wydał;

4) dane ułatwiające odnalezienie dokumentów, w szczególności imię i nazwisko

oraz informacje o miejscu pracy lub działania pracownika lub funkcjonariusza

organu bezpieczeństwa państwa, którego dotyczyć mają dokumenty.

3. Funkcjonariusze i pracownicy organów bezpieczeństwa państwa mogą

uzyskać na swój wniosek kopie dotyczących ich dokumentów osobowych.

4. W razie późniejszego odnalezienia w archiwum Instytutu Pamięci

dokumentów osobowych dotyczących pracownika lub funkcjonariusza organu

bezpieczeństwa państwa, którymi zainteresowany był wnioskodawca, należy go o tym

poinformować oraz pouczyć o możliwości ponownego złożenia wniosku, o którym

mowa w ust. 1.

Art. 36. 1. Dokumenty zgromadzone przez Instytut Pamięci udostępnia się

w celu:

1) wykonywania zadań ustawowych;

2) prowadzenia badań naukowych;

3) publikacji materiału prasowego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia

26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. poz. 24, z późn. zm.3)),

z upoważnienia redakcji albo wydawcy.

3)

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1988 r. poz. 324, z 1989 r. poz. 187,

z 1990 r. poz. 173, z 1991 r. poz. 442, z 1996 r. poz. 542, z 1997 r. poz. 554 i 770, z 1999 r.

poz. 999, z 2001 r. poz. 1198, z 2002 r. poz. 1271, z 2004 r. poz. 1181, z 2005 r. poz. 377, z 2007 r.

13.07.2018

©Telksinoe s. 26/49

2. Dokumenty, o których mowa w ust. 1, udostępnia się na pisemny wniosek,

skierowany do dyrektora oddziału Instytutu Pamięci, właściwego ze względu na

miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy.

3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać:

1) imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby

wnioskodawcy;

2) rodzaj i numer dokumentu tożsamości osoby, której ma nastąpić udostępnienie;

3) datę wydania dokumentu tożsamości osoby, której ma nastąpić udostępnienie

oraz nazwę organu, który go wydał;

4) dane ułatwiające odnalezienie dokumentów.

4. Wniosek o udostępnienie dokumentów w celu, o którym mowa:

1) w ust. 1 pkt 1 – powinien zawierać również podstawę prawną dotyczącą

wykonywania zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 1;

2) w ust. 1 pkt 2 – powinien zawierać również:

a) wskazanie tematu prowadzonych badań naukowych,

b) rekomendację pracownika naukowego uprawnionego do prowadzenia

badań naukowych w dyscyplinach nauk humanistycznych, społecznych,

gospodarki lub prawa – w przypadku osób niebędących takimi

pracownikami;

3) w ust. 1 pkt 3 – powinien zawierać również:

a) wskazanie tematu materiału prasowego,

b) załączone upoważnienie redakcji albo wydawcy do wystąpienia

z wnioskiem.

4a. Dokumenty określone w ust. 1, których sygnatury są znane i których

odnalezienie nie wymaga dodatkowych kwerend, udostępnia się w terminie 7 dni od

dnia złożenia wniosku.

4b. Osoby, które korzystają z dokumentów, o których mowa w ust. 1, do celów,

o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, mają prawo do uzyskiwania, na wniosek, informacji

ze znajdujących się w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci zbiorów danych,

rejestrów i kartotek organów bezpieczeństwa państwa, w tym dotyczących tożsamości

tajnych informatorów lub pomocników przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

poz. 590, z 2010 r. poz. 1228 i 1551, z 2011 r. poz. 459, 934, 1204 i 1660, z 2012 r. poz. 1136 oraz

z 2013 r. poz. 771.

13.07.2018

©Telksinoe s. 27/49

5. Podmioty, które złożyły wniosek i którym dokumenty zostały udostępnione,

ponoszą odpowiedzialność prawną za sposób ich wykorzystania, o czym należy je

poinformować na piśmie.

6. Dyrektor oddziału Instytutu Pamięci, w drodze decyzji administracyjnej,

odmawia udostępnienia dokumentów, o których mowa w ust. 1, jeżeli złożony

wniosek nie spełnia warunków określonych w ust. 1–4 lub zachodzą przesłanki,

o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 lub art. 37.

7. Decyzja, o której mowa w ust. 6, powinna zawierać uzasadnienie faktyczne

i prawne. Można odstąpić od uzasadnienia faktycznego lub ograniczyć je w zakresie,

w jakim udostępnienie informacji wnioskodawcy uniemożliwia realizację ustawy

z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów

bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów.

8. Od decyzji, o której mowa w ust. 6, służy odwołanie do Prezesa Instytutu

Pamięci.

9. W wyniku rozpatrzenia odwołania, o którym mowa w ust. 8, Prezes Instytutu

Pamięci, po zasięgnięciu opinii Kolegium Instytutu Pamięci, wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy decyzję, o której mowa w ust. 6;

2) uchyla decyzję, o której mowa w ust. 6, i przekazuje sprawę do ponownego

rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

10. Do decyzji Prezesa Instytutu Pamięci, o której mowa w ust. 9, stosuje się

przepis ust. 7.

11. Wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego na decyzję,

o której mowa w ust. 9 pkt 1, w terminie określonym w art. 53 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

12. Sąd administracyjny rozpoznaje skargę na posiedzeniu niejawnym.

13. Po uprawomocnieniu się wyroku sąd administracyjny niezwłocznie zwraca

do Instytutu Pamięci akta postępowania.

14. Do skargi kasacyjnej stosuje się odpowiednio przepis ust. 12.

Art. 37. 1. Osoba, która uzyskała na podstawie art. 30 wgląd w dotyczące jej

dokumenty, i nie zachowały się w stosunku do niej dokumenty, o których mowa

w art. 30 ust. 2 pkt 1, może zastrzec, że dotyczące jej dane osobowe zebrane w sposób

tajny w toku czynności operacyjno-rozpoznawczych organów bezpieczeństwa

państwa nie będą udostępniane w celach, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 i 3,

przez określony czas, jednakże nie dłużej niż przez 50 lat od daty ich wytworzenia.

13.07.2018

©Telksinoe s. 28/49

2. Osoba, która uzyskała na podstawie art. 30 wgląd w dotyczące jej dokumenty,

i nie zachowały się w stosunku do niej dokumenty, o których mowa w art. 30 ust. 2

pkt 1, może zastrzec, że dotyczące jej informacje ujawniające jej pochodzenie etniczne

lub rasowe, przekonania religijne, przynależność wyznaniową oraz dane o stanie

zdrowia i życiu seksualnym, a także ujawniające jej stan majątkowy,

a w szczególności nieruchomości oraz rzeczy ruchome stanowiące dobra kultury

w rozumieniu przepisów o ochronie dóbr kultury, nie będą udostępnione.

3. Prezes Instytutu Pamięci informuje o prawie zastrzeżenia, o którym mowa

w ust. 1 i 2.

4. Osoba, która uzyskała na podstawie art. 30 wgląd w dotyczące jej dokumenty,

może wyrazić zgodę na udostępnianie swoich danych osobowych określonych

w ust. 1, wskazanym organom władzy publicznej, innym instytucjom, organizacjom

i osobom, a także na ich powszechną dostępność.

5. Dane osobowe, określone w ust. 1, mogą być jednakże udostępniane w celach,

o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 i 3, jeżeli:

1) osoba, której dotyczą te dane, albo w przypadku jej śmierci osoba najbliższa

wyrazi na to zgodę;

2) odnoszą się do publicznego wystąpienia osoby, której dotyczą, do jej działalności

publicznej lub politycznej lub są danymi osobowymi wymaganymi przez ustawę

w związku z pełnieniem funkcji publicznej.

6. Cele, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 i 3, można realizować także po

anonimizacji danych osobowych, i informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, w kopiach

dokumentów.

7. Prawo do zastrzeżenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, oraz prawo do wyrażenia

zgody na udostępnienie swoich danych osobowych, określonych w ust. 1, wskazanym

organom władzy publicznej, innym instytucjom, organizacjom i osobom nie

przysługuje w stosunku do dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1.

Art. 38. 1. Funkcjonariusze i żołnierze służb specjalnych upoważnieni

odpowiednio przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji

Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Szefa Służby Wywiadu

Wojskowego lub Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, działając w zakresie

zadań ustawowych, po zawiadomieniu Prezesa Instytutu Pamięci, mogą mieć wgląd

do danych zawartych w dokumentach gromadzonych przez Instytut Pamięci,

w granicach upoważnienia.

13.07.2018

©Telksinoe s. 29/49

2. Dokumenty organów bezpieczeństwa państwa mogą być wykorzystywane

przez upoważnionych funkcjonariuszy służb specjalnych w ramach ich zadań

ustawowych, jeśli zawierają informację o przestępstwie szpiegostwa, przestępstwie

o charakterze terrorystycznym, przestępstwie godzącym w podstawy ekonomiczne

państwa lub przestępstwie korupcji w rozumieniu ustawy z dnia 24 maja 2002 r.

o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2015 r.

poz. 1929 i 2023 oraz z 2016 r. poz. 147, 437, 904 i 960) lub przestępstwie godzącym

w porządek konstytucyjny Rzeczypospolitej Polskiej.

3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do funkcjonariuszy służb specjalnych

państw, z którymi Rzeczpospolita Polska jest związana stosowną umową

międzynarodową, jeżeli dokumenty te zawierają informację o przestępstwie

szpiegostwa lub terroryzmu.

Art. 39. (uchylony)

Art. 39a. (uchylony)

Art. 40. Jeżeli Prezes Instytutu Pamięci, w związku z wykonywaniem swoich

zadań, stwierdzi, że w dokumentach znajdują się informacje o przestępstwach

określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, zawiadamia o tym

bezzwłocznie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Przepisu

art. 304 Kodeksu postępowania karnego nie stosuje się.

Art. 41. (uchylony)

Art. 42. Jeżeli Dyrektor Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów

Instytutu Pamięci zostanie zawiadomiony, że znajdujące się w dokumentach dane

osobowe są nieprawdziwe, to informacje o tym dołącza się do zbioru dokumentów

dotyczących danej osoby.

Art. 43. 1. Postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się

według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy

nie stanowią inaczej.

2. W sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną, w myśl przepisów

niniejszej ustawy, organem pierwszej instancji jest dyrektor oddziału Instytutu

Pamięci. Organem odwoławczym jest Prezes Instytutu Pamięci.

Art. 44. (uchylony)

13.07.2018

©Telksinoe s. 30/49

Rozdział 5

Funkcje śledcze Instytutu Pamięci

Art. 45. 1. Śledztwo w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a,

wszczyna i prowadzi prokurator oddziałowej komisji.

2. Prokuratorom Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu i oddziałowych komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

w sprawach określonych w art. 1 pkt 1 lit. a przysługują wszystkie uprawnienia

prokuratora, także w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.

3. Celem śledztwa w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1, jest również

wyjaśnienie okoliczności sprawy, w szczególności ustalenie osób pokrzywdzonych.

4. Okoliczność, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania

karnego, nie może stanowić przeszkody do realizacji celu, o którym mowa w ust. 3.

Po zrealizowaniu tego celu postępowanie umarza się.

5. Do prowadzenia śledztw przez Instytut Pamięci stosuje się przepisy Kodeksu

postępowania karnego.

6. Prokurator oddziałowej komisji może zaniechać wszczęcia postępowania,

a wszczęte umorzyć w stosunku do sprawcy przestępstwa, o którym mowa w art. 1

pkt 1 lit. a, jeżeli dobrowolnie ujawnił on wobec organu powołanego do ścigania

przestępstw wszystkie istotne informacje dotyczące osób współdziałających przy

popełnieniu przestępstwa, jak również okoliczności jego popełnienia, jeżeli

informacje te umożliwiają wszczęcie postępowania przeciwko określonej osobie.

Odstępując od ścigania sprawcy przestępstwa, prokurator uwzględnia stopień

społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu i stopień jego winy oraz

rodzaj i charakter przestępstwa ujawnionego, a w szczególności ustala, czy możliwe

jest ujawnienie w inny sposób sprawców współdziałających w dokonaniu tego

przestępstwa, a także ocenia wagę, jaką ma ujawnienie przestępstwa dla realizacji

zadań Instytutu Pamięci.

7. Prokurator może wszcząć postępowanie w stosunku do sprawcy, którego

ścigania zaniechał na podstawie ust. 6, tylko wtedy, gdy w toku dalszego

postępowania uchyli się on od złożenia zeznań lub złoży zeznania odmienne od tych,

które uzasadniały zaniechanie wszczęcia postępowania lub umorzenie postępowania

wszczętego.

8. Jeżeli osoba, wobec której ścigania zaniechano na podstawie ust. 6, zostanie

wezwana w charakterze świadka, prokurator oddziałowej komisji może wydać

13.07.2018

©Telksinoe s. 31/49

postanowienie o zachowaniu w tajemnicy jej danych osobowych, choćby nie

zachodziły okoliczności określone w art. 184 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

9. W sądowym postępowaniu odwoławczym na skutek wniesienia apelacji oraz

kasacji występują prokuratorzy Głównej Komisji.

10. Dyrektor Głównej Komisji wnosi kasację w zastępstwie Prokuratora

Generalnego w sprawach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, w tym także należących

do właściwości sądów wojskowych.

Art. 45a. Prokurator oddziałowej komisji wszczyna śledztwa w sprawach

o przestępstwa określone w art. 54 i art. 55.

Art. 45b. Prokurator Głównej Komisji lub prokurator oddziałowej komisji jest

uprawniony do kierowania wniosków i występowania przed sądami w sprawach

o uznanie za nieważne orzeczeń w trybie określonym w ustawie z dnia 23 lutego

1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za

działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Art. 46. Prezes Instytutu Pamięci, po zasięgnięciu opinii Dyrektora Głównej

Komisji, może ujawnić opinii publicznej, a także innym osobom niż wymienione

w art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego, dane osobowe sprawcy zbrodni,

o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, jeżeli postępowanie karne nie zakończyło się

wydaniem prawomocnego wyroku skazującego z powodu wskazanego w art. 17 § 1

pkt 5 Kodeksu postępowania karnego albo zostało zawieszone na podstawie art. 22

§ 1 tego kodeksu.

Art. 47. 1. Dyrektor Głównej Komisji jest prokuratorem przełożonym

prokuratorów tej Komisji oraz komisji oddziałowych. Naczelnik komisji oddziałowej

jest prokuratorem przełożonym prokuratorów tej komisji.

1a. Prokuratorami bezpośrednio przełożonymi są:

1) Dyrektor Głównej Komisji – w stosunku do prokuratorów pełniących czynności

w tej Komisji oraz naczelników oddziałowych komisji;

2) naczelnicy oddziałowych komisji – w stosunku do prokuratorów danej

oddziałowej komisji.

2. Polecenia Prokuratora Generalnego, wykraczające poza zakres zadań Instytutu

Pamięci, mogą być wydawane prokuratorom Głównej Komisji i oddziałowych komisji

tylko za zgodą Prezesa Instytutu Pamięci.

3. Prokuratorami nadrzędnymi w stosunku do prokuratorów oddziałowych

komisji są dyrektor Głównej Komisji oraz prokuratorzy tej Komisji.

13.07.2018

©Telksinoe s. 32/49

4. Prokurator odwołany z powodu zrzeczenia się stanowiska prokuratora

Instytutu Pamięci ma prawo powrócić na stanowisko zajmowane poprzednio lub

otrzymać stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu, jeśli nie ma innych

przeszkód prawnych.

4a. (uchylony)

4b. W przypadku stwierdzenia, że prokurator Głównej Komisji i oddziałowej

komisji nie może ze względów zdrowotnych pełnić służby w Instytucie Pamięci,

Prokurator Generalny przenosi go na stanowisko równorzędne do innej jednostki

organizacyjnej prokuratury, Ministerstwa Sprawiedliwości lub innej jednostki

organizacyjnej podległej Ministrowi Sprawiedliwości albo przez niego nadzorowanej,

zgodnie z kwalifikacjami prokuratora.

5. Wynagrodzenie prokuratorów Głównej Komisji określają przepisy

o wynagrodzeniu prokuratorów Prokuratury Krajowej, zaś wynagrodzenie

prokuratorów oddziałowych komisji określają przepisy o wynagrodzeniu

prokuratorów prokuratury regionalnej. Wynagrodzenie to wraz ze związanymi z nim

świadczeniami o charakterze osobowym finansowane jest ze środków Instytutu

Pamięci.

6. Do prokuratorów Instytutu Pamięci stosuje się, w sprawach nieuregulowanych

ustawą, przepisy ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U.

poz. 177).

Art. 48. Prokurator oddziałowej komisji wydaje postanowienie o wszczęciu albo

odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o zbrodnię, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. a,

w terminie 3 miesięcy od otrzymania zawiadomienia o przestępstwie. Jeżeli osoba lub

instytucja, która złożyła zawiadomienie, nie zostanie w ciągu 4 miesięcy od dnia jego

złożenia powiadomiona o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa, może wnieść

zażalenie do prokuratora nadrzędnego.

Art. 49. (uchylony)

Art. 50. 1. Główna Komisja oraz oddziałowe komisje stanowią jednostki

organizacyjne prokuratury w rozumieniu umów międzynarodowych, wiążących

Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami, o pomocy prawnej i stosunkach

prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych.

2. Minister właściwy do spraw sprawiedliwości może, na wniosek Prezesa

Instytutu Pamięci, delegować sędziego do pełnienia czynności w Głównej Komisji

oraz udzielania pomocy prawnej.

13.07.2018

©Telksinoe s. 33/49

Art. 51. 1. Do zgromadzenia i kolegium prokuratorów Głównej Komisji stosuje

się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze

o zgromadzeniu i kolegium prokuratury regionalnej.

2. W sprawach dyscyplinarnych prokuratorów Instytutu Pamięci orzekają:

1) w pierwszej instancji:

a) Sąd Dyscyplinarny w Instytucie Pamięci w składzie 3 członków,

b) Sąd Najwyższy w składzie 2 sędziów Izby Dyscyplinarnej i 1 ławnika Sądu

Najwyższego w sprawach przewinień dyscyplinarnych wyczerpujących

znamiona umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego lub

umyślnych przestępstw skarbowych lub w sprawach, w których wniosek

złożył Sąd Najwyższy;

2) w drugiej instancji – Sąd Najwyższy w składzie 2 sędziów Izby Dyscyplinarnej

i 1 ławnika Sądu Najwyższego.

3. Członków Sądu Dyscyplinarnego w Instytucie Pamięci wybiera, w ustalonej

przez siebie liczbie, na okres 4 lat, zgromadzenie prokuratorów Głównej Komisji

spośród prokuratorów Instytutu Pamięci. Sąd Dyscyplinarny w Instytucie Pamięci

wybiera ze swego grona przewodniczącego.

4. Dyrektor Głównej Komisji jest przełożonym dyscyplinarnym w stosunku do

prokuratorów Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

i oddziałowych komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

5. Rzecznika Dyscyplinarnego dla prokuratorów Głównej Komisji Ścigania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i oddziałowych komisji ścigania zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu wyznacza Prokurator Generalny spośród

prokuratorów Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

i oddziałowych komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na wniosek

Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Rzecznik dyscyplinarny jest związany wskazaniami Dyrektora Głównej Komisji

Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

6. Minister Sprawiedliwości może powołać Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra

Sprawiedliwości do prowadzenia określonej sprawy dotyczącej prokuratora Instytutu

Pamięci. Powołanie Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości wyłącza

innego rzecznika od podejmowania czynności w sprawie.

7. Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości jest powoływany spośród

prokuratorów każdorazowo wskazanych przez Prokuratora Krajowego.

W uzasadnionych przypadkach, w szczególności śmierci czy przedłużającej się

13.07.2018

©Telksinoe s. 34/49

przeszkody w pełnieniu funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra

Sprawiedliwości, Minister Sprawiedliwości powołuje w miejsce tej osoby innego

prokuratora spośród wskazanych przez Prokuratora Krajowego.

8. Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości może wszcząć

postępowanie na wniosek Ministra Sprawiedliwości albo wstąpić do toczącego się

postępowania.

9. Powołanie Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości jest

równoznaczne z żądaniem podjęcia postępowania wyjaśniającego albo postępowania

dyscyplinarnego.

10. Funkcja Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości wygasa

z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania

dyscyplinarnego, umorzeniu postępowania dyscyplinarnego albo uprawomocnienia

się orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne. Wygaśnięcie funkcji

Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości nie stoi na przeszkodzie

ponownemu powołaniu przez Ministra Sprawiedliwości Rzecznika Dyscyplinarnego

Ministra Sprawiedliwości w tej samej sprawie.

11. Minister Sprawiedliwości ma wgląd w czynności sądu dyscyplinarnego

pierwszej instancji, może zwracać uwagę na stwierdzone uchybienia, żądać wyjaśnień

oraz usunięcia skutków uchybienia; czynności te nie mogą wkraczać w dziedzinę,

w której członkowie sądów dyscyplinarnych są niezawiśli.

Art. 52. Organy wymiaru sprawiedliwości, prokuratury, organy i jednostki

organizacyjne podległe, nadzorowane lub podporządkowane ministrowi właściwemu

do spraw wewnętrznych, Ministrowi Obrony Narodowej, ministrowi właściwemu do

spraw zagranicznych i odpowiednio Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego

i Szefowi Agencji Wywiadu oraz organy administracji rządowej i samorządu

terytorialnego są obowiązane, każdy w zakresie swojego działania, do udzielania

pomocy Instytutowi Pamięci w realizacji zadań Instytutu Pamięci, o których mowa

w art. 1.

Rozdział 5a

Funkcje lustracyjne Instytutu Pamięci

Art. 52a. Do zadań Biura Lustracyjnego należy w szczególności:

1) prowadzenie rejestru oświadczeń lustracyjnych, o których mowa w art. 7 ustawy

z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów

bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów;

13.07.2018

©Telksinoe s. 35/49

2) analiza oświadczeń lustracyjnych oraz zbieranie informacji niezbędnych do

prawidłowej ich oceny;

3) przygotowywanie postępowań lustracyjnych;

4) sygnalizowanie odpowiednim organom o niewywiązywaniu się organów

pozasądowych z obowiązków nałożonych przez ustawę;

5) (utracił moc)2)

6) przygotowywanie i publikowanie na podstawie dokumentów zgromadzonych

w archiwum Instytutu Pamięci katalogów zawierających dane osobowe

pracowników, funkcjonariuszy i żołnierzy organów bezpieczeństwa państwa, ze

wskazaniem stopnia służbowego zajmowanych stanowisk, oraz organów

bezpieczeństwa państwa, w których pełnili służbę lub pracowali;

7) przygotowywanie i publikowanie katalogów zawierających dane osobowe osób,

wobec których zachowały się dokumenty świadczące o tym, że organy

bezpieczeństwa państwa zbierały o nich informacje na podstawie celowo

gromadzonych danych, w tym w sposób tajny, a wobec osób tych nie

stwierdzono istnienia dokumentów świadczących, że byli pracownikami,

funkcjonariuszami, żołnierzami organów bezpieczeństwa państwa lub

współpracowali z organami bezpieczeństwa państwa; przed umieszczeniem

w katalogu należy uzyskać zgodę osoby, której te dane dotyczą, a w przypadku

śmierci tej osoby – zgodę osoby najbliższej zmarłego w rozumieniu art. 115

§ 11 Kodeksu karnego, od uzyskania zgody odstępuje się, jeżeli od chwili

śmierci tej osoby minęło co najmniej 20 lat, a w przypadku bezsprzecznego

ustalenia braku osób uprawnionych do wyrażenia zgody, umieszczenie

w katalogu następuje na podstawie decyzji Prezesa Instytutu Pamięci;

8) przygotowywanie i publikowanie katalogów zawierających dane osobowe osób,

które zajmowały kierownicze stanowiska w byłej Polskiej Partii Robotniczej

i byłej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz Zjednoczonym

Stronnictwie Ludowym i Stronnictwie Demokratycznym, a także były

członkami Rady Ministrów oraz pełniły funkcje sekretarzy i podsekretarza stanu

państwa komunistycznego do dnia 23 sierpnia 1989 r. lub były w tym okresie

kierownikami i zastępcami kierowników centralnych organów administracji

państwowej, centralnych urzędów państwowych.

Art. 52aa. Do zadań oddziałowego biura lustracyjnego należy w szczególności:

1) przygotowanie danych do rejestru, o którym mowa w art. 52a pkt 1;

2) realizacja zadań określonych w art. 52a pkt 2–4;

13.07.2018

©Telksinoe s. 36/49

3) przygotowywanie katalogów, o których mowa w art. 52a pkt 5–8.

Art. 52b. 1. Każdy katalog, o którym mowa w art. 52a pkt 5, 6 i 8, zawiera:

1) dane osobowe: imię i nazwisko (imiona i nazwiska, w tym imiona i nazwiska

poprzednie, jeżeli były używane oraz nazwisko rodowe), imiona rodziców, datę

i miejsce urodzenia;

2) opis danej kategorii pracy, służby lub współpracy;

3) informacje o rodzajach dokumentów zgromadzonych w zasobie archiwalnym

Instytutu Pamięci, zawierających dane osobowe osoby, której dane osobowe

zostały zamieszczone w katalogu;

4) przebieg pracy, służby lub współpracy z organami bezpieczeństwa państwa,

osoby, której dane osobowe zostały zamieszczone w katalogu;

5) treść zapisów ewidencyjnych w dokumentach zgromadzonych w zasobie

archiwalnym Instytutu Pamięci, dotyczących osoby, której dane osobowe zostały

zamieszczone w katalogu, przy czym kolejne rejestracje traktuje się odrębnie;

6) wzmiankę o ewentualnych uzupełnieniach, sprostowaniach, uaktualnieniach,

wyjaśnieniach lub dokumentach złożonych przez osobę, której dane osobowe

zostały zamieszczone w katalogu, do zbioru dokumentów organu

bezpieczeństwa państwa znajdujących się w zasobie archiwalnym Instytutu

Pamięci;

7) informację o złożeniu oświadczenia, o którym mowa w art. 52a pkt 1;

8) informację o wyniku postępowania lustracyjnego.

2. W katalogu, o którym mowa w art. 52a pkt 5, zamieszcza się ponadto

informację o wniosku, o którym mowa w art. 52d ust. 2.

2a. W katalogu, o którym mowa w art. 52a pkt 7, zamieszcza się dane, o których

mowa w ust. 1 pkt 1, 3 i 6–8.

3. Na wniosek osoby, której dane osobowe zostały zamieszczone w katalogu,

o którym mowa w art. 52a pkt 5, w katalogu zamieszcza się przedstawione przez tę

osobę wyjaśnienia dotyczące informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 2–5.

4. Zapisami ewidencyjnymi, o których mowa w ust. 1 pkt 5, są informacje

zawarte w dziennikach rejestracyjnych, dziennikach archiwalnych, kartotekach

i dokumentach o podobnym charakterze.

5. W katalogu, o którym mowa w art. 52a pkt 6, nie zamieszcza się danych

osobowych i informacji dotyczących osób:

1) które na podstawie art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r.

o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat

13.07.2018

©Telksinoe s. 37/49

1944–1990 oraz treści tych dokumentów nie podają w oświadczeniu

lustracyjnym informacji o pracy lub służbie w organach bezpieczeństwa

państwa;

2) które składają oświadczenie lustracyjne na zasadach określonych w art. 11 ust. 4

ustawy wymienionej w pkt 1;

3) które na podstawie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie

ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa

państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów i ustawy o Instytucie

Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

(Dz. U. poz. 561) nie podają w oświadczeniu lustracyjnym informacji o pracy

lub służbie w organach bezpieczeństwa państwa;

4) o których mowa w art. 4 ustawy wymienionej w pkt 3.

Art. 52c. (utracił moc)2)

Art. 52d. 1. Osoba, której dane osobowe zostały umieszczone w katalogu,

o którym mowa w art. 52a pkt 5, która nie zgadza się z informacją zawartą w katalogu

dotyczącą jej osoby, może złożyć oświadczenie lustracyjne. Przepisy dotyczące

postępowania lustracyjnego stosuje się odpowiednio.

2. Na wniosek osoby, której dane osobowe zostały zamieszczone w katalogu,

o którym mowa w ust. 1, i która złożyła oświadczenie lustracyjne, każdemu

przysługuje wgląd do kopii dokumentów dotyczących tej osoby, zgromadzonych

w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci. Przepisy art. 30 ust. 1 i 4 stosuje się

odpowiednio.

3. Uprawnienia wynikające z ust. 2 może wykonywać osoba najbliższa zmarłego

w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego, przy czym osoba ta nie składa

oświadczenia lustracyjnego.

4. Osoba, o której mowa w ust. 3, która nie zgadza się z informacją zawartą

w katalogu, o którym mowa w art. 52a pkt 5, dotyczącą zmarłego może wystąpić do

sądu. Sąd orzeka o zasadności albo braku podstaw do zamieszczenia w katalogu

danych osobowych zmarłego. Przepisy dotyczące postępowania lustracyjnego stosuje

się odpowiednio.

Art. 52e. 1. Analizy oświadczeń lustracyjnych dokonuje się z uwzględnieniem

kolejności, według której zostały wymienione funkcje publiczne w art. 22 ust. 1

ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach

organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów.

13.07.2018

©Telksinoe s. 38/49

2. W uzasadnionych przypadkach można odstąpić od analizy oświadczeń według

kolejności, o której mowa w ust. 1. O takich odstępstwach przekazuje się informacje

wraz z uzasadnieniem do sądu.

3. W przypadku powstania wątpliwości co do zgodności oświadczenia z prawdą,

prokurator Biura Lustracyjnego lub prokurator oddziałowego biura lustracyjnego

informuje o tym osobę, na której ciążył obowiązek złożenia oświadczenia, a także

informuje o możliwości złożenia wyjaśnień; z czynności złożenia wyjaśnień

sporządza się protokół.

3a. Prokurator Biura Lustracyjnego i oddziałowego biura lustracyjnego,

w ramach czynności określonych w art. 52a pkt 3, może żądać nadesłania lub

przedstawienia akt oraz dokumentów i pisemnych wyjaśnień, a w razie potrzeby

przesłuchiwać świadków, zasięgać opinii biegłych oraz dokonywać zatrzymania

rzeczy lub przeszukania, a także może stosować kary porządkowe. Do tych czynności

stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

4. W terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia informacji, o której mowa w ust. 3,

prokurator Biura Lustracyjnego lub prokurator oddziałowego biura lustracyjnego

składa wniosek do sądu o wszczęcie postępowania lustracyjnego albo powiadamia

osobę, na której ciążył obowiązek złożenia oświadczenia, o braku podstaw do złożenia

takiego wniosku.

Art. 52f. Prokurator Biura Lustracyjnego, prokurator oddziałowego biura

lustracyjnego oraz upoważnieni pracownicy Biura Lustracyjnego i oddziałowych biur

lustracyjnych mają pełny dostęp do dokumentacji, ewidencji i pomocy

informacyjnych, bez względu na formę ich utrwalenia, zgromadzonych lub

wytworzonych do dnia 31 lipca 1990 r. przez:

1) Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych,

Ministra Sprawiedliwości oraz ministra właściwego do spraw zagranicznych,

a także przez podległe, podporządkowane lub nadzorowane przez nich organy

i jednostki organizacyjne;

2) Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu.

Art. 52g. 1. Z zastrzeżeniem ust. 2 przepisy art. 47 i 51 stosuje się odpowiednio

do prokuratorów Biura Lustracyjnego oraz prokuratorów oddziałowych biur

lustracyjnych, przy czym uprawnienia Dyrektora Głównej Komisji w stosunku do

prokuratorów Biura Lustracyjnego oraz prokuratorów oddziałowych biur

lustracyjnych przysługują Dyrektorowi Biura Lustracyjnego.

13.07.2018

©Telksinoe s. 39/49

2. Dyrektor Biura Lustracyjnego jest prokuratorem przełożonym prokuratorów

tego Biura oraz oddziałowych biur lustracyjnych. Naczelnik oddziałowego biura

lustracyjnego jest prokuratorem przełożonym prokuratorów tego biura.

Rozdział 6

Funkcje badawcze i edukacyjne Instytutu Pamięci

Art. 53. Instytut Pamięci:

1) informuje społeczeństwo o strukturach i metodach działania instytucji, w ramach

których zostały popełnione zbrodnie przeciwko Narodowi Polskiemu, oraz

informuje o strukturach, obsadzie personalnej i sposobach działania organów

bezpieczeństwa państwa;

2) prowadzi badania naukowe nad porozbiorową i najnowszą historią Polski, w tym

historią polskiej emigracji oraz historią polskiego dziedzictwa kulturowego na

Wschodzie, a także udostępnia zgromadzone dokumenty innym placówkom

naukowym i osobom w celu prowadzenia takich badań, z zachowaniem

warunków określonych w ustawie;

3) udziela informacji na temat zgromadzonych dokumentów oraz publikuje

wydawnictwa naukowe i popularnonaukowe, w tym inwentarze archiwalne;

4) upowszechnia w kraju i za granicą wyniki swojej pracy oraz badań innych

instytucji, organizacji i osób nad problematyką stanowiącą przedmiot jego

działania;

5) prowadzi działalność edukacyjną, wystawienniczą i wydawniczą w kraju i za

granicą, w tym w zakresie porozbiorowej i najnowszej historii Polski;

6) formułuje wnioski dotyczące edukacji historycznej;

7) informuje społeczeństwo o odnalezionych miejscach spoczynku i o tożsamości

osób poległych w walkach o niepodległość i zjednoczenie Państwa Polskiego,

a zwłaszcza tych, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem

totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie

od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r., a także o ich działalności

niepodległościowej i okolicznościach śmierci.

Art. 53a. 1. Wykonywanie funkcji edukacyjnych Instytutu Pamięci następuje

w szczególności przez:

1) upowszechnianie w kraju i za granicą stanowisk i opinii dotyczących

najważniejszych dla Narodu Polskiego wydarzeń historycznych;

13.07.2018

©Telksinoe s. 40/49

2) popularyzację porozbiorowej i najnowszej historii Polski jako elementu

wychowania patriotycznego;

3) promowanie wiedzy o udziale Polaków i ich formacjach wojskowych na frontach

walk;

4) przeciwdziałanie rozpowszechnianiu w kraju i za granicą informacji i publikacji

o nieprawdziwych treściach historycznych, krzywdzących lub zniesławiających

Rzeczpospolitą Polską lub Naród Polski;

5) informowanie o metodach, miejscach i sprawcach zbrodni popełnionych

przeciwko Narodowi Polskiemu;

6) wspieranie przedsięwzięć społecznych mających na celu kreowanie patriotyzmu

i umacnianie tożsamości narodowej.

2. Zadania Instytutu Pamięci w zakresie funkcji edukacyjnych mogą być

wykonywane we współpracy ze szkołami, z uczelniami, placówkami oświatowymi

i kulturalnymi, ze stowarzyszeniami, z fundacjami i innymi organizacjami

pozarządowymi, a także ze środkami masowego przekazu, polskimi organizacjami

i instytucjami emigracyjnymi oraz organami władzy publicznej.

3. Zadania Instytutu Pamięci realizowane za granicą są wykonywane we

współpracy z ministrem właściwym do spraw zagranicznych.

Rozdział 6a

Poszukiwanie miejsc spoczynku osób, które straciły życie wskutek walki

z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub

czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.

Art. 53b. Instytut Pamięci prowadzi prace poszukiwawcze miejsc spoczynku

osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub

wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada

1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r., zwane dalej „pracami poszukiwawczymi”,

a w przypadku odnalezienia zwłok, szczątków lub prochów ludzkich identyfikuje

tożsamość tych osób.

Art. 53c. 1. Prowadzenie prac poszukiwawczych wymaga uzyskania uprzedniej

zgody właściciela lub posiadacza nieruchomości, na której mają być prowadzone te

prace, i uzgodnienia z nim, w drodze umowy, w tym odpłatnej, sposobu, zakresu

i terminu korzystania z nieruchomości oraz zasad i sposobu naprawienia

ewentualnych szkód wyrządzonych w związku z prowadzonymi pracami

poszukiwawczymi.

13.07.2018

©Telksinoe s. 41/49

2. W przypadku braku uzgodnień, o których mowa w ust. 1, starosta właściwy ze

względu na miejsce położenia nieruchomości, wykonujący zadanie z zakresu

administracji rządowej, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci, może wydać decyzję

nakazującą właścicielowi lub posiadaczowi udostępnienie nieruchomości na czas

niezbędny do przeprowadzenia prac poszukiwawczych, jednak nie dłuższy niż

9 miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

3. Do decyzji, o której mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 124

ust. 4–7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.

z 2015 r. poz. 1774 i 1777 oraz z 2016 r. poz. 65, 1250 i 1271).

4. Za szkody wyrządzone w związku z prowadzeniem prac poszukiwawczych

przysługuje odszkodowanie. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania

stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami.

5. Przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli udostępnienie nieruchomości w celu

prowadzenia prac poszukiwawczych nastąpiło na podstawie umowy, o której mowa

w ust. 1.

Art. 53d. 1. Jeżeli w wyniku prowadzonych prac poszukiwawczych odkryto

zwłoki, szczątki lub prochy ludzkie albo ustalono lub powzięto podejrzenie, że zwłoki,

szczątki lub prochy ludzkie znajdują się w określonym miejscu, Prezes Instytutu

Pamięci zawiadamia o tym prokuratora właściwej miejscowo oddziałowej komisji.

2. Prokurator właściwej miejscowo oddziałowej komisji zawiadamia Prezesa

Instytutu Pamięci o zarządzeniu ekshumacji, wskazując miejsce i czas jej dokonania.

3. Prokurator właściwej miejscowo oddziałowej komisji przekazuje do bazy,

o której mowa w art. 53f, dane dotyczące miejsca odkrycia zwłok, szczątków lub

prochów ludzkich, oznaczenia materiału genetycznego z ekshumowanych zwłok,

szczątków lub prochów ludzkich oraz miejsca jego przechowywania.

Art. 53e. 1. Do pochowania zwłok, szczątków lub prochów osób, których

tożsamość została ustalona, stosuje się odpowiednio przepis art. 10 ust. 1 ustawy

z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2015 r.

poz. 2126 i 2281 oraz z 2016 r. poz. 749 i 1250).

2. Jeżeli nie ma osób uprawnionych do pochowania zwłok, szczątków lub

prochów ludzkich albo nie udało się ustalić tożsamości osób, o których mowa

w art. 53b, miejsce ich pochowania określa Prezes Instytutu Pamięci, po

przeprowadzeniu konsultacji z organizacjami społecznymi zajmującymi się

13.07.2018

©Telksinoe s. 42/49

upamiętnianiem i otaczaniem opieką miejsc pamięci narodowej. Organizacja

pochówku i pokrycie jego kosztów należą do Instytutu Pamięci.

3. Dane dotyczące miejsca pochowania zwłok, szczątków lub prochów osób,

o których mowa w art. 53b, w tym lokalizację cmentarza i grobu (kwatera, rząd,

numer w rzędzie), zamieszcza się w bazie, o której mowa w art. 53f.

Art. 53f. 1. W celu prowadzenia prac poszukiwawczych oraz identyfikacji

tożsamości osób, o których mowa w art. 53b, w Instytucie Pamięci tworzy się Bazę

Materiału Genetycznego, zwaną dalej „Bazą”, której administratorem jest Prezes

Instytutu Pamięci.

2. Baza obejmuje:

1) dane i informacje o osobach, których krewni stracili życie wskutek walki

z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub

czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.

i miejsce ich pochowania nie jest znane:

a) imię i nazwisko,

b) adres do korespondencji,

c) oznaczenie materiału genetycznego i miejsce jego przechowywania,

d) określenie stopnia pokrewieństwa z krewnym, jego imię i nazwisko, datę

urodzenia i imię ojca oraz stopień wojskowy,

e) wskazanie okoliczności mogących służyć odnalezieniu miejsca pochowania

i ustaleniu tożsamości, w szczególności dotyczących aresztowania, miejsc

osadzenia oraz organów bezpieczeństwa państwa i ich funkcjonariuszy

prowadzących postępowania w sprawach krewnego;

2) dane i informacje o zwłokach, szczątkach lub prochach ludzkich, o których

mowa w art. 53b:

a) miejsce odkrycia zwłok, szczątków lub prochów ludzkich, oznaczenie

materiału genetycznego z ekshumowanych zwłok, szczątków lub prochów

ludzkich oraz miejsce jego przechowywania,

b) miejsce pochowania zwłok, szczątków lub prochów ludzkich, w tym

lokalizację cmentarza i grobu (kwatera, rząd, numer w rzędzie);

3) wyniki badań genetycznych.

3. Osoby, o których mowa w ust. 2 pkt 1, mogą zgłaszać wnioski

o zarejestrowanie w Bazie swoich danych oraz przekazać swój materiał genetyczny.

13.07.2018

©Telksinoe s. 43/49

4. Prezes Instytutu Pamięci dokonuje weryfikacji danych i informacji o osobach,

o których mowa w ust. 2 pkt 1, nie rzadziej niż co 10 lat od ich zarejestrowania

w Bazie pod kątem celowości dalszego ich przetwarzania lub wykorzystywania.

5. Usunięcie danych i informacji o osobach, o których mowa w ust. 2 pkt 1,

następuje na wniosek tych osób. W przypadku usunięcia danych i informacji z Bazy

materiał genetyczny przekazany przez te osoby podlega zniszczeniu.

6. Usunięcia danych i informacji o osobach, o których mowa w ust. 2 pkt 1, oraz

zniszczenia materiału genetycznego przekazanego przez te osoby dokonuje się

również, gdy w wyniku weryfikacji, o której mowa w ust. 4, stwierdzono niecelowość

dalszego przetwarzania lub wykorzystywania tych danych lub informacji, informując

o tym fakcie te osoby.

7. Usunięcia danych i informacji o osobach oraz zniszczenia materiału

genetycznego dokonuje komisja powołana przez Prezesa Instytutu Pamięci,

sporządzając z tych czynności protokół.

8. Informacje objęte Bazą, z wyjątkiem informacji dotyczących miejsca odkrycia

zwłok, szczątków lub prochów ludzkich oraz miejsca pochowania zwłok, szczątków

lub prochów ludzkich, w tym lokalizacji cmentarza i grobu (kwatera, rząd, numer

w rzędzie), nie podlegają udostępnieniu osobom trzecim.

9. Pobieranie i przechowywanie materiału genetycznego oraz prowadzenie

badań porównawczych materiału genetycznego pobranego z ekshumowanych zwłok,

szczątków lub prochów ludzkich z materiałem genetycznym znajdującym się w Bazie,

Instytut Pamięci zleca:

1) grupie uczelni medycznych lub

2) grupie uczelni prowadzących działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie

nauk medycznych, lub

3) grupie innych podmiotów uprawnionych do prowadzenia badań porównawczych

materiału genetycznego na podstawie odrębnych przepisów, lub

4) grupie składającej się z uczelni i podmiotów wymienionych w pkt 1–3 –

powołanej na podstawie umowy do realizacji tych zadań.

10. Zmiany w składzie grupy, o której mowa w ust. 9, wymagają uzyskania

zgody Prezesa Instytutu Pamięci.

Art. 53g. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,

sposób pobierania materiału genetycznego, o którym mowa w art. 53f ust. 2 pkt 1

lit. c, oraz warunki i sposób przechowywania materiału genetycznego, o którym mowa

w art. 53f ust. 2 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a, mając na względzie zapewnienie

13.07.2018

©Telksinoe s. 44/49

poszanowania praw osób, o których mowa w art. 53f ust. 2 pkt 1, zwłok, szczątków

i prochów ludzkich oraz bezpieczeństwo sanitarne.

Art. 53h. 1. Podmiot będący administratorem bazy materiału genetycznego lub

bazy materiału biologicznego przechowywanego w celu identyfikacji tożsamości

osób, o których mowa w art. 53b, przekazuje do Bazy informacje o posiadanych

próbkach materiału genetycznego lub biologicznego oraz dotyczące ich dane

i informacje określone w art. 53f ust. 2.

2. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do aktualizacji

przekazanych danych i informacji w okresach trzymiesięcznych.

3. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, przekazuje do Instytutu Pamięci informacje

i dane, o których mowa w ust. 1, oraz posiadane próbki materiału genetycznego

i biologicznego w przypadku zakończenia działalności związanej z identyfikacją

tożsamości osób, o których mowa w art. 53b.

Art. 53i. 1. Prezes Instytutu Pamięci może uzyskać dostęp do bazy materiału

genetycznego lub bazy materiału biologicznego, administrowanej przez inny podmiot,

jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że te bazy zawierają informacje i dane

z zakresu działania Instytutu Pamięci.

2. Każdy, kto posiada bazy, o których mowa w ust. 1, jest obowiązany

niezwłocznie zawiadomić o tym fakcie Prezesa Instytutu Pamięci.

3. Każdy podmiot jest obowiązany bezzwłocznie wydać Prezesowi Instytutu

Pamięci, na jego żądanie, posiadane informacje lub dane zawarte w bazach, o których

mowa w ust. 1.

Rozdział 6b

Wykonywanie zadań z zakresu upamiętniania walk i męczeństwa

Art. 53j. 1. Instytut Pamięci prowadzi działalność związaną z upamiętnianiem

historycznych wydarzeń, miejsc oraz postaci w dziejach walk i męczeństwa Narodu

Polskiego, zarówno w kraju, jak i za granicą, a także miejsc walk i męczeństwa innych

narodów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w zakresie:

1) inicjowania opieki nad miejscami walk i męczeństwa oraz trwałego

upamiętnienia faktów, wydarzeń i postaci związanych z tymi miejscami;

2) współdziałania w organizowaniu obchodów, uroczystości, przedsięwzięć

wydawniczych i wystawienniczych;

3) popularyzowania za pomocą środków masowego przekazu miejsc, wydarzeń

i postaci historycznych związanych z walkami i męczeństwem;

13.07.2018

©Telksinoe s. 45/49

4) oceniania stanu opieki nad miejscami i trwałymi obiektami pamięci narodowej,

w szczególności nad grobami i cmentarzami wojennymi oraz walk

narodowowyzwoleńczych, cmentarzami ofiar totalitarnego terroru, a także

izbami pamięci narodowej;

5) opiniowania pod względem historycznym wniosków o trwałe upamiętnienie

miejsc i wydarzeń historycznych, a także wybitnych postaci związanych

z dziejami walk i męczeństwa;

6) współdziałania w szczególności ze środowiskami i organizacjami

emigracyjnymi i polonijnymi oraz polskimi poza granicami Rzeczypospolitej

Polskiej w sprawowaniu opieki nad miejscami walk i męczeństwa Narodu

Polskiego za granicą;

7) dokonywania trwałych upamiętnień faktów, wydarzeń i postaci związanych

z miejscami walk i męczeństwa.

2. W sprawach, które mogą mieć wpływ na realizację polityki państwa

dotyczącej miejsc pamięci narodowej oraz grobów i cmentarzy wojennych, Prezes

Instytutu Pamięci podejmuje działania w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

3. W sprawach, które mogą mieć wpływ na realizację umów międzynarodowych

dotyczących miejsc pamięci narodowej oraz grobów i cmentarzy wojennych, Prezes

Instytutu Pamięci podejmuje działania w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Art. 53k. Wykonywanie zadań określonych w art. 53j ust. 1 następuje

w szczególności przez:

1) zajmowanie stanowisk, wydawanie opinii oraz występowanie z wnioskami

w sprawach opieki nad miejscami walk i męczeństwa oraz trwałego

upamiętniania związanych z tymi miejscami faktów, wydarzeń i postaci;

2) występowanie z wnioskami oraz współdziałanie z właściwymi organami

państwowymi, organami jednostek samorządu terytorialnego

i zainteresowanymi organizacjami społecznymi w organizowaniu obchodów

i uroczystości, inicjowanie wydawnictw i organizowanie wystaw

upamiętniających miejsca walk i męczeństwa oraz związane z nimi historyczne

wydarzenia i postacie;

3) przedstawianie, za pośrednictwem środków masowego przekazu, publikacji

popularyzujących miejsca, wydarzenia i postacie związane z walką

13.07.2018

©Telksinoe s. 46/49

i męczeństwem, a także podejmowanie innych przedsięwzięć

upowszechniających pamięć walk i męczeństwa;

4) współpracę, w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego oraz z ministrem właściwym do spraw zagranicznych,

z zagranicznymi instytucjami zajmującymi się upamiętnianiem i otaczaniem

opieką miejsc walk i męczeństwa Polaków w innych krajach oraz miejsc walk

i męczeństwa innych narodów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5) współpracę, w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego, ze środowiskami i organizacjami emigracyjnymi,

polonijnymi oraz polskimi poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a także

przedstawicielstwami dyplomatycznymi i urzędami konsularnymi w zakresie:

a) sprawowania opieki nad miejscami walk i męczeństwa Narodu Polskiego za

granicą, zwłaszcza polskimi cmentarzami wojennymi,

b) upamiętniania polskich wydarzeń historycznych mających miejsce poza

granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz wybitnych polskich postaci

poległych lub zmarłych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej,

c) poszukiwania i upamiętniania miejsc męczeństwa Polaków oraz miejsc ich

pochówków poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej,

d) ekshumacji i przeniesienia szczątków Polaków poległych bądź

pomordowanych za granicą na cmentarze i kwatery wojenne w Polsce;

6) współpracę ze szkołami i innymi placówkami oświatowymi i kulturalnymi

w zakresie tworzenia izb pamięci narodowej;

7) współpracę z organami jednostek samorządu terytorialnego, organizacjami

harcerskimi, turystycznymi i innymi zainteresowanymi organizacjami

społecznymi w tworzeniu i promowaniu szlaków pamięci narodowej;

8) popieranie tworzenia regionalnych lub lokalnych muzeów walki o niepodległość;

9) finansowanie i przeprowadzanie prac mających na celu trwałe upamiętnienie

faktów, wydarzeń i postaci związanych z miejscami walk i męczeństwa

podejmowanych z inicjatywy własnej.

Art. 53l. Organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie

trwałych znaków i obiektów upamiętniających walki i męczeństwo wydają

zezwolenie po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci.

Art. 53m. 1. W celu realizacji zadań określonych w art. 53j przy oddziałach

Instytutu Pamięci tworzy się komitety ochrony pamięci walk i męczeństwa.

13.07.2018

©Telksinoe s. 47/49

2. Członkami komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa mogą być

w szczególności przedstawiciele organów jednostek samorządu terytorialnego, a także

organizacji społecznych, których przedmiot działalności jest związany z upa-

miętnianiem historycznych wydarzeń, miejsc oraz postaci w dziejach walk

i męczeństwa Narodu Polskiego, w tym fundacji kombatanckich oraz stowarzyszeń

kombatanckich w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach

oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1255).

3. Właściwy miejscowo dyrektor oddziału Instytutu Pamięci zamieszcza

w prasie o zasięgu lokalnym oraz na stronie internetowej oddziału ogłoszenie

o możliwości zgłaszania kandydatów na członków komitetu ochrony pamięci walk

i męczeństwa, w tym o terminie i miejscu składania wniosków w tej sprawie.

4. Członków komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa powołuje i odwołuje

Prezes Instytutu Pamięci na wniosek właściwego miejscowo dyrektora oddziału

Instytutu Pamięci.

5. Udział w pracach komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa ma charakter

społeczny.

6. Obsługę organizacyjną komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa

zapewnia właściwy miejscowo dyrektor oddziału Instytutu Pamięci.

Art. 53n. (uchylony)

Rozdział 6c

Ochrona dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej i Narodu Polskiego

Art. 53o. Do ochrony dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej i Narodu

Polskiego odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.

– Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, 933 i 1132) o ochronie dóbr osobistych.

Powództwo o ochronę dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej lub Narodu

Polskiego może wytoczyć organizacja pozarządowa w zakresie swoich zadań

statutowych. Odszkodowanie lub zadośćuczynienie przysługują Skarbowi Państwa.

Art. 53p. Powództwo o ochronę dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej lub

Narodu Polskiego może wytoczyć również Instytut Pamięci Narodowej. W sprawach

tych Instytut Pamięci Narodowej ma zdolność sądową.

Art. 53q. Przepisy art. 53o i art. 53p mają zastosowanie niezależnie od tego,

jakie prawo jest właściwe.

13.07.2018

©Telksinoe s. 48/49

Rozdział 7

Przepisy karne

Art. 54. 1. Kto nie będąc do tego uprawnionym, dokumenty lub zapis informacji,

podlegające przekazaniu Instytutowi Pamięci na podstawie art. 25 i 28 ust. 1 lub

znajdujące się w archiwum Instytutu, niszczy, ukrywa, uszkadza, usuwa lub zmienia

ich zapis, w inny sposób udaremnia lub znacznie utrudnia uprawnionej osobie lub

instytucji zapoznanie się z nimi albo zakłóca lub uniemożliwia automatyczne

gromadzenie lub przekazywanie takich informacji, podlega karze pozbawienia

wolności od 6 miesięcy do lat 8.

2. Tej samej karze podlega ten, kto będąc w posiadaniu dokumentów lub zapisu

informacji podlegających przekazaniu Instytutowi Pamięci na podstawie wymienionej

w ust. 1, uchyla się od ich przekazania, utrudnia przekazanie lub je udaremnia.

3. (uchylony)

4. (uchylony)

Art. 55. Kto publicznie i wbrew faktom zaprzecza zbrodniom, o których mowa

w art. 1 pkt 1, podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 3. Wyrok

podawany jest do publicznej wiadomości.

Art. 55a. (uchylony)

Art. 55b. (uchylony)

Rozdział 8

Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe

Art. 56–67. (pominięte)

Art. 68. 1. Zasób archiwalny dotychczasowej Głównej Komisji Badania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu – Instytutu Pamięci Narodowej oraz komisji

okręgowych staje się zasobem archiwalnym Instytutu Pamięci.

2. Mienie dotychczasowej Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko

Narodowi Polskiemu – Instytutu Pamięci Narodowej oraz komisji okręgowych staje

się mieniem Instytutu Pamięci.

Art. 69. W sprawach nieuregulowanych w ustawie a dotyczących zatrudnionych

w Instytucie Pamięci pracowników naukowych, stosuje się przepisy ustawy z dnia

13.07.2018

©Telksinoe s. 49/49

25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz. U. z 2008 r. poz. 993 oraz

z 2009 r. poz. 1323)4).

Art. 70. Do pracowników Instytutu Pamięci innych niż prokuratorzy

i pracownicy naukowi stosuje się przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r.

o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 269, z 2014 r.

poz. 1199 oraz z 2015 r. poz. 1220).

Art. 71. W działalności Instytutu Pamięci określonej w art. 1 przepisy

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia

2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych

osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia

dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119

z 04.05.2016, str. 1) stosuje się do prowadzenia Bazy.

Art. 72. Traci moc ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o Głównej Komisji Badania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Instytucie Pamięci Narodowej (Dz. U.

poz. 98 oraz z 1991 r. poz. 195).

Art. 73. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia5).

Załącznik do ustawy

z dnia 18 grudnia 1998 r.

(utracił moc)2)

4)

Ustawa utraciła moc na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. – Przepisy

wprowadzające ustawy reformujące system nauki (Dz. U. poz. 620), która weszła w życie z dniem

1 października 2010 r.

5)

Ustawa została ogłoszona w dniu 19 grudnia 1998 r.

13.07.2018