Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/240

Opracowano na podstawie t. j.

Dz. U. z 2016 r.

poz. 380, 585, 1579.

U S T A W A

z dnia 23 kwietnia 1964 r.

Kodeks cywilny 1)

KSIĘGA PIERWSZA

CZĘŚĆ OGÓLNA

TYTUŁ I

Przepisy wstępne

Dz.U. 1964 Nr 16 poz. 93

Art. 1. Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami

fizycznymi i osobami prawnymi.

Art. 2. (uchylony)

Art. 3. Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia

lub celu.

Art. 4. (uchylony)

Art. 5. Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze

społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia

społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za

wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Art. 6. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego

wywodzi skutki prawne.

Art. 7. Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary,

domniemywa się istnienie dobrej wiary.

Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji transpozycji dyrektywy 2000/31/WE

Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów

prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego

w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz. Urz. WE L

178 z 17.07.2000, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 25, str. 399).

2016-11-21

©Telksinoe s. 2/240

TYTUŁ II

Osoby

DZIAŁ I

Osoby fizyczne

Rozdział I

Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych

Art. 8. § 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.

§ 2. (uchylony)

Art. 9. W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na

świat żywe.

Art. 10. § 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.

§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej

w razie unieważnienia małżeństwa.

Art. 11. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą

uzyskania pełnoletności.

Art. 12. Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie

ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

Art. 13. § 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być

ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej,

niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych,

w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym

postępowaniem.

§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że

pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską.

Art. 14. § 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności

do czynności prawnych, jest nieważna.

§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę

należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach

2016-11-21

©Telksinoe s. 3/240

życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że

pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Art. 15. Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy

ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.

Art. 16. § 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo

z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju

zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej

osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc

do prowadzenia jej spraw.

§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Art. 17. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności

czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności

prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest

zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

Art. 18. § 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną

w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela

ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.

§ 2. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama

potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.

§ 3. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do

czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela

ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin

do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie

wyznaczonego terminu.

Art. 19. Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych

dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody

przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.

Art. 20. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez

zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów

powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

2016-11-21

©Telksinoe s. 4/240

Art. 21. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez

zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd

opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.

Art. 22. Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do

czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego

użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które

tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których

dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.

Art. 221. Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z

przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością

gospodarczą lub zawodową.

Art. 23. Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność,

cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica

korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna,

wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego

niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Art. 24. § 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem,

może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie

dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się

naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków,

w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej

formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać

zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na

wskazany cel społeczny.

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda

majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym

w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie

wynalazczym.

2016-11-21

©Telksinoe s. 5/240

Rozdział II

Miejsce zamieszkania

Art. 25. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której

osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Art. 26. § 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą

rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu

wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone

wykonywanie władzy rodzicielskiej.

§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom

mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego

z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u

żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Art. 27. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce

zamieszkania opiekuna.

Art. 28. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Rozdział III

Uznanie za zmarłego

Art. 29. § 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat

dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących

wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony

ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.

§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku

kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.

Art. 30. § 1. Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej

w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym

zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od

dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.

§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu

sześciomiesięcznego rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek lub

2016-11-21

©Telksinoe s. 6/240

okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia –

z upływem lat dwóch od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość.

§ 3. Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia

nieprzewidzianym w paragrafach poprzedzających, ten może być uznany za

zmarłego po upływie roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo

według okoliczności powinno było ustać.

Art. 31. § 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej

w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego.

§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która

według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych

– pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się

możliwe.

§ 3. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony

tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego

dnia.

Art. 32. Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie

niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły jednocześnie.

DZIAŁ II

Osoby prawne

Art. 33. Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne,

którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Art. 331. § 1. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi,

którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy

o osobach prawnych.

§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki,

o której mowa w § 1, odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie;

odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się

niewypłacalna.

Art. 34. Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw

i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych

państwowych osób prawnych.

2016-11-21

©Telksinoe s. 7/240

Art. 35. Powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe

przepisy; w wypadkach i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację

i sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut.

Art. 36. (uchylony)

Art. 37. § 1. Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą

jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują

odrębne przepisy.

Art. 38. Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany

w ustawie i w opartym na niej statucie.

Art. 39. § 1. Kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu nie

będąc jej organem albo przekraczając zakres umocowania takiego organu,

obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu

umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że

zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy umowa

została zawarta w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje.

Art. 40. § 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania

państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej.

Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu

Państwa.

§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw,

określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu

Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania

powstałe w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do

wysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia,

a według cen z chwili zapłaty.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek

samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

Art. 41. Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą

osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.

2016-11-21

©Telksinoe s. 8/240

Art. 42. § 1. Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku

powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora.

§ 2. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby

prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.

Art. 43. Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się

odpowiednio do osób prawnych.

DZIAŁ III

Przedsiębiorcy i ich oznaczenia

Art. 431. Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka

organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu

działalność gospodarczą lub zawodową.

Art. 432. § 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.

§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne

stanowią inaczej.

Art. 433. § 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od

firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.

§ 2. Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby

przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności,

źródeł zaopatrzenia.

Art. 434. Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to

włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot

działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń

dowolnie obranych.

Art. 435. § 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.

§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być

podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę

tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.

§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby

fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub

działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu

2016-11-21

©Telksinoe s. 9/240

osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jej śmierci – zgody

jej małżonka i dzieci.

§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 432 § 2

stosuje się odpowiednio.

Art. 436. Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz

określenie „oddział” ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Art. 437. Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie

przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę

z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa

ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.

Art. 438. § 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego

nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie

nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jego

śmierci – za zgodą jego małżonka i dzieci.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania

działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej

następcą prawnym.

§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod

dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub

nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.

Art. 439. § 1. Firma nie może być zbyta.

§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze

swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.

Art. 4310. Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym

działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono

bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego

skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie,

naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści

uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.

2016-11-21

©Telksinoe s. 10/240

TYTUŁ III

Mienie

Art. 44. Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.

Art. 441. § 1. Własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie

państwowe, przysługują Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom

prawnym.

§ 2. Uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób

prawnych określają odrębne przepisy, w szczególności regulujące ich ustrój.

Art. 45. Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty

materialne.

Art. 46. § 1. Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące

odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem

związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych

stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

§ 2. Prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy.

Art. 461. Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości,

które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej

w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji

ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Art. 47. § 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem

własności i innych praw rzeczowych.

§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej

odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub

istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.

§ 3. Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie

stanowią jej części składowych.

Art. 48. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części

składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale

z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub

zasiania.

2016-11-21

©Telksinoe s. 11/240

Art. 49. § 1. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania

płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą

do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

§ 2. Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1,

i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył

urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem,

chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia

własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca.

Art. 50. Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane

z jej własnością.

Art. 51. § 1. Przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania

z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią

w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.

§ 2. Nie może być przynależnością rzecz nienależąca do właściciela rzeczy

głównej.

§ 3. Przynależność nie traci tego charakteru przez przemijające pozbawienie

jej faktycznego związku z rzeczą główną.

Art. 52. Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek

także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo

z przepisów szczególnych.

Art. 53. § 1. Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od

niej części składowe, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią

normalny dochód z rzeczy.

§ 2. Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na

podstawie stosunku prawnego.

Art. 54. Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze

swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Art. 55. § 1. Uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki

naturalne, które zostały odłączone od rzeczy w czasie trwania jego uprawnienia,

a pożytki cywilne – w stosunku do czasu trwania tego uprawnienia.

2016-11-21

©Telksinoe s. 12/240

§ 2. Jeżeli uprawniony do pobierania pożytków poczynił nakłady w celu

uzyskania pożytków, które przypadły innej osobie, należy mu się od niej

wynagrodzenie za te nakłady. Wynagrodzenie nie może przenosić wartości

pożytków.

Art. 551. Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników

niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności

gospodarczej.

Obejmuje ono w szczególności:

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części

(nazwa przedsiębiorstwa);

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów,

towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub

ruchomości;

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości

oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające

z innych stosunków prawnych;

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Art. 552. Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje

wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści

czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Art. 553. Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami

leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli

stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami

związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Art. 554. Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest

odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane

z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie

2016-11-21

©Telksinoe s. 13/240

wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności.

Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa

lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili

zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela

wyłączyć ani ograniczyć.

TYTUŁ IV

Czynności prawne

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 56. Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz

również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego

i z ustalonych zwyczajów.

Art. 57. § 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć

uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli

według ustawy prawo to jest zbywalne.

§ 2. Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że

uprawniony nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem.

Art. 58. § 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu

obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek,

w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej

wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia

społecznego.

§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej,

czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności

wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby

dokonana.

Art. 59. W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub

częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta

może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej

2016-11-21

©Telksinoe s. 14/240

roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za

bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.

Art. 60. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby

dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej

osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez

ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

Art. 61. § 1. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest

złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego

treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie

z tym oświadczeniem lub wcześniej.

§ 2. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej

osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki

sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.

Art. 62. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy

wskutek tego, że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność

do czynności prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy

lub z okoliczności.

Art. 63. § 1. Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda

osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia

przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po

złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty.

§ 2. Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna,

oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w tej samej

formie.

Art. 64. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby

do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.

Art. 65. § 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze

względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia

społecznego oraz ustalone zwyczaje.

§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel

umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

2016-11-21

©Telksinoe s. 15/240

Art. 651. Przepisy o oświadczeniach woli stosuje się odpowiednio do innych

oświadczeń.

DZIAŁ II

Zawarcie umowy

Art. 66. § 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi

ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy.

§ 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwać

będzie odpowiedzi, oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą

środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy nie

zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem

czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać

odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.

Art. 661. § 1. Oferta złożona w postaci elektronicznej wiąże składającego,

jeżeli druga strona niezwłocznie potwierdzi jej otrzymanie.

§ 2. Przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest

obowiązany przed zawarciem umowy poinformować drugą stronę w sposób

jednoznaczny i zrozumiały o:

1) czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy;

2) skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;

3) zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez

przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy;

4) metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu

błędów we wprowadzanych danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej

stronie;

5) językach, w których umowa może być zawarta;

6) kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o ich dostępności w postaci

elektronicznej.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli przedsiębiorca zaprasza drugą

stronę do rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w inny

sposób.

§ 4. Przepisy § 1–3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą

poczty elektronicznej albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania

2016-11-21

©Telksinoe s. 16/240

się na odległość. Nie stosuje się ich także w stosunkach między przedsiębiorcami,

jeżeli strony tak postanowiły.

Art. 662. § 1. W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być

odwołana przed zawarciem umowy, jeżeli oświadczenie o odwołaniu zostało

złożone drugiej stronie przed wysłaniem przez nią oświadczenia o przyjęciu oferty.

§ 2. Jednakże oferty nie można odwołać, jeżeli wynika to z jej treści lub

określono w niej termin przyjęcia.

Art. 67. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz

z jego treści lub z okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym,

umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie

drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za niezawartą.

Art. 68. Przyjęcie oferty dokonane z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia

jej treści poczytuje się za nową ofertę.

Art. 681. § 1. W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę

z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty

poczytuje się za jej przyjęcie. W takim wypadku strony wiąże umowa o treści

określonej w ofercie, z uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na

nią.

§ 2. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli w treści oferty

wskazano, że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent

niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga strona

w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie

zastrzeżeń do umowy, a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała.

Art. 682. Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych

stosunkach gospodarczych, ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności,

brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.

Art. 69. Jeżeli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według

treści oferty dojście do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o jej

przyjęciu nie jest wymagane, w szczególności jeżeli składający ofertę żąda

niezwłocznego wykonania umowy, umowa dochodzi do skutku, skoro druga strona

2016-11-21

©Telksinoe s. 17/240

w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania; w przeciwnym razie oferta

przestaje wiązać.

Art. 70. § 1. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili

otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście

do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane – w chwili

przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.

§ 2. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu

otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście

do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta

jest składana w postaci elektronicznej – w miejscu zamieszkania albo w siedzibie

składającego ofertę w chwili zawarcia umowy.

Art. 701. § 1. Umowa może być zawarta w drodze aukcji albo przetargu.

§ 2. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce,

przedmiot oraz warunki aukcji albo przetargu albo wskazać sposób udostępnienia

tych warunków.

§ 3. Ogłoszenie, a także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione

lub odwołane tylko wtedy, gdy zastrzeżono to w ich treści.

§ 4. Organizator od chwili udostępnienia warunków, a oferent od chwili

złożenia oferty zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani

postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia, a także warunków aukcji albo

przetargu.

Art. 702. § 1. Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny

uczestnik aukcji (licytant) złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w warunkach

aukcji zastrzeżono inaczej.

§ 2. Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia

przybicia.

§ 3. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań

przewidzianych w ustawie, zarówno organizator aukcji, jak i jej uczestnik, którego

oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy.

Art. 703. § 1. Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać, gdy została

wybrana inna oferta albo gdy przetarg został zamknięty bez wybrania którejkolwiek

z ofert, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.

2016-11-21

©Telksinoe s. 18/240

§ 2. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie

uczestników przetargu o jego wyniku albo o zamknięciu przetargu bez dokonania

wyboru.

§ 3. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w drodze przetargu stosuje się

przepisy dotyczące przyjęcia oferty, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono

inaczej. Przepis art. 702 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 704. § 1. W warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że

przystępujący do aukcji albo przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do

nich, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie

zabezpieczenie jej zapłaty (wadium).

§ 2. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla

się od zawarcia umowy, której ważność zależy od spełnienia szczególnych

wymagań przewidzianych w ustawie, organizator aukcji albo przetargu może

pobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z przedmiotu

zabezpieczenia. W pozostałych wypadkach zapłacone wadium należy niezwłocznie

zwrócić, a ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli organizator aukcji albo

przetargu uchyla się od zawarcia umowy, ich uczestnik, którego oferta została

wybrana, może żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawienia szkody.

Art. 705. § 1. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać

unieważnienia zawartej umowy, jeżeli strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba

działająca w porozumieniu z nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu

w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. Jeżeli umowa została

zawarta na cudzy rachunek, jej unieważnienia może żądać także ten, na czyj

rachunek umowa została zawarta, lub dający zlecenie.

§ 2. Uprawnienie powyższe wygasa z upływem miesiąca od dnia, w którym

uprawniony dowiedział się o istnieniu przyczyny unieważnienia, nie później jednak

niż z upływem roku od dnia zawarcia umowy.

Art. 71. Ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogółu

lub do poszczególnych osób, poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz

za zaproszenie do zawarcia umowy.

2016-11-21

©Telksinoe s. 19/240

Art. 72. § 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej

umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do

wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji.

§ 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem

dobrych obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest

obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła

na zawarcie umowy.

Art. 721. § 1. Jeżeli w toku negocjacji strona udostępniła informacje

z zastrzeżeniem poufności, druga strona jest obowiązana do nieujawniania

i nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych

informacji dla własnych celów, chyba że strony uzgodniły inaczej.

§ 2. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków,

o których mowa w § 1, uprawniony może żądać od drugiej strony naprawienia

szkody albo wydania uzyskanych przez nią korzyści.

DZIAŁ III

Forma czynności prawnych

Art. 73. § 1. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną,

dokumentową albo elektroniczną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej

formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.

§ 2. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną,

czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak

wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla

wywołania określonych skutków czynności prawnej.

Art. 74. § 1. Zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej

bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej

formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód z zeznań świadków lub z

przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy

zachowanie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej jest zastrzeżone

jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.

§ 2. Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo

elektronicznej przewidzianej dla celów dowodowych dowód z zeznań świadków

lub z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę,

2016-11-21

©Telksinoe s. 20/240

żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności

prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu.

§ 3. Jeżeli forma pisemna, dokumentowa albo elektroniczna jest zastrzeżona

dla oświadczenia jednej ze stron, w razie jej niezachowania dowód z zeznań

świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania tej czynności jest

dopuszczalny także na żądanie drugiej strony.

§ 4. Przepisów o skutkach niezachowania formy pisemnej, dokumentowej

albo elektronicznej przewidzianej dla celów dowodowych nie stosuje się do

czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami.

Art. 75. (uchylony)

Art. 751. § 1. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo

ustanowienie na nim użytkowania powinno być dokonane w formie pisemnej

z podpisami notarialnie poświadczonymi.

§ 2. Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru

powinno być wpisane do rejestru.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku wydzierżawienia

przedsiębiorstwa lub ustanowienia na nim użytkowania.

§ 4. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o formie czynności

prawnych dotyczących nieruchomości.

Art. 76. Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że określona czynność prawna

między nimi ma być dokonana w szczególnej formie, czynność ta dochodzi do

skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy. Jednakże gdy strony zastrzegły

dokonanie czynności w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, nie

określając skutków niezachowania tej formy, w razie wątpliwości poczytuje się, że

była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.

Art. 77. § 1. Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej

formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia.

§ 2. Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej albo

elektronicznej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej

albo jej wypowiedzenie wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że

ustawa lub umowa zastrzega inną formę.>

2016-11-21

©Telksinoe s. 21/240

§ 3. Jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie

za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony

przewidziały w celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej

wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

Art. 771. § 1. W wypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami

bez zachowania formy pisemnej jedna strona niezwłocznie potwierdzi w piśmie

skierowanym do drugiej strony, a pismo to zawiera zmiany lub uzupełnienia

umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa o treści określonej

w piśmie potwierdzającym, chyba że druga strona niezwłocznie się temu

sprzeciwiła na piśmie.

§ 2. W przypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez

zachowania formy dokumentowej jedna strona niezwłocznie potwierdzi w

dokumencie skierowanym do drugiej strony, a dokument ten zawiera zmiany lub

uzupełnienia umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa o treści

określonej w dokumencie potwierdzającym, chyba że druga strona niezwłocznie się

temu sprzeciwiła w dokumencie.

Art. 772. Do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza

złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający

ustalenie osoby składającej oświadczenie.

Art. 773. Dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z

jej treścią.

Art. 78. § 1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza

złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia

woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść

oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub

dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron

i jest przez nią podpisany.

§ 2. (uchylony)

Art. 781. § 1. Do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej

wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go

kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

2016-11-21

©Telksinoe s. 22/240

§ 2. Oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne

z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej.

Art. 79. Osoba niemogąca pisać może złożyć oświadczenie woli w formie

pisemnej w ten sposób, że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca, a obok tego

odcisku osoba przez nią upoważniona wypisze jej imię i nazwisko oraz złoży swój

podpis, albo w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się

osoba przez niego upoważniona, a jej podpis będzie poświadczony przez

notariusza, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka

województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie osoby niemogącej

pisać.

Art. 80. (uchylony)

Art. 81. § 1. Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności

prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne

także względem osób nieuczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data

pewna).

§ 2. Czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących:

1) w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie

urzędowym – od daty dokumentu urzędowego;

2) w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek

wzmianki przez organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnego

albo przez notariusza – od daty wzmianki;

3) w razie opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu

dokumentu w postaci elektronicznej – od daty opatrzenia kwalifikowanym

elektronicznym znacznikiem czasu.

§ 3. W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia

przez tę osobę podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci tej

osoby.

DZIAŁ IV

Wady oświadczenia woli

Art. 82. Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która

z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo

2016-11-21

©Telksinoe s. 23/240

swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności

choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet

przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

Art. 83. § 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej

zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej

czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej

czynności.

§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej

czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli

wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od

obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

Art. 84. § 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się

od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli

było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne

jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy,

albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć;

ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że

gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał

sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

Art. 85. Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego

przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.

Art. 86. § 1. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od

skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może

nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył

treści czynności prawnej.

§ 2. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta

o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność

prawna była nieodpłatna.

Art. 87. Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby

drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego

2016-11-21

©Telksinoe s. 24/240

oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu

lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.

Art. 88. § 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które

zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez

oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu – z upływem roku

od jego wykrycia, a w razie groźby – z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy

ustał.

DZIAŁ V

Warunek

Art. 89. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo

wynikających z właściwości czynności prawnej, powstanie lub ustanie skutków

czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego

(warunek).

Art. 90. Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej

zastrzeżono.

Art. 91. Warunkowo uprawniony może wykonywać wszelkie czynności,

które zmierzają do zachowania jego prawa.

Art. 92. § 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem

została dokonana pod warunkiem, późniejsze rozporządzenia tym prawem tracą

moc z chwilą ziszczenia się warunku o tyle, o ile udaremniają lub ograniczają

skutek ziszczenia się warunku.

§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia nabywa

prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy

o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą

nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

Art. 93. § 1. Jeżeli strona, której zależy na nieziszczeniu się warunku,

przeszkodzi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego ziszczeniu się

warunku, następują skutki takie, jakby warunek się ziścił.

2016-11-21

©Telksinoe s. 25/240

§ 2. Jeżeli strona, której zależy na ziszczeniu się warunku, doprowadzi

w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego do ziszczenia się

warunku, następują skutki takie, jakby warunek się nie ziścił.

Art. 94. Warunek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub

zasadom współżycia społecznego pociąga za sobą nieważność czynności prawnej,

gdy jest zawieszający; uważa się za niezastrzeżony, gdy jest rozwiązujący.

DZIAŁ VI

Przedstawicielstwo

Rozdział I

Przepisy ogólne

Art. 95. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo

wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności

prawnej przez przedstawiciela.

§ 2. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach

umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Art. 96. Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na

ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego

(pełnomocnictwo).

Art. 97. Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do

obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do

dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane

z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.

Rozdział II

Pełnomocnictwo

Art. 98. Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności

zwykłego zarządu. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu

potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga

pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

2016-11-21

©Telksinoe s. 26/240

Art. 99. § 1. Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna

forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej

samej formie.

§ 2. Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności

udzielone na piśmie.

Art. 100. Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w zdolności do

czynności prawnych, nie ma wpływu na ważność czynności dokonanej przez niego

w imieniu mocodawcy.

Art. 101. § 1. Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba

że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych

treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

§ 2. Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba

że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią

stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Art. 102. Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić

mocodawcy dokument pełnomocnictwa. Może żądać poświadczonego odpisu tego

dokumentu; wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie zaznaczone.

Art. 103. § 1. Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma

umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej

potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa została

zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po

bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę w cudzym imieniu,

obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu

umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że

zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego

zakresu.

Art. 104. Jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez

umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten,

komu zostało złożone oświadczenie woli w cudzym imieniu, zgodził się na

2016-11-21

©Telksinoe s. 27/240

działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy

bez umocowania.

Art. 105. Jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu

mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność

prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub

z łatwością mogła się dowiedzieć.

Art. 106. Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych

pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści

pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą

pełnomocnictwa.

Art. 107. Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z takim samym

zakresem umocowania, każdy z nich może działać samodzielnie, chyba że co

innego wynika z treści pełnomocnictwa. Przepis ten stosuje się odpowiednio do

pełnomocników, których pełnomocnik sam dla mocodawcy ustanowił.

Art. 108. Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której

dokonywa w imieniu mocodawcy, chyba że co innego wynika z treści

pełnomocnictwa albo że ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest

możliwość naruszenia interesów mocodawcy. Przepis ten stosuje się odpowiednio

w wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.

Art. 109. Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku,

gdy oświadczenie woli ma być złożone przedstawicielowi.

Rozdział III

Prokura

Art. 1091. § 1. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez

przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców,

które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są

związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

§ 2. Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba

że przepis szczególny stanowi inaczej.

2016-11-21

©Telksinoe s. 28/240

Art. 1092. § 1. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na

piśmie. Przepisu art. 99 § 1 nie stosuje się.

§ 2. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do

czynności prawnych.

Art. 1093. Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na

podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania

i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej

czynności.

Art. 1094. § 1. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura

łączna) lub oddzielnie.

§ 2. Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą

być dokonywane wobec jednej z osób, którym udzielono prokury łącznie.

Art. 1095. Prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru

oddziału przedsiębiorstwa (prokura oddziałowa).

Art. 1096. Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić

pełnomocnika do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności.

Art. 1097. § 1. Prokura może być w każdym czasie odwołana.

§ 2. Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także

ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy.

§ 3. Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta.

§ 4. Śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności

prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury.

Art. 1098. § 1. Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien

zgłosić do rejestru przedsiębiorców.

§ 2. Zgłoszenie o udzieleniu prokury powinno określać jej rodzaj,

a w przypadku prokury łącznej także sposób jej wykonywania.

Art. 1099. (uchylony)

2016-11-21

©Telksinoe s. 29/240

TYTUŁ V

Termin

Art. 110. Jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu

państwowego albo czynność prawna oznacza termin nie określając sposobu jego

obliczania, stosuje się przepisy poniższe.

Art. 111. § 1. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego

dnia.

§ 2. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie,

nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

Art. 112. Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się

z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu,

a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca.

Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem

ostatniego dnia.

Art. 113. § 1. Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec

miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.

§ 2. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

Art. 114. Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość

terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta

sześćdziesiąt pięć.

Art. 115. Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień

uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.

Art. 116. § 1. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym

terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym.

§ 2. Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie,

stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym.

TYTUŁ VI

Przedawnienie roszczeń

Art. 117. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych,

roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

2016-11-21

©Telksinoe s. 30/240

§ 2. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje

roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania

z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed

upływem terminu jest nieważne.

§ 3. (uchylony)

Art. 118. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia

wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń

związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.

Art. 119. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane

przez czynność prawną.

Art. 120. § 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym

roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia

określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia,

w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność

w najwcześniej możliwym terminie.

§ 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia,

w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści

roszczenia.

Art. 121. Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega

zawieszeniu:

1) co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas

trwania władzy rodzicielskiej;

2) co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do

czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę –

przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;

3) co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu

– przez czas trwania małżeństwa;

4) co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może

ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania

spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

Art. 122. § 1. Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności

do czynności prawnych, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch

2016-11-21

©Telksinoe s. 31/240

od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny

jego ustanowienia.

§ 2. Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się

od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała

przyczyna jego ustanowienia.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia

przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego

ubezwłasnowolnienia.

Art. 123. § 1. Bieg przedawnienia przerywa się:

1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do

rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed

sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub

ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie

przysługuje;

3) przez wszczęcie mediacji.

§ 2. (uchylony)

Art. 124. § 1. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.

§ 2. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed

sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania

roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie

mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie

zakończone.

Art. 125. § 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub

innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo

orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą

zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed

mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu,

chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli

stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie

o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

§ 2. (uchylony)

2016-11-21

©Telksinoe s. 32/240

KSIĘGA DRUGA

WŁASNOŚĆ I INNE PRAWA RZECZOWE

TYTUŁ I

Własność

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 126. (uchylony)

Art. 127. (uchylony)

Art. 128. (uchylony)

Art. 129. (uchylony)

Art. 130. (uchylony)

Art. 131. (uchylony)

Art. 132. (uchylony)

Art. 133. (uchylony)

Art. 134. (uchylony)

Art. 135. (uchylony)

Art. 136. (uchylony)

Art. 137. (uchylony)

Art. 138. (uchylony)

Art. 139. (uchylony)

DZIAŁ II

Treść i wykonywanie własności

Art. 140. W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia

społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy

zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa,

w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych

granicach może rozporządzać rzeczą.

2016-11-21

©Telksinoe s. 33/240

Art. 141. (uchylony)

Art. 142. § 1. Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu a nawet uszkodzeniu

lub zniszczeniu rzeczy przez inną osobę, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia

niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub osoby

trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego

dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i niewspółmiernie

mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść właściciel wskutek użycia,

uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.

Art. 143. W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze

przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego

powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód.

Art. 144. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego

prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie

z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-

-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Art. 145. § 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi

publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich,

właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za

wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).

§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb

nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym

obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba

ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej,

a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest

możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej

czynności prawnej.

§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes

społeczno-gospodarczy.

Art. 146. Przepisy artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do

samoistnego posiadacza nieruchomości; jednakże posiadacz może żądać tylko

ustanowienia służebności osobistej.

2016-11-21

©Telksinoe s. 34/240

Art. 147. Właścicielowi nie wolno dokonywać robót ziemnych w taki sposób,

żeby to groziło nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia.

Art. 148. Owoce opadłe z drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego

pożytki. Przepisu tego nie stosuje się, gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na

użytek publiczny.

Art. 149. Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni w celu usunięcia

zwieszających się z jego drzew gałęzi lub owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu

może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.

Art. 150. Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie

przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców

zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel

powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.

Art. 151. Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia

przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu

nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej

zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie

wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za

ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części

gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie

gospodarcze.

Art. 152. Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do

współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych

znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania

stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

Art. 153. Jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można

stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania.

Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie

rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali

granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać

jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.

2016-11-21

©Telksinoe s. 35/240

Art. 154. § 1. Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne

urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do

wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy.

§ 2. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie

koszty ich utrzymania.

DZIAŁ III

Nabycie i utrata własności

Rozdział I

Przeniesienie własności

Art. 155. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania

nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy

co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis

szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są

rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest

przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem

umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.

Art. 156. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje

w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy

zobowiązującej do przeniesienia własności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego

wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność

zależy od istnienia tego zobowiązania.

Art. 157. § 1. Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod

warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu.

§ 2. Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości

została zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia

własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich

bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności.

Art. 158. Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości

powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy

przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego

2016-11-21

©Telksinoe s. 36/240

uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie

powinno być w akcie wymienione.

Art. 159. Przepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego nie

stosuje się w wypadku, gdy grunty wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni

produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli.

Art. 160. (uchylony)

Art. 161. (uchylony)

Art. 162. (uchylony)

Art. 163. (uchylony)

Art. 164. (uchylony)

Art. 165. (uchylony)

Art. 166. § 1. W razie sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości

rolnej udziału we współwłasności lub części tego udziału pozostałym

współwłaścicielom przysługuje prawo pierwokupu, jeżeli prowadzą gospodarstwo

rolne na gruncie wspólnym. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy współwłaściciel

prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprzedaje swój udział we

współwłasności wraz z tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest inny

współwłaściciel lub osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedawcy.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Do sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej w rozumieniu

przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

(Dz. U. z 2012 r. poz. 803 oraz z 2016 r. poz. 585) udziału we współwłasności lub

części tego udziału stosuje się przepisy tej ustawy.

Art. 167. (uchylony)

Art. 168. (uchylony)

Art. 169. § 1. Jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą

zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia

rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze.

§ 2. Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona

przez właściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia,

2016-11-21

©Telksinoe s. 37/240

skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem

powyższego trzyletniego terminu. Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy

i dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej licytacji publicznej

lub w toku postępowania egzekucyjnego.

§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru

utraconych dóbr kultury.

Art. 170. § 1. W razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest

obciążona prawem osoby trzeciej, prawo to wygasa z chwilą wydania rzeczy

nabywcy, chyba że ten działa w złej wierze. Przepis paragrafu drugiego artykułu

poprzedzającego stosuje się odpowiednio.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru

utraconych dóbr kultury.

Art. 171. (uchylony)

Rozdział II

Zasiedzenie

Art. 172. § 1. Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa

własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako

posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).

§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność,

choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

§ 3.2) Nabyć nieruchomość rolną w rozumieniu przepisów ustawy, o której

mowa w art. 166 § 3, przez zasiedzenie może jedynie rolnik indywidualny

w rozumieniu przepisów tej ustawy, jeżeli – ustalona zgodnie z przepisami art. 5

ust. 2 i 3 tej ustawy – powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz

z nieruchomościami rolnymi stanowiącymi jego własność nie przekroczy 300 ha

użytków rolnych.

Art. 173. Jeżeli właściciel nieruchomości, przeciwko któremu biegnie

zasiedzenie, jest małoletni, zasiedzenie nie może skończyć się wcześniej niż

z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.

Nie stosuje się, jeżeli zasiedzenie skończyłoby się przed dniem 30.04.2019 r. (Dz. U. z 2016 r.

poz. 585, art. 14).

2016-11-21

©Telksinoe s. 38/240

Art. 174. § 1. Posiadacz rzeczy ruchomej niebędący jej właścicielem nabywa

własność, jeżeli posiada rzecz nieprzerwanie od lat trzech jako posiadacz

samoistny, chyba że posiada w złej wierze.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru

utraconych dóbr kultury.

Art. 175. Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu

przedawnienia roszczeń.

Art. 176. § 1. Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie

posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada,

czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał

posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony

tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi

przynajmniej lat trzydzieści.

§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny

posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza.

Art. 177. (uchylony)

Art. 178. (uchylony)

Rozdział III

Inne wypadki nabycia i utraty własności

Art. 179. (utracił moc)3)

Art. 180. Właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że

w tym zamiarze rzecz porzuci.

Art. 181. Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie

w posiadanie samoistne.

Art. 182. § 1. Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go

przed upływem trzech dni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w pościgu za

rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę.

Z dniem 15 lipca 2006 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 marca

2005 r., sygn. akt K 9/04 (Dz. U. poz. 462).

2016-11-21

©Telksinoe s. 39/240

§ 2. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu niezajętym, właściciel może domagać się

wydania roju za zwrotem kosztów.

§ 3. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu zajętym, staje się on własnością tego, czyją

własnością był rój, który się w ulu znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie

przysługuje w tym wypadku roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Art. 183. (uchylony)

Art. 184. (uchylony)

Art. 185. (uchylony)

Art. 186. (uchylony)

Art. 187. § 1. Rzecz znaleziona, która nie zostanie przez osobę uprawnioną

odebrana w ciągu roku od dnia doręczenia jej wezwania do odbioru, a w przypadku

niemożności wezwania – w ciągu dwóch lat od dnia jej znalezienia, staje się

własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość swoim obowiązkom. Jeżeli jednak

rzecz została oddana staroście, znalazca staje się jej właścicielem, jeżeli rzecz

odebrał w wyznaczonym przez starostę terminie.

§ 2. Rzecz znaleziona będąca zabytkiem lub materiałem archiwalnym po

upływie terminu do jej odebrania przez osobę uprawnioną staje się własnością

Skarbu Państwa. Inne rzeczy znalezione stają się własnością powiatu po upływie

terminu do ich odbioru przez znalazcę.

§ 3. Z chwilą nabycia własności rzeczy przez znalazcę, powiat albo Skarb

Państwa wygasają obciążające ją ograniczone prawa rzeczowe.

Art. 188. (uchylony)

Art. 189. Jeżeli rzecz znaleziono w takich okolicznościach, że poszukiwanie

właściciela byłoby oczywiście bezcelowe, staje się ona przedmiotem

współwłasności w częściach ułamkowych znalazcy i właściciela nieruchomości, na

której rzecz została znaleziona, jeżeli jednak rzecz ta jest zabytkiem lub materiałem

archiwalnym, staje się ona własnością Skarbu Państwa, a znalazca jest obowiązany

wydać ją niezwłocznie właściwemu staroście.

Art. 190. Uprawniony do pobierania pożytków naturalnych rzeczy nabywa

ich własność przez odłączenie ich od rzeczy.

2016-11-21

©Telksinoe s. 40/240

Art. 191. Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która

została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.

Art. 192. § 1. Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z cudzych materiałów,

staje się jej właścicielem, jeżeli wartość nakładu pracy jest większa od wartości

materiałów.

§ 2. Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w złej wierze albo jeżeli

wartość materiałów jest większa od wartości nakładu pracy, rzecz wytworzona staje

się własnością właściciela materiałów.

Art. 193. § 1. Jeżeli rzeczy ruchome zostały połączone lub pomieszane w taki

sposób, że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby związane z nadmiernymi

trudnościami lub kosztami, dotychczasowi właściciele stają się współwłaścicielami

całości. Udziały we współwłasności oznacza się według stosunku wartości rzeczy

połączonych lub pomieszanych.

§ 2. Jednakże gdy jedna z rzeczy połączonych ma wartość znacznie większą

aniżeli pozostałe, rzeczy mniejszej wartości stają się jej częściami składowymi.

Art. 194. Przepisy o przetworzeniu, połączeniu i pomieszaniu nie uchybiają

przepisom o obowiązku naprawienia szkody ani przepisom o bezpodstawnym

wzbogaceniu.

DZIAŁ IV

Współwłasność

Art. 195. Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku

osobom (współwłasność).

Art. 196. § 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach

ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których

ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy

niniejszego działu.

Art. 197. Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.

Art. 198. Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez

zgody pozostałych współwłaścicieli.

2016-11-21

©Telksinoe s. 41/240

Art. 199. Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które

przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich

współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą

co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając

na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.

Art. 200. Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania

w zarządzie rzeczą wspólną.

Art. 201. Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest

zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze

współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Art. 202. Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności

rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy

z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Art. 203. Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie

zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych

sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli

narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.

Art. 204. Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.

Art. 205. Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od

pozostałych współwłaścicieli wynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu

nakładowi jego pracy.

Art. 206. Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania

rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić

ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Art. 207. Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają

współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku

współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Art. 208. Każdy ze współwłaścicieli niesprawujących zarządu rzeczą

wspólną może żądać w odpowiednich terminach rachunku z zarządu.

2016-11-21

©Telksinoe s. 42/240

Art. 209. Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności

i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.

Art. 210. § 1. Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia

współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na

czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem

zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć;

przedłużenie można ponowić.

§ 2. Zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej oraz gospodarstwa

rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje

z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Art. 211. Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie

współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby

sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem

rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie

jej wartości.

Art. 212. § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia

sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty

pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części

potrzebnymi służebnościami gruntowymi.

§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do

okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo

sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich

uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób

ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia

nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na

szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty

rat już wymagalnych.

Art. 213. § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez

podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej

gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na

którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

2016-11-21

©Telksinoe s. 43/240

§ 2. Przyznanie przez sąd gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów

ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów tej

ustawy.

Art. 214. § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna

gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba

że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego

współwłaściciela.

§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku

współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna

gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego

prowadzenia.

§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż

gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego,

a w przypadku gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której

mowa w art. 166 § 3, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku

niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu

gospodarstwa.

Art. 215. Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się

odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz

liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.

Art. 216. § 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat

z gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia.

§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące

współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia

bierze się pod uwagę:

1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia

współwłasności;

2) sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat

i współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.

2016-11-21

©Telksinoe s. 44/240

§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie

wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty,

stosownie do przepisu art. 212 § 3.

§ 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie

zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów

Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.

Art. 217. Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności

otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa

nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia

współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym

przypadły spłaty niższe od należnych, wydać – proporcjonalnie do wielkości ich

udziałów – korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest

zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.

Art. 218. § 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego

lub jego części, lecz do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie

mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie

dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni –

nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności. Ograniczenie terminem

powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.

§ 2. Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego

stosuje się odpowiednio przepisy o służebności mieszkania.

Art. 219. (uchylony)

Art. 220. Roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.

Art. 221. Czynności prawne określające zarząd i sposób korzystania z rzeczy

wspólnej albo wyłączające uprawnienie do zniesienia współwłasności odnoszą

skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o nich wiedział lub

z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy sposób

korzystania z rzeczy został ustalony w orzeczeniu sądowym.

2016-11-21

©Telksinoe s. 45/240

DZIAŁ V

Ochrona własności

Art. 222. § 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego

rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne

względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

§ 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez

pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje

właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie

naruszeń.

Art. 223. § 1. Roszczenia właściciela przewidziane w artykule

poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli dotyczą nieruchomości.

§ 2. (uchylony)

§ 3. (uchylony)

§ 4. Roszczenie właściciela, o którym mowa w art. 222 § 1, nie ulega

przedawnieniu, jeżeli dotyczy rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych

dóbr kultury.

Art. 224. § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do

wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie,

ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które

zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane

pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.

§ 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze

dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest

on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za

jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez

jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których

nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.

Art. 225. Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem

właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze

od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa

o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest

nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał,

2016-11-21

©Telksinoe s. 46/240

oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby

pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu

uprawnionego.

Art. 226. § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu

nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał

z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość

rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane

po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się

o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać

zwrotu jedynie nakładów koniecznych.

§ 2. Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów

koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego

kosztem.

Art. 227. § 1. Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni,

zabrać przedmioty, które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej częściami

składowymi.

§ 2. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze albo

samoistny posiadacz w dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się

o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, właściciel może

przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi ich

wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy.

Art. 228. Przepisy określające prawa i obowiązki samoistnego posiadacza

w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się on o wytoczeniu przeciwko

niemu powództwa o wydanie rzeczy, stosuje się także w wypadku, gdy samoistny

posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej został wezwany

przez właściwy organ państwowy do wydania rzeczy.

Art. 229. § 1. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi

o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich

wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia

rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy

roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na

rzecz.

2016-11-21

©Telksinoe s. 47/240

§ 2. (uchylony)

Art. 230. Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu

posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub

o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty

rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot

nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem

rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie

wynika nic innego.

Art. 231. § 1. Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na

powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości

przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel

przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie

o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać,

aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki

za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 3. (uchylony)

TYTUŁ II

Użytkowanie wieczyste

Art. 232. § 1. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone

w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza

tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta

i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące

własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być

oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym.

§ 2. W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem

użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek

samorządu terytorialnego lub ich związków.

Art. 233. W granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia

społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu

należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków

2016-11-21

©Telksinoe s. 48/240

w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem

innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim

prawem rozporządzać.

Art. 234. Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do

jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste

stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.

Art. 235. § 1. Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu

Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich

związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo

dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie

z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie

wieczyste.

§ 2. Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków

i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem

wieczystym.

Art. 236. § 1. Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do

jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste

następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W wypadkach wyjątkowych,

gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na

dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie gruntu na okres krótszy,

co najmniej jednak na lat czterdzieści.

§ 2. W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie

terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od

czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik

może wcześniej wystąpić z takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych

na użytkowanym gruncie nakładów jest znacznie dłuższy aniżeli czas, który

pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie terminu. Odmowa przedłużenia jest

dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny.

§ 3. Umowa o przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta

w formie aktu notarialnego.

Art. 237. Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio

przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.

2016-11-21

©Telksinoe s. 49/240

Art. 238. Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa

opłatę roczną.

Art. 239. § 1. Sposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu

należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez

wieczystego użytkownika powinien być określony w umowie.

§ 2. Jeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu

wzniesienia na gruncie budynków lub innych urządzeń, umowa powinna określać:

1) termin rozpoczęcia i zakończenia robót;

2) rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania

w należytym stanie;

3) warunki i termin odbudowy w razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub

urządzeń w czasie trwania użytkowania wieczystego;

4) wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budynki lub

urządzenia istniejące na gruncie w dniu wygaśnięcia użytkowania

wieczystego.

Art. 240. Umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do

jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste

może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli

wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego

przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie

użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń.

Art. 241. Wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają

ustanowione na nim obciążenia.

Art. 242. (uchylony)

Art. 243. Roszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie

szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu

należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również

roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia

istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu przedawniają się z upływem lat

trzech od tej daty.

2016-11-21

©Telksinoe s. 50/240

TYTUŁ III

Prawa rzeczowe ograniczone

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 244. § 1. Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie,

służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.

§ 2. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę regulują

odrębne przepisy.

Art. 245. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do

ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy

o przeniesieniu własności.

§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na

nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub

terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela,

który prawo ustanawia.

Art. 2451. Do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na

nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz – jeżeli

prawo jest ujawnione w księdze wieczystej – wpis do tej księgi, chyba że przepis

szczególny stanowi inaczej.

Art. 246. § 1. Jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego,

prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone

właścicielowi rzeczy obciążonej.

§ 2. Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione

w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa

z księgi wieczystej.

Art. 247. Ograniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na

właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu prawo takie przysługuje,

nabędzie własność rzeczy obciążonej.

2016-11-21

©Telksinoe s. 51/240

Art. 248. § 1. Do zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna

jest umowa między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli prawo

było ujawnione w księdze wieczystej – wpis do tej księgi.

§ 2. Jeżeli zmiana treści prawa dotyka praw osoby trzeciej, do zmiany

potrzebna jest zgoda tej osoby. Oświadczenie osoby trzeciej powinno być złożone

jednej ze stron.

Art. 249. § 1. Jeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą

rzecz, prawo powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem dla

prawa powstałego wcześniej (pierwszeństwo).

§ 2. Przepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo

w sposób odmienny.

Art. 250. § 1. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych może być

zmienione. Zmiana nie narusza praw mających pierwszeństwo niższe aniżeli prawo

ustępujące pierwszeństwa, a wyższe aniżeli prawo, które uzyskuje pierwszeństwo

ustępującego prawa.

§ 2. Do zmiany pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych potrzebna

jest umowa między tym, czyje prawo ma ustąpić pierwszeństwa, a tym, czyje prawo

ma uzyskać pierwszeństwo ustępującego prawa. Jeżeli chociaż jedno z tych praw

jest ujawnione w księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis do księgi

wieczystej.

§ 3. Zmiana pierwszeństwa staje się bezskuteczna z chwilą wygaśnięcia

prawa, które ustąpiło pierwszeństwa.

Art. 251. Do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się

odpowiednio przepisy o ochronie własności.

DZIAŁ II

Użytkowanie

Rozdział I

Przepisy ogólne

Art. 252. Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej

pożytków (użytkowanie).

2016-11-21

©Telksinoe s. 52/240

Art. 253. § 1. Zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie

oznaczonych pożytków rzeczy.

§ 2. Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej

oznaczonej części.

Art. 254. Użytkowanie jest niezbywalne.

Art. 255. Użytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

Art. 256. Użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie

z wymaganiami prawidłowej gospodarki.

Art. 257. § 1. Jeżeli użytkowanie obejmuje określony zespół środków

produkcji, użytkownik może w granicach prawidłowej gospodarki zastępować

poszczególne składniki innymi. Włączone w ten sposób składniki stają się

własnością właściciela użytkowanego zespołu środków produkcji.

§ 2. Jeżeli użytkowany zespół środków produkcji ma być zwrócony według

oszacowania, użytkownik nabywa własność jego poszczególnych składników

z chwilą, gdy zostały mu wydane; po ustaniu użytkowania obowiązany jest zwrócić

zespół tego samego rodzaju i tej samej wartości, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 258. W stosunkach wzajemnych między użytkownikiem a właścicielem

użytkownik ponosi ciężary, które zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki

powinny być pokrywane z pożytków rzeczy.

Art. 259. Właściciel nie ma obowiązku czynić nakładów na rzecz obciążoną

użytkowaniem. Jeżeli takie nakłady poczynił, może od użytkownika żądać ich

zwrotu według przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 260. § 1. Użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych

nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych

napraw i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu

na dokonanie potrzebnych robót.

§ 2. Jeżeli użytkownik poczynił nakłady, do których nie był obowiązany,

stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 261. Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko użytkownikowi roszczeń

dotyczących własności rzeczy, użytkownik powinien niezwłocznie zawiadomić

o tym właściciela.

2016-11-21

©Telksinoe s. 53/240

Art. 262. Po wygaśnięciu użytkowania użytkownik obowiązany jest zwrócić

rzecz właścicielowi w takim stanie, w jakim powinna się znajdować stosownie do

przepisów o wykonywaniu użytkowania.

Art. 263. Roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie

szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również

roszczenie użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz

przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

§ 2. (uchylony)

Art. 264. Jeżeli użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy oznaczone

tylko co do gatunku, użytkownik staje się z chwilą wydania mu tych przedmiotów

ich właścicielem. Po wygaśnięciu użytkowania obowiązany jest do zwrotu według

przepisów o zwrocie pożyczki (użytkowanie nieprawidłowe).

Art. 265. § 1. Przedmiotem użytkowania mogą być także prawa.

§ 2. Do użytkowania praw stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu

rzeczy.

§ 3. Do ustanowienia użytkowania na prawie stosuje się odpowiednio

przepisy o przeniesieniu tego prawa.

Rozdział II

Użytkowanie przez osoby fizyczne

Art. 266. Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa

najpóźniej z jej śmiercią.

Art. 267. § 1. Użytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz

jej dotychczasowe przeznaczenie.

§ 2. Jednakże użytkownik gruntu może zbudować i eksploatować nowe

urządzenia służące do wydobywania kopalin z zachowaniem przepisów prawa

geologicznego i górniczego.

§ 3. Przed przystąpieniem do robót użytkownik powinien w odpowiednim

terminie zawiadomić właściciela o swym zamiarze. Jeżeli zamierzone urządzenia

zmieniałyby przeznaczenie gruntu albo naruszały wymagania prawidłowej

gospodarki, właściciel może żądać ich zaniechania albo zabezpieczenia roszczenia

o naprawienie szkody.

2016-11-21

©Telksinoe s. 54/240

Art. 268. Użytkownik może zakładać w pomieszczeniach nowe urządzenia

w takich granicach jak najemca.

Art. 269. § 1. Właściciel może z ważnych powodów żądać od użytkownika

zabezpieczenia, wyznaczając mu w tym celu odpowiedni termin. Po

bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu właściciel może wystąpić do sądu

o wyznaczenie zarządcy.

§ 2. Użytkownik może żądać uchylenia zarządu, jeżeli daje odpowiednie

zabezpieczenie.

Art. 270. Właściciel może odmówić wydania przedmiotów objętych

użytkowaniem nieprawidłowym, dopóki nie otrzyma odpowiedniego

zabezpieczenia.

Art. 2701. (uchylony)

Rozdział III

Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne

Art. 271. Użytkowanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa może

być ustanowione na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako prawo terminowe

lub jako prawo bezterminowe. W każdym razie użytkowanie takie wygasa z chwilą

likwidacji spółdzielni.

Art. 272. § 1. Jeżeli rolniczej spółdzielni produkcyjnej zostaje przekazany do

użytkowania zabudowany grunt Skarbu Państwa, przekazanie budynków i innych

urządzeń może nastąpić albo do użytkowania, albo na własność.

§ 2. Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię

produkcyjną na użytkowanym przez nią gruncie Skarbu Państwa stanowią

własność spółdzielni, chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu zostało zastrzeżone,

iż mają się stać własnością Skarbu Państwa.

§ 3. Odrębna własność budynków i innych urządzeń, przewidziana

w paragrafach poprzedzających, jest prawem związanym z użytkowaniem gruntu.

Art. 273. Jeżeli użytkowanie gruntu Skarbu Państwa przez rolniczą

spółdzielnię produkcyjną wygasło, budynki i inne urządzenia trwale z gruntem

związane i stanowiące własność spółdzielni stają się własnością Skarbu Państwa.

Spółdzielnia może żądać zapłaty wartości tych budynków i urządzeń w chwili

2016-11-21

©Telksinoe s. 55/240

wygaśnięcia użytkowania, chyba że zostały wzniesione wbrew społeczno-

-gospodarczemu przeznaczeniu gruntu.

Art. 274. Przepisy dotyczące własności budynków i innych urządzeń na

gruncie Skarbu Państwa użytkowanym przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną

stosuje się odpowiednio do drzew i innych roślin.

Art. 275. Rolnicza spółdzielnia produkcyjna może zmienić przeznaczenie

użytkowanych przez siebie gruntów Skarbu Państwa albo naruszyć ich substancję,

chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu inaczej zastrzeżono.

Art. 276. (uchylony)

Art. 277. § 1. Jeżeli statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub umowa

z członkiem spółdzielni inaczej nie postanawia, spółdzielnia nabywa z chwilą

przejęcia wniesionych przez członków wkładów gruntowych ich użytkowanie.

§ 2. Do wniesienia wkładów gruntowych nie stosuje się przepisów

o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego przy ustanowieniu użytkowania

nieruchomości.

Art. 278. Statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej może postanawiać, że –

gdy wymaga tego prawidłowe wykonanie zadań spółdzielni – przysługuje jej

uprawnienie do zmiany przeznaczenia wkładów gruntowych oraz uprawnienie do

naruszenia ich substancji albo jedno z tych uprawnień.

Art. 279. § 1. Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą

spółdzielnię produkcyjną na gruncie stanowiącym wkład gruntowy stają się jej

własnością. To samo dotyczy drzew i innych roślin zasadzonych lub zasianych

przez spółdzielnię.

§ 2. W razie wygaśnięcia użytkowania gruntu działka, na której znajdują się

budynki lub urządzenia będące własnością spółdzielni, może być przez spółdzielnię

przejęta na własność za zapłatą wartości w chwili wygaśnięcia użytkowania.

Drzewa i inne rośliny zasadzone lub zasiane przez spółdzielnię stają się własnością

właściciela gruntu.

Art. 280. (uchylony)

Art. 281. (uchylony)

2016-11-21

©Telksinoe s. 56/240

Art. 282. (uchylony)

Rozdział IV

Inne wypadki użytkowania

Art. 283. (uchylony)

Art. 284. Do innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się

przepisy rozdziału I i odpowiednio rozdziału II niniejszego działu, o ile

użytkowanie to nie jest inaczej uregulowane odrębnymi przepisami.

DZIAŁ III

Służebności

Rozdział I

Służebności gruntowe

Art. 285. § 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej

nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na

tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym

zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości

obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej

określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej

nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości

władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności

(służebność gruntowa).

§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie

użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.

Art. 286. Na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej można ustanowić

służebność gruntową bez względu na to, czy spółdzielnia jest właścicielem gruntu.

Art. 287. Zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza

się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego przy

uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.

Art. 288. Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób,

żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.

2016-11-21

©Telksinoe s. 57/240

Art. 289. § 1. W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń

potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela

nieruchomości władnącej.

§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na

właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także

osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista

współwłaścicieli jest solidarna.

Art. 290. § 1. W razie podziału nieruchomości władnącej służebność

utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonych przez podział;

jednakże gdy służebność zwiększa użyteczność tylko jednej lub kilku z nich,

właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zwolnienia jej od służebności

względem części pozostałych.

§ 2. W razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się

w mocy na częściach utworzonych przez podział; jednakże gdy wykonywanie

służebności ogranicza się do jednej lub kilku z nich, właściciele pozostałych części

mogą żądać ich zwolnienia od służebności.

§ 3. Jeżeli wskutek podziału nieruchomości władnącej albo nieruchomości

obciążonej sposób wykonywania służebności wymaga zmiany, sposób ten w braku

porozumienia stron będzie ustalony przez sąd.

Art. 291. Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna

potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za

wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że

żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.

Art. 292. Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko

w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.

Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się

odpowiednio.

Art. 293. § 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez

lat dziesięć.

§ 2. Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia,

przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje

od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.

2016-11-21

©Telksinoe s. 58/240

Art. 294. Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia

służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków

służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do

prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Art. 295. Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej

wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia

służebności bez wynagrodzenia.

Rozdział II

Służebności osobiste

Art. 296. Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby

fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej

(służebność osobista).

Art. 297. Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy

o służebnościach gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

Art. 298. Zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się,

w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego

z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

Art. 299. Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.

Art. 300. Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść

uprawnienia do ich wykonywania.

Art. 301. § 1. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie

małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez

niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego.

Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu

pełnoletności.

§ 2. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania

przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Art. 302. § 1. Mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń

i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku.

2016-11-21

©Telksinoe s. 59/240

§ 2. Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania

a właścicielem nieruchomości obciążonej stosuje się odpowiednio przepisy

o użytkowaniu przez osoby fizyczne.

Art. 303. Jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się

rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości

obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.

Art. 304. Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.

Art. 305. Jeżeli nieruchomość obciążona służebnością osobistą została

wniesiona jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia może

z ważnych powodów żądać zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej

zamiany na rentę.

Rozdział III

Służebność przesyłu

Art. 3051. Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który

zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa

w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać

w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem

tych urządzeń (służebność przesyłu).

Art. 3052. § 1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy

o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego

korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać

jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie

służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których

mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego

wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Art. 3053. § 1. Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa

lub nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1.

§ 2. Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji

przedsiębiorstwa.

2016-11-21

©Telksinoe s. 60/240

§ 3. Po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek

usunięcia urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie

z nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty,

przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.

Art. 3054. Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy

o służebnościach gruntowych.

DZIAŁ IV

Zastaw

Rozdział I

Zastaw na rzeczach ruchomych

Art. 306. § 1. W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz

ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić

zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością,

i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy

tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne.

§ 2. Zastaw można ustanowić także w celu zabezpieczenia wierzytelności

przyszłej lub warunkowej.

Art. 307. § 1. Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między

właścicielem a wierzycielem oraz, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie

przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony

się zgodziły.

§ 2. Jeżeli rzecz znajduje się w dzierżeniu wierzyciela, do ustanowienia

zastawu wystarcza sama umowa.

§ 3. Zastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa

o ustanowienie zastawu została zawarta na piśmie z datą pewną.

Art. 308. Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym,

który regulują odrębne przepisy.

Art. 309. Przepisy o nabyciu własności rzeczy ruchomej od osoby

nieuprawnionej do rozporządzania rzeczą stosuje się odpowiednio do ustanowienia

zastawu.

2016-11-21

©Telksinoe s. 61/240

Art. 310. Jeżeli w chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona

innym prawem rzeczowym, zastaw powstały później ma pierwszeństwo przed

prawem powstałym wcześniej, chyba że zastawnik działał w złej wierze.

Art. 311. Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się

względem zastawnika, że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed

wygaśnięciem zastawu.

Art. 312. Zaspokojenie zastawnika z rzeczy obciążonej następuje według

przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym.

Art. 313. Jeżeli przedmiotem zastawu są rzeczy mające określoną przez

zarządzenie właściwego organu państwowego cenę sztywną, można się umówić, że

w razie zwłoki z zapłatą długu przypadną one w odpowiednim stosunku

zastawnikowi na własność zamiast zapłaty, według ceny z dnia wymagalności

wierzytelności zabezpieczonej.

Art. 314. Zastaw zabezpiecza także roszczenia o odsetki za trzy ostatnie lata

przed zbyciem rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym,

przyznane koszty postępowania w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części

kapitału oraz inne roszczenia o świadczenia uboczne, w szczególności roszczenie

o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania

zobowiązania oraz o zwrot nakładów na rzecz.

Art. 315. Zastawca niebędący dłużnikiem może niezależnie od zarzutów,

które mu przysługują osobiście przeciwko zastawnikowi, podnosić zarzuty, które

przysługują dłużnikowi, jak również te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu

zastawu.

Art. 316. Zastawnik może dochodzić zaspokojenia z rzeczy obciążonej

zastawem bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające

z przepisów prawa spadkowego.

Art. 317. Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie

narusza uprawnienia zastawnika do uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej.

Przepisu powyższego nie stosuje się do roszczenia o odsetki lub inne świadczenia

uboczne.

2016-11-21

©Telksinoe s. 62/240

Art. 318. Zastawnik, któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej

zachowaniem stosownie do przepisów o przechowaniu za wynagrodzeniem. Po

wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić rzecz zastawcy.

Art. 319. Jeżeli rzecz obciążona zastawem przynosi pożytki, zastawnik

powinien, w braku odmiennej umowy, pobierać je i zaliczać na poczet

wierzytelności i związanych z nią roszczeń. Po wygaśnięciu zastawu obowiązany

jest złożyć zastawcy rachunek.

Art. 320. Jeżeli zastawnik poczynił nakłady na rzecz, do których nie był

obowiązany, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez

zlecenia.

Art. 321. § 1. Jeżeli rzecz obciążona zastawem zostaje narażona na utratę lub

uszkodzenie, zastawca może żądać bądź złożenia rzeczy do depozytu sądowego,

bądź zwrotu rzeczy za jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia

wierzytelności, bądź sprzedaży rzeczy.

§ 2. W razie sprzedaży rzeczy zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która

powinna być złożona do depozytu sądowego.

Art. 322. § 1. Roszczenie zastawcy przeciwko zastawnikowi o naprawienie

szkody z powodu pogorszenia rzeczy, jak również roszczenie zastawnika

przeciwko zastawcy o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku

od dnia zwrotu rzeczy.

§ 2. (uchylony)

Art. 323. § 1. Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem pociąga

za sobą przeniesienie zastawu. W razie przeniesienia wierzytelności z wyłączeniem

zastawu zastaw wygasa.

§ 2. Zastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza.

Art. 324. Nabywca wierzytelności zabezpieczonej zastawem może żądać od

zbywcy wydania rzeczy obciążonej, jeżeli zastawca wyrazi na to zgodę. W braku

takiej zgody nabywca może żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego.

Art. 325. § 1. Jeżeli zastawnik zwróci rzecz zastawcy, zastaw wygasa bez

względu na zastrzeżenia przeciwne.

2016-11-21

©Telksinoe s. 63/240

§ 2. Zastaw nie wygasa pomimo nabycia rzeczy obciążonej przez zastawnika

na własność, jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest obciążona prawem

osoby trzeciej lub na jej rzecz zajęta.

Art. 326. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do zastawu,

który powstaje z mocy ustawy.

Rozdział II

Zastaw na prawach

Art. 327. Przedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne.

Art. 328. Do zastawu na prawach stosuje się odpowiednio przepisy

o zastawie na rzeczach ruchomych z zachowaniem przepisów rozdziału

niniejszego.

Art. 329. § 1. Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio

przepisy o przeniesieniu tego prawa. Jednakże umowa o ustanowienie zastawu

powinna być zawarta na piśmie z datą pewną, chociażby umowa o przeniesienie

prawa nie wymagała takiej formy.

§ 2. Jeżeli ustanowienie zastawu na wierzytelności nie następuje przez

wydanie dokumentu ani przez indos, do ustanowienia zastawu potrzebne jest

pisemne zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę.

Art. 330. Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić

wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania prawa obciążonego zastawem.

Art. 331. § 1. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od

wypowiedzenia przez wierzyciela, zastawca może dokonać wypowiedzenia bez

zgody zastawnika. Jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest już

wymagalna, zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do wysokości

wierzytelności zabezpieczonej.

§ 2. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zastawem zależy od

wypowiedzenia przez dłużnika, wypowiedzenie powinno nastąpić także względem

zastawnika.

Art. 332. W razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności

przechodzi na przedmiot świadczenia.

2016-11-21

©Telksinoe s. 64/240

Art. 333. Do odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności

i zastawnik łącznie. Każdy z nich może żądać spełnienia świadczenia do rąk ich

obu łącznie albo złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 334. Jeżeli dłużnik wierzytelności obciążonej zastawem spełnia

świadczenie, zanim wierzytelność zabezpieczona stała się wymagalna, zarówno

zastawca, jak i zastawnik mogą żądać złożenia przedmiotu świadczenia do

depozytu sądowego.

Art. 335. Jeżeli wierzytelność pieniężna zastawem zabezpieczona jest już

wymagalna, zastawnik może żądać zamiast zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na

niego wierzytelność obciążoną, jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności

zabezpieczonej zastawem. Zastawnik może dochodzić przypadłej mu z tego tytułu

części wierzytelności z pierwszeństwem przed częścią przysługującą zastawcy.

TYTUŁ IV

Posiadanie

Art. 336. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak

właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak

użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym

łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Art. 337. Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje

drugiemu rzecz w posiadanie zależne.

Art. 338. Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.

Art. 339. Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest

posiadaczem samoistnym.

Art. 340. Domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania

wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania.

Art. 341. Domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym.

Domniemanie to dotyczy również posiadania przez poprzedniego posiadacza.

Art. 342. Nie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz

był w złej wierze.

2016-11-21

©Telksinoe s. 65/240

Art. 343. § 1. Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć

samowolne naruszenie posiadania.

§ 2. Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu

posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni; nie wolno mu jednak

stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, jeżeli

grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej szkody, może natychmiast po

samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować niezbędną samopomoc

w celu przywrócenia stanu poprzedniego.

§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do

dzierżyciela.

Art. 3431. Do ochrony władania lokalem stosuje się odpowiednio przepisy

o ochronie posiadania.

Art. 344. § 1. Przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak

również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje

posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie

naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od

zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu

lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego

stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny

z prawem.

§ 2. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili

naruszenia.

Art. 345. Posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.

Art. 346. Roszczenie o ochronę posiadania nie przysługuje w stosunkach

pomiędzy współposiadaczami tej samej rzeczy, jeżeli nie da się ustalić zakresu

współposiadania.

Art. 347. § 1. Posiadaczowi nieruchomości przysługuje roszczenie

o wstrzymanie budowy, jeżeli budowa mogłaby naruszyć jego posiadanie albo

grozić wyrządzeniem mu szkody.

§ 2. Roszczenie może być dochodzone przed rozpoczęciem budowy; wygasa

ono, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.

2016-11-21

©Telksinoe s. 66/240

Art. 348. Przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie

dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie

środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem

samej rzeczy.

Art. 349. Przeniesienie posiadania samoistnego może nastąpić także w ten

sposób, że dotychczasowy posiadacz samoistny zachowa rzecz w swoim władaniu

jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego,

który strony jednocześnie ustalą.

Art. 350. Jeżeli rzecz znajduje się w posiadaniu zależnym albo w dzierżeniu

osoby trzeciej, przeniesienie posiadania samoistnego następuje przez umowę

między stronami i przez zawiadomienie posiadacza zależnego albo dzierżyciela.

Art. 351. Przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza zależnego albo

na dzierżyciela następuje na mocy samej umowy między stronami.

Art. 352. § 1. Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie

odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności.

§ 2. Do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu

rzeczy.

KSIĘGA TRZECIA

ZOBOWIĄZANIA

TYTUŁ I

Przepisy ogólne

Art. 353. § 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od

dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.

§ 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

Art. 3531. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według

swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze)

stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Art. 354. § 1. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego

treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz

2016-11-21

©Telksinoe s. 67/240

zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone

zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

§ 2. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania

wierzyciel.

Art. 355. § 1. Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej

w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność).

§ 2. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego

działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru

tej działalności.

Art. 356. § 1. Wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko

wtedy, gdy to wynika z treści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości

świadczenia.

§ 2. Jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może

odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy

dłużnika.

Art. 357. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczenia rzeczy

oznaczonych tylko co do gatunku, a jakość rzeczy nie jest oznaczona przez

właściwe przepisy lub przez czynność prawną ani nie wynika z okoliczności,

dłużnik powinien świadczyć rzeczy średniej jakości.

Art. 3571. Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie

świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej

ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd

może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego,

oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec

o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec

o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu

poprzedzającym.

§ 2. (uchylony)

Art. 358. § 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie

obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa,

2016-11-21

©Telksinoe s. 68/240

orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega

spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej.

§ 2. Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego

przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa,

orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej.

§ 3. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może

żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego

ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest

dokonywana.

Art. 3581. § 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania

jest suma pieniężna, spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy

nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego

zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.

§ 3. W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu

zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami

współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia

pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie.

§ 4. Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia

pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli

świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.

§ 5. Przepisy § 2 i 3 nie uchybiają przepisom regulującym wysokość cen

i innych świadczeń pieniężnych.

Art. 359. § 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to

wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego

właściwego organu.

§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się

odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego

Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

§ 21. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie

może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek

ustawowych (odsetki maksymalne).

2016-11-21

©Telksinoe s. 69/240

§ 22. Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza

wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.

§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów

o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego.

W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

§ 3. (uchylony)

§ 4. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek

ustawowych.

Art. 360. W braku odmiennego zastrzeżenia co do terminu płatności odsetek

są one płatne co roku z dołu, a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy

niż rok – jednocześnie z zapłatą tej sumy.

Art. 361. § 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność

tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub

postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany

poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Art. 362. Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia

szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie

do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Art. 363. § 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru

poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę

odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego

było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne

trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia

w pieniądzu.

§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość

odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania,

chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących

w innej chwili.

Art. 364. § 1. Ilekroć ustawa przewiduje obowiązek zabezpieczenia,

zabezpieczenie powinno nastąpić przez złożenie pieniędzy do depozytu sądowego.

2016-11-21

©Telksinoe s. 70/240

§ 2. Jednakże z ważnych powodów zabezpieczenie może nastąpić w inny

sposób.

Art. 365. § 1. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany w ten sposób, że wykonanie

zobowiązania może nastąpić przez spełnienie jednego z kilku świadczeń

(zobowiązanie przemienne), wybór świadczenia należy do dłużnika, chyba że

z czynności prawnej, z ustawy lub z okoliczności wynika, iż uprawnionym do

wyboru jest wierzyciel lub osoba trzecia.

§ 2. Wyboru dokonywa się przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli

uprawnionym do wyboru jest dłużnik, może on dokonać wyboru także przez

spełnienie świadczenia.

§ 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie

dokona, druga strona może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po

bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu uprawnienie do dokonania wyboru

przechodzi na stronę drugą.

Art. 3651. Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po

wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów

umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów

niezwłocznie po wypowiedzeniu.

TYTUŁ II

Wielość dłużników albo wierzycieli

DZIAŁ I

Zobowiązania solidarne

Art. 366. § 1. Kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że

wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników

łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez

któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).

§ 2. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni

pozostają zobowiązani.

Art. 367. § 1. Kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób, że

dłużnik może spełnić całe świadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie

2016-11-21

©Telksinoe s. 71/240

któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność

wierzycieli).

§ 2. Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk

któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. Jednakże w razie wytoczenia

powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do

jego rąk.

Art. 368. Zobowiązanie może być solidarne, chociażby każdy z dłużników

był zobowiązany w sposób odmienny albo chociażby wspólny dłużnik był

zobowiązany w sposób odmienny względem każdego z wierzycieli.

Art. 369. Zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub

z czynności prawnej.

Art. 370. Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego

mienia, są one zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej.

Art. 371. Działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą

szkodzić współdłużnikom.

Art. 372. Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do

jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.

Art. 373. Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez

wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem

współdłużników.

Art. 374. § 1. Odnowienie dokonane między wierzycielem a jednym

z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, chyba że wierzyciel zastrzegł,

iż zachowuje przeciwko nim swe prawa.

§ 2. Zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych ma

skutek także względem współdłużników.

Art. 375. § 1. Dłużnik solidarny może się bronić zarzutami, które przysługują

mu osobiście względem wierzyciela, jak również tymi, które ze względu na sposób

powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom.

§ 2. Wyrok zapadły na korzyść jednego z dłużników solidarnych zwalnia

współdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne.

2016-11-21

©Telksinoe s. 72/240

Art. 376. § 1. Jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść

istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy

i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego

stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać

zwrotu w częściach równych.

§ 2. Część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między

współdłużników.

Art. 377. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu

przedawnienia względem jednego z wierzycieli solidarnych ma skutek także

względem współwierzycieli.

Art. 378. Jeżeli jeden z wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść

istniejącego między współwierzycielami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy

i w jakich częściach jest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeżeli

z treści tego stosunku nie wynika nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie,

jest odpowiedzialny w częściach równych.

DZIAŁ II

Zobowiązania podzielne i niepodzielne

Art. 379. § 1. Jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a świadczenie

jest podzielne, zarówno dług, jak i wierzytelność dzielą się na tyle niezależnych od

siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli

z okoliczności nie wynika nic innego.

§ 2. Świadczenie jest podzielne, jeżeli może być spełnione częściowo bez

istotnej zmiany przedmiotu lub wartości.

Art. 380. § 1. Dłużnicy zobowiązani do świadczenia niepodzielnego są

odpowiedzialni za spełnienie świadczenia jak dłużnicy solidarni.

§ 2. W braku odmiennej umowy dłużnicy zobowiązani do świadczenia

podzielnego są odpowiedzialni za jego spełnienie solidarnie, jeżeli wzajemne

świadczenie wierzyciela jest niepodzielne.

§ 3. Dłużnik, który spełnił świadczenie niepodzielne, może żądać od

pozostałych dłużników zwrotu wartości świadczenia według tych samych zasad co

dłużnik solidarny.

2016-11-21

©Telksinoe s. 73/240

Art. 381. § 1. Jeżeli jest kilku wierzycieli uprawnionych do świadczenia

niepodzielnego, każdy z nich może żądać spełnienia całego świadczenia.

§ 2. Jednakże w razie sprzeciwu chociażby jednego z wierzycieli, dłużnik

obowiązany jest świadczyć wszystkim wierzycielom łącznie albo złożyć przedmiot

świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 382. § 1. Zwolnienie dłużnika z długu przez jednego z wierzycieli

uprawnionych do świadczenia niepodzielnego nie ma skutku względem

pozostałych wierzycieli.

§ 2. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu

przedawnienia względem jednego z wierzycieli uprawnionych do świadczenia

niepodzielnego ma skutek względem pozostałych wierzycieli.

Art. 383. Jeżeli jeden z wierzycieli uprawnionych do świadczenia

niepodzielnego przyjął świadczenie, jest on odpowiedzialny względem pozostałych

wierzycieli według tych samych zasad co wierzyciel solidarny.

TYTUŁ III

Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych

Art. 3831. Przedsiębiorca nie może żądać od konsumenta opłaty za

skorzystanie z określonego sposobu zapłaty przewyższającej poniesione przez

przedsiębiorcę koszty w związku z tym sposobem zapłaty.

Art. 384. § 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności

ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został

jej doręczony przed zawarciem umowy.

§ 2. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju

zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością

dowiedzieć o jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem

konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych,

bieżących sprawach życia codziennego.

§ 3. (uchylony)

§ 4. Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci

elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy

2016-11-21

©Telksinoe s. 74/240

w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym

toku czynności.

§ 5. (uchylony)

Art. 3841. Wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego

o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania

określone w art. 384, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie

wypowiedzenia.

Art. 385. § 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony

są związane umową.

§ 2. Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób

zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta.

Zasady wyrażonej w zdaniu poprzedzającym nie stosuje się w postępowaniu

w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.

Art. 3851. § 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem

nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki

w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy

(niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających

główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały

sformułowane w sposób jednoznaczny.

§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony

są związane umową w pozostałym zakresie.

§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których

treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do

postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego

konsumentowi przez kontrahenta.

§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie,

spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Art. 3852. Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami

dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść,

okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową

obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

2016-11-21

©Telksinoe s. 75/240

Art. 3853. W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi

postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:

1) wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za

szkody na osobie;

2) wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta

za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania;

3) wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta

z wierzytelnością drugiej strony;

4) przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości

zapoznać się przed zawarciem umowy;

5) zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie

obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta;

6) uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania

w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju;

7) uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy,

niemającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane

postanowienie;

8) uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli

kontrahenta konsumenta;

9) przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej

interpretacji umowy;

10) uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez

ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie;

11) przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania

zgodności świadczenia z umową;

12) wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za

świadczenie niespełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje

z zawarcia umowy lub jej wykonania;

13) przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego

wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują

lub odstępują od umowy;

14) pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy,

odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia;

2016-11-21

©Telksinoe s. 76/240

15) zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy

zawartej na czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn

i stosownego terminu wypowiedzenia;

16) nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na

wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy;

17) nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od

umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub

odstępnego;

18) stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile

konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży

przeciwnego oświadczenia;

19) przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie

do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia;

20) przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub

podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania

konsumentowi prawa odstąpienia od umowy;

21) uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania

zobowiązań przez osoby, za pośrednictwem których kontrahent konsumenta

zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo

uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie

uciążliwych formalności;

22) przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo

niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego

kontrahenta;

23) wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod

rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego

organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy

nie jest miejscowo właściwy.

Art. 3854. § 1. Umowa między przedsiębiorcami stosującymi różne wzorce

umów nie obejmuje tych postanowień wzorców, które są ze sobą sprzeczne.

§ 2. Umowa nie jest zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie

zawiadomi, że nie zamierza zawierać umowy na warunkach przewidzianych w § 1.

2016-11-21

©Telksinoe s. 77/240

Art. 386. (uchylony)

Art. 387. § 1. Umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna.

§ 2. Strona, która w chwili zawarcia umowy wiedziała o niemożliwości

świadczenia, a drugiej strony z błędu nie wyprowadziła, obowiązana jest do

naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie

wiedząc o niemożliwości świadczenia.

Art. 388. § 1. Jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie,

niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie

przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego

wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej

własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia swego świadczenia

lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy jedno i drugie byłoby

nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy.

§ 2. Uprawnienia powyższe wygasają z upływem lat dwóch od dnia zawarcia

umowy.

Art. 389. § 1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do

zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne

postanowienia umowy przyrzeczonej.

§ 2. Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie

został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie

wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy

przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy

przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin

wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli

w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin

do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.

Art. 390. § 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej

uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą

poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą

w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.

2016-11-21

©Telksinoe s. 78/240

§ 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od

których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co

do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.

§ 3. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od

dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie

zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają

się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.

Art. 391. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie określone

zobowiązanie albo spełni określone świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie

uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba

trzecia odmawia zaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może

jednak zwolnić się od obowiązku naprawienia szkody spełniając przyrzeczone

świadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia.

Art. 392. Jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z dłużnikiem

zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest ona odpowiedzialna względem

dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.

Art. 393. § 1. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na

rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może

żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia.

§ 2. Zastrzeżenie co do obowiązku świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie

może być odwołane ani zmienione, jeżeli osoba trzecia oświadczyła którejkolwiek

ze stron, że chce z zastrzeżenia skorzystać.

§ 3. Dłużnik może podnieść zarzuty z umowy także przeciwko osobie trzeciej.

Art. 394. § 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju

zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania

umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu

dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go

dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet

świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega

zwrotowi.

2016-11-21

©Telksinoe s. 79/240

§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony,

a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku,

gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron

nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.

Art. 395. § 1. Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie

w ciągu oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonywa

się przez oświadczenie złożone drugiej stronie.

§ 2. W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za

niezawartą. To, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym,

chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone

usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie

wynagrodzenie.

Art. 396. Jeżeli zostało zastrzeżone, że jednej lub obu stronom wolno od

umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy (odstępne), oświadczenie

o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało złożone jednocześnie

z zapłatą odstępnego.

TYTUŁ IV

(zawierający art. 397–404 – uchylony)

TYTUŁ V

Bezpodstawne wzbogacenie

Art. 405. Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem

innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było

możliwe, do zwrotu jej wartości.

Art. 406. Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść

bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub

uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.

Art. 407. Jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową

kosztem innej osoby, rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie,

obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią.

2016-11-21

©Telksinoe s. 80/240

Art. 408. § 1. Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu

nakładów koniecznych o tyle, o ile nie znalazły pokrycia w użytku, który z nich

osiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość

korzyści w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady, przywracając stan

poprzedni.

§ 2. Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może

żądać zwrotu nakładów tylko o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej

wydania.

§ 3. Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów,

sąd może zamiast wydania korzyści w naturze nakazać zwrot jej wartości

w pieniądzu z odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany

zwrócić.

Art. 409. Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli

ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już

wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był

liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Art. 410. § 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się

w szczególności do świadczenia nienależnego.

§ 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle

zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo

jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został

osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była

nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Art. 411. Nie można żądać zwrotu świadczenia:

1) jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia

zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem

zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej

czynności prawnej;

2) jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego;

3) jeżeli świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia

przedawnionemu roszczeniu;

2016-11-21

©Telksinoe s. 81/240

4) jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się

wymagalna.

Art. 412. Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa,

jeżeli świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu

zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia

został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.

Art. 413. § 1. Kto spełnia świadczenie z gry lub zakładu, nie może żądać

zwrotu, chyba że gra lub zakład były zakazane albo nierzetelne.

§ 2. Roszczeń z gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub

zakład były prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu

państwowego.

Art. 414. Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o obowiązku

naprawienia szkody.

TYTUŁ VI

Czyny niedozwolone

Art. 415. Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej

naprawienia.

Art. 416. Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej

z winy jej organu.

Art. 417. § 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie

lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność

Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna

wykonująca tę władzę z mocy prawa.

§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono,

na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie

prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca

oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Art. 4171. § 1. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu

normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym

2016-11-21

©Telksinoe s. 82/240

postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową

międzynarodową lub ustawą.

§ 2. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego

orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu

we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy

odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne

orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu

normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową

lub ustawą.

§ 3. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub

decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia

można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności

z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią

inaczej.

§ 4. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego,

którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem

niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.

Art. 4172. Jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej

została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub

częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną

krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub

jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności.

Art. 418. (utracił moc)4)

Art. 419. (uchylony)

Art. 420. (uchylony)

Art. 4201. (uchylony)

Art. 4202. (uchylony)

Z dniem 18 grudnia 2001 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia

2001 r., sygn. akt SK. 18/2000 (Dz. U. poz. 1638).

2016-11-21

©Telksinoe s. 83/240

Art. 421. Przepisów art. 417, art. 4171 i art. 4172 nie stosuje się, jeżeli

odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej

jest uregulowana w przepisach szczególnych.

Art. 422. Za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio

wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był

jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu

szkody.

Art. 423. Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni

i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest

odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.

Art. 424. Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze

zwierzę w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego

bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą

stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie

można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze

aniżeli dobro naruszone.

Art. 425. § 1. Osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie

wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie

jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną.

§ 2. Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia

napojów odurzających albo innych podobnych środków, ten obowiązany jest do

naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.

Art. 426. Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi

odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

Art. 427. Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad

osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy

poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez

tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby

powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się

również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego

2016-11-21

©Telksinoe s. 84/240

stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub

cielesnego winy poczytać nie można.

Art. 428. Gdy sprawca z powodu wieku albo stanu psychicznego lub

cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, a brak jest osób zobowiązanych do

nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany

może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy,

jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego

poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia

społecznego.

Art. 429. Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest

odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu

powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że

wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które

w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich

czynności.

Art. 430. Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie,

która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek

stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną

z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.

Art. 431. § 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do

naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego

nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą

ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.

§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była

odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany

może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli

z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego

i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Art. 432. § 1. Posiadacz gruntu może zająć cudze zwierzę, które wyrządza

szkodę na gruncie, jeżeli zajęcie jest potrzebne do zabezpieczenia roszczenia

o naprawienie szkody.

2016-11-21

©Telksinoe s. 85/240

§ 2. Na zajętym zwierzęciu posiadacz gruntu uzyskuje ustawowe prawo

zastawu dla zabezpieczenia należnego mu naprawienia szkody oraz kosztów

żywienia i utrzymania zwierzęcia.

§ 3. (uchylony)

Art. 433. Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięciem

jakiegokolwiek przedmiotu z pomieszczenia jest odpowiedzialny ten, kto

pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo

wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący

pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie mógł zapobiec.

Art. 434. Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie

się jej części odpowiedzialny jest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie

się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z braku utrzymania

budowli w należytym stanie, ani z wady w budowie.

Art. 435. § 1. Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład

wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw

płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu,

wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że

szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub

osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw lub

zakładów wytwarzających środki wybuchowe albo posługujących się takimi

środkami.

Art. 436. § 1. Odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym

ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji

poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał

środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz

zależny.

§ 2. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych

za pomocą sił przyrody wymienione osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia

poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach

ogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których

przewożą z grzeczności.

2016-11-21

©Telksinoe s. 86/240

Art. 437. Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności

określonej w dwóch artykułach poprzedzających.

Art. 438. Kto w celu odwrócenia grożącej drugiemu szkody albo w celu

odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa przymusowo lub nawet dobrowolnie

poniósł szkodę majątkową, może żądać naprawienia poniesionych strat

w odpowiednim stosunku od osób, które z tego odniosły korzyść.

Art. 439. Ten, komu wskutek zachowania się innej osoby, w szczególności

wskutek braku należytego nadzoru nad ruchem kierowanego przez nią

przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem posiadanego przez nią budynku lub

innego urządzenia, zagraża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta

przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa,

a w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.

Art. 440. W stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku

naprawienia szkody może być stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze

względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę

wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego.

Art. 441. § 1. Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę

wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna.

§ 2. Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten,

kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części

zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim

przyczyniła się do powstania szkody.

§ 3. Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy,

ma zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy.

Art. 442. (uchylony)

Art. 4421. § 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem

niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym

poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej

naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia,

w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

2016-11-21

©Telksinoe s. 87/240

§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie

szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia

przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie

i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

§ 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może

skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany

dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

§ 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na

osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania

przez nią pełnoletności.

Art. 443. Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z którego szkoda

wynikła, stanowiło niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego

uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o naprawienie szkody z tytułu

czynu niedozwolonego, chyba że z treści istniejącego uprzednio zobowiązania

wynika co innego.

Art. 444. § 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia

naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie

poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry

sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także

sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy

zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki

powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia

szkody odpowiedniej renty.

§ 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić,

poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.

Art. 445. § 1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd

może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia

pieniężnego za doznaną krzywdę.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności

oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku

zależności do poddania się czynowi nierządnemu.

2016-11-21

©Telksinoe s. 88/240

§ 3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko

wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za

życia poszkodowanego.

Art. 446. § 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju

zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody

powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek

alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty

obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości

zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania

obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie,

którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli

z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego

stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne

pogorszenie ich sytuacji życiowej.

§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego

odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Art. 4461. Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód

doznanych przed urodzeniem.5)

Art. 447. Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego

przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to

w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie

jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.

Art. 448. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje

dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia

pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę

Zdanie drugie utraciło moc z dniem 23 grudnia 1997 r. na podstawie obwieszczenia Prezesa

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 1997 r. o utracie mocy obowiązującej art. 1 pkt 2,

art. 1 pkt 5, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 1 i art. 3 pkt 4 ustawy o zmianie ustawy o planowaniu

rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz

o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1040).

2016-11-21

©Telksinoe s. 89/240

pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków

potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się.

Art. 449. Roszczenia przewidziane w art. 444–448 nie mogą być zbyte, chyba

że są już wymagalne i że zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym

orzeczeniem.

TYTUŁ VI1

Odpowiedzialność za szkodę

wyrządzoną przez produkt niebezpieczny

Art. 4491. § 1. Kto wytwarza w zakresie swojej działalności gospodarczej

(producent) produkt niebezpieczny, odpowiada za szkodę wyrządzoną

komukolwiek przez ten produkt.

§ 2. Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona

z inną rzeczą. Za produkt uważa się także zwierzęta i energię elektryczną.

§ 3. Niebezpieczny jest produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego

można oczekiwać, uwzględniając normalne użycie produktu. O tym, czy produkt

jest bezpieczny, decydują okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu,

a zwłaszcza sposób zaprezentowania go na rynku oraz podane konsumentowi

informacje o właściwościach produktu. Produkt nie może być uznany za

niezapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu

podobny produkt ulepszony.

Art. 4492. Producent odpowiada za szkodę na mieniu tylko wówczas, gdy

rzecz zniszczona lub uszkodzona należy do rzeczy zwykle przeznaczanych do

osobistego użytku i w taki przede wszystkim sposób korzystał z niej

poszkodowany.

Art. 4493. § 1. Producent nie odpowiada za szkodę wyrządzoną przez produkt

niebezpieczny, jeżeli produktu nie wprowadził do obrotu albo gdy wprowadzenie

produktu do obrotu nastąpiło poza zakresem jego działalności gospodarczej.

§ 2. Producent nie odpowiada również wtedy, gdy właściwości niebezpieczne

produktu ujawniły się po wprowadzeniu go do obrotu, chyba że wynikały one

z przyczyny tkwiącej poprzednio w produkcie. Nie odpowiada on także wtedy, gdy

nie można było przewidzieć niebezpiecznych właściwości produktu, uwzględniając

2016-11-21

©Telksinoe s. 90/240

stan nauki i techniki w chwili wprowadzenia produktu do obrotu, albo gdy

właściwości te wynikały z zastosowania przepisów prawa.

Art. 4494. Domniemywa się, że produkt niebezpieczny, który spowodował

szkodę, został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności

gospodarczej producenta.

Art. 4495. § 1. Wytwórca materiału, surowca albo części składowej produktu

odpowiada tak jak producent, chyba że wyłączną przyczyną szkody była wadliwa

konstrukcja produktu lub wskazówki producenta.

§ 2. Kto przez umieszczenie na produkcie swojej nazwy, znaku towarowego

lub innego oznaczenia odróżniającego podaje się za producenta, odpowiada jak

producent. Tak samo odpowiada ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego

wprowadza do obrotu krajowego w zakresie swojej działalności gospodarczej

(importer).

§ 3. Producent oraz osoby wymienione w paragrafach poprzedzających

odpowiadają solidarnie.

§ 4. Jeżeli nie wiadomo, kto jest producentem lub osobą określoną w § 2,

odpowiada ten, kto w zakresie swojej działalności gospodarczej zbył produkt

niebezpieczny, chyba że w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodzie

wskaże poszkodowanemu osobę i adres producenta lub osoby określonej w § 2

zdanie pierwsze, a w wypadku towaru importowanego – osobę i adres importera.

§ 5. Jeżeli zbywca produktu nie może wskazać producenta ani osób

określonych w § 4, zwalnia go od odpowiedzialności wskazanie osoby, od której

sam nabył produkt.

Art. 4496. Jeżeli za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny

odpowiada także osoba trzecia, odpowiedzialność tej osoby i osób wymienionych

w artykułach poprzedzających jest solidarna. Przepisy art. 441 § 2 i 3 stosuje się

odpowiednio.

Art. 4497. § 1. Odszkodowanie za szkodę na mieniu nie obejmuje

uszkodzenia samego produktu ani korzyści, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć

w związku z jego używaniem.

§ 2. Odszkodowanie na podstawie art. 4491 nie przysługuje, gdy szkoda na

mieniu nie przekracza kwoty będącej równowartością 500 euro.

2016-11-21

©Telksinoe s. 91/240

Art. 4498. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt

niebezpieczny ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym

poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się

dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednak w każdym

wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od wprowadzenia

produktu do obrotu.

Art. 4499. Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt

niebezpieczny nie można wyłączyć ani ograniczyć.

Art. 44910. Przepisy o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez

produkt niebezpieczny nie wyłączają odpowiedzialności za szkody na zasadach

ogólnych, za szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania

zobowiązania oraz odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady i gwarancji jakości.

Art. 44911. (uchylony)

TYTUŁ VII

Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania

DZIAŁ I

Wykonanie zobowiązań

Art. 450. Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego,

chociażby cała wierzytelność była już wymagalna, chyba że przyjęcie takiego

świadczenia narusza jego uzasadniony interes.

Art. 451. § 1. Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka

długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który

dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel

może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności

uboczne oraz na zalegające świadczenia główne.

§ 2. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął

pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet

jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego

długu.

2016-11-21

©Telksinoe s. 92/240

§ 3. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie

zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka

długów wymagalnych – na poczet najdawniej wymagalnego.

Art. 452. Jeżeli świadczenie zostało spełnione do rąk osoby nieuprawnionej

do jego przyjęcia, a przyjęcie świadczenia nie zostało potwierdzone przez

wierzyciela, dłużnik jest zwolniony w takim zakresie, w jakim wierzyciel ze

świadczenia skorzystał. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy

świadczenie zostało spełnione do rąk wierzyciela, który był niezdolny do jego

przyjęcia.

Art. 453. Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za

zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jednakże gdy

przedmiot świadczenia ma wady, dłużnik obowiązany jest do rękojmi według

przepisów o rękojmi przy sprzedaży.

Art. 454. § 1. Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie

wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione

w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub

siedzibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu

zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia; jeżeli

wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę po powstaniu zobowiązania,

ponosi spowodowaną przez tę zmianę nadwyżkę kosztów przesłania.

§ 2. Jeżeli zobowiązanie ma związek z przedsiębiorstwem dłużnika lub

wierzyciela, o miejscu spełnienia świadczenia rozstrzyga siedziba

przedsiębiorstwa.

Art. 4541. Jeżeli przedsiębiorca jest obowiązany przesłać rzecz

konsumentowi do oznaczonego miejsca, miejsce to uważa się za miejsce spełnienia

świadczenia. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.

Art. 455. Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie

wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione

niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Art. 456. Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że spełnienie świadczenia

następować będzie częściami w ciągu określonego czasu, ale nie ustaliły wielkości

2016-11-21

©Telksinoe s. 93/240

poszczególnych świadczeń częściowych albo terminów, w których ma nastąpić

spełnienie każdego z tych świadczeń, wierzyciel może przez oświadczenie, złożone

dłużnikowi w czasie właściwym, ustalić zarówno wielkość poszczególnych

świadczeń częściowych, jak i termin spełnienia każdego z nich, jednakże powinien

uwzględnić możliwości dłużnika oraz sposób spełnienia świadczenia.

Art. 457. Termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną

poczytuje się w razie wątpliwości za zastrzeżony na korzyść dłużnika.

Art. 458. Jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny albo jeżeli wskutek

okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, zabezpieczenie wierzytelności

uległo znacznemu zmniejszeniu, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia bez

względu na zastrzeżony termin.

Art. 459. § 1. Zobowiązany do wydania zbioru rzeczy lub masy majątkowej

albo do udzielenia wiadomości o zbiorze rzeczy lub o masie majątkowej powinien

przedstawić wierzycielowi spis rzeczy należących do zbioru lub spis przedmiotów

wchodzących w skład masy majątkowej.

§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawiony spis nie jest

rzetelny lub dokładny, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie

przed sądem, iż sporządził spis według swojej najlepszej wiedzy.

Art. 460. § 1. Zobowiązany do złożenia rachunku z zarządu powinien

przedstawić wierzycielowi na piśmie zestawienie wpływów i wydatków wraz

z potrzebnymi dowodami.

§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawione zestawienie

wpływów nie jest rzetelne lub dokładne, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik

złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził zestawienie według swojej

najlepszej wiedzy.

Art. 461. § 1. Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż

do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot

nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej

(prawo zatrzymania).

§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy

wynika z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych,

wydzierżawionych lub użyczonych.

2016-11-21

©Telksinoe s. 94/240

§ 3. (uchylony)

Art. 462. § 1. Dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela

pokwitowania.

§ 2. Dłużnik może żądać pokwitowania w szczególnej formie, jeżeli ma

w tym interes.

§ 3. Koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że umówiono się inaczej.

Art. 463. Jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może

powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia

do depozytu sądowego.

Art. 464. Świadczenie do rąk osoby, która okazuje pokwitowanie wystawione

przez wierzyciela, zwalnia dłużnika, chyba że było zastrzeżone, iż świadczenie ma

nastąpić do rąk własnych wierzyciela, albo chyba że dłużnik działał w złej wierze.

Art. 465. § 1. Jeżeli istnieje dokument stwierdzający zobowiązanie, dłużnik

spełniając świadczenie może żądać zwrotu dokumentu. Jednakże gdy wierzyciel

ma interes w zachowaniu dokumentu, w szczególności gdy świadczenie zostało

spełnione tylko częściowo, dłużnik może żądać uczynienia odpowiedniej wzmianki

na dokumencie.

§ 2. W razie utraty dokumentu dłużnik może, niezależnie od pokwitowania,

żądać od wierzyciela oświadczenia na piśmie, że dokument został utracony.

§ 3. Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu lub uczynienia na nim

odpowiedniej wzmianki albo pisemnego oświadczenia o utracie dokumentu,

dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć jego

przedmiot do depozytu sądowego.

Art. 466. Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty

należności ubocznych. Z pokwitowania świadczenia okresowego wynika

domniemanie, że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne

wcześniej.

Art. 467. Poza wypadkami przewidzianymi w innych przepisach dłużnik

może złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego:

2016-11-21

©Telksinoe s. 95/240

1) jeżeli wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, nie wie,

kto jest wierzycielem, albo nie zna miejsca zamieszkania lub siedziby

wierzyciela;

2) jeżeli wierzyciel nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ani

przedstawiciela uprawnionego do przyjęcia świadczenia;

3) jeżeli powstał spór, kto jest wierzycielem;

4) jeżeli z powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzyciela

świadczenie nie może być spełnione.

Art. 468. § 1. O złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego

dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić wierzyciela, chyba że zawiadomienie

napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Zawiadomienie powinno nastąpić

na piśmie.

§ 2. W razie niewykonania powyższego obowiązku dłużnik jest

odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę.

Art. 469. § 1. Dopóki wierzyciel nie zażądał wydania przedmiotu

świadczenia z depozytu sądowego, dłużnik może przedmiot złożony odebrać.

§ 2. Jeżeli dłużnik odbierze przedmiot świadczenia z depozytu sądowego,

złożenie do depozytu uważa się za niebyłe.

Art. 470. Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak

spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów

złożenia.

DZIAŁ II

Skutki niewykonania zobowiązań

Art. 471. Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej

z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że

niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które

dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Art. 472. Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej

nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej

staranności.

2016-11-21

©Telksinoe s. 96/240

Art. 473. § 1. Dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za

niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych

okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za

szkodę, którą może wyrządzić wierzycielowi umyślnie.

Art. 474. Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub

zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie

wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Przepis

powyższy stosuje się także w wypadku, gdy zobowiązanie wykonywa

przedstawiciel ustawowy dłużnika.

Art. 475. § 1. Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności,

za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zobowiązanie wygasa.

§ 2. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub

uszkodzona, dłużnik obowiązany jest wydać wszystko, co uzyskał w zamian za tę

rzecz albo jako naprawienie szkody.

Art. 476. Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia

w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia

niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy

opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które

dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Art. 477. § 1. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od

wykonania zobowiązania, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

§ 2. Jednakże gdy wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla

wierzyciela całkowicie lub w przeważającym stopniu znaczenie, wierzyciel może

świadczenia nie przyjąć i żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania

zobowiązania.

Art. 478. Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do

tożsamości, dłużnik będący w zwłoce odpowiedzialny jest za utratę lub

uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby

także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w czasie właściwym.

2016-11-21

©Telksinoe s. 97/240

Art. 479. Jeżeli przedmiotem świadczenia jest określona ilość rzeczy

oznaczonych tylko co do gatunku, wierzyciel może w razie zwłoki dłużnika nabyć

na jego koszt taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku albo żądać od dłużnika

zapłaty ich wartości, zachowując w obu wypadkach roszczenie o naprawienie

szkody wynikłej ze zwłoki.

Art. 480. § 1. W razie zwłoki dłużnika w wykonaniu zobowiązania czynienia,

wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać

upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika.

§ 2. Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu, wierzyciel może, zachowując

roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do usunięcia na

koszt dłużnika wszystkiego, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.

§ 3. W wypadkach nagłych wierzyciel może, zachowując roszczenie

o naprawienie szkody, wykonać bez upoważnienia sądu czynność na koszt dłużnika

lub usunąć na jego koszt to, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.

Art. 481. § 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia

pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie

poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za

które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki

ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej

Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy

wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać

odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

§ 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku

rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie

(odsetki maksymalne za opóźnienie).

§ 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek

maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie.

§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów

o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru

prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

2016-11-21

©Telksinoe s. 98/240

§ 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia,

w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość

odsetek ustawowych za opóźnienie.

§ 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia

szkody na zasadach ogólnych.

Art. 482. § 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie

dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości

strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego nie dotyczy pożyczek

długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe.

Art. 483. § 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej

z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi

przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania

przez zapłatę kary umownej.

Art. 484. § 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania

zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten

wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie

odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne,

chyba że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może

żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna

jest rażąco wygórowana.

Art. 485. Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w razie niewykonania lub

nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego dłużnik, nawet bez

umownego zastrzeżenia, obowiązany jest zapłacić wierzycielowi określoną sumę,

stosuje się odpowiednio przepisy o karze umownej.

Art. 486. § 1. W razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia

wynikłej stąd szkody; może również złożyć przedmiot świadczenia do depozytu

sądowego.

§ 2. Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź

uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego świadczenia, bądź odmawia dokonania

2016-11-21

©Telksinoe s. 99/240

czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądź oświadcza

dłużnikowi, że świadczenia nie przyjmie.

DZIAŁ III

Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych

Art. 487. § 1. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów

wzajemnych podlegają przepisom działów poprzedzających niniejszego tytułu,

o ile przepisy działu niniejszego nie stanowią inaczej.

§ 2. Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób,

że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.

Art. 488. § 1. Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów

wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba

że z umowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego

organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia.

§ 2. Jeżeli świadczenia wzajemne powinny być spełnione jednocześnie, każda

ze stron może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia, dopóki druga strona

nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego.

Art. 489. (uchylony)

Art. 490. § 1. Jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie

wzajemne wcześniej, a spełnienie świadczenia przez drugą stronę jest wątpliwe ze

względu na jej stan majątkowy, strona zobowiązana do wcześniejszego

świadczenia może powstrzymać się z jego spełnieniem, dopóki druga strona nie

zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia.

§ 2. Uprawnienia powyższe nie przysługują stronie, która w chwili zawarcia

umowy wiedziała o złym stanie majątkowym drugiej strony.

§ 3. (uchylony)

Art. 491. § 1. Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu

zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni

dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu

wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może

również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego

2016-11-21

©Telksinoe s. 100/240

bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody

wynikłej ze zwłoki.

§ 2. Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się

zwłoki tylko co do części świadczenia, uprawnienie do odstąpienia od umowy

przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części,

albo do całej reszty niespełnionego świadczenia. Strona ta może także odstąpić od

umowy w całości, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze

względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią

cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Art. 492. Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało

zastrzeżone na wypadek niewykonania zobowiązania w terminie ściśle

określonym, strona uprawniona może w razie zwłoki drugiej strony odstąpić od

umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy

wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron po terminie nie miałoby dla drugiej

strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na

zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Art. 4921. Jeżeli strona obowiązana do spełnienia świadczenia oświadczy, że

świadczenia tego nie spełni, druga strona może odstąpić od umowy bez

wyznaczenia terminu dodatkowego, także przed nadejściem oznaczonego terminu

spełnienia świadczenia.

Art. 493. § 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe

wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność strona zobowiązana,

druga strona może, według swego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej

z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić.

§ 2. W razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga

strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej

znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony

przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo

niemożliwe.

Art. 494. § 1. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest

zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga

strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może żądać

2016-11-21

©Telksinoe s. 101/240

nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych

naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

§ 2. Zwrot świadczenia na rzecz konsumenta powinien nastąpić niezwłocznie.

Art. 495. § 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe

wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, strona,

która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego,

a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów

o bezpodstawnym wzbogaceniu.

§ 2. Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo,

strona ta traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego. Jednakże

druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby

dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na

zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało

się częściowo niemożliwe.

Art. 496. Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu

świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki

druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy

roszczenia o zwrot.

Art. 497. Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w razie

rozwiązania lub nieważności umowy wzajemnej.

TYTUŁ VIII

Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu

Art. 498. § 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami

i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności

drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej

samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne

i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do

wysokości wierzytelności niższej.

2016-11-21

©Telksinoe s. 102/240

Art. 499. Potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej

stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się

możliwe.

Art. 500. Jeżeli przedmiotem potrącenia są wierzytelności, których miejsca

spełnienia świadczeń są różne, strona korzystająca z możności potrącenia

obowiązana jest uiścić drugiej stronie sumę potrzebną do pokrycia wynikającego

dla niej uszczerbku.

Art. 501. Odroczenie wykonania zobowiązania udzielone przez sąd albo

bezpłatnie przez wierzyciela nie wyłącza potrącenia.

Art. 502. Wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili,

gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Art. 503. Przepisy o zaliczeniu zapłaty stosuje się odpowiednio do

potrącenia.

Art. 504. Zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej

wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem

swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała

się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność

zajęta.

Art. 505. Nie mogą być umorzone przez potrącenie:

1) wierzytelności nieulegające zajęciu;

2) wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania;

3) wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych;

4) wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy

szczególne.

Art. 506. § 1. Jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się

za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie,

lecz z innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa

(odnowienie).

§ 2. W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego

zobowiązania nie stanowi odnowienia. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy

wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek.

2016-11-21

©Telksinoe s. 103/240

Art. 507. Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub

ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie

lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z chwilą odnowienia, chyba że

poręczyciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.

Art. 508. Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu,

a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

TYTUŁ IX

Zmiana wierzyciela lub dłużnika

DZIAŁ I

Zmiana wierzyciela

Art. 509. § 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność

na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu

umownemu albo właściwości zobowiązania.

§ 2. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią

prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Art. 510. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa

zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę,

chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania

wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia

wierzytelności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego

zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania.

Art. 511. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej

wierzytelności powinien być również pismem stwierdzony.

Art. 512. Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie

świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy,

chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o przelewie. Przepis ten

stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między

dłużnikiem a poprzednim wierzycielem.

2016-11-21

©Telksinoe s. 104/240

Art. 513. § 1. Dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności

wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości

o przelewie.

§ 2. Dłużnik może z przelanej wierzytelności potrącić wierzytelność, która

mu przysługuje względem zbywcy, chociażby stała się wymagalna dopiero po

otrzymaniu przez dłużnika zawiadomienia o przelewie. Nie dotyczy to jednak

wypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się wymagalna

później niż wierzytelność będąca przedmiotem przelewu.

Art. 514. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie

umowne, iż przelew nie może nastąpić bez zgody dłużnika, jest skuteczne

względem nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu,

chyba że nabywca w chwili przelewu o zastrzeżeniu wiedział.

Art. 515. Jeżeli dłużnik, który otrzymał o przelewie pisemne zawiadomienie

pochodzące od zbywcy, spełnił świadczenie do rąk nabywcy wierzytelności,

zbywca może powołać się wobec dłużnika na nieważność przelewu albo na zarzuty

wynikające z jego podstawy prawnej tylko wtedy, gdy w chwili spełnienia

świadczenia były one dłużnikowi wiadome. Przepis ten stosuje się odpowiednio do

innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a nabywcą

wierzytelności.

Art. 516. Zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy

odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje. Za wypłacalność

dłużnika w chwili przelewu ponosi odpowiedzialność tylko o tyle, o ile tę

odpowiedzialność na siebie przyjął.

Art. 517. § 1. Przepisów o przelewie nie stosuje się do wierzytelności

związanych z dokumentem na okaziciela lub z dokumentem zbywalnym przez

indos.

§ 2. Przeniesienie wierzytelności z dokumentu na okaziciela następuje przez

przeniesienie własności dokumentu. Do przeniesienia własności dokumentu

potrzebne jest jego wydanie.

Art. 518. § 1. Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą

wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty:

2016-11-21

©Telksinoe s. 105/240

1) jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi

przedmiotami majątkowymi;

2) jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona wierzytelność ma

pierwszeństwo zaspokojenia;

3) jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa wierzyciela; zgoda

dłużnika powinna być pod nieważnością wyrażona na piśmie;

4) jeżeli to przewidują przepisy szczególne.

§ 2. W wypadkach powyższych wierzyciel nie może odmówić przyjęcia

świadczenia, które jest już wymagalne.

§ 3. Jeżeli wierzyciel został spłacony przez osobę trzecią tylko w części,

przysługuje mu co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed

wierzytelnością, która przeszła na osobę trzecią wskutek zapłaty częściowej.

DZIAŁ II

Zmiana dłużnika

Art. 519. § 1. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje

z długu zwolniony (przejęcie długu).

§ 2. Przejęcie długu może nastąpić:

1) przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika;

oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;

2) przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela;

oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono

bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest

niewypłacalna.

Art. 520. Każda ze stron, które zawarły umowę o przejęcie długu, może

wyznaczyć osobie, której zgoda jest potrzebna do skuteczności przejęcia,

odpowiedni termin do wyrażenia zgody; bezskuteczny upływ wyznaczonego

terminu jest jednoznaczny z odmówieniem zgody.

Art. 521. § 1. Jeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody

dłużnika, a dłużnik zgody odmówił, umowę uważa się za niezawartą.

§ 2. Jeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody wierzyciela,

a wierzyciel zgody odmówił, strona, która według umowy miała przejąć dług, jest

2016-11-21

©Telksinoe s. 106/240

odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał

spełnienia świadczenia.

Art. 522. Umowa o przejęcie długu powinna być pod nieważnością zawarta

na piśmie. To samo dotyczy zgody wierzyciela na przejęcie długu.

Art. 523. Jeżeli w umowie o przeniesienie własności nieruchomości nabywca

zobowiązał się zwolnić zbywcę od związanych z własnością długów, poczytuje się

w razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o przejęcie tych długów przez

nabywcę.

Art. 524. § 1. Przejmującemu dług przysługują przeciwko wierzycielowi

wszelkie zarzuty, które miał dotychczasowy dłużnik, z wyjątkiem zarzutu

potrącenia z wierzytelności dotychczasowego dłużnika.

§ 2. Przejmujący dług nie może powoływać się względem wierzyciela na

zarzuty wynikające z istniejącego między przejmującym dług a dotychczasowym

dłużnikiem stosunku prawnego, będącego podstawą prawną przejęcia długu; nie

dotyczy to jednak zarzutów, o których wierzyciel wiedział.

Art. 525. Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub

ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie

lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z chwilą przejęcia długu, chyba że

poręczyciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.

Art. 526. (uchylony)

TYTUŁ X

Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika

Art. 527. § 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej

z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy

z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do

niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba

trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się

dowiedzieć.

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli,

jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się

niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

2016-11-21

©Telksinoe s. 107/240

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem

wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku,

domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością

pokrzywdzenia wierzycieli.

§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem

wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem

w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome,

iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Art. 528. Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika

z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową

bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby

osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się

dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Art. 529. Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa

się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy

wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.

Art. 530. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio

w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych

wierzycieli. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie,

wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba

trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.

Art. 531. § 1. Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika

dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub

zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść

majątkową.

§ 2. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią,

wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz

rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach

uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli

rozporządzenie było nieodpłatne.

Art. 532. Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została

uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby

2016-11-21

©Telksinoe s. 108/240

trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek

czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie

weszły.

Art. 533. Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek

czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może

zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania

czynności za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu

wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika.

Art. 534. Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem

wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej

czynności.

TYTUŁ XI

Sprzedaż

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 535. Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na

kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz

odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

§ 2. (uchylony)

Art. 5351. (uchylony)

Art. 536. § 1. Cenę można określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia.

§ 2. Jeżeli z okoliczności wynika, że strony miały na względzie cenę przyjętą

w stosunkach danego rodzaju, poczytuje się w razie wątpliwości, że chodziło

o cenę w miejscu i czasie, w którym rzecz ma być kupującemu wydana.

Art. 537. § 1. Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży

obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku

może być zapłacona jedynie cena ściśle określona (cena sztywna), cena ta wiąże

strony bez względu na to, jaką cenę w umowie ustaliły.

§ 2. Sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą od ceny sztywnej, obowiązany

jest zwrócić kupującemu pobraną różnicę.

2016-11-21

©Telksinoe s. 109/240

§ 3. Kupujący, który według umowy miał zapłacić cenę niższą od ceny

sztywnej, a rzecz zużył lub odprzedał po cenie obliczonej na podstawie ceny

umówionej, obowiązany jest zapłacić cenę sztywną tylko wtedy, gdy przed

zużyciem lub odprzedaniem rzeczy znał cenę sztywną lub mógł ją znać przy

zachowaniu należytej staranności. Kupujący, który rzeczy nie zużył ani nie

odprzedał, może od umowy odstąpić.

Art. 538. Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje

zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku nie może być

zapłacona cena wyższa od ceny określonej (cena maksymalna), kupujący nie jest

obowiązany do zapłaty ceny wyższej, a sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą,

obowiązany jest zwrócić kupującemu pobraną różnicę.

Art. 539. Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje

zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku nie może być

zapłacona cena niższa od ceny określonej (cena minimalna), sprzedawcy, który

otrzymał cenę niższą, przysługuje roszczenie o dopłatę różnicy.

Art. 540. § 1. Jeżeli właściwy organ państwowy ustalił, w jaki sposób

sprzedawca ma obliczyć cenę za rzeczy danego rodzaju lub gatunku (cena

wynikowa), stosuje się, zależnie od właściwości takiej ceny, bądź przepisy o cenie

sztywnej, bądź przepisy o cenie maksymalnej.

§ 2. W razie sporu co do prawidłowości obliczenia ceny wynikowej cenę tę

ustali sąd.

Art. 541. Wynikające z przepisów o cenie sztywnej, maksymalnej,

minimalnej lub wynikowej roszczenie sprzedawcy o dopłatę różnicy ceny, jak

również roszczenie kupującego o zwrot tej różnicy przedawnia się z upływem roku

od dnia zapłaty.

Art. 542. (uchylony)

Art. 543. Wystawienie rzeczy w miejscu sprzedaży na widok publiczny

z oznaczeniem ceny uważa się za ofertę sprzedaży.

Art. 5431. § 1. Jeżeli kupującym jest konsument, sprzedawca obowiązany jest

niezwłocznie wydać rzecz kupującemu, nie później niż trzydzieści dni od dnia

zawarcia umowy, chyba że umowa stanowi inaczej.

2016-11-21

©Telksinoe s. 110/240

§ 2. W razie opóźnienia sprzedawcy kupujący może wyznaczyć dodatkowy

termin do wydania rzeczy, a po jego bezskutecznym upływie może od umowy

odstąpić. Przepisy art. 492, art. 4921 i art. 494 stosuje się.

Art. 544. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do

miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, poczytuje się w razie

wątpliwości, że wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia

rzeczy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi

trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.

§ 2. Jednakże kupujący obowiązany jest zapłacić cenę dopiero po nadejściu

rzeczy na miejsce przeznaczenia i po umożliwieniu mu zbadania rzeczy.

Art. 545. § 1. Sposób wydania i odebrania rzeczy sprzedanej powinien

zapewnić jej całość i nienaruszalność; w szczególności sposób opakowania

i przewozu powinien odpowiadać właściwościom rzeczy.

§ 2. W razie przesłania rzeczy sprzedanej na miejsce przeznaczenia za

pośrednictwem przewoźnika, kupujący obowiązany jest zbadać przesyłkę w czasie

i w sposób przyjęty przy przesyłkach tego rodzaju; jeżeli stwierdził, że w czasie

przewozu nastąpił ubytek lub uszkodzenie rzeczy, obowiązany jest dokonać

wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności przewoźnika.

Art. 546. § 1. Sprzedawca obowiązany jest przed zawarciem umowy udzielić

kupującemu potrzebnych wyjaśnień o stosunkach prawnych i faktycznych

dotyczących rzeczy.

§ 2. Sprzedawca obowiązany jest wydać posiadane przez siebie dokumenty,

które dotyczą rzeczy. Jeżeli treść takiego dokumentu dotyczy także innych rzeczy,

sprzedawca obowiązany jest wydać uwierzytelniony wyciąg z dokumentu.

Ponadto, jeżeli jest to potrzebne do należytego korzystania z rzeczy zgodnie z jej

przeznaczeniem, sprzedawca obowiązany jest załączyć instrukcję i udzielić

wyjaśnień dotyczących sposobu korzystania z rzeczy.

Art. 5461. § 1. Jeżeli kupującym jest konsument, sprzedawca jest obowiązany

udzielić mu przed zawarciem umowy jasnych, zrozumiałych i niewprowadzających

w błąd informacji w języku polskim, wystarczających do prawidłowego i pełnego

korzystania z rzeczy sprzedanej. W szczególności należy podać: rodzaj rzeczy,

określenie jej producenta lub importera, znak bezpieczeństwa i znak zgodności

2016-11-21

©Telksinoe s. 111/240

wymagane przez odrębne przepisy, informacje o dopuszczeniu do obrotu w

Rzeczypospolitej Polskiej oraz, stosownie do rodzaju rzeczy, określenie jego

energochłonności, a także inne dane wskazane w odrębnych przepisach.

§ 2. Jeżeli rzecz jest sprzedawana w opakowaniu jednostkowym lub w

zestawie, informacje, o których mowa w § 1, powinny znajdować się na rzeczy

sprzedanej lub być z nią trwale połączone. W pozostałych przypadkach sprzedawca

jest obowiązany umieścić w miejscu sprzedaży informację, która może być

ograniczona do rodzaju rzeczy, jej głównej cechy użytkowej oraz wskazania

producenta lub importera rzeczy.

§ 3. Sprzedawca jest obowiązany zapewnić w miejscu sprzedaży odpowiednie

warunki techniczno-organizacyjne umożliwiające dokonanie wyboru rzeczy

sprzedanej i sprawdzenie jej jakości, kompletności oraz funkcjonowania głównych

mechanizmów i podstawowych podzespołów.

§ 4. Na żądanie kupującego sprzedawca jest obowiązany wyjaśnić znaczenie

poszczególnych postanowień umowy.

§ 5. Sprzedawca jest obowiązany wydać kupującemu wraz z rzeczą sprzedaną

wszystkie elementy jej wyposażenia oraz sporządzone w języku polskim instrukcje

obsługi, konserwacji i inne dokumenty wymagane przez odrębne przepisy.

Art. 547. § 1. Jeżeli ani z umowy, ani z zarządzeń określających cenę nie

wynika, kogo obciążają koszty wydania i odebrania rzeczy, sprzedawca ponosi

koszty wydania, w szczególności koszty zmierzenia lub zważenia, opakowania,

ubezpieczenia za czas przewozu i koszty przesłania rzeczy, a koszty odebrania

ponosi kupujący.

§ 2. Jeżeli rzecz ma być przesłana do miejsca, które nie jest miejscem

spełnienia świadczenia, koszty ubezpieczenia i przesłania ponosi kupujący.

§ 3. Koszty niewymienione w paragrafach poprzedzających ponoszą obie

strony po połowie.

Art. 548. § 1. Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego

korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty

lub uszkodzenia rzeczy.

2016-11-21

©Telksinoe s. 112/240

§ 2. Jeżeli strony zastrzegły inną chwilę przejścia korzyści i ciężarów,

poczytuje się w razie wątpliwości, że niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub

uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z tą samą chwilą.

§ 3. Jeżeli rzecz sprzedana ma zostać przesłana przez sprzedawcę kupującemu

będącemu konsumentem, niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia

rzeczy przechodzi na kupującego z chwilą jej wydania kupującemu. Za wydanie

rzeczy uważa się jej powierzenie przez sprzedawcę przewoźnikowi, jeżeli

sprzedawca nie miał wpływu na wybór przewoźnika przez kupującego.

Postanowienia mniej korzystne dla kupującego są nieważne.

Art. 549. Jeżeli kupujący zastrzegł sobie oznaczenie kształtu, wymiaru lub

innych właściwości rzeczy albo terminu i miejsca wydania, a dopuszcza się zwłoki

z dokonaniem oznaczenia, sprzedawca może:

1) wykonać uprawnienia, które przysługują wierzycielowi w razie zwłoki

dłużnika ze spełnieniem świadczenia wzajemnego, albo

2) dokonać sam oznaczenia i podać je do wiadomości kupującego wyznaczając

mu odpowiedni termin do odmiennego oznaczenia; po bezskutecznym

upływie wyznaczonego terminu oznaczenie dokonane przez sprzedawcę staje

się dla kupującego wiążące.

Art. 550. Jeżeli w umowie sprzedaży zastrzeżona została na rzecz kupującego

wyłączność bądź w ten sposób, że sprzedawca nie będzie dostarczał rzeczy

określonego rodzaju innym osobom, bądź też w ten sposób, że kupujący będzie

jedynym odprzedawcą zakupionych rzeczy na oznaczonym obszarze, sprzedawca

nie może w zakresie, w którym wyłączność została zastrzeżona, ani bezpośrednio,

ani pośrednio zawierać umów sprzedaży, które mogłyby naruszyć wyłączność

przysługującą kupującemu.

Art. 551. § 1. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z odebraniem rzeczy

sprzedanej, sprzedawca może oddać rzecz na przechowanie na koszt

i niebezpieczeństwo kupującego.

§ 2. Sprzedawca może również sprzedać rzecz na rachunek kupującego,

powinien jednak uprzednio wyznaczyć kupującemu dodatkowy termin do

odebrania, chyba że wyznaczenie terminu nie jest możliwe albo że rzecz jest

2016-11-21

©Telksinoe s. 113/240

narażona na zepsucie, albo że z innych względów groziłaby szkoda. O dokonaniu

sprzedaży sprzedawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić kupującego.

Art. 552. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z zapłatą ceny za dostarczoną

część rzeczy sprzedanych albo jeżeli ze względu na jego stan majątkowy jest

wątpliwe, czy zapłata ceny za część rzeczy, które mają być dostarczone później,

nastąpi w terminie, sprzedawca może powstrzymać się z dostarczeniem dalszych

części rzeczy sprzedanych wyznaczając kupującemu odpowiedni termin do

zabezpieczenia zapłaty, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu może

od umowy odstąpić.

Art. 553. (uchylony)

Art. 554. Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności

przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz

roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych

i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch.

Art. 555. Przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży

energii, praw oraz wody.

Art. 5551. (uchylony)

DZIAŁ II

Rękojmia za wady

Art. 556. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz

sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia).

Art. 5561. § 1. Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z

umową. W szczególności rzecz sprzedana jest niezgodna z umową, jeżeli:

1) nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel

w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;

2) nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w

tym przedstawiając próbkę lub wzór;

3) nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy

zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej

przeznaczenia;

2016-11-21

©Telksinoe s. 114/240

4) została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

§ 2. Jeżeli kupującym jest konsument, na równi z zapewnieniem sprzedawcy

traktuje się publiczne zapewnienia producenta lub jego przedstawiciela, osoby,

która wprowadza rzecz do obrotu w zakresie swojej działalności gospodarczej, oraz

osoby, która przez umieszczenie na rzeczy sprzedanej swojej nazwy, znaku

towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego przedstawia się jako producent.

§ 3. Rzecz sprzedana ma wadę fizyczną także w razie nieprawidłowego jej

zamontowania i uruchomienia, jeżeli czynności te zostały wykonane przez

sprzedawcę lub osobę trzecią, za którą sprzedawca ponosi odpowiedzialność, albo

przez kupującego, który postąpił według instrukcji otrzymanej od sprzedawcy.

Art. 5562. Jeżeli kupującym jest konsument, a wada fizyczna została

stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy sprzedanej, domniemywa

się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na

kupującego.

Art. 5563. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli

rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem

osoby trzeciej, a także jeżeli ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą

wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu; w razie sprzedaży prawa

sprzedawca jest odpowiedzialny także za istnienie prawa (wada prawna).

Art. 557. § 1. Sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu

rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.

§ 2. Gdy przedmiotem sprzedaży są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku

albo rzeczy mające powstać w przyszłości, sprzedawca jest zwolniony od

odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili

wydania rzeczy. Przepisu tego nie stosuje się, gdy kupującym jest konsument.

§ 3. Sprzedawca nie jest odpowiedzialny względem kupującego będącego

konsumentem za to, że rzecz sprzedana nie ma właściwości wynikających z

publicznych zapewnień, o których mowa w art. 5561 § 2, jeżeli zapewnień tych nie

znał ani, oceniając rozsądnie, nie mógł znać albo nie mogły one mieć wpływu na

decyzję kupującego o zawarciu umowy sprzedaży, albo gdy ich treść została

sprostowana przed zawarciem umowy sprzedaży.

2016-11-21

©Telksinoe s. 115/240

Art. 558. § 1. Strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć,

ograniczyć lub wyłączyć. Jeżeli kupującym jest konsument, ograniczenie lub

wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w

przypadkach określonych w przepisach szczególnych.

§ 2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest

bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.

Art. 559. Sprzedawca jest odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne,

które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z

przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili.

Art. 560. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć

oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca

niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz

wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania,

jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo

sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub

usunięcia wady.

§ 2. Jeżeli kupującym jest konsument, może zamiast zaproponowanego przez

sprzedawcę usunięcia wady żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo zamiast

wymiany rzeczy żądać usunięcia wady, chyba że doprowadzenie rzeczy do

zgodności z umową w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo

wymagałoby nadmiernych kosztów w porównaniu ze sposobem proponowanym

przez sprzedawcę. Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość

rzeczy wolnej od wad, rodzaj i znaczenie stwierdzonej wady, a także bierze się pod

uwagę niedogodności, na jakie narażałby kupującego inny sposób zaspokojenia.

§ 3. Obniżona cena powinna pozostawać w takiej proporcji do ceny

wynikającej z umowy, w jakiej wartość rzeczy z wadą pozostaje do wartości rzeczy

bez wady.

§ 4. Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna.

Art. 561. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany

rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady.

2016-11-21

©Telksinoe s. 116/240

§ 2. Sprzedawca jest obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad

lub usunąć wadę w rozsądnym czasie bez nadmiernych niedogodności dla

kupującego.

§ 3. Sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego, jeżeli

doprowadzenie do zgodności z umową rzeczy wadliwej w sposób wybrany przez

kupującego jest niemożliwe albo w porównaniu z drugim możliwym sposobem

doprowadzenia do zgodności z umową wymagałoby nadmiernych kosztów. Jeżeli

kupującym jest przedsiębiorca, sprzedawca może odmówić wymiany rzeczy na

wolną od wad lub usunięcia wady także wtedy, gdy koszty zadośćuczynienia temu

obowiązkowi przewyższają cenę rzeczy sprzedanej.

Art. 5611. § 1. Jeżeli rzecz wadliwa została zamontowana, kupujący może

żądać od sprzedawcy demontażu i ponownego zamontowania po dokonaniu

wymiany na wolną od wad lub usunięciu wady. W razie niewykonania tego

obowiązku przez sprzedawcę kupujący jest upoważniony do dokonania tych

czynności na koszt i niebezpieczeństwo sprzedawcy.

§ 2. Sprzedawca może odmówić demontażu i ponownego zamontowania,

jeżeli koszt tych czynności przewyższa cenę rzeczy sprzedanej.

§ 3. Jeżeli kupującym jest konsument, może on żądać od sprzedawcy

demontażu i ponownego zamontowania, jest obowiązany jednak ponieść część

związanych z tym kosztów przewyższających cenę rzeczy sprzedanej albo może

żądać od sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu i ponownego

zamontowania, do wysokości ceny rzeczy sprzedanej.

Art. 5612. § 1. Kupujący, który wykonuje uprawnienia z tytułu rękojmi, jest

obowiązany na koszt sprzedawcy dostarczyć rzecz wadliwą do miejsca

oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca nie określono w umowie

– do miejsca, w którym rzecz została wydana kupującemu.

§ 2. Jeżeli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania

dostarczenie rzeczy przez kupującego byłoby nadmiernie utrudnione, kupujący

obowiązany jest udostępnić rzecz sprzedawcy w miejscu, w którym rzecz się

znajduje.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się do zwrotu rzeczy w razie odstąpienia od

umowy i wymiany rzeczy na wolną od wad.

2016-11-21

©Telksinoe s. 117/240

Art. 5613. Z zastrzeżeniem art. 5611 § 2 i 3 koszty wymiany lub naprawy

ponosi sprzedawca. W szczególności obejmuje to koszty demontażu i dostarczenia

rzeczy, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania i uruchomienia.

Art. 5614. Sprzedawca obowiązany jest przyjąć od kupującego rzecz wadliwą

w razie wymiany rzeczy na wolną od wad lub odstąpienia od umowy.

Art. 5615. Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub

usunięcia wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o

którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w

terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione.

Art. 562. Jeżeli w umowie sprzedaży zastrzeżono, że dostarczenie rzeczy

sprzedanych ma nastąpić częściami, a sprzedawca mimo żądania kupującego nie

dostarczył zamiast rzeczy wadliwych takiej samej ilości rzeczy wolnych od wad,

kupujący może od umowy odstąpić także co do części rzeczy, które mają być

dostarczone później.

§ 2. (uchylony)

Art. 563. § 1. Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci

uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty

przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a

w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił

sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.

§ 2. Do zachowania powyższego terminu wystarczy wysłanie przed jego

upływem zawiadomienia o wadzie.

Art. 564. W przypadkach przewidzianych w art. 563 utrata uprawnień z tytułu

rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie następuje mimo niezachowania terminów do

zbadania rzeczy przez kupującego lub do zawiadomienia sprzedawcy o wadzie,

jeżeli sprzedawca wiedział o wadzie albo zapewnił kupującego, że wady nie

istnieją.

Art. 565. Jeżeli spośród rzeczy sprzedanych tylko niektóre są wadliwe i dają

się odłączyć od rzeczy wolnych od wad, bez szkody dla stron obu, uprawnienie

kupującego do odstąpienia od umowy ogranicza się do rzeczy wadliwych.

2016-11-21

©Telksinoe s. 118/240

Art. 566. § 1. Jeżeli z powodu wady fizycznej rzeczy sprzedanej kupujący

złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny, może on żądać

naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o

istnieniu wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca

nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności może żądać zwrotu kosztów

zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia

rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł

korzyści z tych nakładów. Nie uchybia to przepisom o obowiązku naprawienia

szkody na zasadach ogólnych.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie dostarczenia rzeczy wolnej

od wad zamiast rzeczy wadliwej albo usunięcia wady przez sprzedawcę.

Art. 567. § 1. Jeżeli sprzedawca dopuszcza się zwłoki z odebraniem rzeczy,

kupujący może odesłać rzecz na koszt i niebezpieczeństwo sprzedawcy.

§ 2. W przypadku sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący jest

uprawniony, a gdy interes sprzedawcy tego wymaga – obowiązany sprzedać rzecz

z zachowaniem należytej staranności, jeżeli istnieje niebezpieczeństwo pogorszenia

rzeczy. O zamiarze sprzedaży kupujący powinien w miarę możliwości zawiadomić

sprzedawcę, w każdym zaś razie powinien wysłać mu zawiadomienie niezwłocznie

po dokonaniu sprzedaży. Kupujący może również odesłać rzecz sprzedawcy na

jego koszt i niebezpieczeństwo.

Art. 568. § 1. Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna

zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady

nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu.

Jeżeli kupującym jest konsument a przedmiotem sprzedaży jest używana rzecz

ruchoma, odpowiedzialność sprzedawcy może zostać ograniczona, nie mniej niż do

roku od dnia wydania rzeczy kupującemu.

§ 2. Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną

od wad przedawnia się z upływem roku, licząc od dnia stwierdzenia wady. Jeżeli

kupującym jest konsument, bieg terminu przedawnienia nie może zakończyć się

przed upływem terminu określonego w § 1.

§ 3. W terminach określonych w § 2 kupujący może złożyć oświadczenie o

odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej.

2016-11-21

©Telksinoe s. 119/240

Jeżeli kupujący żądał wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady, bieg

terminu do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny

rozpoczyna się z chwilą bezskutecznego upływu terminu do wymiany rzeczy lub

usunięcia wady.

§ 4. W razie dochodzenia przed sądem albo sądem polubownym jednego z

uprawnień z tytułu rękojmi termin do wykonania innych uprawnień,

przysługujących kupującemu z tego tytułu, ulega zawieszeniu do czasu

prawomocnego zakończenia postępowania.

§ 5. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio do postępowania mediacyjnego, przy

czym termin do wykonania innych uprawnień z tytułu rękojmi, przysługujących

kupującemu, zaczyna biec od dnia odmowy przez sąd zatwierdzenia ugody zawartej

przed mediatorem lub bezskutecznego zakończenia mediacji.

§ 6. Upływ terminu do stwierdzenia wady nie wyłącza wykonania uprawnień

z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił.

Art. 5681. Jeżeli określony przez sprzedawcę lub producenta termin

przydatności rzeczy do użycia kończy się po upływie dwóch lat od dnia wydania

rzeczy kupującemu, sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi za wady fizyczne tej

rzeczy stwierdzone przed upływem tego terminu. Przepis art. 568 § 6 stosuje się.

Art. 569. (uchylony)

Art. 570. (uchylony)

Art. 571. (uchylony)

Art. 572. (uchylony)

Art. 5721. (uchylony)

Art. 573. Kupujący, przeciwko któremu osoba trzecia dochodzi roszczeń

dotyczących rzeczy sprzedanej, obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym

sprzedawcę i wezwać go do wzięcia udziału w sprawie. Jeżeli tego zaniechał,

a osoba trzecia uzyskała orzeczenie dla siebie korzystne, sprzedawca zostaje

zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wadę prawną o tyle, o ile jego

udział w postępowaniu był potrzebny do wykazania, że roszczenia osoby trzeciej

były całkowicie lub częściowo bezzasadne.

2016-11-21

©Telksinoe s. 120/240

Art. 574. § 1. Jeżeli z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący

złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny, może on żądać

naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o

istnieniu wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca

nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności może żądać zwrotu kosztów

zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia

rzeczy, zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł z nich

korzyści, a nie otrzymał ich zwrotu od osoby trzeciej, oraz zwrotu kosztów procesu.

Nie uchybia to przepisom o obowiązku naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie dostarczenia rzeczy wolnej

od wad zamiast rzeczy wadliwej.

Art. 575. Jeżeli z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący jest

zmuszony wydać rzecz osobie trzeciej, umowne wyłączenie odpowiedzialności

z tytułu rękojmi nie zwalnia sprzedawcy od obowiązku zwrotu otrzymanej ceny,

chyba że kupujący wiedział, iż prawa sprzedawcy były sporne, albo że nabył rzecz

na własne niebezpieczeństwo.

Art. 5751. Jeżeli kupujący uniknął utraty w całości lub w części nabytej

rzeczy, albo skutków jej obciążenia na korzyść osoby trzeciej przez zapłatę sumy

pieniężnej lub spełnienie innego świadczenia, sprzedawca może zwolnić się od

odpowiedzialności z tytułu rękojmi, zwracając kupującemu zapłaconą sumę lub

wartość spełnionego świadczenia wraz z odsetkami i kosztami.

Art. 576. Do wykonywania uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne

rzeczy sprzedanej stosuje się przepisy art. 568 § 2–5, z tym że bieg terminu, o

którym mowa w art. 568 § 2, rozpoczyna się od dnia, w którym kupujący

dowiedział się o istnieniu wady, a jeżeli kupujący dowiedział się o istnieniu wady

dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej – od dnia, w którym orzeczenie

wydane w sporze z osobą trzecią stało się prawomocne.

DZIAŁ II1

Roszczenie sprzedawcy w związku z wadliwością rzeczy sprzedanej

Art. 5761. § 1. Jeżeli rzecz nie miała właściwości, które powinna mieć zgodnie

ze swoim przeznaczeniem lub zgodnie z publicznie składanymi zapewnieniami, o

2016-11-21

©Telksinoe s. 121/240

których mowa w art. 5561 § 2, lub została wydana w stanie niezupełnym,

sprzedawca, który poniósł koszty w wyniku wykonania uprawnień z tytułu rękojmi

za wady fizyczne rzeczy przez konsumenta, może żądać naprawienia poniesionej

szkody od tego z poprzednich sprzedawców, wskutek którego działania lub

zaniechania rzecz stała się wadliwa.

§ 2. Odpowiedzialność określoną w § 1 ponosi także poprzedni sprzedawca,

który wiedząc o wadzie rzeczy, nie poinformował o niej kupującego lub sporządził

instrukcję montażu i uruchomienia dołączoną do rzeczy, jeżeli wada powstała na

skutek zamontowania i uruchomienia rzeczy przez konsumenta zgodnie z tą

instrukcją.

§ 3. Odszkodowanie, o którym mowa w § 1, obejmuje zwrot wydatków

niezbędnych w celu realizacji uprawnień konsumenta, w szczególności związanych

z wymianą lub usunięciem wady rzeczy sprzedanej, jej demontażem, transportem i

ponownym zamontowaniem, a ponadto kwotę, o którą została obniżona cena

rzeczy, oraz utracone korzyści.

Art. 5762. § 1. Roszczenie sprzedawcy przedawnia się z upływem sześciu

miesięcy. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem poniesienia kosztów

przez sprzedawcę w wyniku wykonania uprawnień z tytułu rękojmi przez

konsumenta, nie później jednak niż w dniu, w którym sprzedawca powinien

wykonać swoje obowiązki wobec konsumenta.

§ 2. Jeżeli sąd oddali powództwo o naprawienie szkody, stwierdzając, że

strona pozwana nie była odpowiedzialna za powstanie wady rzeczy, bieg terminu

przedawnienia w stosunku do wszystkich pozostałych sprzedawców nie może

zakończyć się przed upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym orzeczenie

oddalające powództwo stało się prawomocne.

Art. 5763. Przepisy niniejszego działu nie uchybiają innym przepisom o

obowiązku naprawienia szkody.

Art. 5764. Odpowiedzialności przewidzianej w niniejszym dziale nie można

wyłączyć ani ograniczyć.

2016-11-21

©Telksinoe s. 122/240

DZIAŁ III

Gwarancja przy sprzedaży

Art. 577. § 1. Udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia

gwarancyjnego, które określa obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w

przypadku, gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości określonych w tym

oświadczeniu. Oświadczenie gwarancyjne może zostać złożone w reklamie.

§ 2. Obowiązki gwaranta mogą w szczególności polegać na zwrocie

zapłaconej ceny, wymianie rzeczy bądź jej naprawie oraz zapewnieniu innych

usług.

§ 3. Jeżeli została udzielona gwarancja co do jakości rzeczy sprzedanej,

poczytuje się w razie wątpliwości, że gwarant jest obowiązany do usunięcia wady

fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, o ile wady te ujawnią

się w ciągu terminu określonego w oświadczeniu gwarancyjnym.

§ 4. Jeżeli nie zastrzeżono innego terminu, termin gwarancji wynosi dwa lata

licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.

Art. 5771. § 1. Gwarant formułuje oświadczenie gwarancyjne w sposób jasny

i zrozumiały, a gdy rodzaj informacji na to pozwala – w powszechnie zrozumiałej

formie graficznej. Jeżeli rzecz jest wprowadzana do obrotu w Rzeczypospolitej

Polskiej, oświadczenie gwarancyjne sporządza się w języku polskim. Wymagania

używania języka polskiego nie stosuje się do nazw własnych, znaków towarowych,

nazw handlowych, oznaczeń pochodzenia towarów oraz zwyczajowo stosowanej

terminologii naukowej i technicznej.

§ 2. Oświadczenie gwarancyjne zawiera podstawowe informacje potrzebne

do wykonywania uprawnień z gwarancji, w szczególności nazwę i adres gwaranta

lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania i terytorialny

zasięg ochrony gwarancyjnej, uprawnienia przysługujące w razie stwierdzenia

wady, a także stwierdzenie, że gwarancja nie wyłącza, nie ogranicza ani nie

zawiesza uprawnień kupującego wynikających z przepisów o rękojmi za wady

rzeczy sprzedanej.

§ 3. Uchybienie wymaganiom określonym w § 1 i 2 nie wpływa na ważność

oświadczenia gwarancyjnego i nie pozbawia wynikających z niego uprawnień.

2016-11-21

©Telksinoe s. 123/240

Art. 5772. Uprawniony z gwarancji może żądać od gwaranta wydania

oświadczenia gwarancyjnego utrwalonego na papierze lub innym trwałym nośniku

(dokument gwarancyjny).

Art. 5773. Sprzedawca wydaje kupującemu wraz z rzeczą sprzedaną

dokument gwarancyjny oraz sprawdza zgodność znajdujących się na rzeczy

oznaczeń z danymi zawartymi w dokumencie gwarancyjnym oraz stan plomb i

innych umieszczonych na rzeczy zabezpieczeń.

Art. 578. Jeżeli w gwarancji inaczej nie zastrzeżono, odpowiedzialność

z tytułu gwarancji obejmuje tylko wady powstałe z przyczyn tkwiących

w sprzedanej rzeczy.

Art. 579. § 1. Kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za

wady fizyczne rzeczy niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji.

§ 2. Wykonanie uprawnień z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność

sprzedawcy z tytułu rękojmi.

§ 3. Jednakże w razie wykonywania przez kupującego uprawnień z gwarancji

bieg terminu do wykonania uprawnień z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu z dniem

zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Termin ten biegnie dalej od dnia odmowy

przez gwaranta wykonania obowiązków wynikających z gwarancji albo

bezskutecznego upływu czasu na ich wykonanie.

Art. 580. § 1. Kto wykonuje uprawnienia wynikające z gwarancji, powinien

dostarczyć rzecz na koszt gwaranta do miejsca wskazanego w gwarancji lub do

miejsca, w którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba że

z okoliczności wynika, iż wada powinna być usunięta w miejscu, w którym rzecz

znajdowała się w chwili ujawnienia wady.

§ 2. Gwarant jest obowiązany wykonać swoje obowiązki w terminie

określonym w treści oświadczenia gwarancyjnego, a gdy go nie określono –

niezwłocznie, ale nie później niż w terminie czternastu dni, licząc od dnia

dostarczenia rzeczy przez uprawnionego z gwarancji, oraz dostarczyć mu rzecz na

swój koszt do miejsca wskazanego w § 1.

§ 3. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy w czasie

od wydania jej gwarantowi do jej odebrania przez uprawnionego z gwarancji

ponosi gwarant.

2016-11-21

©Telksinoe s. 124/240

Art. 581. § 1. Jeżeli w wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył

uprawnionemu z gwarancji zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad albo

dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na

nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy

naprawionej. Jeżeli gwarant wymienił część rzeczy, przepis powyższy stosuje się

odpowiednio do części wymienionej.

§ 2. W innych wypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas,

w ciągu którego wskutek wady rzeczy objętej gwarancją uprawniony z gwarancji

nie mógł z niej korzystać.

Art. 582. (uchylony)

DZIAŁ IV

Szczególne rodzaje sprzedaży

Rozdział I

Sprzedaż na raty

Art. 583. § 1. Sprzedażą na raty jest dokonana w zakresie działalności

przedsiębiorstwa sprzedaż rzeczy ruchomej osobie fizycznej za cenę płatną

w określonych ratach, jeżeli według umowy rzecz ma być kupującemu wydana

przed całkowitym zapłaceniem ceny.

§ 2. Wystawienie przez kupującego weksli na pokrycie lub zabezpieczenie

ceny kupna nie wyłącza stosowania przepisów rozdziału niniejszego.

Art. 584. § 1. Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady rzeczy

sprzedanej na raty może być przez umowę wyłączona lub ograniczona tylko

w wypadkach przewidzianych przez przepisy szczególne.

§ 2. Umowa nie może utrudnić kupującemu wykonania uprawnień z tytułu

rękojmi.

Art. 585. Kupujący może płacić raty przed terminem płatności. W razie

przedterminowej zapłaty kupujący może odliczyć kwotę, która odpowiada

wysokości stopy procentowej obowiązującej dla danego rodzaju kredytów

Narodowego Banku Polskiego.

2016-11-21

©Telksinoe s. 125/240

Art. 586. § 1. Zastrzeżenie natychmiastowej wymagalności nieuiszczonej

ceny na wypadek uchybienia terminom poszczególnych rat jest skuteczne tylko

wtedy, gdy było uczynione na piśmie przy zawarciu umowy, a kupujący jest

w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, łączna zaś suma zaległych rat

przewyższa jedną piątą część umówionej ceny.

§ 2. Sprzedawca może odstąpić od umowy z powodu niezapłacenia ceny tylko

wtedy, gdy kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, a łączna suma

zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny. W wypadku takim

sprzedawca powinien wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin dodatkowy do

zapłacenia zaległości z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu

wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.

§ 3. Postanowienia umowne mniej korzystne dla kupującego są nieważne.

Zamiast nich stosuje się przepisy niniejszego artykułu.

Art. 587. Przepisów rozdziału niniejszego nie stosuje się do sprzedaży na

raty, jeżeli kupujący nabył rzecz w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa.

Art. 588. § 1. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio

w wypadkach, gdy rzecz ruchoma zostaje sprzedana osobie fizycznej korzystającej

z kredytu udzielonego w tym celu przez bank, jeżeli kredyt ten ma być spłacony

ratami, a rzecz została kupującemu wydana przed całkowitą spłatą kredytu.

§ 2. Do zabezpieczenia roszczeń banku, który kredytu udziela, przysługuje

mu ustawowe prawo zastawu na rzeczy sprzedanej, dopóki rzecz znajduje się

u kupującego.

§ 3. Odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady rzeczy ponosi wyłącznie

sprzedawca.

Rozdział II

Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej.

Sprzedaż na próbę

Art. 589. Jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy

ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie

własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym.

2016-11-21

©Telksinoe s. 126/240

Art. 590. § 1. Jeżeli rzecz zostaje kupującemu wydana, zastrzeżenie

własności powinno być stwierdzone pismem. Jest ono skuteczne względem

wierzycieli kupującego, jeżeli pismo ma datę pewną.

§ 2. (uchylony)

Art. 591. W razie zastrzeżenia prawa własności sprzedawca odbierając rzecz

może żądać odpowiedniego wynagrodzenia za zużycie lub uszkodzenie rzeczy.

Art. 592. § 1. Sprzedaż na próbę albo z zastrzeżeniem zbadania rzeczy przez

kupującego poczytuje się w razie wątpliwości za zawartą pod warunkiem

zawieszającym, że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. W braku

oznaczenia w umowie terminu próby lub zbadania rzeczy sprzedawca może

wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin.

§ 2. Jeżeli kupujący rzecz odebrał i nie złożył oświadczenia przed upływem

umówionego przez strony lub wyznaczonego przez sprzedawcę terminu, uważa się,

że uznał przedmiot sprzedaży za dobry.

Rozdział III

Prawo odkupu

Art. 593. § 1. Prawo odkupu może być zastrzeżone na czas nieprzenoszący

lat pięciu; termin dłuższy ulega skróceniu do lat pięciu.

§ 2. Prawo odkupu wykonywa się przez oświadczenie sprzedawcy złożone

kupującemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży wymagało zachowania szczególnej

formy, oświadczenie o wykonaniu prawa odkupu powinno być złożone w tej samej

formie.

Art. 594. § 1. Z chwilą wykonania prawa odkupu kupujący obowiązany jest

przenieść z powrotem na sprzedawcę własność kupionej rzeczy za zwrotem ceny

i kosztów sprzedaży oraz za zwrotem nakładów; jednakże zwrot nakładów, które

nie stanowiły nakładów koniecznych, należy się kupującemu tylko w granicach

istniejącego zwiększenia wartości rzeczy.

§ 2. Jeżeli określona w umowie sprzedaży cena odkupu przenosi cenę i koszty

sprzedaży, sprzedawca może żądać obniżenia ceny odkupu do wartości rzeczy

w chwili wykonania prawa odkupu, jednakże nie niżej sumy obliczonej według

paragrafu poprzedzającego.

2016-11-21

©Telksinoe s. 127/240

Art. 595. § 1. Prawo odkupu jest niezbywalne i niepodzielne.

§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych do odkupu, a niektórzy z nich nie

wykonywają tego prawa, pozostali mogą je wykonać w całości.

Rozdział IV

Prawo pierwokupu

Art. 596. Jeżeli ustawa lub czynność prawna zastrzega dla jednej ze stron

pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona sprzedała

rzecz osobie trzeciej (prawo pierwokupu), stosuje się w braku przepisów

szczególnych przepisy niniejszego rozdziału.

Art. 597. § 1. Rzecz, której dotyczy prawo pierwokupu, może być sprzedana

osobie trzeciej tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu swego prawa

nie wykona.

§ 2. Prawo pierwokupu wykonywa się przez oświadczenie złożone

zobowiązanemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży rzeczy, której dotyczy prawo

pierwokupu, wymaga zachowania szczególnej formy, oświadczenie o wykonaniu

prawa pierwokupu powinno być złożone w tej samej formie.

Art. 598. § 1. Zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu powinien

niezwłocznie zawiadomić uprawnionego o treści umowy sprzedaży zawartej

z osobą trzecią.

§ 2. Prawo pierwokupu co do nieruchomości można wykonać w ciągu

miesiąca, a co do innych rzeczy – w ciągu tygodnia od otrzymania zawiadomienia

o sprzedaży, chyba że zostały zastrzeżone inne terminy.

Art. 599. § 1. Jeżeli zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu sprzedał rzecz

osobie trzeciej bezwarunkowo albo jeżeli nie zawiadomił uprawnionego

o sprzedaży lub podał mu do wiadomości istotne postanowienia umowy sprzedaży

niezgodnie z rzeczywistością, ponosi on odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.

§ 2. Jednakże jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi

Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albo

dzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna.

Art. 600. § 1. Przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku

między zobowiązanym a uprawnionym umowa sprzedaży tej samej treści, co

2016-11-21

©Telksinoe s. 128/240

umowa zawarta przez zobowiązanego z osobą trzecią, chyba że przepis szczególny

stanowi inaczej. Jednakże postanowienia umowy z osobą trzecią, mające na celu

udaremnienie prawa pierwokupu, są względem uprawnionego bezskuteczne.

§ 2. Jeżeli umowa sprzedaży zawarta z osobą trzecią przewiduje świadczenia

dodatkowe, których uprawniony do pierwokupu nie mógłby spełnić, może on swe

prawo wykonać uiszczając wartość tych świadczeń. Jednakże gdy prawo

pierwokupu przysługuje Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego

z mocy ustawy, takie świadczenie dodatkowe uważa się za niezastrzeżone.

Art. 601. Jeżeli według umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią cena ma

być zapłacona w terminie późniejszym, uprawniony do pierwokupu może z tego

terminu skorzystać tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny. Przepisu tego nie

stosuje się, gdy uprawnionym jest państwowa jednostka organizacyjna.

Art. 602. § 1. Prawo pierwokupu jest niezbywalne. Jest ono niepodzielne,

chyba że przepisy szczególne zezwalają na częściowe wykonanie tego prawa.

§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych, a niektórzy z nich nie wykonywają prawa

pierwokupu, pozostali mogą wykonać je w całości.

TYTUŁ XII

Zamiana

Art. 603. Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na

drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia

własności innej rzeczy.

Art. 604. Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

TYTUŁ XIII

Dostawa

Art. 605. Przez umowę dostawy dostawca zobowiązuje się do wytworzenia

rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczania częściami albo

periodycznie, a odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia

ceny.

Art. 6051. (uchylony)

Art. 606. Umowa dostawy powinna być stwierdzona pismem.

2016-11-21

©Telksinoe s. 129/240

Art. 607. Jeżeli surowce lub materiały niezbędne do wykonania przedmiotu

dostawy a dostarczane przez odbiorcę są nieprzydatne do prawidłowego wykonania

przedmiotu dostawy, dostawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym

odbiorcę.

Art. 608. § 1. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych

rzeczy ma nastąpić z surowców określonego gatunku lub pochodzenia, dostawca

powinien zawiadomić odbiorcę o ich przygotowaniu do produkcji i jest

obowiązany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie ich jakości.

§ 2. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma

nastąpić w określony sposób, dostawca jest obowiązany zezwolić odbiorcy na

sprawdzenie procesu produkcji.

Art. 609. Dostawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady

fizyczne dostarczonych rzeczy także w tym wypadku, gdy wytworzenie rzeczy

nastąpiło w sposób określony przez odbiorcę lub według dostarczonej przez niego

dokumentacji technologicznej, chyba że dostawca, mimo zachowania należytej

staranności, nie mógł wykryć wadliwości sposobu produkcji lub dokumentacji

technologicznej albo że odbiorca, mimo zwrócenia przez dostawcę uwagi na

powyższe wadliwości, obstawał przy podanym przez siebie sposobie produkcji lub

dokumentacji technologicznej.

Art. 610. Jeżeli dostawca opóźnia się z rozpoczęciem wytwarzania

przedmiotu dostawy lub poszczególnych jego części tak dalece, że nie jest

prawdopodobne, żeby zdołał je dostarczyć w czasie umówionym, odbiorca może

nie wyznaczając terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem

terminu do dostarczenia przedmiotu dostawy.

Art. 611. Jeżeli w toku wytwarzania przedmiotu dostawy okaże się, że

dostawca wykonywa ten przedmiot w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową,

odbiorca może wezwać dostawcę do zmiany sposobu wykonania wyznaczając

dostawcy w tym celu odpowiedni termin, a po bezskutecznym upływie

wyznaczonego terminu od umowy odstąpić.

Art. 612. W przedmiotach nieuregulowanych przepisami niniejszego tytułu,

do praw i obowiązków dostawcy i odbiorcy stosuje się odpowiednio przepisy

o sprzedaży.

2016-11-21

©Telksinoe s. 130/240

TYTUŁ XIV

Kontraktacja

Art. 613. § 1. Przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się

wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych

określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać

w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone

świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują

obowiązek spełnienia takiego świadczenia.

§ 2. Ilość produktów rolnych może być w umowie oznaczona także według

obszaru, z którego produkty te mają być zebrane.

§ 3. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych,

minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.

§ 4. Przez producenta rolnego rozumie się również grupę producentów

rolnych lub ich związek.

Art. 614. Jeżeli przedmiot kontraktacji ma być wytworzony w gospodarstwie

prowadzonym przez kilka osób wspólnie, odpowiedzialność tych osób względem

kontraktującego jest solidarna.

Art. 615. Świadczeniami dodatkowymi ze strony kontraktującego mogą być

w szczególności:

1) zapewnienie producentowi możności nabycia określonych środków produkcji

i uzyskania pomocy finansowej;

2) pomoc agrotechniczna i zootechniczna;

3) premie pieniężne;

4) premie rzeczowe.

Art. 616. Umowa kontraktacyjna powinna być zawarta na piśmie.

Art. 617. Kontraktujący jest uprawniony do nadzoru i kontroli nad

wykonywaniem umowy kontraktacji przez producenta.

Art. 618. Świadczenie producenta powinno być spełnione w miejscu

wytworzenia zakontraktowanych produktów, chyba że co innego wynika z umowy.

Art. 619. (uchylony)

2016-11-21

©Telksinoe s. 131/240

Art. 620. Jeżeli przedmiot kontraktacji jest podzielny, kontraktujący nie może

odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chyba że inaczej zastrzeżono.

Art. 621. Do rękojmi za wady fizyczne i prawne przedmiotu kontraktacji oraz

środków produkcji dostarczonych producentowi przez kontraktującego stosuje się

odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży z tą zmianą, że prawo odstąpienia

od umowy z powodu wad fizycznych przedmiotu kontraktacji przysługuje

kontraktującemu tylko wtedy, gdy wady są istotne.

Art. 622. § 1. Jeżeli wskutek okoliczności, za które żadna ze stron

odpowiedzialności nie ponosi, producent nie może dostarczyć przedmiotu

kontraktacji, obowiązany jest on tylko do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów

bankowych.

§ 2. W umowie strony mogą zastrzec warunki zwrotu zaliczek i kredytu

korzystniejsze dla producenta.

Art. 623. Jeżeli umowa kontraktacji wkłada na producenta obowiązek

zgłoszenia w określonym terminie niemożności dostarczenia przedmiotu

kontraktacji wskutek okoliczności, za które producent odpowiedzialności nie

ponosi, niedopełnienie tego obowiązku z winy producenta wyłącza możność

powoływania się na te okoliczności. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy

kontraktujący o powyższych okolicznościach wiedział albo gdy były one

powszechnie znane.

Art. 624. § 1. Wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego

przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia spełnienia świadczenia przez

producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione – od dnia,

w którym powinno było być spełnione.

§ 2. Jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie

biegnie od dnia, w którym zostało spełnione ostatnie świadczenie częściowe.

Art. 625. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji gospodarstwo producenta

przeszło w posiadanie innej osoby, prawa i obowiązki z tej umowy wynikające

przechodzą na nowego posiadacza. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy przejście

posiadania było następstwem odpłatnego nabycia gospodarstwa, a nabywca nie

wiedział i mimo zachowania należytej staranności nie mógł się dowiedzieć

o istnieniu umowy kontraktacji.

2016-11-21

©Telksinoe s. 132/240

Art. 626. § 1. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji producent wniósł

posiadane gospodarstwo jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej,

spółdzielnia ta wstępuje w prawa i obowiązki producenta, chyba że stan

wniesionego gospodarstwa stoi temu na przeszkodzie.

§ 2. Jeżeli stan gospodarstwa producenta w chwili jego przystąpienia do

spółdzielni nie pozwala na wykonanie umowy kontraktacji przez spółdzielnię,

umowa wygasa, a producent obowiązany jest zwrócić pobrane zaliczki i kredyty

bankowe; inne korzyści wynikające z tej umowy obowiązany jest zwrócić w takim

zakresie, w jakim ich nie zużył w celu wykonania umowy.

§ 3. Jeżeli producent po przystąpieniu do spółdzielni dokonywa

indywidualnie sprzętu zakontraktowanych zbiorów, ponosi on wyłączną

odpowiedzialność za wykonanie umowy kontraktacji.

TYTUŁ XV

Umowa o dzieło

Art. 627. Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do

wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Art. 6271. (uchylony)

Art. 628. § 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić

przez wskazanie podstaw do jego ustalenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości

wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie

wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego

rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia,

należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz

innym nakładom przyjmującego zamówienie.

§ 2. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych,

minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.

Art. 629. Jeżeli strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia

planowanych prac i przewidywanych kosztów (wynagrodzenie kosztorysowe),

a w toku wykonywania dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego

zmieniło wysokość cen lub stawek obowiązujących dotychczas w obliczeniach

kosztorysowych, każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany umówionego

2016-11-21

©Telksinoe s. 133/240

wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak należności uiszczonej za materiały lub

robociznę przed zmianą cen lub stawek.

Art. 630. § 1. Jeżeli w toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność

przeprowadzenia prac, które nie były przewidziane w zestawieniu prac

planowanych będących podstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego,

a zestawienie sporządził zamawiający, przyjmujący zamówienie może żądać

odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodzenia. Jeżeli zestawienie

planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może on żądać

podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej

staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych.

§ 2. Przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia,

jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzyskania zgody zamawiającego.

Art. 631. Gdyby w wypadkach przewidzianych w dwóch artykułach

poprzedzających zaszła konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia

kosztorysowego, zamawiający może od umowy odstąpić, powinien jednak uczynić

to niezwłocznie i zapłacić przyjmującemu zamówienie odpowiednią część

umówionego wynagrodzenia.

Art. 632. § 1. Jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe,

przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby

w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac.

§ 2. Jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było

przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą,

sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę.

Art. 633. Jeżeli materiałów na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający,

przyjmujący zamówienie powinien ich użyć w sposób odpowiedni oraz złożyć

rachunek i zwrócić niezużytą część.

Art. 634. Jeżeli materiał dostarczony przez zamawiającego nie nadaje się do

prawidłowego wykonania dzieła albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą

przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu, przyjmujący zamówienie powinien

niezwłocznie zawiadomić o tym zamawiającego.

2016-11-21

©Telksinoe s. 134/240

Art. 635. Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub

wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je

ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu

dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania

dzieła.

Art. 636. § 1. Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób

wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany

sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po

bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy

odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na

koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.

§ 2. Jeżeli zamawiający sam dostarczył materiału, może on w razie

odstąpienia od umowy lub powierzenia wykonania dzieła innej osobie żądać zwrotu

materiału i wydania rozpoczętego dzieła.

Art. 6361. Jeżeli konsument zamówił dzieło będące rzeczą ruchomą, stosuje

się przepisy art. 5431, art. 5461 i art. 548.

Art. 637. (uchylony)

Art. 638. § 1. Do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio

przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie

jest wyłączona, jeżeli wada dzieła powstała z przyczyny tkwiącej w materiale

dostarczonym przez zamawiającego.

§ 2. Jeżeli zamawiającemu udzielono gwarancji na wykonane dzieło, przepisy

o gwarancji przy sprzedaży stosuje się odpowiednio.

Art. 639. Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo

niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz

doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku

takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził

z powodu niewykonania dzieła.

Art. 640. Jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie

zamawiającego, a tego współdziałania brak, przyjmujący zamówienie może

wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po

2016-11-21

©Telksinoe s. 135/240

bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia

od umowy.

Art. 641. § 1. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia

materiału na wykonanie dzieła obciąża tego, kto materiału dostarczył.

§ 2. Gdy dzieło uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości

materiału dostarczonego przez zamawiającego albo wskutek wykonania dzieła

według jego wskazówek, przyjmujący zamówienie może żądać za wykonaną pracę

umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził

zamawiającego o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia dzieła.

Art. 642. § 1. W braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie

należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła.

§ 2. Jeżeli dzieło ma być oddawane częściami, a wynagrodzenie zostało

obliczone za każdą część z osobna, wynagrodzenie należy się z chwilą spełnienia

każdego ze świadczeń częściowych.

Art. 643. Zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący

zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem.

Art. 644. Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej

chwili od umowy odstąpić płacąc umówione wynagrodzenie. Jednakże w wypadku

takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził

z powodu niewykonania dzieła.

Art. 645. § 1. Umowa o dzieło, którego wykonanie zależy od osobistych

przymiotów przyjmującego zamówienie, rozwiązuje się wskutek jego śmierci lub

niezdolności do pracy.

§ 2. Jeżeli materiał był własnością przyjmującego zamówienie, a dzieło

częściowo wykonane przedstawia ze względu na zamierzony cel umowy wartość

dla zamawiającego, przyjmujący zamówienie lub jego spadkobierca może żądać,

ażeby zamawiający odebrał materiał w stanie, w jakim się znajduje, za zapłatą jego

wartości oraz odpowiedniej części wynagrodzenia.

Art. 646. Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się

z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane –

od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.

2016-11-21

©Telksinoe s. 136/240

TYTUŁ XVI

Umowa o roboty budowlane

Art. 647. Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do

oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem

i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania

wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem

robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz

do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Art. 6471. § 1. W umowie o roboty budowlane, o której mowa w art. 647,

zawartej między inwestorem a wykonawcą (generalnym wykonawcą), strony

ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą

podwykonawców.

§ 2. Do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane

z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie

14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej

projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych

w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się,

że wyraził zgodę na zawarcie umowy.

§ 3. Do zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą

jest wymagana zgoda inwestora i wykonawcy. Przepis § 2 zdanie drugie stosuje się

odpowiednio.

§ 4. Umowy, o których mowa w § 2 i 3, powinny być dokonane w formie

pisemnej pod rygorem nieważności.

§ 5. Zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca

ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty

budowlane wykonane przez podwykonawcę.

§ 6. Odmienne postanowienia umów, o których mowa w niniejszym artykule,

są nieważne.

Art. 648. § 1. Umowa o roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem.

§ 2. Wymagana przez właściwe przepisy dokumentacja stanowi część

składową umowy.

§ 3. (uchylony)

2016-11-21

©Telksinoe s. 137/240

Art. 649. W razie wątpliwości poczytuje się, iż wykonawca podjął się

wszystkich robót objętych projektem stanowiącym część składową umowy.

Art. 6491. § 1. Gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zwanej dalej

„gwarancją zapłaty”, inwestor udziela wykonawcy (generalnemu wykonawcy)

w celu zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za

wykonanie robót budowlanych.

§ 2. Gwarancją zapłaty jest gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa, a także

akredytywa bankowa lub poręczenie banku udzielone na zlecenie inwestora.

§ 3. Strony ponoszą w równych częściach udokumentowane koszty

zabezpieczenia wierzytelności.

Art. 6492. § 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć

prawa wykonawcy (generalnego wykonawcy) do żądania od inwestora gwarancji

zapłaty.

§ 2. Odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy

(generalnego wykonawcy) przedstawienia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne.

Art. 6493. § 1. Wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych może

w każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego

roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót

dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie

przez inwestora.

§ 2. Udzielenie gwarancji zapłaty nie stoi na przeszkodzie żądaniu gwarancji

zapłaty do łącznej wysokości określonej w § 1.

Art. 6494. § 1. Jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej

gwarancji zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni,

uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień

odstąpienia.

§ 2. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót

budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora.

§ 3. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania

robót budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) był gotów je

wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże

2016-11-21

©Telksinoe s. 138/240

w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny

wykonawca) oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych.

Art. 6495. Przepisy art. 6491–6494 stosuje się do umów zawartych między

wykonawcą (generalnym wykonawcą) a dalszymi wykonawcami

(podwykonawcami).

Art. 650. (uchylony)

Art. 651. Jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja, teren budowy,

maszyny lub urządzenia nie nadają się do prawidłowego wykonania robót albo

jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu

robót, wykonawca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym inwestora.

Art. 652. Jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy,

ponosi on aż do chwili oddania obiektu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za

szkody wynikłe na tym terenie.

Art. 653. (uchylony)

Art. 654. W braku odmiennego postanowienia umowy inwestor obowiązany

jest na żądanie wykonawcy przyjmować wykonane roboty częściowo, w miarę ich

ukończenia, za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia.

Art. 655. Gdyby wykonany obiekt uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu

wskutek wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub

urządzeń albo wskutek wykonania robót według wskazówek inwestora,

wykonawca może żądać umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej

części, jeżeli uprzedził inwestora o niebezpieczeństwie zniszczenia lub

uszkodzenia obiektu albo jeżeli mimo zachowania należytej staranności nie mógł

stwierdzić wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub

urządzeń.

Art. 656. § 1. Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem

robót lub wykończeniem obiektu albo wykonywania przez wykonawcę robót

w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, do rękojmi za wady wykonanego

obiektu, jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed

ukończeniem obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło.

§ 2. (uchylony)

2016-11-21

©Telksinoe s. 139/240

Art. 657. Uprawnienie do odstąpienia od umowy przez wykonawcę lub przez

inwestora może być ograniczone lub wyłączone przez przepisy szczególne.

Art. 658. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do umowy

o wykonanie remontu budynku lub budowli.

TYTUŁ XVII

Najem i dzierżawa

DZIAŁ I

Najem

Rozdział I

Przepisy ogólne

Art. 659. § 1. Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać

najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca

zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

§ 2. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego

rodzaju.

Art. 660. Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy

niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje

się umowę za zawartą na czas nieoznaczony.

Art. 661. § 1. Najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po

upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony.

§ 2. Najem zawarty między przedsiębiorcami na czas dłuższy niż lat

trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony.

Art. 662. § 1. Wynajmujący powinien wydać najemcy rzecz w stanie

przydatnym do umówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas

trwania najmu.

§ 2. Drobne nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy obciążają

najemcę.

§ 3. Jeżeli rzecz najęta uległa zniszczeniu z powodu okoliczności, za które

wynajmujący odpowiedzialności nie ponosi, wynajmujący nie ma obowiązku

przywrócenia stanu poprzedniego.

2016-11-21

©Telksinoe s. 140/240

Art. 663. Jeżeli w czasie trwania najmu rzecz wymaga napraw, które

obciążają wynajmującego, a bez których rzecz nie jest przydatna do umówionego

użytku, najemca może wyznaczyć wynajmującemu odpowiedni termin do

wykonania napraw. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu najemca

może dokonać koniecznych napraw na koszt wynajmującego.

Art. 664. § 1. Jeżeli rzecz najęta ma wady, które ograniczają jej przydatność

do umówionego użytku, najemca może żądać odpowiedniego obniżenia czynszu za

czas trwania wad.

§ 2. Jeżeli w chwili wydania najemcy rzecz miała wady, które uniemożliwiają

przewidziane w umowie używanie rzeczy, albo jeżeli wady takie powstały później,

a wynajmujący mimo otrzymanego zawiadomienia nie usunął ich w czasie

odpowiednim, albo jeżeli wady usunąć się nie dadzą, najemca może wypowiedzieć

najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.

§ 3. Roszczenie o obniżenie czynszu z powodu wad rzeczy najętej, jak

również uprawnienie do niezwłocznego wypowiedzenia najmu nie przysługuje

najemcy, jeżeli w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach.

Art. 665. Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko najemcy roszczeń

dotyczących rzeczy najętej, najemca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym

wynajmującego.

Art. 666. § 1. Najemca powinien przez czas trwania najmu używać rzeczy

najętej w sposób w umowie określony, a gdy umowa nie określa sposobu używania

– w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

§ 2. Jeżeli w czasie trwania najmu okaże się potrzeba napraw, które obciążają

wynajmującego, najemca powinien zawiadomić go o tym niezwłocznie.

Art. 667. § 1. Bez zgody wynajmującego najemca nie może czynić w rzeczy

najętej zmian sprzecznych z umową lub z przeznaczeniem rzeczy.

§ 2. Jeżeli najemca używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową lub

z przeznaczeniem rzeczy i mimo upomnienia nie przestaje jej używać w taki

sposób albo gdy rzecz zaniedbuje do tego stopnia, że zostaje ona narażona na utratę

lub uszkodzenie, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania

terminów wypowiedzenia.

2016-11-21

©Telksinoe s. 141/240

Art. 668. § 1. Najemca może rzecz najętą oddać w całości lub części osobie

trzeciej do bezpłatnego używania albo w podnajem, jeżeli umowa mu tego nie

zabrania. W razie oddania rzeczy osobie trzeciej zarówno najemca, jak i osoba

trzecia są odpowiedzialni względem wynajmującego za to, że rzecz najęta będzie

używana zgodnie z obowiązkami wynikającymi z umowy najmu.

§ 2. Stosunek wynikający z zawartej przez najemcę umowy o bezpłatne

używanie lub podnajem rozwiązuje się najpóźniej z chwilą zakończenia stosunku

najmu.

Art. 669. § 1. Najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w terminie

umówionym.

§ 2. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie określony, czynsz

powinien być płacony z góry, a mianowicie: gdy najem ma trwać nie dłużej niż

miesiąc – za cały czas najmu, a gdy najem ma trwać dłużej niż miesiąc albo gdy

umowa była zawarta na czas nieoznaczony – miesięcznie, do dziesiątego dnia

miesiąca.

Art. 670. § 1. Dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych,

z którymi najemca zalega nie dłużej niż rok, przysługuje wynajmującemu

ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych najemcy wniesionych do

przedmiotu najmu, chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu.

§ 2. (uchylony)

Art. 671. § 1. Przysługujące wynajmującemu ustawowe prawo zastawu

wygasa, gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną z przedmiotu najmu usunięte.

§ 2. Wynajmujący może się sprzeciwić usunięciu rzeczy obciążonych

zastawem i zatrzymać je na własne niebezpieczeństwo, dopóki zaległy czynsz nie

będzie zapłacony lub zabezpieczony.

§ 3. W wypadku gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną usunięte na mocy

zarządzenia organu państwowego, wynajmujący zachowuje ustawowe prawo

zastawu, jeżeli przed upływem trzech dni zgłosi je organowi, który zarządził

usunięcie.

Art. 672. Jeżeli najemca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej

za dwa pełne okresy płatności, wynajmujący może najem wypowiedzieć bez

zachowania terminów wypowiedzenia.

2016-11-21

©Telksinoe s. 142/240

Art. 673. § 1. Jeżeli czas trwania najmu nie jest oznaczony, zarówno

wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem z zachowaniem terminów

umownych, a w ich braku z zachowaniem terminów ustawowych.

§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia najmu są następujące: gdy czynsz jest

płatny w odstępach czasu dłuższych niż miesiąc, najem można wypowiedzieć

najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec kwartału kalendarzowego; gdy

czynsz jest płatny miesięcznie – na miesiąc naprzód na koniec miesiąca

kalendarzowego; gdy czynsz jest płatny w krótszych odstępach czasu – na trzy dni

naprzód; gdy najem jest dzienny – na jeden dzień naprzód.

§ 3. Jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak

i najemca mogą wypowiedzieć najem w wypadkach określonych w umowie.

Art. 674. Jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo

w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego,

poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas

nieoznaczony.

Art. 675. § 1. Po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz

w stanie niepogorszonym; jednakże nie ponosi odpowiedzialności za zużycie

rzeczy będące następstwem prawidłowego używania.

§ 2. Jeżeli najemca oddał innej osobie rzecz do bezpłatnego używania lub

w podnajem, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.

§ 3. Domniemywa się, że rzecz była wydana najemcy w stanie dobrym

i przydatnym do umówionego użytku.

Art. 676. Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku

odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za

zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać

przywrócenia stanu poprzedniego.

Art. 677. Roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie

szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia

najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot

nadpłaconego czynszu przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

2016-11-21

©Telksinoe s. 143/240

Art. 678. § 1. W razie zbycia rzeczy najętej w czasie trwania najmu nabywca

wstępuje w stosunek najmu na miejsce zbywcy; może jednak wypowiedzieć najem

z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia.

§ 2. Powyższe uprawnienie do wypowiedzenia najmu nie przysługuje

nabywcy, jeżeli umowa najmu była zawarta na czas oznaczony z zachowaniem

formy pisemnej i z datą pewną, a rzecz została najemcy wydana.

Art. 679. § 1. Jeżeli wskutek wypowiedzenia najmu przez nabywcę rzeczy

najętej najemca jest zmuszony zwrócić rzecz wcześniej, aniżeli byłby zobowiązany

według umowy najmu, może on żądać od zbywcy naprawienia szkody.

§ 2. Najemca powinien niezwłocznie zawiadomić zbywcę o przedwczesnym

wypowiedzeniu przez nabywcę; w przeciwnym razie przysługują zbywcy

przeciwko najemcy wszelkie zarzuty, których najemca nie podniósł, a których

podniesienie pociągnęłoby za sobą bezskuteczność wypowiedzenia ze strony

nabywcy.

Rozdział II

Najem lokalu

Art. 680. Do najmu lokalu stosuje się przepisy rozdziału poprzedzającego,

z zachowaniem przepisów poniższych.

Art. 6801. § 1. Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące

między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu

mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich

rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Jeżeli między małżonkami istnieje

rozdzielność majątkowa albo rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej.

§ 2. Ustanie wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa nie

powoduje ustania wspólności najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb

mieszkaniowych rodziny. Sąd, stosując odpowiednio przepisy o ustanowieniu

w wyroku rozdzielności majątkowej, może z ważnych powodów na żądanie

jednego z małżonków znieść wspólność najmu lokalu.

Art. 681. Do drobnych nakładów, które obciążają najemcę lokalu, należą

w szczególności: drobne naprawy podłóg, drzwi i okien, malowanie ścian, podłóg

2016-11-21

©Telksinoe s. 144/240

oraz wewnętrznej strony drzwi wejściowych, jak również drobne naprawy instalacji

i urządzeń technicznych, zapewniających korzystanie ze światła, ogrzewania

lokalu, dopływu i odpływu wody.

Art. 682. Jeżeli wady najętego lokalu są tego rodzaju, że zagrażają zdrowiu

najemcy lub jego domowników albo osób u niego zatrudnionych, najemca może

wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby

w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach.

Art. 683. Najemca lokalu powinien stosować się do porządku domowego,

o ile ten nie jest sprzeczny z uprawnieniami wynikającymi z umowy; powinien

również liczyć się z potrzebami innych mieszkańców i sąsiadów.

Art. 684. Najemca może założyć w najętym lokalu oświetlenie elektryczne,

gaz, telefon, radio i inne podobne urządzenia, chyba że sposób ich założenia

sprzeciwia się obowiązującym przepisom albo zagraża bezpieczeństwu

nieruchomości. Jeżeli do założenia urządzeń potrzebne jest współdziałanie

wynajmującego, najemca może domagać się tego współdziałania za zwrotem

wynikłych stąd kosztów.

Art. 685. Jeżeli najemca lokalu wykracza w sposób rażący lub uporczywy

przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo przez swoje niewłaściwe

zachowanie czyni korzystanie z innych lokali w budynku uciążliwym,

wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów

wypowiedzenia.

Art. 6851. Wynajmujący lokal może podwyższyć czynsz, wypowiadając

dotychczasową wysokość czynszu najpóźniej na miesiąc naprzód, na koniec

miesiąca kalendarzowego.

Art. 686. Ustawowe prawo zastawu wynajmującego lokal mieszkalny

rozciąga się także na wniesione do lokalu ruchomości członków rodziny najemcy

razem z nim mieszkających.

Art. 687. Jeżeli najemca lokalu dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co

najmniej za dwa pełne okresy płatności, a wynajmujący zamierza najem

wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia, powinien on uprzedzić

2016-11-21

©Telksinoe s. 145/240

najemcę na piśmie, udzielając mu dodatkowego terminu miesięcznego do zapłaty

zaległego czynszu.

Art. 688. Jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a czynsz jest

płatny miesięcznie, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące

naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego.

Art. 6881. § 1. Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają

solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie.

§ 2. Odpowiedzialność osób, o których mowa w § 1, ogranicza się do

wysokości czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania.

Art. 6882. Bez zgody wynajmującego najemca nie może oddać lokalu lub

jego części do bezpłatnego używania ani go podnająć. Zgoda wynajmującego nie

jest wymagana co do osoby, względem której najemca jest obciążony obowiązkiem

alimentacyjnym.

Art. 689. (uchylony)

Art. 690. Do ochrony praw najemcy do używania lokalu stosuje się

odpowiednio przepisy o ochronie własności.

Art. 691. § 1. W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek

najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy

i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do

świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we

wspólnym pożyciu z najemcą.

§ 2. Osoby wymienione w§1 wstępują w stosunek najmu lokalu

mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego

śmierci.

§ 3. W razie braku osób wymienionych w § 1stosunek najmu lokalu

mieszkalnego wygasa.

§ 4. Osoby, które wstąpiły w stosunek najmu lokalu mieszkalnego na

podstawie § 1, mogą go wypowiedzieć z zachowaniem terminów ustawowych,

chociażby umowa najmu była zawarta na czas oznaczony. W razie wypowiedzenia

stosunku najmu przez niektóre z tych osób stosunek ten wygasa względem osób,

które go wypowiedziały.

2016-11-21

©Telksinoe s. 146/240

§ 5. Przepisów § 1–4 nie stosuje się w razie śmierci jednego ze

współnajemców lokalu mieszkalnego.

Art. 692. Przepisów o wypowiedzeniu najmu przez nabywcę rzeczy najętej

nie stosuje się do najmu lokali mieszkalnych, chyba że najemca nie objął jeszcze

lokalu.

DZIAŁ II

Dzierżawa

Art. 693. § 1. Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się

oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony

lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu

umówiony czynsz.

§ 2. Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego

rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków.

Art. 694. Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie

z zachowaniem przepisów poniższych.

Art. 695. § 1. Dzierżawę zawartą na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje

się po upływie tego terminu za zawartą na czas nieoznaczony.

§ 2. (uchylony)

Art. 696. Dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie

z wymaganiami prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia

przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.

Art. 697. Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do

zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie niepogorszonym.

Art. 698. § 1. Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać

przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go

poddzierżawiać.

§ 2. W razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający może

dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.

2016-11-21

©Telksinoe s. 147/240

Art. 699. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie oznaczony,

czynsz jest płatny z dołu w terminie zwyczajowo przyjętym, a w braku takiego

zwyczaju – półrocznie z dołu.

Art. 700. Jeżeli wskutek okoliczności, za które dzierżawca

odpowiedzialności nie ponosi i które nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód

z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu, dzierżawca może żądać

obniżenia czynszu przypadającego za dany okres gospodarczy.

Art. 701. Do rzeczy ruchomych objętych ustawowym prawem zastawu

wydzierżawiającego należą także rzeczy służące do prowadzenia gospodarstwa lub

przedsiębiorstwa, jeżeli znajdują się w obrębie przedmiotu dzierżawy.

Art. 702. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że oprócz czynszu dzierżawca będzie

obowiązany uiszczać podatki i inne ciężary związane z własnością lub

z posiadaniem przedmiotu dzierżawy oraz ponosić koszty jego ubezpieczenia,

ustawowe prawo zastawu przysługujące wydzierżawiającemu zabezpiecza również

roszczenie wydzierżawiającego względem dzierżawcy o zwrot sum, które

z powyższych tytułów zapłacił.

Art. 703. Jeżeli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co

najmniej za dwa pełne okresy płatności, a w wypadku gdy czynsz jest płatny

rocznie, jeżeli dopuszcza się zwłoki z zapłatą ponad trzy miesiące,

wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu

wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien uprzedzić dzierżawcę

udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego

czynszu.

Art. 704. W braku odmiennej umowy dzierżawę gruntu rolnego można

wypowiedzieć na jeden rok naprzód na koniec roku dzierżawnego, inną zaś

dzierżawę na sześć miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego.

Art. 705. Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku

odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim

powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy.

Art. 706. Jeżeli przy zakończeniu dzierżawy dzierżawca gruntu rolnego

pozostawia zgodnie ze swym obowiązkiem zasiewy, może on żądać zwrotu

2016-11-21

©Telksinoe s. 148/240

poczynionych na te zasiewy nakładów o tyle, o ile wbrew wymaganiom

prawidłowej gospodarki nie otrzymał odpowiednich zasiewów przy rozpoczęciu

dzierżawy.

Art. 707. Jeżeli dzierżawa kończy się przed upływem roku dzierżawnego,

dzierżawca obowiązany jest zapłacić czynsz w takim stosunku, w jakim pożytki,

które w tym roku pobrał lub mógł pobrać, pozostają do pożytków z całego roku

dzierżawnego.

Art. 708. Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku,

gdy osoba biorąca nieruchomość rolną do używania i pobierania pożytków nie jest

obowiązana do uiszczania czynszu, lecz tylko do ponoszenia podatków i innych

ciężarów związanych z własnością lub z posiadaniem gruntu.

Art. 709. Przepisy o dzierżawie rzeczy stosuje się odpowiednio do dzierżawy

praw.

TYTUŁ XVII1

Umowa leasingu

Art. 7091. Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie

działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na

warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania

albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający

zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie

pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy

przez finansującego.

Art. 7092. Umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem

nieważności.

Art. 7093. Jeżeli rzecz nie zostanie wydana korzystającemu w ustalonym

terminie na skutek okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność, umówione

terminy płatności rat pozostają niezmienione.

Art. 7094. § 1. Finansujący powinien wydać korzystającemu rzecz w takim

stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili wydania finansującemu przez zbywcę.

2016-11-21

©Telksinoe s. 149/240

§ 2. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy

do umówionego użytku.

§ 3. Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis

umowy ze zbywcą lub odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących tej

umowy, w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy,

otrzymanego od zbywcy lub producenta.

Art. 7095. § 1. Jeżeli po wydaniu korzystającemu rzecz została utracona

z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności, umowa

leasingu wygasa.

§ 2. Korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o utracie

rzeczy.

§ 3. Jeżeli umowa leasingu wygasła z przyczyn określonych w § 1,

finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia

wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych

o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym

terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy,

a także naprawienia szkody.

Art. 7096. Jeżeli w umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający

obowiązany jest ponosić koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania

leasingu, w braku odmiennego postanowienia umownego, koszty te obejmują

składkę z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach.

Art. 7097. § 1. Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym

stanie, w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych do

zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia

wskutek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z własnością lub

posiadaniem rzeczy.

§ 2. Jeżeli w umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że konserwacji

i napraw rzeczy dokonuje osoba mająca określone kwalifikacje, korzystający

powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania

istotnej naprawy rzeczy.

§ 3. Korzystający obowiązany jest umożliwić finansującemu sprawdzenie

rzeczy w zakresie określonym w § 1 i 2.

2016-11-21

©Telksinoe s. 150/240

Art. 7098. § 1. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady

rzeczy, chyba że wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący

ponosi odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla

korzystającego są nieważne.

§ 2. Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą z mocy ustawy

przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące

finansującemu względem zbywcy, z wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez

finansującego od umowy ze zbywcą.

§ 3. Wykonanie przez korzystającego uprawnień określonych w § 2 nie

wpływa na jego obowiązki wynikające z umowy leasingu, chyba że finansujący

odstąpi od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.

§ 4. Korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od umowy ze

zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli uprawnienie finansującego do odstąpienia

wynika z przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bez zgłoszenia żądania przez

korzystającego finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wad

rzeczy.

§ 5. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu

wad rzeczy, umowa leasingu wygasa. Finansujący może żądać od korzystającego

natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie

a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał

wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu

oraz umowy ze zbywcą.

Art. 7099. Korzystający powinien używać rzeczy i pobierać jej pożytki

w sposób określony w umowie leasingu, a gdy umowa tego nie określa – w sposób

odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

Art. 70910. Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić w rzeczy

zmian, chyba że wynikają one z przeznaczenia rzeczy.

Art. 70911. Jeżeli mimo upomnienia na piśmie przez finansującego

korzystający narusza obowiązki określone w art. 7097 § 1 lub w art. 7099 albo nie

usunie zmian w rzeczy dokonanych z naruszeniem art. 70910, finansujący może

wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony

uzgodniły termin wypowiedzenia.

2016-11-21

©Telksinoe s. 151/240

Art. 70912. § 1. Bez zgody finansującego korzystający nie może oddać rzeczy

do używania osobie trzeciej.

§ 2. W razie naruszenia obowiązku określonego w § 1, finansujący może

wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony

uzgodniły termin wypowiedzenia.

Art. 70913. § 1. Korzystający obowiązany jest płacić raty w terminach

umówionych.

§ 2. Jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej

raty, finansujący powinien wyznaczyć na piśmie korzystającemu odpowiedni

termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, że w razie

bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu może wypowiedzieć umowę

leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin

wypowiedzenia. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są

nieważne.

Art. 70914. § 1. W razie zbycia rzeczy przez finansującego nabywca wstępuje

w stosunek leasingu na miejsce finansującego.

§ 2. Finansujący powinien niezwłocznie zawiadomić korzystającego o zbyciu

rzeczy.

Art. 70915. W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na

skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący

może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich

przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie

finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem

i rozwiązania umowy leasingu.

Art. 70916. Jeżeli finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia,

przenieść na korzystającego własność rzeczy po upływie oznaczonego w umowie

czasu trwania leasingu, korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy

w terminie miesiąca od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin.

Art. 70917. Do odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na

skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność, uprawnień

i obowiązków stron w razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko

korzystającemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego

2016-11-21

©Telksinoe s. 152/240

i osoby trzeciej wobec finansującego w razie oddania rzeczy tej osobie przez

korzystającego do używania, zabezpieczenia rat leasingu i świadczeń dodatkowych

korzystającego, zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz

do ulepszenia rzeczy przez korzystającego stosuje się odpowiednio przepisy

o najmie, a do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności stosuje

się odpowiednio przepisy o sprzedaży na raty.

Art. 70918. Do umowy, przez którą jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz

stanowiącą jej własność do używania albo do używania i pobierania pożytków

drugiej stronie, a druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy

w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości

rzeczy w chwili zawarcia tej umowy, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego

tytułu.

TYTUŁ XVIII

Użyczenie

Art. 710. Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić

biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie

oddanej mu w tym celu rzeczy.

Art. 711. Jeżeli rzecz użyczona ma wady, użyczający obowiązany jest do

naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie

zawiadomił go o nich. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy biorący mógł wadę

z łatwością zauważyć.

Art. 712. § 1. Jeżeli umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący

może rzeczy używać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu.

§ 2. Bez zgody użyczającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej osobie

trzeciej do używania.

Art. 713. Biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy

użyczonej. Jeżeli poczynił inne wydatki lub nakłady na rzecz, stosuje się

odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 714. Biorący do używania jest odpowiedzialny za przypadkową utratę

lub uszkodzenie rzeczy, jeżeli jej używa w sposób sprzeczny z umową albo

z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy, albo gdy nie będąc do tego

2016-11-21

©Telksinoe s. 153/240

upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności powierza rzecz innej

osobie, a rzecz nie byłaby uległa utracie lub uszkodzeniu, gdyby jej używał

w sposób właściwy albo gdyby ją zachował u siebie.

Art. 715. Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nieoznaczony,

użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie

albo gdy upłynął czas, w którym mógł ten użytek uczynić.

Art. 716. Jeżeli biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową albo

z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy, jeżeli powierza rzecz innej osobie

nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności,

albo jeżeli rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z powodów nieprzewidzianych

w chwili zawarcia umowy, użyczający może żądać zwrotu rzeczy, chociażby

umowa była zawarta na czas oznaczony.

Art. 717. Jeżeli kilka osób wspólnie wzięło rzecz do używania, ich

odpowiedzialność jest solidarna.

Art. 718. § 1. Po zakończeniu użyczenia biorący do używania obowiązany

jest zwrócić użyczającemu rzecz w stanie niepogorszonym; jednakże biorący nie

ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego

używania.

§ 2. Jeżeli biorący do używania powierzył rzecz innej osobie, obowiązek

powyższy ciąży także na tej osobie.

Art. 719. Roszczenie użyczającego przeciwko biorącemu do używania

o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również

roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na

rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się

z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

TYTUŁ XIX

Pożyczka

Art. 720. § 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się

przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy

oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość

pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

2016-11-21

©Telksinoe s. 154/240

§ 2. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga

zachowania formy dokumentowej.

Art. 721. Dający pożyczkę może odstąpić od umowy i odmówić wydania

przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu

majątkowego drugiej strony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę,

jeżeli w chwili zawarcia umowy o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział

lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Art. 722. Roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki

przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być

wydany.

Art. 723. Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik

obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu

przez dającego pożyczkę.

Art. 724. Jeżeli rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady,

dający pożyczkę obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził

biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Przepisu

powyższego nie stosuje się w wypadku, gdy biorący mógł z łatwością wadę

zauważyć.

TYTUŁ XX

Umowa rachunku bankowego

Art. 725. Przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się

względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do

przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do

przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.

Art. 726. Bank może obracać czasowo wolne środki pieniężne zgromadzone

na rachunku bankowym z obowiązkiem ich zwrotu w całości lub w części na każde

żądanie, chyba że umowa uzależnia obowiązek zwrotu od wypowiedzenia.

Art. 727. Bank może odmówić wykonania zlecenia posiadacza rachunku

bankowego tylko w wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych.

2016-11-21

©Telksinoe s. 155/240

Art. 728. § 1. Przy umowie zawartej na czas nieoznaczony bank jest

obowiązany informować posiadacza rachunku, w sposób określony w umowie,

o każdej zmianie stanu rachunku bankowego.

§ 2. Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz

w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku

i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób

informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda.

§ 3. Posiadacz rachunku bankowego jest obowiązany zgłosić bankowi

niezgodność zmian stanu rachunku lub salda w ciągu czternastu dni od dnia

otrzymania wyciągu z rachunku.

Art. 729. Posiadacz imiennego rachunku bankowego obowiązany jest

zawiadamiać bank o każdej zmianie swego zamieszkania lub siedziby.

Art. 730. Rozwiązanie umowy rachunku bankowego zawartej na czas

nieoznaczony może nastąpić w każdym czasie wskutek wypowiedzenia przez

którąkolwiek ze stron; jednakże bank może wypowiedzieć taką umowę tylko

z ważnych powodów.

Art. 731. Roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego

przedawniają się z upływem lat dwóch. Nie dotyczy to roszczeń o zwrot wkładów

oszczędnościowych.

Art. 732. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio również do

rachunków prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.

Art. 733. Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o rozliczeniach

pieniężnych.

TYTUŁ XXI

Zlecenie

Art. 734. § 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do

dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

§ 2. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do

wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Przepis ten nie uchybia

przepisom o formie pełnomocnictwa.

2016-11-21

©Telksinoe s. 156/240

Art. 735. § 1. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że

przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie

zlecenia należy się wynagrodzenie.

§ 2. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się o wysokość

wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy.

Art. 736. Kto zawodowo trudni się załatwianiem czynności dla drugich,

powinien, jeżeli nie chce zlecenia przyjąć, zawiadomić o tym niezwłocznie

dającego zlecenie. Taki sam obowiązek ciąży na osobie, która dającemu zlecenie

oświadczyła gotowość załatwiania czynności danego rodzaju.

Art. 737. Przyjmujący zlecenie może bez uprzedniej zgody dającego zlecenie

odstąpić od wskazanego przez niego sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma

możności uzyskania jego zgody, a zachodzi uzasadniony powód do

przypuszczenia, że dający zlecenie zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział

o istniejącym stanie rzeczy.

Art. 738. § 1. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia

osobie trzeciej tylko wtedy, gdy to wynika z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest

do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany jest

zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu zamieszkania

swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak

należytej staranności w wyborze zastępcy.

§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest za wykonanie zlecenia także względem

dającego zlecenie. Jeżeli przyjmujący zlecenie ponosi odpowiedzialność za

czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność

jest solidarna.

Art. 739. W wypadku gdy przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie

zlecenia innej osobie nie będąc do tego uprawniony, a rzecz należąca do dającego

zlecenie uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący

zlecenie jest odpowiedzialny także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba

że jedno lub drugie nastąpiłoby również wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał.

Art. 740. Przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie

potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy, a po wykonaniu zlecenia lub po

wcześniejszym rozwiązaniu umowy złożyć mu sprawozdanie. Powinien mu wydać

2016-11-21

©Telksinoe s. 157/240

wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu

własnym.

Art. 741. Przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym interesie

rzeczy i pieniędzy dającego zlecenie. Od sum pieniężnych zatrzymanych ponad

potrzebę wynikającą z wykonywania zlecenia powinien płacić dającemu zlecenie

odsetki ustawowe.

Art. 742. Dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie

wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, wraz

z odsetkami ustawowymi; powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od

zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym.

Art. 743. Jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie

powinien na żądanie przyjmującego udzielić mu odpowiedniej zaliczki.

Art. 744. W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się

przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika

z umowy lub z przepisów szczególnych.

Art. 745. Jeżeli kilka osób dało lub przyjęło zlecenie wspólnie, ich

odpowiedzialność względem drugiej strony jest solidarna.

Art. 746. § 1. Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie.

Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił

w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany

jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego

dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego

powodu, powinien także naprawić szkodę.

§ 2. Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże

gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu,

przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.

§ 3. Nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia

z ważnych powodów.

Art. 747. W braku odmiennej umowy zlecenie nie wygasa ani wskutek

śmierci dającego zlecenie, ani wskutek utraty przez niego zdolności do czynności

prawnych. Jeżeli jednak, zgodnie z umową, zlecenie wygasło, przyjmujący

2016-11-21

©Telksinoe s. 158/240

zlecenie powinien, gdyby z przerwania powierzonych mu czynności mogła

wyniknąć szkoda, prowadzić te czynności nadal, dopóki spadkobierca albo

przedstawiciel ustawowy dającego zlecenie nie będzie mógł zarządzić inaczej.

Art. 748. W braku odmiennej umowy zlecenie wygasa wskutek śmierci

przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty przez niego pełnej zdolności do

czynności prawnych.

Art. 749. Jeżeli zlecenie wygasło, uważa się je mimo to za istniejące na

korzyść przyjmującego zlecenie aż do chwili, kiedy dowiedział się o wygaśnięciu

zlecenia.

Art. 750. Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi

przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Art. 751. Z upływem lat dwóch przedawniają się:

1) roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych

wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności

przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy

roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom;

2) roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli

przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo

osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone.

TYTUŁ XXII

Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia

Art. 752. Kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać

z korzyścią osoby, której sprawę prowadzi, i zgodnie z jej prawdopodobną wolą,

a przy prowadzeniu sprawy obowiązany jest zachowywać należytą staranność.

Art. 753. § 1. Prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia powinien w miarę

możności zawiadomić o tym osobę, której sprawę prowadzi, i stosownie do

okoliczności albo oczekiwać jej zleceń, albo prowadzić sprawę dopóty, dopóki

osoba ta nie będzie mogła sama się nią zająć.

§ 2. Z czynności swych prowadzący cudzą sprawę powinien złożyć rachunek

oraz wydać wszystko, co przy prowadzeniu sprawy uzyskał dla osoby, której

sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoimi obowiązkami, może żądać

2016-11-21

©Telksinoe s. 159/240

zwrotu uzasadnionych wydatków i nakładów wraz z ustawowymi odsetkami oraz

zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął przy prowadzeniu sprawy.

Art. 754. Kto prowadzi cudzą sprawę wbrew wiadomej mu woli osoby, której

sprawę prowadzi, nie może żądać zwrotu poniesionych wydatków

i odpowiedzialny jest za szkodę, chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie lub

zasadom współżycia społecznego.

Art. 755. Jeżeli prowadzący cudzą sprawę dokonał zmian w mieniu osoby,

której sprawę prowadzi, bez wyraźnej potrzeby lub korzyści tej osoby albo wbrew

wiadomej mu jej woli, obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a gdyby to nie

było możliwe, naprawić szkodę. Nakłady może zabrać z powrotem, o ile może to

uczynić bez uszkodzenia rzeczy.

Art. 756. Potwierdzenie osoby, której sprawa była prowadzona, nadaje

prowadzeniu sprawy skutki zlecenia.

Art. 757. Kto w celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego drugiemu

ratuje jego dobro, może żądać od niego zwrotu uzasadnionych wydatków,

chociażby jego działanie nie odniosło skutku, i jest odpowiedzialny tylko za winę

umyślną lub rażące niedbalstwo.

TYTUŁ XXIII

Umowa agencyjna

Art. 758. § 1. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent)

zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego

pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz

dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu.

§ 2. Do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla

niego oświadczeń agent jest uprawniony tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie.

Art. 7581. § 1. Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony,

agentowi należy się prowizja.

§ 2. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub

wartości zawartych umów.

§ 3. Jeżeli wysokość prowizji nie została w umowie określona, należy się ona

w wysokości zwyczajowo przyjętej w stosunkach danego rodzaju, w miejscu

2016-11-21

©Telksinoe s. 160/240

działalności prowadzonej przez agenta, a w razie niemożności ustalenia prowizji

w ten sposób, agentowi należy się prowizja w odpowiedniej wysokości,

uwzględniającej wszystkie okoliczności bezpośrednio związane z wykonaniem

zleconych mu czynności.

Art. 7582. Każda ze stron może żądać od drugiej pisemnego potwierdzenia

treści umowy oraz postanowień ją zmieniających lub uzupełniających. Zrzeczenie

się tego uprawnienia jest nieważne.

Art. 759. W razie wątpliwości poczytuje się, że agent jest upoważniony do

przyjmowania dla dającego zlecenie zapłaty za świadczenie, które spełnia za

dającego zlecenie, oraz do przyjmowania dla niego świadczeń, za które płaci, jak

również do odbierania zawiadomień o wadach oraz oświadczeń dotyczących

wykonania umowy, którą zawarł w imieniu dającego zlecenie.

Art. 760. Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec

drugiej.

Art. 7601. § 1. Agent obowiązany jest w szczególności przekazywać wszelkie

informacje mające znaczenie dla dającego zlecenie oraz przestrzegać jego

wskazówek uzasadnionych w danych okolicznościach, a także podejmować,

w zakresie prowadzonych spraw, czynności potrzebne do ochrony praw dającego

zlecenie.

§ 2. Postanowienia umowy sprzeczne z treścią § 1 są nieważne.

Art. 7602. § 1. Dający zlecenie obowiązany jest przekazywać agentowi

dokumenty i informacje potrzebne do prawidłowego wykonania umowy.

§ 2. Dający zlecenie obowiązany jest w rozsądnym czasie zawiadomić agenta

o przyjęciu lub odrzuceniu propozycji zawarcia umowy oraz o niewykonaniu

umowy, przy której zawarciu agent pośredniczył lub którą zawarł w imieniu

dającego zlecenie.

§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest zawiadomić w rozsądnym czasie agenta

o tym, że liczba umów, których zawarcie przewiduje, lub wartość ich przedmiotu

będzie znacznie niższa niż ta, której agent mógłby się normalnie spodziewać.

§ 4. Postanowienia umowy sprzeczne z treścią § 1–3 są nieważne.

2016-11-21

©Telksinoe s. 161/240

Art. 7603. W razie gdy agent zawierający umowę w imieniu dającego

zlecenie nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, umowę uważa się za

potwierdzoną, jeżeli dający zlecenie niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości

o zawarciu umowy nie oświadczy klientowi, że umowy nie potwierdza.

Art. 761. § 1. Agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie

trwania umowy agencyjnej, jeżeli do ich zawarcia doszło w wyniku jego

działalności lub jeżeli zostały one zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta

poprzednio dla umów tego samego rodzaju.

§ 2. Jeżeli agentowi zostało przyznane prawo wyłączności w odniesieniu do

oznaczonej grupy klientów lub obszaru geograficznego, a w czasie trwania umowy

agencyjnej została bez udziału agenta zawarta umowa z klientem z tej grupy lub

obszaru, agent może żądać prowizji od tej umowy. Dający zlecenie obowiązany jest

w rozsądnym czasie zawiadomić agenta o zawarciu takiej umowy.

Art. 7611. § 1. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po

rozwiązaniu umowy agencyjnej, jeżeli – przy spełnieniu przesłanek z art. 761 –

propozycję zawarcia umowy dający zlecenie lub agent otrzymał od klienta przed

rozwiązaniem umowy agencyjnej.

§ 2. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy

agencyjnej także wtedy, gdy do jej zawarcia doszło w przeważającej mierze

w wyniku jego działalności w okresie trwania umowy agencyjnej, a zarazem

w rozsądnym czasie od jej rozwiązania.

Art. 7612. Agent nie może żądać prowizji, o której mowa w art. 761, jeżeli

prowizja ta należy się zgodnie z art. 7611 poprzedniemu agentowi, chyba że

z okoliczności wynika, że względy słuszności przemawiają za podziałem prowizji

między obu agentów.

Art. 7613. § 1. W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent

nabywa prawo do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie

z umową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też swoje

świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że agent nabywa

prawo do prowizji później niż w chwili, w której klient spełnił świadczenie albo

powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie.

2016-11-21

©Telksinoe s. 162/240

§ 2. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i klientem ma być

wykonywana częściami, agent nabywa prawo do prowizji w miarę wykonywania

tej umowy.

§ 3. Roszczenie o zapłatę prowizji staje się wymagalne z upływem ostatniego

dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji.

Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

Art. 7614. Agent nie może żądać prowizji, gdy oczywiste jest, że umowa

z klientem nie zostanie wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie

nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaś prowizja została już agentowi wypłacona,

podlega ona zwrotowi. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla

agenta jest nieważne.

Art. 7615. § 1. Dający zlecenie obowiązany jest złożyć agentowi

oświadczenie zawierające dane o należnej mu prowizji nie później niż w ostatnim

dniu miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji.

Oświadczenie to powinno wskazywać wszystkie dane stanowiące podstawę do

obliczenia wysokości należnej prowizji. Postanowienie umowy agencyjnej mniej

korzystne dla agenta jest nieważne.

§ 2. Agent może domagać się udostępnienia informacji potrzebnych do

ustalenia, czy wysokość należnej mu prowizji została prawidłowo obliczona,

w szczególności może domagać się wyciągów z ksiąg handlowych dającego

zlecenie albo żądać, aby wgląd i wyciąg z tych ksiąg został zapewniony biegłemu

rewidentowi wybranemu przez strony. Postanowienie umowy agencyjnej mniej

korzystne dla agenta jest nieważne.

§ 3. W razie nieudostępnienia agentowi informacji, o których mowa w § 2,

agent może domagać się ich udostępnienia w drodze powództwa wytoczonego

w okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu zlecenie.

§ 4. W razie nieosiągnięcia przez strony porozumienia co do wyboru biegłego

rewidenta, o którym mowa w § 2, agent może domagać się, w drodze powództwa

wytoczonego w okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu

zlecenie, dokonania wglądu i wyciągu z ksiąg przez biegłego wskazanego przez

sąd.

2016-11-21

©Telksinoe s. 163/240

Art. 7616. Przepisy art. 761–7615 stosuje się w razie gdy prowizja stanowi

całość lub część wynagrodzenia, chyba że strony uzgodniły stosowanie tych

przepisów do innego rodzaju wynagrodzenia.

Art. 7617. § 1. W umowie agencyjnej zawartej w formie pisemnej można

zastrzec, że agent za odrębnym wynagrodzeniem (prowizja del credere),

w uzgodnionym zakresie, odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta.

Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, agent odpowiada za to, że klient spełni

świadczenie. W razie niezachowania formy pisemnej poczytuje się umowę

agencyjną za zawartą bez tego zastrzeżenia.

§ 2. Odpowiedzialność agenta może dotyczyć tylko oznaczonej umowy lub

umów z oznaczonym klientem, przy których zawarciu pośredniczył albo które

zawarł w imieniu dającego zlecenie.

Art. 762. W braku odmiennego postanowienia umowy agent może domagać

się zwrotu wydatków związanych z wykonaniem zlecenia tylko o tyle, o ile były

uzasadnione i o ile ich wysokość przekracza zwykłą w danych stosunkach miarę.

Art. 763. Dla zabezpieczenia roszczenia o wynagrodzenie oraz o zwrot

wydatków i zaliczek udzielonych dającemu zlecenie agentowi przysługuje

ustawowe prawo zastawu na rzeczach i papierach wartościowych dającego

zlecenie, otrzymanych w związku z umową agencyjną, dopóki przedmioty te

znajdują się u niego lub osoby, która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może

nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.

Art. 764. Umowę zawartą na czas oznaczony, a wykonywaną przez strony po

upływie terminu, na jaki została zawarta, poczytuje się za zawartą na czas

nieoznaczony.

Art. 7641. § 1. Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być

wypowiedziana na miesiąc naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód

w drugim roku oraz na trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach trwania

umowy. Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane.

§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia mogą zostać umownie przedłużone,

z tym że termin ustalony dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż termin

ustalony dla agenta. Przedłużenie terminu dla agenta powoduje takie samo

przedłużenie dla dającego zlecenie.

2016-11-21

©Telksinoe s. 164/240

§ 3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, termin wypowiedzenia upływa

z końcem miesiąca kalendarzowego.

§ 4. Przepisy § 1–3 mają zastosowanie do umowy zawartej na czas

oznaczony, a przekształconej z mocy art. 764 w umowę zawartą na czas

nieoznaczony. Okres, na jaki umowa na czas oznaczony była zawarta, uwzględnia

się przy ustalaniu terminu wypowiedzenia.

Art. 7642. § 1. Umowa agencyjna, chociażby była zawarta na czas oznaczony,

może być wypowiedziana bez zachowania terminów wypowiedzenia z powodu

niewykonania obowiązków przez jedną ze stron w całości lub znacznej części,

a także w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności.

§ 2. Jeżeli wypowiedzenia dokonano na skutek okoliczności, za które ponosi

odpowiedzialność druga strona, jest ona zobowiązana do naprawienia szkody

poniesionej przez wypowiadającego w następstwie rozwiązania umowy.

Art. 7643. § 1. Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od

dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy

agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu

obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne

korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie to przysługuje agentowi, jeżeli,

biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji

od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami, przemawiają za tym

względy słuszności.

§ 2. Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości

wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego

wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna

trwała krócej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z uwzględnieniem średniej

z całego okresu jej trwania.

§ 3. Uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możności

dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.

§ 4. W razie śmierci agenta, świadczenia wyrównawczego, o którym mowa

w § 1, mogą żądać jego spadkobiercy.

2016-11-21

©Telksinoe s. 165/240

§ 5. Możliwość dochodzenia roszczenia o świadczenie wyrównawcze zależy

od zgłoszenia przez agenta lub jego spadkobierców odpowiedniego żądania wobec

dającego zlecenie przed upływem roku od rozwiązania umowy.

Art. 7644. Świadczenie wyrównawcze nie przysługuje agentowi, jeżeli:

1) dający zlecenie wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które

odpowiedzialność ponosi agent, usprawiedliwiających wypowiedzenie

umowy bez zachowania terminów wypowiedzenia;

2) agent wypowiedział umowę, chyba że wypowiedzenie jest uzasadnione

okolicznościami, za które odpowiada dający zlecenie, albo jest

usprawiedliwione wiekiem, ułomnością lub chorobą agenta, a względy

słuszności nie pozwalają domagać się od niego dalszego wykonywania

czynności agenta;

3) agent za zgodą dającego zlecenie przeniósł na inną osobę swoje prawa

i obowiązki wynikające z umowy.

Art. 7645. Do czasu rozwiązania umowy strony nie mogą umówić się

w sposób odbiegający na niekorzyść agenta od postanowień art. 7643 i art. 7644.

Art. 7646. § 1. Strony mogą, w formie pisemnej pod rygorem nieważności,

ograniczyć działalność agenta mającą charakter konkurencyjny na okres po

rozwiązaniu umowy agencyjnej (ograniczenie działalności konkurencyjnej).

Ograniczenie jest ważne, jeżeli dotyczy grupy klientów lub obszaru

geograficznego, objętych działalnością agenta, oraz rodzaju towarów lub usług

stanowiących przedmiot umowy.

§ 2. Ograniczenie działalności konkurencyjnej nie może być zastrzeżone na

okres dłuższy niż dwa lata od rozwiązania umowy.

§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest do wypłacania agentowi odpowiedniej

sumy pieniężnej za ograniczenie działalności konkurencyjnej w czasie jego

trwania, chyba że co innego wynika z umowy albo że umowa agencyjna została

rozwiązana na skutek okoliczności, za które agent ponosi odpowiedzialność.

§ 4. Jeżeli wysokość sumy, o której mowa w § 3, nie została w umowie

określona, należy się suma w wysokości odpowiedniej do korzyści osiągniętych

przez dającego zlecenie na skutek ograniczenia działalności konkurencyjnej oraz

utraconych z tego powodu możliwości zarobkowych agenta.

2016-11-21

©Telksinoe s. 166/240

Art. 7647. Dający zlecenie może do dnia rozwiązania umowy odwołać

ograniczenie działalności konkurencyjnej z takim skutkiem, że po upływie sześciu

miesięcy od chwili odwołania jest on zwolniony z obowiązku wypłacania sumy,

o której mowa w art. 7646 § 3 i 4. Odwołanie ograniczenia działalności

konkurencyjnej wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Art. 7648. Jeżeli agent wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które

odpowiedzialność ponosi dający zlecenie, może on zwolnić się z obowiązku

przestrzegania ograniczenia działalności konkurencyjnej przez złożenie dającemu

zlecenie oświadczenia na piśmie przed upływem miesiąca od dnia wypowiedzenia.

Art. 7649. Do umowy o treści określonej w art. 758 § 1, zawartej z agentem

przez osobę niebędącą przedsiębiorcą, stosuje się przepisy niniejszego tytułu,

z wyłączeniem art. 761–7612, art. 7615 oraz art. 7643–7648.

TYTUŁ XXIV

Umowa komisu

Art. 765. Przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje

się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa

do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie

(komitenta), lecz w imieniu własnym.

Art. 766. Komisant powinien wydać komitentowi wszystko, co przy

wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, w szczególności powinien przelać na niego

wierzytelności, które nabył na jego rachunek. Powyższe uprawnienia komitenta są

skuteczne także względem wierzycieli komisanta.

Art. 767. Jeżeli komisant zawarł umowę na warunkach korzystniejszych od

warunków oznaczonych przez komitenta, uzyskana korzyść należy się

komitentowi.

Art. 768. § 1. Jeżeli komisant sprzedał oddaną mu do sprzedaży rzecz za cenę

niższą od ceny oznaczonej przez komitenta, obowiązany jest zapłacić komitentowi

różnicę.

§ 2. Jeżeli komisant nabył rzecz za cenę wyższą od ceny oznaczonej przez

komitenta, komitent może niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia

o wykonaniu zlecenia oświadczyć, że nie uznaje czynności za dokonaną na jego

2016-11-21

©Telksinoe s. 167/240

rachunek; brak takiego oświadczenia jest jednoznaczny z wyrażeniem zgody na

wyższą cenę.

§ 3. Komitent nie może żądać zapłacenia różnicy ceny ani odmówić zgody na

wyższą cenę, jeżeli zlecenie nie mogło być wykonane po cenie oznaczonej,

a zawarcie umowy uchroniło komitenta od szkody.

Art. 769. § 1. Jeżeli rzecz jest narażona na zepsucie, a nie można czekać na

zarządzenie komitenta, komisant jest uprawniony, a gdy tego interes komitenta

wymaga – zobowiązany sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności.

O dokonaniu sprzedaży obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie komitenta.

§ 2. Jeżeli komitent dopuścił się zwłoki z odebraniem rzeczy, stosuje się

odpowiednio przepisy o skutkach zwłoki kupującego z odebraniem rzeczy

sprzedanej.

Art. 770. § 1. Komisant nie ponosi odpowiedzialności za ukryte wady

fizyczne rzeczy, jak również za jej wady prawne, jeżeli przed zawarciem umowy

podał to do wiadomości kupującego. Jednakże wyłączenie odpowiedzialności nie

dotyczy wad rzeczy, o których komisant wiedział lub z łatwością mógł się

dowiedzieć.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli kupującym jest konsument.

Art. 7701. (uchylony)

Art. 771. Komisant, który bez upoważnienia komitenta udzielił osobie

trzeciej kredytu lub zaliczki, działa na własne niebezpieczeństwo.

Art. 772. § 1. Komisant nabywa roszczenie o zapłatę prowizji z chwilą, gdy

komitent otrzymał rzecz albo cenę. Jeżeli umowa ma być wykonywana częściami,

komisant nabywa roszczenie o prowizję w miarę wykonywania umowy.

§ 2. Komisant może żądać prowizji także wtedy, gdy umowa nie została

wykonana z przyczyn dotyczących komitenta.

Art. 773. § 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o prowizję oraz roszczeń o zwrot

wydatków i zaliczek udzielonych komitentowi, jak również dla zabezpieczenia

wszelkich innych należności wynikłych ze zleceń komisowych przysługuje

komisantowi ustawowe prawo zastawu na rzeczach stanowiących przedmiot

2016-11-21

komisu, dopóki rzeczy te znajdują się u niego lub u osoby która je dzierży w jego

imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.

§ 2. Wymienione należności mogą być zaspokojone z wierzytelności

nabytych przez komisanta na rachunek komitenta, z pierwszeństwem przed

wierzycielami komitenta.

§ 3. (uchylony)

TYTUŁ XXV

Umowa przewozu

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 774. Przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie

działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób

lub rzeczy.

Art. 775. Przepisy tytułu niniejszego stosuje się do przewozu w zakresie

poszczególnych rodzajów transportu tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest

uregulowany odrębnymi przepisami.

DZIAŁ II

Przewóz osób

Art. 776. Przewoźnik obowiązany jest do zapewnienia podróżnym

odpowiadających rodzajowi transportu warunków bezpieczeństwa i higieny oraz

takich wygód, jakie ze względu na rodzaj transportu uważa się za niezbędne.

Art. 777. § 1. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik ponosi

odpowiedzialność tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego

niedbalstwa przewoźnika.

§ 2. Za bagaż powierzony przewoźnikowi przewoźnik ponosi

odpowiedzialność według zasad przewidzianych dla przewozu rzeczy.

Art. 778. Roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem

roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany – od dnia,

kiedy miał być wykonany.

2016-11-21

DZIAŁ III

Przewóz rzeczy

Art. 779. Wysyłający powinien podać przewoźnikowi swój adres oraz adres

odbiorcy, miejsce przeznaczenia, oznaczenie przesyłki według rodzaju, ilości oraz

sposobu opakowania, jak również wartość rzeczy szczególnie cennych.

Art. 780. § 1. Na żądanie przewoźnika wysyłający powinien wystawić list

przewozowy zawierający dane wymienione w artykule poprzedzającym, a ponadto

wszelkie inne istotne postanowienia umowy. Wysyłający ponosi skutki

niedokładnego lub nieprawdziwego oświadczenia.

§ 2. Wysyłający może żądać od przewoźnika wydania mu odpisu listu

przewozowego albo innego poświadczenia przyjęcia przesyłki do przewozu.

Art. 781. § 1. Jeżeli stan zewnętrzny przesyłki lub jej opakowanie nie są

odpowiednie dla danego rodzaju przewozu, przewoźnik może żądać, aby

wysyłający złożył pisemne oświadczenie co do stanu przesyłki, a w wypadku

rażących braków odmówić przewozu.

§ 2. Jeżeli przewoźnik przyjmie przesyłkę bez zastrzeżeń, domniemywa się,

że znajdowała się w należytym stanie.

Art. 782. Wysyłający powinien dać przewoźnikowi wszelkie dokumenty

potrzebne ze względu na przepisy celne, podatkowe i administracyjne.

Art. 783. Jeżeli rozpoczęcie lub dokonanie przewozu dozna czasowej

przeszkody wskutek okoliczności dotyczącej przewoźnika, wysyłający może od

umowy odstąpić, powinien jednak dać przewoźnikowi odpowiednie

wynagrodzenie za dokonaną część przewozu w granicach tego, co na kosztach

przewozu oszczędził. Nie wyłącza to roszczenia o naprawienie szkody, jeżeli

przeszkoda była następstwem okoliczności, za które przewoźnik ponosi

odpowiedzialność.

Art. 784. Przewoźnik powinien zawiadomić niezwłocznie odbiorcę

o nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia.

Art. 785. Po nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia odbiorca może

w imieniu własnym wykonać wszelkie prawa wynikające z umowy przewozu,

2016-11-21

w szczególności może żądać wydania przesyłki i listu przewozowego, jeżeli

jednocześnie wykona zobowiązania wynikające z tej umowy.

Art. 786. Przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca

zobowiązuje się do zapłaty oznaczonych w liście przewozowym należności

przewoźnika.

Art. 787. § 1. Jeżeli odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki albo jeżeli

z innych przyczyn nie można mu jej doręczyć, przewoźnik powinien niezwłocznie

zawiadomić o tym wysyłającego. Jeżeli wysyłający nie nadeśle w odpowiednim

czasie wskazówek, przewoźnik powinien oddać przesyłkę na przechowanie lub

inaczej ją zabezpieczyć, zawiadamiając o tym wysyłającego i odbiorcę.

§ 2. Jeżeli przesyłka jest narażona na zepsucie albo jeżeli jej przechowanie

wymaga kosztów, na które nie ma pokrycia, przewoźnik może ją sprzedać przy

odpowiednim zastosowaniu przepisów o skutkach zwłoki kupującego

z odebraniem rzeczy sprzedanej.

Art. 788. § 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki

w czasie od jej przyjęcia do przewozu aż do wydania odbiorcy nie może

przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej

lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

§ 2. Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający

granic ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów – granic

zwyczajowo przyjętych (ubytek naturalny).

§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów

wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych przewoźnik ponosi

odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy

zawarciu umowy, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego

niedbalstwa przewoźnika.

Art. 789. § 1. Przewoźnik może oddać przesyłkę do przewozu innemu

przewoźnikowi na całą przestrzeń przewozu lub jej część, jednakże ponosi

odpowiedzialność za czynności dalszych przewoźników jak za swoje własne

czynności.

2016-11-21

§ 2. Każdy przewoźnik, który przyjmuje przesyłkę na podstawie tego samego

listu przewozowego, ponosi solidarną odpowiedzialność za cały przewóz według

treści listu.

§ 3. Przewoźnik, który z tytułu swej solidarnej odpowiedzialności za cały

przewóz zapłacił odszkodowanie, ma zwrotne roszczenie do przewoźnika

ponoszącego odpowiedzialność za okoliczności, z których szkoda wynikła. Jeżeli

okoliczności tych ustalić nie można, odpowiedzialność ponoszą wszyscy

przewoźnicy w stosunku do przypadającego im przewoźnego. Wolny od

odpowiedzialności jest przewoźnik, który udowodni, że szkoda nie powstała na

przestrzeni, przez którą przewoził.

Art. 790. § 1. Dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy

przewozu, w szczególności: przewoźnego, składowego, opłat celnych i innych

wydatków, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących

poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje przewoźnikowi ustawowe

prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby,

która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą

dokumentów.

§ 2. (uchylony)

Art. 791. § 1. Wskutek zapłaty należności przewoźnika i przyjęcia przesyłki

bez zastrzeżeń wygasają wszelkie roszczenia przeciwko przewoźnikowi

wynikające z umowy przewozu. Nie dotyczy to jednak roszczeń z tytułu

niewidocznych uszkodzeń przesyłki, jeżeli odbiorca w ciągu tygodnia od chwili

przyjęcia przesyłki zawiadomił o nich przewoźnika.

§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy szkoda wynikła z winy

umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

Art. 792. Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem

roku od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej

dostarczenia z opóźnieniem – od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.

Art. 793. Roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym

przewoźnikom, którzy uczestniczyli w przewozie przesyłki, przedawniają się

z upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo

od dnia, w którym wytoczono przeciwko niemu powództwo.

2016-11-21

TYTUŁ XXVI

Umowa spedycji

Art. 794. § 1. Przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za

wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub

odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem.

§ 2. Spedytor może występować w imieniu własnym albo w imieniu dającego

zlecenie.

Art. 795. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się do spedycji tylko o tyle, o ile

nie jest ona uregulowana odrębnymi przepisami.

Art. 796. Jeżeli przepisy tytułu niniejszego albo przepisy szczególne nie

stanowią inaczej, do umowy spedycji stosuje się odpowiednio przepisy o umowie

zlecenia.

Art. 797. Spedytor obowiązany jest do podejmowania czynności potrzebnych

do uzyskania zwrotu nienależnie pobranych sum z tytułu przewoźnego, cła i innych

należności związanych z przewozem przesyłki.

Art. 798. Spedytor obowiązany jest do podjęcia czynności potrzebnych do

zabezpieczenia praw dającego zlecenie lub osoby przez niego wskazanej względem

przewoźnika albo innego spedytora.

Art. 799. Spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i dalszych

spedytorów, którymi posługuje się przy wykonaniu zlecenia, chyba że nie ponosi

winy w wyborze.

Art. 800. Spedytor może sam dokonać przewozu. W tym wypadku spedytor

ma jednocześnie prawa i obowiązki przewoźnika.

Art. 801. § 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki

w czasie od jej przyjęcia aż do wydania przewoźnikowi, dalszemu spedytorowi,

dającemu zlecenie lub osobie przez niego wskazanej, nie może przewyższać

zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego

niedbalstwa spedytora.

2016-11-21

§ 2. Spedytor nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający

granic ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów – granic

zwyczajowo przyjętych.

§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów

wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych spedytor ponosi odpowiedzialność

jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umowy,

chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.

Art. 802. § 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o przewoźne oraz roszczeń

o prowizję, o zwrot wydatków i innych należności wynikłych ze zleceń

spedycyjnych, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących

poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje spedytorowi ustawowe

prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby,

która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą

dokumentów.

§ 2. (uchylony)

Art. 803. § 1. Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem

roku.

§ 2. Termin przedawnienia zaczyna biec: w wypadku roszczeń z tytułu

uszkodzenia lub ubytku przesyłki – od dnia dostarczenia przesyłki; w wypadku

całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem – od dnia, w którym

przesyłka miała być dostarczona; we wszystkich innych wypadkach – od dnia

wykonania zlecenia.

Art. 804. Roszczenia przysługujące spedytorowi przeciwko przewoźnikom

i dalszym spedytorom, którymi się posługiwał przy przewozie przesyłki,

przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, kiedy spedytor naprawił

szkodę, albo od dnia, kiedy wytoczono przeciwko niemu powództwo. Przepis ten

stosuje się odpowiednio do wymienionych roszczeń między osobami, którymi

spedytor posługiwał się przy przewozie przesyłki.

2016-11-21

TYTUŁ XXVII

Umowa ubezpieczenia

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Art. 805. § 1. Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się,

w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie

w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje

się zapłacić składkę.

§ 2. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie:

1) przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego odszkodowania za szkodę

powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku;

2) przy ubezpieczeniu osobowym – umówionej sumy pieniężnej, renty lub

innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku

w życiu osoby ubezpieczonej.

§ 3. Do renty z umowy ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu

niniejszego o rencie.

§ 4. Przepisy art. 3851–3853 stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym

jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością

gospodarczą lub zawodową.

Art. 806. § 1. Umowa ubezpieczenia jest nieważna, jeżeli zajście

przewidzianego w umowie wypadku nie jest możliwe.

§ 2. Objęcie ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie umowy jest

bezskuteczne, jeżeli w chwili zawarcia umowy którakolwiek ze stron wiedziała lub

przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wypadek zaszedł

lub że odpadła możliwość jego zajścia w tym okresie.

Art. 807. § 1. Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub

postanowienia umowy ubezpieczenia sprzeczne z przepisami niniejszego tytułu są

nieważne, chyba że dalsze przepisy przewidują wyjątki.

§ 2. (uchylony)

2016-11-21

Art. 808. § 1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy

rachunek. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest

to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.

§ 2. Roszczenie o zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie

przeciwko ubezpieczającemu. Zarzut mający wpływ na odpowiedzialność

ubezpieczyciela może on podnieść również przeciwko ubezpieczonemu.

§ 3. Ubezpieczony jest uprawniony do żądania należnego świadczenia

bezpośrednio od ubezpieczyciela, chyba że strony uzgodniły inaczej; jednakże

uzgodnienie takie nie może zostać dokonane, jeżeli wypadek już zaszedł.

§ 4. Ubezpieczony może żądać by ubezpieczyciel udzielił mu informacji

o postanowieniach zawartej umowy oraz ogólnych warunków ubezpieczenia

w zakresie, w jakim dotyczą praw i obowiązków ubezpieczonego.

§ 5. Jeżeli umowa ubezpieczenia nie wiąże się bezpośrednio z działalnością

gospodarczą lub zawodową ubezpieczonej osoby fizycznej, art. 3851–3853 stosuje

się odpowiednio w zakresie, w jakim umowa dotyczy praw i obowiązków

ubezpieczonego.

Art. 809. § 1. Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy

dokumentem ubezpieczenia.

§ 2. Z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego w art. 811, w razie wątpliwości

umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu

ubezpieczenia.

Art. 810. (uchylony)

Art. 811. § 1. Jeżeli w odpowiedzi na złożoną ofertę ubezpieczyciel doręcza

ubezpieczającemu dokument ubezpieczenia zawierający postanowienia, które

odbiegają na niekorzyść ubezpieczającego od treści złożonej przez niego oferty,

ubezpieczyciel obowiązany jest zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie

przy doręczeniu tego dokumentu, wyznaczając mu co najmniej 7-dniowy termin do

zgłoszenia sprzeciwu. W razie niewykonania tego obowiązku zmiany dokonane na

niekorzyść ubezpieczającego nie są skuteczne, a umowa jest zawarta zgodnie

z warunkami oferty.

2016-11-21

§ 2. W braku sprzeciwu umowa dochodzi do skutku zgodnie z treścią

dokumentu ubezpieczenia następnego dnia po upływie terminu wyznaczonego do

złożenia sprzeciwu.

Art. 812. § 1. (uchylony)

§ 2. (uchylony)

§ 3. (uchylony)

§ 4. Jeżeli umowa ubezpieczenia jest zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy,

ubezpieczający ma prawo odstąpienia od umowy ubezpieczenia w terminie 30 dni,

a w przypadku gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą – w terminie 7 dni od dnia

zawarcia umowy. Jeżeli najpóźniej w chwili zawarcia umowy ubezpieczyciel nie

poinformował ubezpieczającego będącego konsumentem o prawie odstąpienia od

umowy, termin 30 dni biegnie od dnia, w którym ubezpieczający będący

konsumentem dowiedział się o tym prawie. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia

nie zwalnia ubezpieczającego z obowiązku zapłacenia składki za okres, w jakim

ubezpieczyciel udzielał ochrony ubezpieczeniowej.

§ 5. Jeżeli umowa zawarta jest na czas określony, ubezpieczyciel może ją

wypowiedzieć jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, a także z ważnych

powodów określonych w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia.

§ 6. (uchylony)

§ 7. (uchylony)

§ 8. Różnicę między treścią umowy a ogólnymi warunkami ubezpieczenia

ubezpieczyciel zobowiązany jest przedstawić ubezpieczającemu w formie

pisemnej przed zawarciem umowy. W razie niedopełnienia tego obowiązku

ubezpieczyciel nie może powoływać się na różnicę niekorzystną dla

ubezpieczającego. Przepisu nie stosuje się do umów ubezpieczenia zawieranych

w drodze negocjacji.

§ 9. Przepisy § 5 i 8 stosuje się odpowiednio w razie zmiany ogólnych

warunków ubezpieczenia w czasie trwania stosunku umownego. Nie uchybia to

stosowaniu w takim przypadku przepisu art. 3841.

Art. 813. § 1. Składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności

ubezpieczyciela. W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed

2016-11-21

upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje

zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.

§ 2. Jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona

jednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, a jeżeli umowa doszła do skutku

przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia – w ciągu czternastu dni od jego

doręczenia.

Art. 814. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność

ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następującego po zawarciu umowy, nie

wcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej

raty.

§ 2. Jeżeli ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność jeszcze przed

zapłaceniem składki lub jej pierwszej raty, a składka lub jej pierwsza rata nie

została zapłacona w terminie, ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ze

skutkiem natychmiastowym i żądać zapłaty składki za okres, przez który ponosił

odpowiedzialność. W braku wypowiedzenia umowy wygasa ona z końcem okresu,

za który przypadała niezapłacona składka.

§ 3. W razie opłacania składki w ratach niezapłacenie w terminie kolejnej raty

składki może powodować ustanie odpowiedzialności ubezpieczyciela, tylko wtedy,

gdy skutek taki przewidywała umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia,

a ubezpieczyciel po upływie terminu wezwał ubezpieczającego do zapłaty

z zagrożeniem, że brak zapłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania

spowoduje ustanie odpowiedzialności.

Art. 815. § 1. Ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości

ubezpieczyciela wszystkie znane sobie okoliczności, o które ubezpieczyciel

zapytywał w formularzu oferty albo przed zawarciem umowy w innych pismach.

Jeżeli ubezpieczający zawiera umowę przez przedstawiciela, obowiązek ten ciąży

również na przedstawicielu i obejmuje ponadto okoliczności jemu znane. W razie

zawarcia przez ubezpieczyciela umowy ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi na

poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne.

§ 2. Jeżeli w umowie ubezpieczenia zastrzeżono, że w czasie jej trwania

należy zgłaszać zmiany okoliczności wymienionych w paragrafie poprzedzającym,

ubezpieczający obowiązany jest zawiadamiać o tych zmianach ubezpieczyciela

2016-11-21

niezwłocznie po otrzymaniu o nich wiadomości. Przepisu tego nie stosuje się do

ubezpieczeń na życie.

§ 21. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązki

określone w paragrafach poprzedzających spoczywają zarówno na

ubezpieczającym, jak i na ubezpieczonym, chyba że ubezpieczony nie wiedział

o zawarciu umowy na jego rachunek.

§ 3. Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za skutki okoliczności,

które z naruszeniem paragrafów poprzedzających nie zostały podane do jego

wiadomości. Jeżeli do naruszenia paragrafów poprzedzających doszło z winy

umyślnej, w razie wątpliwości przyjmuje się, że wypadek przewidziany umową

i jego następstwa są skutkiem okoliczności, o których mowa w zdaniu

poprzedzającym.

Art. 816. W razie ujawnienia okoliczności, która pociąga za sobą istotną

zmianę prawdopodobieństwa wypadku, każda ze stron może żądać odpowiedniej

zmiany wysokości składki, poczynając od chwili, w której zaszła ta okoliczność,

nie wcześniej jednak niż od początku bieżącego okresu ubezpieczenia. W razie

zgłoszenia takiego żądania druga strona może w terminie 14 dni wypowiedzieć

umowę ze skutkiem natychmiastowym. Przepisu tego nie stosuje się do

ubezpieczeń na życie.

Art. 817. § 1. Ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie

w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku.

§ 2. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do

ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało

się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia,

w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności

było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien

spełnić w terminie przewidzianym w § 1.

§ 3. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać

postanowienia korzystniejsze dla uprawnionego niż określone w paragrafach

poprzedzających.

2016-11-21

Art. 818. § 1. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą

przewidywać, że ubezpieczający ma obowiązek w określonym terminie

powiadomić ubezpieczyciela o wypadku.

§ 2. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązkiem

określonym w paragrafie poprzedzającym można obciążyć zarówno

ubezpieczającego, jak i ubezpieczonego, chyba że ubezpieczony nie wie o zawarciu

umowy na jego rachunek.

§ 3. W razie naruszenia z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa

obowiązków określonych w paragrafach poprzedzających ubezpieczyciel może

odpowiednio zmniejszyć świadczenie, jeżeli naruszenie przyczyniło się do

zwiększenia szkody lub uniemożliwiło ubezpieczycielowi ustalenie okoliczności

i skutków wypadku.

§ 4. Skutki braku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku nie następują,

jeżeli ubezpieczyciel w terminie wyznaczonym do zawiadomienia otrzymał

wiadomość o okolicznościach, które należało podać do jego wiadomości.

Art. 819. § 1. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się

z upływem lat trzech.

§ 2. (uchylony)

§ 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie

poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie

przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia

w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym

lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

§ 4. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela

przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez

zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się

na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na

piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Art. 820. Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się do ubezpieczeń

morskich oraz do ubezpieczeń pośrednich (reasekuracji).

2016-11-21

DZIAŁ II

Ubezpieczenia majątkowe

Art. 821. Przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes

majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu.

Art. 822. § 1. Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie

odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których

odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

§ 2. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia

odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące

następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie

ubezpieczenia.

§ 3. Strony mogą postanowić, że umowa będzie obejmować szkody powstałe,

ujawnione lub zgłoszone w okresie ubezpieczenia.

§ 4. Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym

umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia

bezpośrednio od ubezpieczyciela.

§ 5. Ubezpieczyciel nie może przeciwko uprawnionemu do odszkodowania

podnieść zarzutu naruszenia obowiązków wynikających z umowy lub ogólnych

warunków ubezpieczenia przez ubezpieczającego lub ubezpieczonego, jeżeli

nastąpiło ono po zajściu wypadku.

Art. 823. § 1. W razie zbycia przedmiotu ubezpieczenia prawa z umowy

ubezpieczenia mogą być przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia.

Przeniesienie tych praw wymaga zgody ubezpieczyciela, chyba że umowa

ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej.

§ 2. W razie przeniesienia praw, o których mowa w § 1, na nabywcę

przedmiotu przechodzą także obowiązki, które ciążyły na zbywcy, chyba że strony

za zgodą ubezpieczyciela umówiły się inaczej. Pomimo tego przejścia obowiązków

zbywca odpowiada solidarnie z nabywcą za zapłatę składki przypadającej za czas

do chwili przejścia przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.

2016-11-21

§ 3. Jeżeli prawa, o których mowa w § 1, nie zostały przeniesione na nabywcę

przedmiotu ubezpieczenia, stosunek ubezpieczenia wygasa z chwilą przejścia

przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.

§ 4. Przepisów § 1–3 nie stosuje się przy przenoszeniu wierzytelności, jakie

powstały lub mogą powstać wskutek zajścia przewidzianego w umowie wypadku.

Art. 824. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona

w umowie stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela.

§ 2. Jeżeli po zawarciu umowy wartość ubezpieczonego mienia uległa

zmniejszeniu, ubezpieczający może żądać odpowiedniego zmniejszenia sumy

ubezpieczenia. Zmniejszenia sumy ubezpieczenia może także z tej samej

przyczyny dokonać jednostronnie ubezpieczyciel, zawiadamiając o tym

jednocześnie ubezpieczającego.

§ 3. Zmniejszenie sumy ubezpieczenia pociąga za sobą odpowiednie

zmniejszenie składki począwszy od dnia pierwszego tego miesiąca, w którym

ubezpieczający zażądał zmniejszenia sumy ubezpieczenia lub w którym

ubezpieczyciel zawiadomił ubezpieczającego o jednostronnym zmniejszeniu tej

sumy.

Art. 8241. § 1. O ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona

przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej

szkody.

§ 2. Jeżeli ten sam przedmiot ubezpieczenia w tym samym czasie jest

ubezpieczony od tego samego ryzyka u dwóch lub więcej ubezpieczycieli na sumy,

które łącznie przewyższają jego wartość ubezpieczeniową, ubezpieczający nie

może żądać świadczenia przenoszącego wysokość szkody. Między

ubezpieczycielami każdy z nich odpowiada w takim stosunku, w jakim przyjęta

przez niego suma ubezpieczenia pozostaje do łącznych sum wynikających

z podwójnego lub wielokrotnego ubezpieczenia.

§ 3. Jeżeli w którejkolwiek z umów ubezpieczenia, o jakich mowa w § 2,

uzgodniono, że suma wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia

może być wyższa od poniesionej szkody, zapłaty świadczenia w części

przenoszącej wysokość szkody ubezpieczający może żądać tylko od tego

ubezpieczyciela. W takim przypadku dla określenia odpowiedzialności między

2016-11-21

ubezpieczycielami należy przyjąć, że w ubezpieczeniu, o którym mowa

w niniejszym paragrafie, suma ubezpieczenia równa jest wartości

ubezpieczeniowej.

Art. 825. (uchylony)

Art. 826. § 1. W razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest użyć

dostępnych mu środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz

zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów.

§ 2. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą

przewidywać, że w razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest

zabezpieczyć możność dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec osób

odpowiedzialnych za szkodę.

§ 3. Jeżeli ubezpieczający umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa nie

zastosował środków określonych w § 1, ubezpieczyciel jest wolny od

odpowiedzialności za szkody powstałe z tego powodu.

§ 4. Ubezpieczyciel obowiązany jest, w granicach sumy ubezpieczenia,

zwrócić koszty wynikłe z zastosowania środków, o których mowa w § 1, jeżeli

środki te były celowe, chociażby okazały się bezskuteczne. Umowa lub ogólne

warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla

ubezpieczającego.

§ 5. W razie ubezpieczenia na cudzy rachunek przepisy paragrafów

poprzedzających stosuje się również do ubezpieczonego.

Art. 827. § 1. Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli

ubezpieczający wyrządził szkodę umyślnie; w razie rażącego niedbalstwa

odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia

stanowią inaczej lub zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach

względom słuszności.

§ 2. W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej można ustalić inne zasady

odpowiedzialności ubezpieczyciela niż określone w § 1.

§ 3. Jeżeli nie umówiono się inaczej, ubezpieczyciel nie ponosi

odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie przez osobę, z którą

ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

2016-11-21

§ 4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek zasady

określone w paragrafach poprzedzających stosuje się odpowiednio do

ubezpieczonego.

Art. 828. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty

odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie ubezpieczającego przeciwko

osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na

ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. Jeżeli zakład pokrył

tylko część szkody, ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części

pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela.

§ 2. Nie przechodzą na ubezpieczyciela roszczenia ubezpieczającego

przeciwko osobom, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym

gospodarstwie domowym, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie.

§ 3. Zasady wynikające z paragrafów poprzedzających stosuje się

odpowiednio w razie zawarcia umowy na cudzy rachunek.

DZIAŁ III

Ubezpieczenia osobowe

Art. 829. § 1. Ubezpieczenie osobowe może w szczególności dotyczyć:

1) przy ubezpieczeniu na życie – śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez

nią oznaczonego wieku;

2) przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków – uszkodzenia

ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku.

§ 2. W umowie ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek,

odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się nie wcześniej niż następnego

dnia po tym, gdy ubezpieczony oświadczył stronie wskazanej w umowie, że chce

skorzystać z zastrzeżenia na jego rzecz ochrony ubezpieczeniowej. Oświadczenie

powinno obejmować także wysokość sumy ubezpieczenia. Zmiana umowy na

niekorzyść ubezpieczonego lub osoby uprawnionej do otrzymania sumy

ubezpieczenia w razie śmierci ubezpieczonego wymaga zgody tego

ubezpieczonego.

Art. 830. § 1. Przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczający może

wypowiedzieć umowę w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego

2016-11-21

w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a w razie jego braku – ze

skutkiem natychmiastowym.

§ 2. W braku odmiennego zastrzeżenia umowę uważa się za wypowiedzianą

przez ubezpieczającego, jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminie

określonym w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego

wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w ogólnych warunkach

ubezpieczenia; w wezwaniu powinny być podane do wiadomości ubezpieczającego

skutki niezapłacenia składki.

§ 3. Ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia na życie

jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie.

§ 4. Przepisy § 3 oraz art. 812 § 8 stosuje się odpowiednio w razie zmiany

ogólnych warunków ubezpieczenia na życie w czasie trwania stosunku umownego.

Nie uchybia to stosowaniu w takim przypadku przepisu art. 3841.

Art. 831. § 1. Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób

uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci osoby

ubezpieczonej; może również zawrzeć umowę ubezpieczenia na okaziciela.

Ubezpieczający może każde z tych zastrzeżeń zmienić lub odwołać w każdym

czasie.

§ 11. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek do

wykonywania uprawnień, o których mowa w paragrafie poprzedzającym,

konieczna jest uprzednia zgoda ubezpieczonego; umowa lub ogólne warunki

ubezpieczenia mogą przewidywać, że uprawnienia te ubezpieczony może

wykonywać samodzielnie.

§ 2. Jeżeli wskazano kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy

ubezpieczenia, a nie oznaczono udziału każdej z nich w tej sumie, ich udziały są

równe.

§ 3. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku

po ubezpieczonym.

Art. 832. § 1. Wskazanie uprawnionego do otrzymania sumy ubezpieczenia

staje się bezskuteczne, jeżeli uprawniony zmarł przed śmiercią ubezpieczonego

albo jeżeli umyślnie przyczynił się do jego śmierci.

2016-11-21

§ 2. Jeżeli w chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby uprawnionej do

otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta przypada najbliższej rodzinie

ubezpieczonego w kolejności ustalonej w ogólnych warunkach ubezpieczenia,

chyba że umówiono się inaczej.

Art. 833. Przy ubezpieczeniu na życie samobójstwo ubezpieczonego nie

zwalnia ubezpieczyciela od obowiązku świadczenia, jeżeli samobójstwo nastąpiło

po upływie lat dwóch od zawarcia umowy ubezpieczenia. Umowa lub ogólne

warunki ubezpieczenia mogą skrócić ten termin, nie bardziej jednak niż do

6 miesięcy.

Art. 834. Jeżeli do wypadku doszło po upływie lat trzech od zawarcia umowy

ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel nie może podnieść zarzutu, że przy

zawieraniu umowy podano wiadomości nieprawdziwe, w szczególności że

zatajona została choroba osoby ubezpieczonej. Umowa lub ogólne warunki

ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin.

TYTUŁ XXVIII

Przechowanie

Art. 835. Przez umowę przechowania przechowawca zobowiązuje się

zachować w stanie niepogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie.

Art. 836. Jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona

w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych

stosunkach przyjęte, chyba że z umowy lub z okoliczności wynika, iż zobowiązał

się przechować rzecz bez wynagrodzenia.

Art. 837. Przechowawca powinien przechowywać rzecz w taki sposób, do

jakiego się zobowiązał, a w braku umowy w tym względzie, w taki sposób, jaki

wynika z właściwości przechowywanej rzeczy i z okoliczności.

Art. 838. Przechowawca jest uprawniony, a nawet obowiązany zmienić

określone w umowie miejsce i sposób przechowania rzeczy, jeżeli okaże się to

konieczne dla jej ochrony przed utratą lub uszkodzeniem. Jeżeli uprzednie

uzyskanie zgody składającego jest możliwe, przechowawca powinien ją uzyskać

przed dokonaniem zmiany.

2016-11-21

Art. 839. Przechowawcy nie wolno używać rzeczy bez zgody składającego,

chyba że jest to konieczne do jej zachowania w stanie niepogorszonym.

Art. 840. § 1. Przechowawca nie może oddać rzeczy na przechowanie innej

osobie, chyba że jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim

obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie składającego, gdzie i u kogo rzecz

złożył, i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej

staranności w wyborze zastępcy.

§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest także względem składającego. Jeżeli

przechowawca ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje

własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Art. 841. Jeżeli przechowawca, bez zgody składającego i bez koniecznej

potrzeby, używa rzeczy albo zmienia miejsce lub sposób jej przechowywania albo

jeżeli oddaje rzecz na przechowanie innej osobie, jest on odpowiedzialny także za

przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, które by w przeciwnym razie nie

nastąpiło.

Art. 842. Składający powinien zwrócić przechowawcy wydatki, które ten

poniósł w celu należytego przechowania rzeczy, wraz z odsetkami ustawowymi

oraz zwolnić przechowawcę od zobowiązań zaciągniętych przez niego

w powyższym celu w imieniu własnym.

Art. 843. Jeżeli kilka osób wspólnie przyjęło lub oddało rzecz na

przechowanie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest solidarna.

Art. 844. § 1. Składający może w każdym czasie żądać zwrotu rzeczy oddanej

na przechowanie.

§ 2. Przechowawca może żądać odebrania rzeczy przed upływem terminu

oznaczonego w umowie, jeżeli wskutek okoliczności, których nie mógł

przewidzieć, nie może bez własnego uszczerbku lub bez zagrożenia rzeczy

przechowywać jej w taki sposób, do jakiego jest zobowiązany. Jeżeli czas

przechowania nie był oznaczony albo jeżeli rzecz była przyjęta na przechowanie

bez wynagrodzenia, przechowawca może żądać odebrania rzeczy w każdym czasie,

byleby jej zwrot nie nastąpił w chwili nieodpowiedniej dla składającego.

§ 3. Zwrot rzeczy powinien nastąpić w miejscu, gdzie miała być

przechowywana.

2016-11-21

Art. 845. Jeżeli z przepisów szczególnych albo z umowy lub okoliczności

wynika, że przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie

pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się

odpowiednio przepisy o pożyczce (depozyt nieprawidłowy). Czas i miejsce zwrotu

określają przepisy o przechowaniu.

TYTUŁ XXIX

Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń

utrzymujących hotele i podobne zakłady

Art. 846. § 1. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest

odpowiedzialny za utratę lub uszkodzenie rzeczy wniesionych przez osobę

korzystającą z usług hotelu lub podobnego zakładu, zwaną dalej „gościem”, chyba

że szkoda wynikła z właściwości rzeczy wniesionej lub wskutek siły wyższej albo

że powstała wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby, która mu towarzyszyła,

była u niego zatrudniona albo go odwiedzała.

§ 2. Rzeczą wniesioną w rozumieniu przepisów tytułu niniejszego jest rzecz,

która w czasie korzystania przez gościa z usług hotelu lub podobnego zakładu

znajduje się w tym hotelu lub podobnym zakładzie albo znajduje się poza nim,

a została powierzona utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład lub

osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w miejscu przez nich wskazanym

lub na ten cel przeznaczonym.

§ 3. Rzeczą wniesioną jest również rzecz, która w krótkim, zwyczajowo

przyjętym okresie poprzedzającym lub następującym po tym, kiedy gość korzystał

z usług hotelu lub podobnego zakładu, została powierzona utrzymującemu

zarobkowo hotel lub podobny zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo

umieszczona w miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel przeznaczonym.

§ 4. Pojazdów mechanicznych i rzeczy w nich pozostawionych oraz żywych

zwierząt nie uważa się za rzeczy wniesione. Utrzymujący zarobkowo hotel lub

podobny zakład może za nie odpowiadać jako przechowawca, jeżeli została zawarta

umowa przechowania.

§ 5. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności, o której mowa w § 1,

przez umowę lub ogłoszenie nie ma skutku prawnego.

2016-11-21

Art. 847. Roszczenie o naprawienie szkody z powodu utraty lub uszkodzenia

rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu wygasa, jeżeli

poszkodowany po otrzymaniu wiadomości o szkodzie nie zawiadomił o niej

niezwłocznie utrzymującego zakład. Przepisu tego nie stosuje się, gdy szkodę

wyrządził utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład albo gdy przyjął rzecz

na przechowanie.

Art. 848. Roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z utraty lub uszkodzenia

rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu przedawniają się z upływem

sześciu miesięcy od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie,

a w każdym razie z upływem roku od dnia, w którym poszkodowany przestał

korzystać z usług hotelu lub podobnego zakładu.

Art. 849. § 1. Zakres obowiązku naprawienia szkody przez utrzymującego

zarobkowo hotel lub podobny zakład w wypadku utraty lub uszkodzenia rzeczy

wniesionych ogranicza się, względem jednego gościa, do wysokości stokrotnej

należności za dostarczone mu mieszkanie, liczonej za jedną dobę. Jednakże

odpowiedzialność za każdą rzecz nie może przekraczać pięćdziesięciokrotnej

wysokości tej należności.

§ 2. Ograniczenia zakresu obowiązku naprawienia szkody nie dotyczą

wypadku, gdy utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład przyjął rzeczy na

przechowanie albo odmówił ich przyjęcia na przechowanie, mimo że obowiązany

był je przyjąć, jak również wypadku, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub

rażącego niedbalstwa jego lub osoby u niego zatrudnionej.

§ 3. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest obowiązany

przyjąć na przechowanie pieniądze, papiery wartościowe i cenne przedmioty,

w szczególności kosztowności i przedmioty mające wartość naukową lub

artystyczną. Może odmówić przyjęcia tych rzeczy tylko wówczas, jeżeli zagrażają

one bezpieczeństwu albo jeżeli w stosunku do wielkości lub standardu hotelu albo

podobnego zakładu mają zbyt dużą wartość lub gdy zajmują zbyt dużo miejsca.

Art. 850. Dla zabezpieczenia należności za mieszkanie, utrzymanie i usługi

dostarczone osobie korzystającej z usług hotelu lub podobnego zakładu, jak

również dla zabezpieczenia roszczenia o zwrot wydatków dla tej osoby

poniesionych przysługuje utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład

2016-11-21

ustawowe prawo zastawu na rzeczach wniesionych. Prawo to podlega przepisom

o ustawowym prawie zastawu wynajmującego.

Art. 851. Roszczenia powstałe w zakresie działalności przedsiębiorstw

hotelowych z tytułu należności za dostarczone mieszkanie, utrzymanie i usługi oraz

z tytułu wydatków poniesionych na rzecz osób, które korzystają z usług takich

przedsiębiorstw, przedawniają się z upływem lat dwóch. Przepis ten stosuje się

odpowiednio do przedsiębiorstw gastronomicznych.

Art. 852. Przepisy o odpowiedzialności i ustawowym prawie zastawu

utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład stosuje się odpowiednio do

zakładów kąpielowych. Jednakże co się tyczy przedmiotów, które zazwyczaj nie

bywają wnoszone przez osoby korzystające z usług tych zakładów,

odpowiedzialność prowadzącego zakład ogranicza się do wypadku, gdy przyjął taki

przedmiot na przechowanie albo gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego

niedbalstwa jego albo osoby u niego zatrudnionej.

TYTUŁ XXX

Umowa składu

Art. 853. § 1. Przez umowę składu przedsiębiorca składowy zobowiązuje się

do przechowania, za wynagrodzeniem, oznaczonych w umowie rzeczy ruchomych.

§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany wydać składającemu

pokwitowanie, które powinno wymieniać rodzaj, ilość, oznaczenie oraz sposób

opakowania rzeczy, jak też inne istotne postanowienia umowy.

Art. 854. Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się w przypadkach, gdy

przedsiębiorca składowy nabywa własność złożonych rzeczy i jest obowiązany

zwrócić tylko taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku i takiej samej jakości.

Art. 855. § 1. Przedsiębiorca składowy odpowiada za szkodę wynikłą

z utraty, ubytku lub uszkodzenia rzeczy w czasie od przyjęcia jej na skład do

wydania osobie uprawnionej do odbioru, chyba że udowodni, że nie mógł zapobiec

szkodzie, mimo dołożenia należytej staranności.

§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany dokonywać odpowiednich

czynności konserwacyjnych. Przeciwne postanowienie umowy jest nieważne.

2016-11-21

§ 3. Przedsiębiorca składowy nie ponosi odpowiedzialności za ubytek

nieprzekraczający granic określonych właściwymi przepisami, a w razie braku

takich przepisów – granic zwyczajowo przyjętych.

§ 4. Odszkodowanie nie może przewyższać zwykłej wartości rzeczy, chyba

że szkoda wynika z winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa przedsiębiorcy

składowego.

Art. 856. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany do ubezpieczenia rzeczy

jedynie wtedy, gdy otrzymał takie zlecenie.

Art. 857. Jeżeli stan rzeczy nadesłanych przedsiębiorcy składowemu nasuwa

podejrzenie, że ma miejsce brak, ubytek, zepsucie albo uszkodzenie rzeczy,

przedsiębiorca składowy powinien dokonać czynności niezbędnych do

zabezpieczenia mienia i praw składającego.

Art. 858. Przedsiębiorca składowy powinien zawiadamiać składającego

o zdarzeniach ważnych ze względu na ochronę praw składającego lub dotyczących

stanu rzeczy oddanych na skład, chyba że zawiadomienie nie jest możliwe.

Art. 859. Jeżeli rzecz narażona jest na zepsucie, a nie można czekać na

zarządzenie składającego, przedsiębiorca składowy ma prawo, a gdy wymaga tego

interes składającego – także obowiązek, sprzedać rzecz z zachowaniem należytej

staranności.

Art. 8591. Przedsiębiorca składowy powinien umożliwić składającemu

obejrzenie rzeczy, dzielenie ich lub łączenie, pobieranie próbek oraz dokonywanie

innych czynności w celu zachowania rzeczy w należytym stanie.

Art. 8592. § 1. Przedsiębiorca składowy może łączyć rzeczy zamienne tego

samego gatunku i tej samej jakości, należące do kilku składających, za ich pisemną

zgodą.

§ 2. Wydanie składającemu przypadającej mu części rzeczy w ten sposób

połączonych nie wymaga zgody pozostałych składających.

§ 3. Podział i połączenie rzeczy powinny być ujawnione w dokumentach

przedsiębiorcy składowego.

Art. 8593. Przedsiębiorcy składowemu służy na zabezpieczenie roszczeń

o składowe i należności uboczne, o zwrot wydatków i kosztów, w szczególności

2016-11-21

przewoźnego i opłat celnych, o zwrot udzielonych składającemu zaliczek oraz

wszelkich innych należności powstałych z tytułu umowy lub umów składu,

ustawowe prawo zastawu na rzeczach oddanych na skład, dopóki znajdują się u

niego lub u osoby, która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi

rozporządzać za pomocą dokumentów.

Art. 8594. Umowę składu zawartą na czas oznaczony uważa się za

przedłużoną na czas nieoznaczony, jeżeli na 14 dni przed upływem terminu

przedsiębiorca składowy nie zażądał listem poleconym odebrania rzeczy

w umówionym terminie.

Art. 8595. Umowę składu zawartą na czas nieoznaczony przedsiębiorca

składowy może wypowiedzieć listem poleconym, z zachowaniem terminu

miesięcznego, jednakże nie wcześniej niż po upływie 2 miesięcy od złożenia

rzeczy.

Art. 8596. Jeżeli składający nie odbiera rzeczy pomimo upływu umówionego

terminu lub terminu wypowiedzenia umowy, przedsiębiorca składowy może oddać

rzecz na przechowanie na koszt i ryzyko składającego. Może on jednak wykonać

to prawo tylko wtedy, jeżeli uprzedził składającego o zamiarze skorzystania

z przysługującego mu prawa listem poleconym, wysłanym nie później niż na 14 dni

przed upływem umówionego terminu.

Art. 8597. Pomimo zawarcia umowy na czas oznaczony przedsiębiorca

składowy może z ważnych przyczyn, w każdym czasie, wezwać składającego do

odebrania rzeczy, wyznaczając jednak odpowiedni termin ich odebrania.

Art. 8598. § 1. Przez odebranie rzeczy bez zastrzeżeń oraz zapłatę wszystkich

należności przedsiębiorcy składowego wygasają wszelkie roszczenia do

przedsiębiorcy składowego z tytułu umowy składu, z wyjątkiem roszczeń z tytułu

niewidocznych uszkodzeń rzeczy, jeżeli składający, w ciągu siedmiu dni od

odbioru, zawiadomił o nich przedsiębiorcę składowego.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się w przypadku, gdy powstanie uszkodzenia jest

następstwem winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa.

Art. 8599. Roszczenia z tytułu umowy składu przedawniają się z upływem

roku.

2016-11-21

TYTUŁ XXXI

Spółka

Art. 860. § 1. Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do

osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony,

w szczególności przez wniesienie wkładów.

§ 2. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem.

Art. 861. § 1. Wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki

własności lub innych praw albo na świadczeniu usług.

§ 2. Domniemywa się, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.

Art. 862. Jeżeli wspólnik zobowiązał się wnieść do spółki własność rzeczy,

do wykonania tego zobowiązania, jak również do odpowiedzialności z tytułu

rękojmi oraz do niebezpieczeństwa utraty lub uszkodzenia rzeczy stosuje się

odpowiednio przepisy o sprzedaży. Jeżeli rzeczy mają być wniesione tylko do

używania, stosuje się odpowiednio w powyższym zakresie przepisy o najmie.

Art. 863. § 1. Wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym

majątku wspólników ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku.

§ 2. W czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału

wspólnego majątku wspólników.

§ 3. W czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać

zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału

w poszczególnych składnikach tego majątku.

Art. 864. Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie.

Art. 865. § 1. Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do

prowadzenia spraw spółki.

§ 2. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić

sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak

przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników

sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników.

§ 3. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników wykonać

czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na niepowetowane

straty.

2016-11-21

Art. 866. W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy

wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich

jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.

Art. 867. § 1. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału

w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj

i wartość wkładu. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału

wspólników w zyskach i stratach. Można nawet zwolnić niektórych wspólników od

udziału w stratach. Natomiast nie można wyłączyć wspólnika od udziału

w zyskach.

§ 2. Ustalony w umowie stosunek udziału wspólnika w zyskach odnosi się

w razie wątpliwości także do udziału w stratach.

Art. 868. § 1. Wspólnik może żądać podziału i wypłaty zysków dopiero po

rozwiązaniu spółki.

§ 2. Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy, wspólnicy mogą

żądać podziału i wypłaty zysków z końcem każdego roku obrachunkowego.

Art. 869. § 1. Jeżeli spółka została zawarta na czas nieoznaczony, każdy

wspólnik może z niej wystąpić wypowiadając swój udział na trzy miesiące naprzód

na koniec roku obrachunkowego.

§ 2. Z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez

zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas

oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.

Art. 870. Jeżeli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy została przeprowadzona

bezskuteczna egzekucja z ruchomości wspólnika, jego wierzyciel osobisty, który

uzyskał zajęcie praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze

spółki lub jej rozwiązania, może wypowiedzieć jego udział w spółce na trzy

miesiące naprzód, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Jeżeli umowa

spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może z tego terminu

skorzystać.

Art. 871. § 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze

rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość

jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia – wartość,

którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu

2016-11-21

polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy

należących do wspólnika.

§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część

wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów

wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący

wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Art. 872. Można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego

miejsce. W wypadku takim powinni oni wskazać spółce jedną osobę, która będzie

wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali wspólnicy mogą sami

podejmować wszelkie czynności w zakresie prowadzenia spraw spółki.

Art. 873. Jeżeli mimo istnienia przewidzianych w umowie powodów

rozwiązania spółki trwa ona nadal za zgodą wszystkich wspólników, poczytuje się

ją za przedłużoną na czas nieoznaczony.

Art. 874. § 1. Z ważnych powodów każdy wspólnik może żądać rozwiązania

spółki przez sąd.

§ 2. Spółka ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.

Art. 875. § 1. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do

wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w częściach

ułamkowych z zachowaniem przepisów poniższych.

§ 2. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się

wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów

w razie wystąpienia wspólnika ze spółki.

§ 3. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników

w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki.

TYTUŁ XXXII

Poręczenie

Art. 876. § 1. Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się

względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik

zobowiązania nie wykonał.

§ 2. Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności

złożone na piśmie.

2016-11-21

Art. 877. W razie poręczenia za dług osoby, która nie mogła się zobowiązać

z powodu braku zdolności do czynności prawnych, poręczyciel powinien spełnić

świadczenie jako dłużnik główny, jeżeli w chwili poręczenia o braku zdolności tej

osoby wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Art. 878. § 1. Można poręczyć za dług przyszły do wysokości z góry

oznaczonej.

§ 2. Bezterminowe poręczenie za dług przyszły może być przed powstaniem

długu odwołane w każdym czasie.

Art. 879. § 1. O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny

zakres zobowiązania dłużnika.

§ 2. Jednakże czynność prawna dokonana przez dłużnika z wierzycielem po

udzieleniu poręczenia nie może zwiększyć zobowiązania poręczyciela.

Art. 880. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel

powinien zawiadomić o tym niezwłocznie poręczyciela.

Art. 881. W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny

jak współdłużnik solidarny.

Art. 882. Jeżeli termin płatności długu nie jest oznaczony albo jeżeli płatność

długu zależy od wypowiedzenia, poręczyciel może po upływie sześciu miesięcy od

daty poręczenia, a jeżeli poręczył za dług przyszły – od daty powstania długu żądać,

aby wierzyciel wezwał dłużnika do zapłaty albo z najbliższym terminem dokonał

wypowiedzenia. Jeżeli wierzyciel nie uczyni zadość powyższemu żądaniu,

zobowiązanie poręczyciela wygasa.

Art. 883. § 1. Poręczyciel może podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie

zarzuty, które przysługują dłużnikowi; w szczególności poręczyciel może potrącić

wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela.

§ 2. Poręczyciel nie traci powyższych zarzutów, chociażby dłużnik zrzekł się

ich albo uznał roszczenie wierzyciela.

§ 3. W razie śmierci dłużnika poręczyciel nie może powoływać się na

ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy wynikające z przepisów prawa

spadkowego.

2016-11-21

Art. 884. § 1. Poręczyciel, przeciwko któremu wierzyciel dochodzi

roszczenia, powinien zawiadomić niezwłocznie dłużnika wzywając go do wzięcia

udziału w sprawie.

§ 2. Jeżeli dłużnik nie weźmie udziału w sprawie, nie może on podnieść

przeciwko poręczycielowi zarzutów, które mu przysługiwały przeciwko

wierzycielowi, a których poręczyciel nie podniósł z tego powodu, że o nich nie

wiedział.

Art. 885. Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika

o dokonanej przez siebie zapłacie długu, za który poręczył. Gdyby tego nie uczynił,

a dłużnik zobowiązanie wykonał, nie może żądać od dłużnika zwrotu tego, co sam

wierzycielowi zapłacił, chyba że dłużnik działał w złej wierze.

Art. 886. Jeżeli poręczenie udzielone zostało za wiedzą dłużnika, dłużnik

powinien niezwłocznie zawiadomić poręczyciela o wykonaniu zobowiązania.

Gdyby tego nie uczynił, poręczyciel, który zaspokoił wierzyciela, może żądać od

dłużnika zwrotu tego, co wierzycielowi zapłacił, chyba że działał w złej wierze.

Art. 887. Jeżeli wierzyciel wyzbył się zabezpieczenia wierzytelności albo

środków dowodowych, ponosi on względem poręczyciela odpowiedzialność za

wynikłą stąd szkodę.

TYTUŁ XXXIII

Darowizna

Art. 888. § 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do

bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

§ 2. (uchylony)

Art. 889. Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

1) gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy

uregulowanej innymi przepisami kodeksu;

2) gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki

sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nienabyte.

Art. 890. § 1. Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu

notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje

się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

2016-11-21

§ 2. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom, które ze względu na

przedmiot darowizny wymagają zachowania szczególnej formy dla oświadczeń

obu stron.

Art. 891. § 1. Darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej

z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jeżeli szkoda została

wyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

§ 2. Jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego,

obdarowany może żądać odsetek za opóźnienie dopiero od dnia wytoczenia

powództwa.

Art. 892. Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do

naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach

nie zawiadomił go o nich w czasie właściwym. Przepisu tego nie stosuje się, gdy

obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć.

Art. 893. Darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego

działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Art. 894. § 1. Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy

darowizny, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu

korzyść obdarowanego.

§ 2. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy

darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny – także właściwy

organ państwowy.

Art. 895. § 1. Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest

to usprawiedliwione wskutek istotnej zmiany stosunków.

§ 2. Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy,

obdarowany może zwolnić się przez wydanie przedmiotu darowizny w naturze

w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje. Przepisu tego nie stosuje się,

gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.

Art. 896. Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po

zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie

darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania

2016-11-21

odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla

ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Art. 897. Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek,

obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia,

dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego

jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim

ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się

od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

Art. 898. § 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną,

jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do

przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego

odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie

wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

Art. 899. § 1. Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności,

jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia

darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne,

gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

§ 2. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu

niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do

odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie

wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

§ 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym

uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Art. 900. Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone

obdarowanemu na piśmie.

Art. 901. § 1. Przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać

rozwiązania umowy darowizny dokonanej przez tę osobę przed

ubezwłasnowolnieniem, jeżeli darowizna ze względu na wartość świadczenia i brak

uzasadnionych pobudek jest nadmierna.

§ 2. Rozwiązania umowy darowizny nie można żądać po upływie dwóch lat

od jej wykonania.

2016-11-21

Art. 902. Przepisów o odwołaniu darowizny nie stosuje się, gdy darowizna

czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego.

TYTUŁ XXXIII1

Przekazanie nieruchomości

Art. 9021. § 1. Przez umowę przekazania nieruchomości jej właściciel

zobowiązuje się nieodpłatnie przenieść na gminę albo na Skarb Państwa własność

nieruchomości.

§ 2. Skarb Państwa może zawrzeć umowę przekazania nieruchomości, gdy

gmina miejsca położenia całej albo części nieruchomości nie skorzystała

z zaproszenia do jej zawarcia w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia

zaproszenia przez właściciela nieruchomości.

Art. 9022. Jeżeli strony nie postanowiły inaczej właściciel przekazujący

nieruchomość nie ponosi odpowiedzialności za jej wady.

TYTUŁ XXXIV

Renta i dożywocie

DZIAŁ I

Renta

Art. 903. Przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem

drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach

oznaczonych tylko co do gatunku.

Art. 9031. Umowa renty powinna być stwierdzona pismem.

Art. 904. Jeżeli nie oznaczono inaczej terminów płatności renty, rentę

pieniężną należy płacić miesięcznie z góry, a rentę polegającą na świadczeniach

w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku należy uiszczać w terminach

wynikających z właściwości świadczenia i celu renty.

Art. 905. Jeżeli uprawniony dożył dnia płatności renty płatnej z góry, należy

mu się całe świadczenie przypadające za dany okres. Renta płatna z dołu powinna

być zapłacona za czas do dnia, w którym obowiązek ustał.

2016-11-21

Art. 906. § 1. Do renty ustanowionej za wynagrodzeniem stosuje się

odpowiednio przepisy o sprzedaży.

§ 2. Do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy

o darowiźnie.

Art. 907. § 1. Przepisy działu niniejszego stosuje się w braku przepisów

szczególnych także w wypadku, gdy renta wynika ze źródeł pozaumownych.

§ 2. Jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może

w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty,

chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym

lub w umowie.

DZIAŁ II

Dożywocie

Art. 908. § 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości

nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa

o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako

domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału,

zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu

własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się

obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest

ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną

służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach

lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz

uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy

nieruchomości.

Art. 909. (uchylony)

Art. 910. § 1. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy

o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem

dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach

rzeczowych ograniczonych.

2016-11-21

§ 2. W razie zbycia nieruchomości obciążonej prawem dożywocia nabywca

ponosi także osobistą odpowiedzialność za świadczenia tym prawem objęte, chyba

że stały się wymagalne w czasie, kiedy nieruchomość nie była jego własnością.

Osobista odpowiedzialność współwłaścicieli jest solidarna.

Art. 911. Prawo dożywocia ustanowione na rzecz kilku osób ulega w razie

śmierci jednej z tych osób odpowiedniemu zmniejszeniu.

Art. 912. Prawo dożywocia jest niezbywalne.

Art. 913. § 1. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między

dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron,

żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej

z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia

na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub

dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę

o dożywocie.

Art. 914. Jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną

nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią

rentę odpowiadającą wartości tego prawa.

Art. 915. Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się

odpowiednio do umów, przez które nabywca nieruchomości zobowiązał się, w celu

zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania, do obciążenia nieruchomości

użytkowaniem z ograniczeniem jego wykonywania do części nieruchomości.

Art. 916. § 1. Osoba, względem której ciąży na dożywotniku ustawowy

obowiązek alimentacyjny, może żądać uznania umowy o dożywocie za

bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się

niewypłacalny. Uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czy dożywotnik

działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz bez względu na czas

zawarcia umowy.

§ 2. Uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po

upływie lat pięciu od daty tej umowy.

2016-11-21

TYTUŁ XXXV

Ugoda

Art. 917. Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie

istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność

co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by

uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Art. 918. § 1. Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod

wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu

faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór

albo niepewność nie byłyby powstały, gdyby w chwili zawarcia ugody strony

wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy.

§ 2. Nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu

odnalezienia dowodów co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba że została

zawarta w złej wierze.

TYTUŁ XXXVI

Przyrzeczenie publiczne

Art. 919. § 1. Kto przez ogłoszenie publiczne przyrzekł nagrodę za

wykonanie oznaczonej czynności, obowiązany jest przyrzeczenia dotrzymać.

§ 2. Jeżeli w przyrzeczeniu nie był oznaczony termin wykonania czynności

ani nie było zastrzeżenia, że przyrzeczenie jest nieodwołalne, przyrzekający może

je odwołać. Odwołanie powinno nastąpić przez ogłoszenie publiczne w taki sam

sposób, w jaki było uczynione przyrzeczenie. Odwołanie jest bezskuteczne

względem osoby, która wcześniej czynność wykonała.

Art. 920. § 1. Jeżeli czynność wykonało kilka osób niezależnie od siebie,

każdej z nich należy się nagroda w pełnej wysokości, chyba że została

przyrzeczona tylko jedna nagroda.

§ 2. Jeżeli była przyrzeczona tylko jedna nagroda, otrzyma ją osoba, która

pierwsza się zgłosi, a w razie jednoczesnego zgłoszenia się kilku osób – ta, która

pierwsza czynność wykonała.

§ 3. Jeżeli czynność wykonało kilka osób wspólnie, w razie sporu sąd

odpowiednio podzieli nagrodę.

2016-11-21

Art. 921. § 1. Publiczne przyrzeczenie nagrody za najlepsze dzieło lub za

najlepszą czynność jest bezskuteczne, jeśli nie został w nim oznaczony termin,

w ciągu którego można ubiegać się o nagrodę.

§ 2. Ocena, czy i które dzieło lub czynność zasługuje na nagrodę, należy do

przyrzekającego, chyba że w przyrzeczeniu nagrody inaczej zastrzeżono.

§ 3. Przyrzekający nagrodę nabywa własność nagrodzonego dzieła tylko

wtedy, gdy to zastrzegł w przyrzeczeniu. W wypadku takim nabycie własności

następuje z chwilą wypłacenia nagrody. Przepis ten stosuje się również do nabycia

praw autorskich albo praw wynalazczych.

TYTUŁ XXXVII

Przekaz i papiery wartościowe

DZIAŁ I

Przekaz

Art. 9211. Kto przekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby

trzeciej (przekazanego), upoważnia tym samym odbiorcę przekazu do przyjęcia,

a przekazanego do spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego.

Art. 9212. § 1. Jeżeli przekazany oświadczył odbiorcy przekazu, że przekaz

przyjmuje, obowiązany jest względem odbiorcy do spełnienia świadczenia

określonego w przekazie.

§ 2. W takim wypadku przekazany może powoływać się tylko na zarzuty

wynikające z treści przekazu oraz na zarzuty, które przysługują mu osobiście

względem odbiorcy.

§ 3. Roszczenia odbiorcy przeciw przekazanemu, wynikające z przyjęcia

przekazu, przedawniają się z upływem roku.

Art. 9213. Przekazujący może przekaz odwołać, dopóki przekazany nie

przyjął go albo nie spełnił świadczenia.

Art. 9214. Jeżeli przekazany jest dłużnikiem przekazującego co do

przekazanego świadczenia, jest on obowiązany względem niego do

zadośćuczynienia przekazowi.

2016-11-21

Art. 9215. Jeżeli przekazujący jest dłużnikiem odbiorcy przekazu, umorzenie

długu następuje dopiero przez spełnienie świadczenia, chyba że umówiono się

inaczej.

DZIAŁ II

Papiery wartościowe

Art. 9216. Jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru

wartościowego, dłużnik jest obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu

albo udostępnieniem go dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy

prawnej w sposób zwyczajowo przyjęty.

Art. 9217. Spełnienie świadczenia do rąk posiadacza legitymowanego treścią

papieru wartościowego zwalnia dłużnika, chyba że działał on w złej wierze.

Art. 9218. Papiery wartościowe imienne legitymują osobę imiennie wskazaną

w treści dokumentu. Przeniesienie praw następuje przez przelew połączony

z wydaniem dokumentu.

Art. 9219. § 1. Papiery wartościowe na zlecenie legitymują osobę

wymienioną w dokumencie oraz każdego, na kogo prawa zostały przeniesione

przez indos.

§ 2. Indos jest pisemnym oświadczeniem umieszczonym na papierze

wartościowym na zlecenie i zawierającym co najmniej podpis zbywcy,

oznaczającym przeniesienie praw na inną osobę.

§ 3. Do przeniesienia praw z dokumentu potrzebne jest jego wydanie oraz

istnienie nieprzerwanego szeregu indosów.

Art. 92110. § 1. Jeżeli do puszczenia w obieg dokumentu na okaziciela jest

wymagane zezwolenie właściwego organu państwowego, dokument wystawiony

bez takiego zezwolenia jest nieważny.

§ 2. Podpis dłużnika może być odbity sposobem mechanicznym, chyba że

przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 92111. § 1. Dłużnik nie ma obowiązku dochodzenia, czy okaziciel jest

właścicielem dokumentu. Jednakże w razie uzasadnionych wątpliwości, czy

okaziciel dokumentu jest wierzycielem, dłużnik powinien złożyć przedmiot

świadczenia do depozytu sądowego.

2016-11-21

§ 2. Jeżeli właściwy organ państwowy wydał zakaz świadczenia, zwolnienie

z zobowiązania następuje przez złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu

sądowego.

Art. 92112. Przeniesienie praw z dokumentu na okaziciela wymaga wydania

tego dokumentu.

Art. 92113. Dłużnik może powołać się względem wierzyciela na zarzuty,

które dotyczą ważności dokumentu lub wynikają z jego treści albo służą mu

osobiście przeciw wierzycielowi. Dłużnik może także powołać się na zarzuty, które

mu służą przeciw poprzedniemu wierzycielowi, jeżeli nabywca dokumentu działał

świadomie na szkodę dłużnika.

Art. 92114. § 1. Umarzanie papierów wartościowych regulują przepisy

szczególne.

§ 2. Jeżeli papier wartościowy został prawomocnie umorzony, dłużnik jest

obowiązany wydać osobie, na której rzecz nastąpiło umorzenie, na jej koszt nowy

dokument, a gdy wierzytelność jest wymagalna – spełnić świadczenie.

Art. 92115. § 1. Przepisy o papierach wartościowych stosuje się odpowiednio

do znaków legitymacyjnych stwierdzających obowiązek świadczenia.

§ 2. W razie utraty znaku legitymacyjnego stwierdzającego w swej treści

obowiązek świadczenia na żądanie wierzyciela, dłużnik może uzależnić spełnienie

świadczenia od wykazania uprawnienia przez osobę zgłaszającą takie żądanie.

§ 3. Do znaku legitymacyjnego, który nie określa imiennie osoby

uprawnionej, stosuje się odpowiednio przepisy o papierach wartościowych na

okaziciela, chyba że co innego wynika z przepisów szczególnych.

Art. 92116. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do papierów

wartościowych opiewających na prawa inne niż wierzytelności.

2016-11-21

KSIĘGA CZWARTA

SPADKI

TYTUŁ I

Przepisy ogólne

Art. 922. § 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą

jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

§ 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego

osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone

osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy

w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym

środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń

o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również

inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.

Art. 923. § 1. Małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały

z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy

od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego w zakresie

dotychczasowym. Rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to

uprawnienie jest nieważne.

§ 2. Przepisy powyższe nie ograniczają uprawnień małżonka i innych osób

bliskich spadkodawcy, które wynikają z najmu lokali lub ze spółdzielczego prawa

do lokalu.

Art. 924. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Art. 925. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Art. 926. § 1. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.

§ 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy

spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie

chce lub nie może być spadkobiercą.

§ 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie

ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do

2016-11-21

tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do

całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

Art. 927. § 1. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje

w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.

§ 2. Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być

spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.

§ 3. Fundacja ustanowiona w testamencie przez spadkodawcę może być

spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia

testamentu.

Art. 928. § 1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania

testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej

z tych czynności;

3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił

jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę

podrobionego lub przerobionego.

§ 2. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie

dożył otwarcia spadku.

Art. 929. Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma

w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym

dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat

trzech od otwarcia spadku.

Art. 930. § 1. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli

spadkodawca mu przebaczył.

§ 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do

czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym

rozeznaniem.

2016-11-21

TYTUŁ II

Dziedziczenie ustawowe

Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci

spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże

część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości

spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział

spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.

Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 932. § 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku

z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu

z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo

rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej

w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego

rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział

spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach

równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia

spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał,

przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które

dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa

spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu

z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

Art. 933. § 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu

z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę

spadku.

§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich

zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.

2016-11-21

Art. 934. § 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa

i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom

spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.

§ 2. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział

spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału

następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych

spadkodawcy.

§ 3. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku,

udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom

w częściach równych.

Art. 9341. W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do

dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom

małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia

spadku.

Art. 935. W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka

spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie

ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu.

Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej

nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się

za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.

Art. 9351. Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się

do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji.

Art. 936. § 1. Przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym i jego

krewnych tak, jakby był dzieckiem przysposabiającego, a przysposabiający i jego

krewni dziedziczą po przysposobionym tak, jakby przysposabiający był rodzicem

przysposobionego.

§ 2. Przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych naturalnych i ich

krewnych, a osoby te nie dziedziczą po nim.

§ 3. W wypadku gdy jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego

małżonka, przepisu § 2 nie stosuje się względem tego małżonka i jego krewnych,

a jeżeli takie przysposobienie nastąpiło po śmierci drugiego z rodziców

przysposobionego, także względem krewnych zmarłego, których prawa

2016-11-21

i obowiązki wynikające z pokrewieństwa zostały w orzeczeniu o przysposobieniu

utrzymane.

Art. 937. Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu

stosunku między przysposabiającym a przysposobionym, stosuje się przepisy

poniższe:

1) przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi,

a zstępni przysposobionego dziedziczą po przysposabiającym na tych samych

zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy;

2) przysposobiony i jego zstępni nie dziedziczą po krewnych

przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po

przysposobionym i jego zstępnych;

3) rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a zamiast nich

dziedziczy po przysposobionym przysposabiający; poza tym przysposobienie

nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z pokrewieństwa.

Art. 938. Dziadkowie spadkodawcy, jeżeli znajdują się w niedostatku i nie

mogą otrzymać należnych im środków utrzymania od osób, na których ciąży

względem nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy

nieobciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w stosunku do swoich

potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość

temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę

pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swojego udziału

spadkowego.

Art. 939. § 1. Małżonek dziedziczący z ustawy w zbiegu z innymi

spadkobiercami, wyjąwszy zstępnych spadkodawcy, którzy mieszkali z nim razem

w chwili jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy

przedmiotów urządzenia domowego, z których za życia spadkodawcy korzystał

wspólnie z nim lub wyłącznie sam. Do roszczeń małżonka z tego tytułu stosuje się

odpowiednio przepisy o zapisie zwykłym.

§ 2. Uprawnienie powyższe nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne

pożycie małżonków ustało za życia spadkodawcy.

2016-11-21

Art. 940. § 1. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca

wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było

uzasadnione.

§ 2. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia

sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych

powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia

powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się

o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

TYTUŁ III

Rozrządzenia na wypadek śmierci

DZIAŁ I

Testament

Rozdział I

Przepisy ogólne

Art. 941. Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez

testament.

Art. 942. Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego

spadkodawcy.

Art. 943. Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały

testament, jak i jego poszczególne postanowienia.

Art. 944. § 1. Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną

zdolność do czynności prawnych.

§ 2. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela.

Art. 945. § 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:

1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji

i wyrażenie woli;

2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca

nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;

3) pod wpływem groźby.

2016-11-21

§ 2. Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się

powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes

dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat

dziesięciu od otwarcia spadku.

Art. 946. Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że

spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze

odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego

ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których

wynika wola odwołania jego postanowień.

Art. 947. Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając

w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia

poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego

testamentu.

Art. 948. § 1. Testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie

najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.

§ 2. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką

wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im

rozsądną treść.

Rozdział II

Forma testamentu

Oddział 1

Testamenty zwykłe

Art. 949. § 1. Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że

napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą.

§ 2. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu

własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do

sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku

kilku testamentów.

Art. 950. Testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.

2016-11-21

Art. 951. § 1. Spadkodawca może sporządzić testament także w ten sposób,

że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec

wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa,

sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

§ 2. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego

sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków.

Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której

wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może

podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny

braku podpisu.

§ 3. Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w sposób

przewidziany w artykule niniejszym.

Oddział 2

Testamenty szczególne

Art. 952. § 1. Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli

wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest

niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę

ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

§ 2. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden

ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem

roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty

sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo

wszyscy świadkowie.

§ 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób

stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić

przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie

jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia

przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.

Art. 953. Podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym

można sporządzić testament przed dowódcą statku lub jego zastępcą w ten sposób,

że spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy

w obecności dwóch świadków; dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę

2016-11-21

spadkodawcy, podając datę jej spisania, i pismo to w obecności świadków

odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz

dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma,

należy w piśmie podać przyczynę braku podpisu spadkodawcy. Jeżeli zachowanie

tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny.

Art. 954. Szczególną formę testamentów wojskowych określi rozporządzenie

Ministra Obrony Narodowej wydane w porozumieniu z Ministrem

Sprawiedliwości.

Art. 955. Testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od

ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu

zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu

ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności

sporządzenia testamentu zwykłego.

Oddział 3

Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych

Art. 956. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:

1) kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;

2) niewidomy, głuchy lub niemy;

3) kto nie może czytać i pisać;

4) kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament;

5) skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Art. 957. § 1. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba,

dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być

również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego

i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

§ 2. Jeżeli świadkiem była jedna z osób wymienionych w paragrafie

poprzedzającym, nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza korzyści tej

osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego

stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku przysposobienia. Jednakże gdy

z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia

2016-11-21

spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały

testament.

Art. 958. Testament sporządzony z naruszeniem przepisów rozdziału

niniejszego jest nieważny, chyba że przepisy te stanowią inaczej.

DZIAŁ II

Powołanie spadkobiercy

Art. 959. Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub

kilka osób.

Art. 960. Jeżeli spadkodawca powołał do spadku lub do oznaczonej części

spadku kilku spadkobierców, nie określając ich udziałów spadkowych, dziedziczą

oni w częściach równych.

Art. 961. Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie

poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę

tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę

powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało

dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za

powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających

stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Art. 962. Zastrzeżenie warunku lub terminu, uczynione przy powołaniu

spadkobiercy testamentowego, uważane jest za nieistniejące. Jeżeli jednak z treści

testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie

zostałby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne. Przepisów tych nie

stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście

terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.

Art. 963. Można powołać spadkobiercę testamentowego na wypadek, gdyby

inna osoba powołana jako spadkobierca ustawowy lub testamentowy nie chciała

lub nie mogła być spadkobiercą (podstawienie).

Art. 964. Postanowienie testamentu, przez które spadkodawca zobowiązuje

spadkobiercę do zachowania nabytego spadku i do pozostawienia go innej osobie,

ma tylko ten skutek, że ta inna osoba jest powołana do spadku na wypadek, gdyby

2016-11-21

spadkobierca nie chciał lub nie mógł być spadkobiercą. Jeżeli jednak z treści

testamentu lub z okoliczności wynika, iż spadkobierca bez takiego ograniczenia nie

byłby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne.

Art. 965. Jeżeli spadkodawca powołał kilku spadkobierców testamentowych,

a jeden z nich nie chce lub nie może być spadkobiercą, przeznaczony dla niego

udział, w braku odmiennej woli spadkodawcy, przypada pozostałym

spadkobiercom testamentowym w stosunku do przypadających im udziałów

(przyrost).

Art. 966. Gdy na mocy testamentu spadek przypadł spadkobiercy

nieobciążonemu ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym względem dziadków

spadkodawcy, dziadkowie, jeżeli znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymać

środków utrzymania od osób, na których ciąży ustawowy obowiązek

alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy środków utrzymania w stosunku do

swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić

zadość temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy

sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swego udziału

spadkowego.

Art. 967. § 1. Jeżeli osoba powołana jako spadkobierca testamentowy nie

chce lub nie może być spadkobiercą, spadkobierca ustawowy, któremu przypadł

przeznaczony dla tej osoby udział spadkowy, obowiązany jest, w braku odmiennej

woli spadkodawcy, wykonać obciążające tę osobę zapisy zwykłe, polecenia i inne

rozrządzenia spadkodawcy.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do spadkobiercy

podstawionego oraz do spadkobiercy, któremu przypada udział spadkowy z tytułu

przyrostu.

2016-11-21

DZIAŁ III

Zapis i polecenie

Rozdział I

Zapis zwykły

Art. 968. § 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe

zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia

określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).

§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym także zapisobiercę

(dalszy zapis).

Art. 969. (uchylony)

Art. 970. W braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać

wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobierca

obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do

chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę.

Art. 971. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, zapis obciąża ich

w stosunku do wielkości ich udziałów spadkowych, chyba że spadkodawca

postanowił inaczej. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszego zapisu.

Art. 972. Przepisy o powołaniu spadkobiercy, o zdolności do dziedziczenia

i o niegodności stosuje się odpowiednio do zapisów.

Art. 973. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie

może być zapisobiercą, obciążony zapisem zostaje zwolniony od obowiązku jego

wykonania, powinien jednak w braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać

dalsze zapisy.

Art. 974. Zapisobierca obciążony obowiązkiem wykonania dalszego zapisu

może zwolnić się od tego obowiązku także w ten sposób, że dokona bezpłatnie na

rzecz dalszego zapisobiercy przeniesienia praw otrzymanych z tytułu zapisu albo

przelewu roszczenia o jego wykonanie.

Art. 975. Zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem

terminu.

2016-11-21

Art. 976. W braku odmiennej woli spadkodawcy zapis rzeczy oznaczonej co

do tożsamości jest bezskuteczny, jeżeli rzecz zapisana nie należy do spadku

w chwili jego otwarcia albo jeżeli spadkodawca był w chwili swej śmierci

zobowiązany do zbycia tej rzeczy.

Art. 977. Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości,

do roszczeń zapisobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot

pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również do roszczeń obciążonego zapisem

o zwrot nakładów na rzecz stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między

właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy.

Art. 978. Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości,

obciążony zapisem ponosi względem zapisobiercy odpowiedzialność za wady

rzeczy jak darczyńca.

Art. 979. Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku,

obciążony powinien świadczyć rzeczy średniej jakości, uwzględniając przy tym

potrzeby zapisobiercy.

Art. 980. Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku,

do odpowiedzialności obciążonego względem zapisobiercy za wady fizyczne

i prawne rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży.

Jednakże zapisobierca może żądać od obciążonego zapisem tylko odszkodowania

za nienależyte wykonanie zapisu albo dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych

rzeczy takiego samego gatunku wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynikłej

z opóźnienia.

Art. 981. Roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od

dnia wymagalności zapisu.

Rozdział II

Zapis windykacyjny

Art. 9811. § 1. W testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego

spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu

z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).

§ 2. Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:

1) rzecz oznaczona co do tożsamości;

2016-11-21

2) zbywalne prawo majątkowe;

3) przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne;

4) ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.

Art. 9812. Zapis windykacyjny jest bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia

spadku przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy albo spadkodawca był

zobowiązany do jego zbycia. Jeżeli przedmiotem zapisu jest ustanowienie dla

zapisobiercy użytkowania lub służebności, zapis jest bezskuteczny, gdy w chwili

otwarcia spadku przedmiot majątkowy, który miał być obciążony użytkowaniem

lub służebnością nie należy do spadku albo spadkodawca był zobowiązany do jego

zbycia.

Art. 9813. § 1. Zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy

ustanawianiu zapisu windykacyjnego uważa się za nieistniejące. Jeżeli jednak

z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie

zostałby uczyniony, zapis windykacyjny jest nieważny. Przepisów tych nie stosuje

się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu

nastąpiło przed otwarciem spadku.

§ 2. Zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub

terminu wywołuje skutki zapisu zwykłego uczynionego pod warunkiem lub

z zastrzeżeniem terminu, chyba że co innego wynika z treści testamentu lub

z okoliczności.

Art. 9814. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym osobę, na której

rzecz uczynił zapis windykacyjny.

Art. 9815. Przepisy o powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i odrzuceniu

spadku, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności stosuje się odpowiednio do

zapisów windykacyjnych.

Art. 9816. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale oraz

w przepisach szczególnych do zapisu windykacyjnego stosuje się odpowiednio

przepisy o zapisie zwykłym.

2016-11-21

Rozdział III

Polecenie

Art. 982. Spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na

zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo

wierzycielem (polecenie).

Art. 983. Zapisobierca obciążony poleceniem może powstrzymać się z jego

wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę. Przepis ten stosuje

się odpowiednio w wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.

Art. 984. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis z obowiązkiem

wykonania polecenia, nie chce lub nie może być zapisobiercą, spadkobierca

zwolniony od obowiązku wykonania zapisu powinien w braku odmiennej woli

spadkodawcy polecenie wykonać. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku,

gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.

Art. 985. Wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak

również wykonawca testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść

obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny,

wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.

DZIAŁ IV

Wykonawca testamentu

Art. 986. § 1. Spadkodawca może w testamencie powołać wykonawcę lub

wykonawców testamentu.

§ 2. Nie może być wykonawcą testamentu, kto nie ma pełnej zdolności do

czynności prawnych.

Art. 9861. Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do

sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym

składnikiem.

Art. 987. Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego

obowiązku przyjąć, składa odpowiednie oświadczenie przed sądem albo

notariuszem.

2016-11-21

Art. 988. § 1. Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, wykonawca

testamentu powinien zarządzać majątkiem spadkowym, spłacić długi spadkowe,

w szczególności wykonać zapisy zwykłe i polecenia, a następnie wydać

spadkobiercom majątek spadkowy zgodnie z wolą spadkodawcy i z ustawą,

a w każdym razie niezwłocznie po dokonaniu działu spadku.

§ 2. Wykonawca testamentu może pozywać i być pozywany w sprawach

wynikających z zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym

składnikiem. Może również pozywać w sprawach o prawa należące do spadku i być

pozwany w sprawach o długi spadkowe.

§ 3. Wykonawca testamentu powinien wydać osobie, na której rzecz został

uczyniony zapis windykacyjny, przedmiot tego zapisu.

Art. 989. § 1. Do wzajemnych roszczeń między spadkobiercą a wykonawcą

testamentu wynikających ze sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganizowaną

częścią lub oznaczonym składnikiem stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu

za wynagrodzeniem.

§ 2. Koszty zarządu majątkiem spadkowym, jego zorganizowaną częścią lub

oznaczonym składnikiem oraz wynagrodzenie wykonawcy testamentu należą do

długów spadkowych.

Art. 990. Z ważnych powodów sąd może zwolnić wykonawcę testamentu.

Art. 9901. Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do

sprawowania zarządu przedmiotem zapisu windykacyjnego, do chwili objęcia we

władanie tego przedmiotu przez osobę, na której rzecz uczyniono zapis

windykacyjny.

TYTUŁ IV

Zachowek

Art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy

byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale

niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie

wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu

ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

2016-11-21

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci

uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku,

bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie

o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego

uzupełnienia.

Art. 992. Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do

obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz

spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się

spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Art. 993. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych

i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych,

darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

Art. 994. § 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych

darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed

więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz

osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku

darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie

dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta

dni przed urodzeniem się zstępnego.

§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do

spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.

Art. 995. § 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu

z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

§ 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu

z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Art. 996. Zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę

na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli

uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na

należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez

spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.

2016-11-21

Art. 997. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy,

zalicza się na należny mu zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty

wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te

przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

Art. 998. § 1. Jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do

dziedziczenia, ponosi on odpowiedzialność za zapisy zwykłe i polecenia tylko do

wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi

podstawę do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy zapis zwykły

na rzecz uprawnionego do zachowku został obciążony dalszym zapisem lub

poleceniem albo uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

Art. 999. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam

uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości

nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Art. 9991. § 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy

należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, na której rzecz został uczyniony

zapis windykacyjny doliczony do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do

uzupełnienia zachowku. Jednakże osoba ta jest obowiązana do zapłaty powyższej

sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem zapisu windykacyjnego.

§ 2. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, sama

jest uprawniona do zachowku, ponosi ona odpowiedzialność względem innych

uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej

własny zachowek.

§ 3. Osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może

zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku

przez wydanie przedmiotu zapisu.

§ 4. Jeżeli spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne na rzecz kilku osób, ich

odpowiedzialność względem uprawnionego do zachowku jest solidarna. Jeżeli

jedna z osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, spełniła

świadczenie uprawnionemu do zachowku, może ona żądać od pozostałych osób

części świadczenia proporcjonalnych do wartości otrzymanych zapisów

windykacyjnych.

2016-11-21

Art. 1000. § 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu

zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis

windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy

darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia

zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy

tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on

odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do

wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do

uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.

Art. 1001. Spośród kilku obdarowanych obdarowany wcześniej ponosi

odpowiedzialność stosownie do przepisów artykułu poprzedzającego tylko wtedy,

gdy uprawniony do zachowku nie może uzyskać uzupełnienia zachowku od osoby,

która została obdarowana później.

Art. 1002. Roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby

uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób

uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy.

Art. 1003. Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z tytułu

zachowku mogą żądać stosunkowego zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń.

Art. 1004. § 1. Zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń następuje

w stosunku do ich wartości, chyba że z treści testamentu wynika odmienna wola

spadkodawcy.

§ 2. W razie zmniejszenia zapisu zwykłego obciążonego dalszym zapisem lub

poleceniem, dalszy zapis lub polecenie podlega stosunkowemu zmniejszeniu.

Art. 1005. § 1. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia

z tytułu zachowku sam jest uprawniony do zachowku, może on żądać zmniejszenia

zapisów zwykłych i poleceń w takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny

zachowek.

§ 2. Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis zwykły

uczyniony na jego rzecz podlega zmniejszeniu tylko do wysokości nadwyżki

przekraczającej jego własny zachowek.

2016-11-21

Art. 1006. Jeżeli zmniejszeniu podlega zapis zwykły, którego przedmiot nie

da się podzielić bez istotnej zmiany lub bez znacznego zmniejszenia wartości,

zapisobierca może żądać całkowitego wykonania zapisu, uiszczając odpowiednią

sumę pieniężną.

Art. 1007. § 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia

spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się

z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku

z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny

przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Art. 1008. Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka

i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny

z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób

umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej

obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Art. 1009. Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna

wynikać z treści testamentu.

Art. 1010. § 1. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do

zachowku, jeżeli mu przebaczył.

§ 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do

czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym

rozeznaniem.

Art. 1011. Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku,

chociażby przeżył on spadkodawcę.

TYTUŁ V

Przyjęcie i odrzucenie spadku

Art. 1012. Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia

odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek

2016-11-21

z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza),

bądź też spadek odrzucić.

Art. 1013. (uchylony)

Art. 1014. § 1. Przyjęcie lub odrzucenie udziału spadkowego przypadającego

spadkobiercy z tytułu podstawienia może nastąpić niezależnie od przyjęcia lub

odrzucenia udziału spadkowego, który temu spadkobiercy przypada z innego

tytułu.

§ 2. Spadkobierca może odrzucić udział spadkowy przypadający mu z tytułu

przyrostu, a przyjąć udział przypadający mu jako spadkobiercy powołanemu.

§ 3. Poza wypadkami przewidzianymi w paragrafach poprzedzających

spadkobierca nie może spadku częściowo przyjąć, a częściowo odrzucić.

Art. 1015. § 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być

złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się

o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest

jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Art. 1016. (uchylony)

Art. 1017. Jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia

o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku spadkobierca zmarł nie złożywszy takiego

oświadczenia, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone

przez jego spadkobierców. Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się

skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia oświadczenia co do spadku po

zmarłym spadkobiercy.

Art. 1018. § 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku złożone

pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważne.

§ 2. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być

odwołane.

§ 3. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed

sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem

urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu

2016-11-21

lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo

poświadczonym.

Art. 1019. § 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku

zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach

oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed

sądem;

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje,

czy też go odrzuca.

§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego

oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków

prawnych niezachowania terminu.

§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub

o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Art. 1020. Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od

dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Art. 1021. Jeżeli spadkobierca zarządzał spadkiem, a potem go odrzucił, do

stosunków między nim a spadkobiercami, którzy zamiast niego doszli do spadku,

stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 1022. Spadkobierca powołany do spadku zarówno z mocy testamentu,

jak i z mocy ustawy może spadek odrzucić jako spadkobierca testamentowy,

a przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy.

Art. 1023. § 1. Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im

przypadł z mocy ustawy.

§ 2. Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku,

a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Art. 1024. § 1. Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem

wierzycieli, każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili

odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za

bezskuteczne w stosunku do niego według przepisów o ochronie wierzycieli

w razie niewypłacalności dłużnika.

2016-11-21

§ 2. Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w ciągu

sześciu miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie

później niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku.

TYTUŁ VI

Stwierdzenie nabycia spadku lub przedmiotu zapisu windykacyjnego,

poświadczenie dziedziczenia i ochrona spadkobiercy

Art. 1025. § 1. Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza

nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych

w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

§ 2. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku

albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.

§ 3. Przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku

nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu

poświadczenia dziedziczenia.

Art. 1026. Stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia

nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że

wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu

spadku.

Art. 1027. Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku

z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające

z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem

poświadczenia dziedziczenia.

Art. 1028. Jeżeli ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku albo

poświadczenie dziedziczenia, lecz spadkobiercą nie jest, rozporządza prawem

należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, osoba, na której rzecz rozporządzenie

następuje, nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działa

w złej wierze.

Art. 1029. § 1. Spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem

jako spadkobierca, lecz spadkobiercą nie jest, wydała mu spadek. To samo dotyczy

poszczególnych przedmiotów należących do spadku.

2016-11-21

§ 2. Do roszczeń spadkobiercy o wynagrodzenie za korzystanie

z przedmiotów należących do spadku, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości,

jak również o naprawienie szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty tych

przedmiotów oraz do roszczeń przeciwko spadkobiercy o zwrot nakładów stosuje

się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym

posiadaczem rzeczy.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy żąda

wydania swego majątku osoba, co do której zostało uchylone orzeczenie o uznaniu

jej za zmarłą.

Art. 10291. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do

stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego.

TYTUŁ VII

Odpowiedzialność za długi spadkowe

Art. 1030. Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi

odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku

ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.

Art. 1031. § 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi

odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.

§ 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca

ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w

wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe

ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w

wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów

należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie

uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza

nieistniejące długi.

Art. 10311. § 1. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem

inwentarza, zapisobierca windykacyjny lub wykonawca testamentu mogą złożyć w

sądzie albo przed notariuszem wykaz inwentarza. Wykaz inwentarza składany

przed notariuszem zostaje objęty protokołem.

2016-11-21

§ 2. Wykaz inwentarza może zostać złożony wspólnie przez więcej niż

jednego spadkobiercę, zapisobiercę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu.

§ 3. W wykazie inwentarza z należytą starannością ujawnia się przedmioty

należące do spadku oraz przedmioty zapisów windykacyjnych, z podaniem ich

wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, a także długi spadkowe i ich

wysokość według stanu z chwili otwarcia spadku.

§ 4. W razie ujawnienia po złożeniu wykazu inwentarza przedmiotów

należących do spadku, przedmiotów zapisów windykacyjnych lub długów

spadkowych pominiętych w wykazie inwentarza składający wykaz uzupełnia go.

Do uzupełnienia wykazu stosuje się przepisy dotyczące składania wykazu

inwentarza.

Art. 10312. § 1. Wykaz inwentarza składany w sądzie sporządza się według

ustalonego wzoru.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1) wzór wykazu inwentarza obejmujący:

a) dane, o których mowa w art. 10311 § 3,

b) imię i nazwisko, numer Powszechnego Elektronicznego Systemu

Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli został nadany, oraz ostatni adres

spadkodawcy,

c) imię i nazwisko, numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze

Sądowym, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym

rejestrze, ewidencji lub numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli

został nadany, oraz adres składającego wykaz inwentarza,

d) pouczenie składającego wykaz inwentarza co do obowiązku jego

uzupełnienia, w przypadkach wskazanych w art. 10311 § 4

– mając na uwadze zamieszczenie danych koniecznych do ustalenia stanu

czynnego spadku oraz standaryzację danych zawartych w wykazie;

2) sposób udostępnienia druków wzoru wykazu inwentarza mając na uwadze

przyspieszenie postępowania spadkowego.

Art. 10313. § 1. Spadkobierca, który złożył wykaz inwentarza spłaca długi

spadkowe zgodnie ze złożonym wykazem. Nie może jednak zasłaniać się brakiem

2016-11-21

znajomości wykazu inwentarza złożonego przez innego spadkobiercę, zapisobiercę

windykacyjnego lub wykonawcę testamentu.

§ 2. Od chwili sporządzenia spisu inwentarza spadkobierca spłaca długi

spadkowe zgodnie ze sporządzonym spisem.

§ 3. Przepisy §1 i2 stosuje się odpowiednio do zapisobierców

windykacyjnych i wykonawców testamentu.

Art. 10314. Wierzyciel, który zażądał sporządzenia spisu inwentarza, nie

może odmówić przyjęcia należnego mu świadczenia, chociażby dług nie był

jeszcze wymagalny.

Art. 1032. § 1. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem

inwentarza i spłacił niektóre długi spadkowe, a nie wiedział i przy dołożeniu

należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów

spadkowych, ponosi odpowiedzialność za niespłacone długi spadkowe tylko do

wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń

spełnionych na zaspokojenie długów spadkowych, które spłacił.

§ 2. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i

spłacając niektóre długi spadkowe, wiedział lub przy dołożeniu należytej

staranności mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi

odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko

do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał

należycie wszystkie długi spadkowe. Nie dotyczy to spadkobiercy niemającego

pełnej zdolności do czynności prawnych oraz spadkobiercy, co do którego istnieje

podstawa do jego ubezwłasnowolnienia.

Art. 1033. Odpowiedzialność spadkobiercy z tytułu zapisów zwykłych

i poleceń ogranicza się do wartości stanu czynnego spadku.

Art. 1034. § 1. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną

odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił

świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach,

które odpowiadają wielkości ich udziałów.

§ 2. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za

długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów.

2016-11-21

Art. 10341. § 1. Do chwili działu spadku wraz ze spadkobiercami solidarną

odpowiedzialność za długi spadkowe ponoszą także osoby, na których rzecz

spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne.

§ 2. Rozliczenia między spadkobiercami i osobami, na których rzecz zostały

uczynione zapisy windykacyjne, następują proporcjonalnie do wartości

otrzymanych przez nich przysporzeń. Spadkobiercom uwzględnia się ich udział w

wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego

spadku.

Art. 10342. Od chwili działu spadku spadkobiercy i osoby, na których rzecz

zostały uczynione zapisy windykacyjne, ponoszą odpowiedzialność za długi

spadkowe proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń.

Art. 10343. Odpowiedzialność osoby, na której rzecz został uczyniony zapis

windykacyjny za długi spadkowe, jest ograniczona do wartości przedmiotu zapisu

windykacyjnego według stanu i cen z chwili otwarcia spadku.

TYTUŁ VIII

Wspólność majątku spadkowego i dział spadku

Art. 1035. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności

majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy

o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego

tytułu.

Art. 1036. Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców

rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody

któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne

o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na

podstawie przepisów o dziale spadku.

Art. 1037. § 1. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między

wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie

któregokolwiek ze spadkobierców.

§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być

zawarta w formie aktu notarialnego.

2016-11-21

Art. 1038. § 1. Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek.

Jednakże z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku.

§ 2. Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do

części spadku.

Art. 1039. § 1. Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku

następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci

są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od

spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia

spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny

zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.

§ 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny lub zapisu

windykacyjnego na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego

niewymienionego w paragrafie poprzedzającym.

§ 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny

zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.

Art. 1040. Jeżeli wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego

podlegających zaliczeniu przewyższa wartość schedy spadkowej, spadkobierca nie

jest obowiązany do zwrotu nadwyżki. W wypadku takim nie uwzględnia się przy

dziale spadku ani darowizny lub zapisu windykacyjnego, ani spadkobiercy

zobowiązanego do ich zaliczenia.

Art. 1041. Dalszy zstępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na

schedę spadkową darowizny oraz zapisu windykacyjnego dokonanych przez

spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.

Art. 1042. § 1. Zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten

sposób, że wartość darowizn lub zapisów windykacyjnych podlegających

zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi

między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza

się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich

zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego

podlegającej zaliczeniu.

§ 2. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej

dokonania, a według cen z chwili działu spadku.

2016-11-21

§ 21. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu

z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili działu spadku.

§ 3. Przy zaliczaniu na schedę spadkową nie uwzględnia się pożytków

przedmiotu darowizny lub zapisu windykacyjnego.

Art. 1043. Przepisy o zaliczeniu darowizn na schedę spadkową stosuje się

odpowiednio do poniesionych przez spadkodawcę na rzecz zstępnego kosztów

wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te

przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

Art. 1044. Na żądanie dwóch lub więcej spadkobierców sąd może wydzielić

im schedy spadkowe w całości lub w części w taki sposób, że przyzna im pewien

przedmiot lub pewne przedmioty należące do spadku jako współwłasność

w określonych częściach ułamkowych.

Art. 1045. Uchylenie się od skutków prawnych umowy o dział spadku

zawartej pod wpływem błędu może nastąpić tylko wtedy, gdy błąd dotyczył stanu

faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy.

Art. 1046. Po dokonaniu działu spadku spadkobiercy są wzajemnie

obowiązani do rękojmi za wady fizyczne i prawne według przepisów o rękojmi

przy sprzedaży. Rękojmia co do wierzytelności spadkowych rozciąga się także na

wypłacalność dłużnika.

TYTUŁ IX

Umowy dotyczące spadku

Art. 1047. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w tytule niniejszym

umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna.

Art. 1048. Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym

spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta

w formie aktu notarialnego.

Art. 1049. § 1. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych

zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej.

2016-11-21

§ 2. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się

dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia

spadku.

Art. 1050. Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę

między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia

zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Art. 1051. Spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć

w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.

Art. 1052. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa

zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony

inaczej postanowiły.

§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej spadek następuje w wykonaniu

zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do

zbycia spadku, ważność umowy przenoszącej spadek zależy od istnienia tego

zobowiązania.

§ 3. Umowa zobowiązująca do zbycia spadku powinna być zawarta w formie

aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej spadek, która zostaje

zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku.

Art. 1053. Nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy.

Art. 1054. § 1. Zbywca spadku zobowiązany jest do wydania tego, co

wskutek zbycia, utraty lub uszkodzenia przedmiotów należących do spadku zostało

uzyskane w zamian tych przedmiotów albo jako naprawienie szkody, a jeżeli

zbycie spadku było odpłatne, także do wyrównania ubytku wartości powstałego

przez zużycie lub rozporządzenie nieodpłatne przedmiotami należącymi do spadku.

§ 2. Zbywca może żądać od nabywcy zwrotu wydatków i nakładów

poczynionych na spadek.

Art. 1055. § 1. Nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe

w tym samym zakresie co zbywca. Ich odpowiedzialność względem wierzycieli jest

solidarna.

2016-11-21

§ 2. W braku odmiennej umowy nabywca ponosi względem zbywcy

odpowiedzialność za to, że wierzyciele nie będą od niego żądali spełnienia

świadczeń na zaspokojenie długów spadkowych.

Art. 1056. W razie zbycia spadku spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności

z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne poszczególnych przedmiotów

należących do spadku.

Art. 1057. Korzyści i ciężary związane z przedmiotami należącymi do

spadku, jak również niebezpieczeństwo ich przypadkowej utraty lub uszkodzenia

przechodzą na nabywcę z chwilą zawarcia umowy o zbycie spadku, chyba że

umówiono się inaczej.

TYTUŁ X

Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych

Art. 1058. Do dziedziczenia z ustawy gospodarstw rolnych obejmujących

grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha stosuje się przepisy tytułów

poprzedzających księgi niniejszej ze zmianami wynikającymi z przepisów

poniższych.

Art. 1059.6) Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli

w chwili otwarcia spadku:

1) stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo

2) mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo

3) są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

4) są trwale niezdolni do pracy.

Art. 1060.7) W granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy,

które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym

w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub

Utracił moc z dniem 14 lutego 2001 r. w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych

od dnia 14 lutego 2001 r., na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia

2001 r., sygn. akt P. 4/99 (Dz. U. poz. 91).

Utracił moc z dniem 14 lutego 2001 r. w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych

od dnia 14 lutego 2001 r., na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa

w odnośniku 5.

2016-11-21

matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych

w art. 1059. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 1061. (uchylony)

Art. 1062.8) § 1. Rodzeństwo spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku

odpowiada warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczy

gospodarstwo rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy nie mogą gospodarstwa

dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w art. 1060.

§ 2. W granicach określonych w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy,

które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym

w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub

matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych

w art. 1059 lub w § 1 niniejszego artykułu. Przepis ten stosuje się odpowiednio do

dalszych zstępnych.

Art. 1063. Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych

powołanych do dziedziczenia z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym

dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia

są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy,

gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach ogólnych.

Art. 1064.9) Rozporządzenie Rady Ministrów określi, jakie przygotowanie

zawodowe uważa się za przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji

rolnej, a także wypadki, w których pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do

szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, oraz zasady i tryb

stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.

Art. 1065. (uchylony)

Art. 1066. (uchylony)

Utracił moc z dniem 14 lutego 2001 r. w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych

od dnia 14 lutego 2001 r., na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa

w odnośniku 5.

Utracił moc z dniem 14 lutego 2001 r. w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych

od dnia 14 lutego 2001 r., na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa

w odnośniku 5.

2016-11-21

Art. 1067. § 1. Do zapisu, którego przedmiotem jest świadczenie pieniężne,

stosuje się odpowiednio przepis art. 216.

§ 2. Jeżeli wykonanie zapisu prowadziłoby do podziału gospodarstwa rolnego

lub wkładu gruntowego w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, sprzecznego

z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, spadkobierca zobowiązany do

wykonania zapisu może żądać zamiany przedmiotu zapisu na świadczenie

pieniężne.

Art. 1068. (uchylony)

Art. 1069. (uchylony)

Art. 1070. W razie podziału gospodarstwa rolnego, które należy do spadku,

stosuje się odpowiednio przepisy o podziale gospodarstw rolnych przy zniesieniu

współwłasności.

Art. 10701. Do zbycia spadku lub części spadku lub udziału w spadku

obejmującym gospodarstwo rolne lub nieruchomość rolną w rozumieniu przepisów

ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, stosuje się przepisy tej ustawy dotyczące

zbycia nieruchomości rolnej.

Art. 1071. (uchylony)

Art. 1072. (uchylony)

Art. 1073. (uchylony)

Art. 1074. (uchylony)

Art. 1075. (uchylony)

Art. 1076. (uchylony)

Art. 1077. (uchylony)

Art. 1078. (uchylony)

Art. 1079. Jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego spadek obejmuje inne

przedmioty majątkowe, udziały spadkobierców w gospodarstwie rolnym zalicza się

na poczet ich udziałów w całości spadku.

Art. 1080. (uchylony)

2016-11-21

Art. 1081. Odpowiedzialność za długi spadkowe związane z prowadzeniem

gospodarstwa rolnego ponosi od chwili działu spadku spadkobierca, któremu to

gospodarstwo przypadło, oraz spadkobiercy otrzymujący od niego spłaty. Każdy

z tych spadkobierców ponosi odpowiedzialność w stosunku do wartości

otrzymanego udziału. Odpowiedzialność za inne długi ponoszą wszyscy

spadkobiercy na zasadach ogólnych.

Art. 1082. Jeżeli do spadku należy gospodarstwo rolne, ustalenie zachowku

następuje z uwzględnieniem przepisów niniejszego tytułu, a także odpowiednio

art. 216.

Art. 1083. (uchylony)

Art. 1084. (uchylony)

Art. 1085. (uchylony)

Art. 1086. Przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku,

gdy do spadku należy wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, o ile

przepisy poniższe nie stanowią inaczej.

Art. 1087.10) § 1. Należący do spadku wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni

produkcyjnej dziedziczą ci spośród spadkobierców, którzy w chwili otwarcia

spadku:

1) są członkami tej spółdzielni albo

2) bądź są małoletni, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół,

albo

3) są trwale niezdolni do pracy.

§ 2. W braku spadkobierców określonych w punkcie pierwszym paragrafu

poprzedzającego wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą

również spadkobiercy, którzy pracują w gospodarstwie rolnym spółdzielni albo

w ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku zostaną członkami tej spółdzielni.

§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających dotyczą również działki

przyzagrodowej i siedliskowej, jeżeli należą one do spadku.

10)

Utracił moc z dniem 14 lutego 2001 r. w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych

od dnia 14 lutego 2001 r., na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa

w odnośniku 5.

2016-11-21

Art. 1088. (uchylony)

2016-11-21