Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/21

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2016 r.

poz. 223, 1228, 1948.

U S T A W A

z dnia 9 września 2000 r.

o podatku od czynności cywilnoprawnych 1)

Rozdział 1

Przedmiot opodatkowania

Art. 1. 1. Podatkowi podlegają:

1) następujące czynności cywilnoprawne:

a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

c) (uchylona)

d) umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego

długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

e) umowy dożywocia,

f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności –

w części dotyczącej spłat lub dopłat,

g) (uchylona)

h) ustanowienie hipoteki,

i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz

odpłatnej służebności,

j) umowy depozytu nieprawidłowego,

k) umowy spółki;

2) zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie

podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych,

z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;

3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują

one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione

w pkt 1 lub 2.

Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Rady 2006/98/WE

z dnia 20 listopada 2006 r. dostosowującej niektóre dyrektywy w dziedzinie opodatkowania,

w związku z przystąpieniem Bułgarii i Rumunii (Dz. Urz. UE L 363 z 20.12.2006, str. 129).

2017-02-23

©Telksinoe s. 2/21

2. Przepisy ustawy o:

1) umowie spółki i jej zmianie – stosuje się odpowiednio do aktów

założycielskich spółek, statutów spółek i ich zmiany;

2) czynnościach cywilnoprawnych – stosuje się odpowiednio do przedmiotów

opodatkowania określonych w ust. 1 pkt 2 i 3;

3) umowie o dziale spadku oraz umowie o zniesieniu współwłasności – stosuje

się odpowiednio do:

a) nabycia własności rzeczy wspólnej lub wspólnego prawa majątkowego

albo ich części przez niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na

dalszą współwłasność – w części spłat lub dopłat,

b) odpłatnego wyodrębnienia własności lokali na rzecz niektórych lub

wszystkich współwłaścicieli.

3. W przypadku umowy spółki za zmianę umowy uważa się:

1) przy spółce osobowej – wniesienie lub podwyższenie wkładu, którego wartość

powoduje zwiększenie majątku spółki, pożyczkę udzieloną spółce przez

wspólnika, dopłaty oraz oddanie przez wspólnika spółce rzeczy lub praw

majątkowych do nieodpłatnego używania;

2) przy spółce kapitałowej – podwyższenie kapitału zakładowego z wkładów lub

ze środków spółki oraz dopłaty;

3) przekształcenie lub łączenie spółek, jeżeli ich wynikiem jest zwiększenie

majątku spółki osobowej lub podwyższenie kapitału zakładowego spółki

kapitałowej;

4) przeniesienie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa

niebędącego państwem członkowskim:

a) rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej, jeżeli jej siedziba

nie znajduje się na terytorium państwa członkowskiego,

b) siedziby spółki kapitałowej, jeżeli jej rzeczywisty ośrodek zarządzania

nie znajduje się na terytorium państwa członkowskiego

– także wtedy, gdy czynność ta nie powoduje podwyższenia kapitału

zakładowego.

2017-02-23

©Telksinoe s. 3/21

4. Czynności cywilnoprawne podlegają podatkowi, z zastrzeżeniem ust. 4a

i 5, jeżeli ich przedmiotem są:

1) rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa

majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za

granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została

dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

4a. Umowa zamiany podlega także podatkowi, jeżeli co najmniej jedna

z rzeczy znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jedno z praw

majątkowych jest wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

5. Umowa spółki oraz jej zmiana podlega podatkowi, jeżeli w chwili

dokonania czynności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znajduje się:

1) w przypadku spółki osobowej – siedziba tej spółki;

2) w przypadku spółki kapitałowej:

a) rzeczywisty ośrodek zarządzania albo

b) siedziba tej spółki – jeżeli jej rzeczywisty ośrodek zarządzania nie

znajduje się na terytorium innego państwa członkowskiego.

6. (uchylony)

7. (uchylony)

8. (uchylony)

Art. 1a. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) spółka osobowa – spółkę: cywilną, jawną, partnerską, komandytową lub

komandytowo-akcyjną;

2) spółka kapitałowa – spółkę: z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjną lub

europejską;

3) siedziba spółki – siedzibę spółki określoną w umowie spółki;

4) rzeczywisty ośrodek zarządzania – miejscowość, w której ma siedzibę organ

zarządzający spółki kapitałowej;

5) państwo członkowskie – państwo członkowskie Unii Europejskiej lub

państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu

(EFTA) – strona umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;

6) (uchylony)

2017-02-23

©Telksinoe s. 4/21

7) podatek od towarów i usług – podatek od towarów i usług w rozumieniu

ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U.

z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.2)) lub podatek od wartości dodanej

pobierany na podstawie przepisów obowiązujących w państwach

członkowskich.

Art. 2. Nie podlegają podatkowi:

1) czynności cywilnoprawne w sprawach:

a) alimentacyjnych, opieki, kurateli i przysposobienia,

b) ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, opieki

społecznej, ulg określonych w przepisach szczególnych dla żołnierzy

niezawodowych i osób odbywających służbę zastępczą oraz ich rodzin,

a także uprawnień dla osób niepełnosprawnych i osób objętych

przepisami o szczególnych uprawnieniach dla kombatantów,

c) wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, wyborów do Sejmu,

Senatu i organów samorządu terytorialnego oraz referendum,

d) powszechnego obowiązku obrony,

e) zatrudnienia, świadczeń socjalnych i wynagrodzeń za pracę,

f) nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej oraz zdrowia,

g) podlegających przepisom o gospodarce nieruchomościami lub

przepisom o autostradach płatnych,

h) podlegających przepisom o szczególnych zasadach przygotowania

i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych,

i) (uchylona)

j) podlegających przepisom o szczególnych zasadach odbudowy,

remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub

uszkodzonych w wyniku działania żywiołu;

2) umowy sprzedaży nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego

zawieranej w związku z realizacją roszczeń wynikających z ograniczenia

sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie przepisów o ochronie

środowiska;

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r. poz. 1342,

1448, 1529 i 1530, z 2013 r. poz. 35, 1027 i 1608, z 2014 r. poz. 312, 1171 i 1662 oraz z 2015 r.

poz. 211, 605, 978, 1223 i 1649.

2017-02-23

©Telksinoe s. 5/21

2a) (uchylony)

3) (uchylony)

4) czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany:

a) w zakresie, w jakim są opodatkowane podatkiem od towarów i usług,

b) jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów

i usług z tytułu dokonania tej czynności, z wyjątkiem:

– umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość

lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze

własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego

w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego

w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,

– umów sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych;

5) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy, które w rozumieniu przepisów prawa

celnego stanowią towary:

a) wprowadzone do wolnego obszaru celnego,

b) objęte procedurą składu celnego;

6) umowy spółki i ich zmiany związane z:

a) łączeniem spółek kapitałowych,

b) przekształceniem spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową,

c) wniesieniem do spółki kapitałowej, w zamian za jej udziały lub akcje:

– przedsiębiorstwa spółki kapitałowej lub jego zorganizowanej części,

– udziałów lub akcji innej spółki kapitałowej dających w niej

większość głosów albo kolejnych udziałów lub akcji, w przypadku

gdy spółka, do której są wnoszone te udziały lub akcje, posiada już

większość głosów.

Rozdział 2

Obowiązek podatkowy

Art. 3. 1. Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje:

1) z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej;

1a) z chwilą każdorazowej wypłaty środków pieniężnych, jeżeli umowa pożyczki

określa, że wypłata środków pieniężnych nastąpi niejednokrotnie i ich suma

nie jest znana w chwili zawarcia umowy;

2017-02-23

©Telksinoe s. 6/21

2) z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej

osobowość prawną;

2a) z chwilą złożenia oświadczenia o ustanowieniu hipoteki lub zawarcia umowy

ustanowienia hipoteki;

3) z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu, doręczenia wyroku sądu

polubownego lub zawarcia ugody – od przedmiotów opodatkowania

określonych w art. 1 ust. 1 pkt 3;

[4) z chwilą powołania się przez podatnika na fakt dokonania czynności

cywilnoprawnej – jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku od

czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął

termin płatności podatku, a następnie powołuje się przed organem

podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt jej dokonania.]

<4) z chwilą powołania się przez podatnika na fakt dokonania czynności Nowe brzmienie

pkt 4 w ust. 1 w

cywilnoprawnej – jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku art. 3 wejdzie w

od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym życie z dn.

1.03.2017 r. (Dz.

upłynął termin płatności podatku, a następnie powołuje się przed U. z 2016 r. poz.

1948).

organem podatkowym na fakt jej dokonania.>

2. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu

zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do

przeniesienia własności, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy

przenoszącej własność.

Art. 4. Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży:

1) przy umowie sprzedaży – na kupującym;

2) przy umowie zamiany – na stronach czynności;

3) przy umowie darowizny – na obdarowanym;

4) przy umowie dożywocia – na nabywcy własności nieruchomości;

5) przy umowie o dział spadku lub o zniesienie współwłasności – na podmiocie

nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku lub we

współwłasności;

6) przy ustanowieniu odpłatnego użytkowania, w tym również nieprawidłowego

oraz odpłatnej służebności – na użytkowniku lub nabywającym prawo

służebności;

2017-02-23

©Telksinoe s. 7/21

7) przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego – na biorącym

pożyczkę lub przechowawcy;

8) przy ustanowieniu hipoteki – na składającym oświadczenia woli

o ustanowieniu hipoteki;

9) przy umowie spółki cywilnej – na wspólnikach, a przy pozostałych umowach

spółki – na spółce.

Art. 5. 1. Obowiązek zapłaty podatku ciąży na podatnikach tego podatku.

2. Jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku podmiotach albo na stronach

umowy zamiany, albo wspólnikach spółki cywilnej, zobowiązanymi solidarnie do

zapłaty podatku są odpowiednio te podmioty, strony umowy zamiany albo

wspólnicy spółki cywilnej.

Rozdział 3

Podstawa opodatkowania oraz wysokość podatku

Art. 6. 1. Podstawę opodatkowania stanowi:

1) przy umowie sprzedaży – wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego;

2) przy umowie zamiany:

a) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub

własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego na taki

lokal lub prawo do lokalu – różnica wartości rynkowych zamienianych

lokali lub praw do lokali,

b) w pozostałych przypadkach – wartość rynkowa rzeczy lub prawa

majątkowego, od którego przypada wyższy podatek;

3) przy umowie darowizny – wartość długów i ciężarów albo zobowiązań

przejętych przez obdarowanego;

4) przy umowie dożywocia – wartość rynkowa nieruchomości lub prawa

użytkowania wieczystego;

5) przy umowie o zniesienie współwłasności lub o dział spadku – wartość

rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we

współwłasności lub spadku;

6) przy ustanowieniu odpłatnego użytkowania, w tym również nieprawidłowego

oraz odpłatnej służebności – wartość świadczeń użytkownika bądź osoby, na

2017-02-23

©Telksinoe s. 8/21

rzecz której ustanowiono służebność, za okres, na jaki prawa te zostały

ustanowione;

7) przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego – kwota lub

wartość pożyczki albo depozytu, a w przypadku umowy określającej, że

wypłata środków pieniężnych nastąpi niejednokrotnie i ich suma nie jest

znana w chwili zawarcia umowy – kwota każdorazowej wypłaty środków

pieniężnych;

8) przy umowie spółki:

a) przy zawarciu umowy – wartość wkładów do spółki osobowej albo

wartość kapitału zakładowego,

b) przy wniesieniu lub podwyższeniu wkładów do spółki osobowej albo

podwyższeniu kapitału zakładowego – wartość wkładów

powiększających majątek spółki osobowej albo wartość, o którą

podwyższono kapitał zakładowy,

c) przy dopłatach – kwota dopłat,

d) przy pożyczce udzielonej spółce przez wspólnika – kwota lub wartość

pożyczki,

e) przy oddaniu spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego

używania – roczna wartość nieodpłatnego używania, którą przyjmuje się

w wysokości 4% wartości rynkowej rzeczy lub prawa majątkowego

oddanego do nieodpłatnego używania,

f) przy przekształceniu lub łączeniu spółek – wartość wkładów do spółki

osobowej powstałej w wyniku przekształcenia albo wartość kapitału

zakładowego spółki kapitałowej powstałej w wyniku przekształcenia lub

połączenia,

g) przy przeniesieniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej lub jej siedziby –

wartość kapitału zakładowego;

9) (uchylony)

10) przy ustanowieniu hipoteki – kwota zabezpieczonej wierzytelności.

2. Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na

podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju

i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz

2017-02-23

©Telksinoe s. 9/21

w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej

czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

3. Jeżeli podatnik nie określił wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej

lub wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny organu

podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia,

podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia

wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny.

4. Jeżeli podatnik, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określił

wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy

dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez

podatnika wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego,

a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od

wartości podanej przez podatnika, koszty opinii ponosi podatnik.

5. Jeżeli z treści czynności cywilnoprawnych, wymienionych w ust. 1 pkt 6,

wynika prawo żądania świadczeń, które nie mogą być oznaczone pod względem

wielkości w chwili zawierania umowy, podstawę opodatkowania ustala się w miarę

wykonywania świadczeń. Organ podatkowy może jednak, za zgodą podatnika,

przyjąć do podstawy opodatkowania prawdopodobną wartość wszystkich

świadczeń za okres trwania czynności.

6. W przypadku zawarcia umów, o których mowa w ust. 1 pkt 6, na czas

nieokreślony, podstawę opodatkowania może stanowić zgodnie z oświadczeniem

podatnika:

1) wartość świadczeń za lat 10 albo

2) wartość świadczeń należnych w miarę wykonywania umowy.

7. W przypadku zawarcia umowy, o której mowa w ust. 1 pkt 8 lit. e, na czas

nieokreślony, przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio.

8. W przypadku zmiany umów wymienionych w ust. 1 pkt 6, podstawę

opodatkowania stanowi:

1) przy przedłużeniu okresu, na jaki zawarto umowę – wartość świadczeń

ustalona według zasad przewidzianych w ust. 1 pkt 6 oraz w ust. 5 i 6;

2) przy podwyższeniu wartości świadczeń – różnica wartości świadczeń według

zasad przewidzianych w ust. 1 pkt 6 oraz w ust. 5 i 6.

2017-02-23

©Telksinoe s. 10/21

9. Od podstawy opodatkowania, o której mowa w ust. 1 pkt 8, odlicza się:

1) kwotę wynagrodzenia wraz z podatkiem od towarów i usług, pobraną przez

notariusza za sporządzenie aktu notarialnego umowy spółki albo jej zmiany,

jeżeli powoduje ona zwiększenie majątku spółki albo podwyższenie kapitału

zakładowego;

2) opłatę sądową związaną z wpisem spółki do rejestru przedsiębiorców lub

zmianą wpisu w tym rejestrze dotyczącą wkładu do spółki albo kapitału

zakładowego;

3) opłatę za zamieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ogłoszenia

o wpisach, o których mowa w pkt 2.

4) (uchylony)

5) (uchylony)

6) (uchylony)

Art. 7. 1. Stawki podatku wynoszą:

1) od umowy sprzedaży:

a) nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego,

własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego,

spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających

z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz

prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym – 2%,

b) innych praw majątkowych – 1%;

2) od umów zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności

oraz darowizny:

a) przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa

użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do

lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz

wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu

jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym –

2%,

b) przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych – 1%;

3) od umowy ustanowienia odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego,

oraz odpłatnej służebności – 1%, z zastrzeżeniem ust. 5;

2017-02-23

©Telksinoe s. 11/21

4) od umowy pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego – 2%, z zastrzeżeniem

ust. 5;

5) (uchylony)

6) (uchylony)

7) od ustanowienia hipoteki:

a) na zabezpieczenie wierzytelności istniejących – od kwoty

zabezpieczonej wierzytelności – 0,1%,

b) na zabezpieczenie wierzytelności o wysokości nieustalonej – 19 zł;

8) (uchylony)

9) od umowy spółki – 0,5%.

2. (uchylony)

3. Podatek pobiera się według stawki najwyższej:

1) jeżeli podatnik dokonując czynności cywilnoprawnej, w wyniku której

nastąpiło przeniesienie własności, nie wyodrębnił wartości rzeczy lub praw

majątkowych, do których mają zastosowanie różne stawki – od łącznej

wartości tych rzeczy lub praw majątkowych;

2) jeżeli przedmiotem umowy zamiany są rzeczy lub prawa majątkowe, co do

których obowiązują różne stawki.

4. (uchylony)

5. [Stawka podatku wynosi 20%, jeżeli przed organem podatkowym lub Nowe brzmienie

wprowadzenia do

organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania wyliczenia w ust.

5 w art. 51

podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego:]

wejdzie w życie z

podatku wynosi 20%, jeżeli przed organem podatkowym w toku czynności dn. 1.03.2017 r.

(Dz. U. z 2016 r.

sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub poz. 1948).

kontroli celno-skarbowej:>

1) podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, depozytu

nieprawidłowego lub ustanowienia użytkowania nieprawidłowego albo ich

zmiany, a należny podatek od tych czynności nie został zapłacony;

2) biorący pożyczkę, o którym mowa w art. 9 pkt 10 lit. b, powołuje się na fakt

zawarcia umowy pożyczki, a nie spełnił warunku udokumentowania

otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony

przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem

pocztowym.

2017-02-23

©Telksinoe s. 12/21

Rozdział 4

Zwolnienia od podatku

Art. 8. Zwalnia się od podatku następujące strony czynności

cywilnoprawnych:

1) państwa obce, ich przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne

i siły zbrojne, międzynarodowe organizacje i instytucje oraz ich oddziały

i przedstawicielstwa, korzystające na podstawie ustaw, umów lub

powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych z przywilejów

i immunitetów, a także członków ich personelu i inne osoby zrównane z nimi,

jeżeli nie są one obywatelami polskimi i nie mają miejsca stałego pobytu na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – pod warunkiem wzajemności;

2) (uchylony)

2a) organizacje pożytku publicznego, jeżeli dokonają czynności

cywilnoprawnych wyłącznie w związku z nieodpłatną działalnością pożytku

publicznego w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego

i o wolontariacie;

3) (uchylony)

4) jednostki samorządu terytorialnego;

5) Skarb Państwa;

6) osoby nabywające na potrzeby własne sprzęt rehabilitacyjny, wózki

inwalidzkie, motorowery, motocykle lub samochody osobowe, zaliczone,

w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz

zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do grupy osób o znacznym lub

umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez względu na rodzaj

schorzenia, oraz osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności w związku ze

schorzeniami narządów ruchu;

7) (uchylony)

8) Agencję Rezerw Materiałowych.

Art. 9. Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne:

1) sprzedaż walut obcych;

2) sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu

przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową

2017-02-23

©Telksinoe s. 13/21

drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku dokonania

czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne,

a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku

powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz

gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej

5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie,

o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia

18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze

rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9);

3) sprzedaż nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego

spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów

prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu

w małym domu mieszkalnym, jeżeli nabywcą jest były właściciel (wieczysty

użytkownik):

a) nieruchomości wywłaszczonej, któremu przyznano odszkodowanie,

a nie przyznano nieruchomości zamiennej,

b) nieruchomości sprzedanej na cele publiczne określone w przepisach

o gospodarce nieruchomościami, który w razie wywłaszczenia

spełniałby warunki do przyznania nieruchomości zamiennej,

c) nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, wykupionych na

podstawie przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska

– w wysokości kwoty otrzymanego odszkodowania (uzyskanej ceny), pod

warunkiem że nabycie nastąpiło w ciągu 5 lat od daty otrzymania

odszkodowania (zapłaty);

4) sprzedaż budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego

stanowiącego odrębną nieruchomość, własnościowego spółdzielczego prawa

do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa

spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu

w małym domu mieszkalnym, jeżeli następuje ona:

a) w wykonaniu lub w związku z wielostronną umową o zamianie budynku

lub praw do lokalu,

2017-02-23

©Telksinoe s. 14/21

b) w celu uzyskania w zamian spółdzielczego lokatorskiego prawa do

lokalu albo budynku mieszkalnego lub jego części, zajmowanego przez

nabywcę na podstawie umowy najmu, określonej w przepisach o najmie

lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych3);

5) zamianę budynku mieszkalnego lub jego części, lokali mieszkalnych

stanowiących odrębną nieruchomość, spółdzielczych własnościowych praw

do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa

spółdzielczego: praw do domu jednorodzinnego lub praw do lokalu w małym

domu mieszkalnym, jeżeli stronami umowy są osoby zaliczone do I grupy

podatkowej zgodnie z przepisami o podatku od spadków i darowizn;

6) sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza

1000 zł;

7) sprzedaż bonów i obligacji skarbowych;

8) sprzedaż bonów pieniężnych Narodowego Banku Polskiego;

9) sprzedaż praw majątkowych, będących instrumentami finansowymi:

a) firmom inwestycyjnym oraz zagranicznym firmom inwestycyjnym,

b) dokonywaną za pośrednictwem firm inwestycyjnych lub zagranicznych

firm inwestycyjnych,

c) dokonywaną w ramach obrotu zorganizowanego,

d) dokonywaną poza obrotem zorganizowanym przez firmy inwestycyjne

oraz zagraniczne firmy inwestycyjne, jeżeli prawa te zostały nabyte przez

te firmy w ramach obrotu zorganizowanego

– w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie

instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2014 r. poz. 94, z późn. zm.4));

9a) sprzedaż towarów giełdowych na giełdach towarowych;

9b) zbycie akcji i udziałów przez Bank Gospodarstwa Krajowego na podstawie

ustawy z dnia 28 października 2002 r. o Funduszu Żeglugi Śródlądowej

Obecnie przepisy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie

Kodeksu cywilnego, na podstawie art. 38 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw

lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r.

poz. 150), która weszła w życie z dniem 10 lipca 2001 r.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r. poz. 586,

z 2015 r. poz. 73, 978, 1045, 1223, 1260, 1348, 1505, 1513, 1634, 1844 i 1890 oraz z 2016 r.

poz. 65.

2017-02-23

©Telksinoe s. 15/21

i Funduszu Rezerwowym (Dz. U. Nr 199, poz. 1672 oraz z 2013 r. poz.

1646);

10) pożyczki udzielane:

a) przez przedsiębiorców niemających na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie

kredytowania oraz udzielania pożyczek,

b) w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami,

o których mowa w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od

spadków i darowizn (Dz. U. z 2015 r. poz. 86, z późn. zm.5)),

w wysokości przekraczającej kwotę, określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej

ustawy, pod warunkiem:

– złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności

cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie

14 dni od daty dokonania czynności, z wyłączeniem przypadku, gdy

umowa została zawarta w formie aktu notarialnego,

– udokumentowania otrzymania pieniędzy przez biorącego pożyczkę

dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy lub na jego inny

rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-

-kredytowej, lub przekazem pocztowym,

c) na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy

podatkowej do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu – na

zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn,

d) na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby,

o których mowa w lit. b i c, do łącznej wysokości nieprzekraczającej

kwoty 5000 zł od jednego podmiotu i 25 000 zł od wielu podmiotów –

w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od dnia

1 stycznia 2009 r.,

e) z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych,

pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 211,

1045 i 1137.

2017-02-23

oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-

-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu

świadczeń socjalnych,

f) z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych,

g) (uchylona)

h) (uchylona)

i) przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej;

11) umowy spółki i ich zmiany:

a) związane z przekształceniem lub łączeniem spółek w części wkładów do

spółki albo kapitału zakładowego, których wartość była uprzednio

opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem

od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium

państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska albo od

których zgodnie z prawem państwa członkowskiego podatek nie był

naliczany,

b) związane z podwyższeniem kapitału zakładowego pokrytego

z niezwróconych wspólnikom lub akcjonariuszom dopłat albo

z niezwróconej pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez wspólnika

lub akcjonariusza, które były uprzednio opodatkowane podatkiem od

czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych

do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego

niż Rzeczpospolita Polska,

c) związane z podwyższeniem kapitału zakładowego w części dotyczącej

wartości, o którą obniżono kapitał zakładowy w następstwie strat

poniesionych przez spółkę kapitałową, pod warunkiem że podwyższenie

kapitału zakładowego następuje w okresie 4 lat po jego obniżeniu,

d) jeżeli przedmiotem działalności spółki kapitałowej jest świadczenie

usług użyteczności publicznej w zakresie transportu publicznego,

zarządzania portami i przystaniami morskimi, zaopatrzenia ludności

w wodę, gaz, energię elektryczną, energię cieplną lub zbiorowego

odprowadzania ścieków i w wyniku zawarcia umowy spółki Skarb

Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego obejmuje co najmniej

połowę udziałów lub akcji w tej spółce albo w chwili zmiany umowy

2017-02-23

spółki Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego posiada już

co najmniej połowę udziałów lub akcji w tej spółce;

12) (uchylony)

13) ustanowienie hipoteki:

a) na morskich statkach handlowych i rybackich,

b) na zabezpieczenie dotacji lub innych form pomocy finansowej,

udzielanych organizacjom społecznym działającym w dziedzinie sportu

i turystyki,

c) na zabezpieczenie wierzytelności banków z tytułu kredytów udzielanych

rolnikom indywidualnym lub zespołom rolników indywidualnych na

budownictwo inwentarskie lub składowe, wraz z urządzeniami

towarzyszącymi,

d) przysługującej spółdzielniom mieszkaniowym i wierzycielom

spółdzielni mieszkaniowych,

e) na zabezpieczenie pożyczek i kredytów udzielanych z funduszy

celowych utworzonych w drodze ustawy;

14) (uchylony)

15) sprzedaż nieruchomości dokonaną w ramach realizacji prawa do

rekompensaty w rozumieniu ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa

do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi

granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090) – do

wysokości kwoty odpowiadającej wartości zrealizowanego prawa do

rekompensaty;

16) zbycia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r.

o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (Dz. U. z 2015 r. poz. 410,

1960 i 2300), na rzecz przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej

ustawy.

Rozdział 5

Zapłata, pobór i zwrot podatku

Art. 10. 1. Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego,

złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według

ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia

2017-02-23

powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest

pobierany przez płatnika.

2. Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych

dokonywanych w formie aktu notarialnego.

3. Płatnicy obowiązani są uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od

uprzedniego zapłacenia podatku.

3a. Płatnicy są obowiązani:

1) prowadzić rejestr podatku;

2) wpłacić pobrany podatek na rachunek organu podatkowego właściwego ze

względu na siedzibę płatnika, w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po

miesiącu, w którym pobrano podatek, a także przekazać w tym terminie,

w formie elektronicznej, deklarację o wysokości pobranego i wpłaconego

podatku przez płatnika, w tym informację o kwocie podatku należnego

poszczególnym gminom;

3) przekazywać w terminie, o którym mowa w pkt 2, organowi podatkowemu

właściwemu ze względu na siedzibę płatnika sporządzoną w formie

papierowej albo w formie elektronicznej informację zawierającą treść aktów

notarialnych lub dane z tych aktów dotyczące czynności, o których mowa

w ust. 2.

3b. (uchylony)

3c. Płatnicy nie odpowiadają za podatek niepobrany, jeżeli wykażą brak

swojej winy w niepobraniu tego podatku.

4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze

rozporządzenia:

1) sposób pobierania i zwrotu podatku, w tym czynności związane z poborem

podatku i zakres pouczeń udzielanych podatnikowi przez płatnika oraz treść

rejestru podatku,

2) zakres danych zawartych w deklaracji, o której mowa w ust. 3a pkt 2,

3) zakres informacji, o której mowa w ust. 3a pkt 3, oraz sposób jej

przekazywania,

4) wzór deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych

– uwzględniając konieczność zapewnienia wnikliwości i szybkości postępowania

podatkowego oraz zmniejszenia kosztów jego prowadzenia, jak również

2017-02-23

prawidłowego poboru podatku przez płatników i wiarygodności informacji

przekazywanych organowi podatkowemu.

Art. 11. 1. Podatek, z zastrzeżeniem ust. 2, podlega zwrotowi, jeżeli:

1) uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna);

2) nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie

czynności cywilnoprawnej;

3) (uchylony)

3a) spółka nie została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców lub wysokość

kapitału zakładowego spółki kapitałowej została zarejestrowana w kwocie

niższej niż określała umowa spółki – w części stanowiącej różnicę między

podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym;

4) podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie zostanie zarejestrowane lub

zostanie zarejestrowane w wysokości niższej niż określona w uchwale –

w części stanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem

należnym od podwyższenia kapitału zakładowego ujawnionego w rejestrze

przedsiębiorców;

5) nie dokonano wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

2. Podatek nie podlega zwrotowi po upływie 5 lat od końca roku, w którym

został zapłacony.

Rozdział 6

Właściwość organów podatkowych

Art. 12. 1. Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach

podatku od czynności cywilnoprawnych od umów, których przedmiotem są rzeczy

znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe

wykonywane w kraju, jest:

1) od przeniesienia własności nieruchomości, własnościowego spółdzielczego

prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego

oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu

jednorodzinnego i prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, prawa do

miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub prawa użytkowania

wieczystego – naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce

położenia nieruchomości;

2017-02-23

2) od przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych, innych niż

wymienione w pkt 1, oraz od pozostałych umów – naczelnik urzędu

skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę

podatnika, a w przypadku gdy obowiązek zapłaty ciąży solidarnie na kilku

podmiotach – naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce

zamieszkania lub siedzibę jednego z tych podmiotów;

2a) od ustanowienia hipoteki – naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze

względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę składającego oświadczenie

woli o ustanowieniu tego prawa, a w przypadku gdy oświadczenie woli

składane jest przez kilka podmiotów – naczelnik urzędu skarbowego

właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę jednego z tych

podmiotów;

3) od umowy spółki – naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na

siedzibę spółki.

4) (uchylony)

2. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej organu podatkowego

w sposób, o którym mowa w ust. 1 i 3 – właściwym organem podatkowym jest

naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście.

3. Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku od

czynności cywilnoprawnych od umów zamiany:

1) których przedmiotem jest wyłącznie przeniesienie własności rzeczy lub praw

majątkowych wymienionych w ust. 1 pkt 1, jest naczelnik urzędu skarbowego

właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości lub prawa, którego

wartość jest wyższa, a do określenia wartości nieruchomości lub prawa

majątkowego – naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na

miejsce położenia nieruchomości;

1a) których przedmiotem jest przeniesienie własności rzeczy lub praw

majątkowych wymienionych w ust. 1 pkt 1 i innych rzeczy lub praw

majątkowych, w tym rzeczy położonych za granicą i praw tam

wykonywanych, jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na

położenie nieruchomości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) w pozostałych przypadkach jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze

względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę jednej ze stron.

2017-02-23

4. (uchylony)

Art. 13. Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku

od czynności cywilnoprawnych od umów, których przedmiotem są rzeczy

znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, jest

naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania

(siedzibę) nabywcy.

Art. 13a. Organem podatkowym właściwym rzeczowo w sprawach podatku

od czynności cywilnoprawnych jest naczelnik urzędu skarbowego.

Rozdział 7

Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 14. Do czynności cywilnoprawnych dokonanych przed dniem wejścia

w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy obowiązujące w chwili dokonania

czynności.

Art. 15. 1. Jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na przepisy o opłacie

skarbowej w zakresie dotyczącym czynności cywilnoprawnych opodatkowanych

w niniejszej ustawie, rozumie się przez to przepisy o podatku od czynności

cywilnoprawnych.

2. W przypadkach, o których mowa w art. 1 ust. 7 i 8 oraz w art. 7 ust. 2,

uwzględnia się również opłatę skarbową uiszczoną na podstawie ustawy z dnia

31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 4, poz. 23, z późn. zm.6))7).

Art. 16. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1989 r. Nr 74, poz. 443, z 1992 r.

Nr 21, poz. 86, z 1993 r. Nr 11, poz. 50, z 1995 r. Nr 86, poz. 433, z 1997 r. Nr 117, poz. 751

i Nr 137, poz. 926 oraz z 2000 r. Nr 68, poz. 805.

Ustawa utraciła moc z dniem 1 stycznia 2001 r. na podstawie art. 15 ustawy z dnia 9 września

2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86, poz. 960), która weszła w życie z dniem 1 stycznia

2001 r.

2017-02-23