Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/166

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2017 r.

poz. 665, 666, 768, 1452, 2217.

U S T A W A

z dnia 6 czerwca 1997 r.

Kodeks karny wykonawczy

CZĘŚĆ OGÓLNA

Rozdział I

Zakres obowiązywania

Art. 1. § 1. Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu

w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu

w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących

pozbawienie wolności odbywa się według przepisów niniejszego kodeksu, chyba że

ustawa stanowi inaczej.

§ 2. W postępowaniu wykonawczym w kwestiach nieuregulowanych

w niniejszym kodeksie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania

karnego.

Rozdział II

Organy postępowania wykonawczego

Art. 2. Organami postępowania wykonawczego są:

1) sąd pierwszej instancji lub inny sąd równorzędny;

2) sąd penitencjarny;

2a) referendarz sądowy;

3) prezes sądu lub upoważniony sędzia;

4) sędzia penitencjarny;

5) dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektor okręgowy

i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoba kierująca innym zakładem

przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisja

penitencjarna;

6) sądowy kurator zawodowy oraz kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej;

7) sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny;

8) naczelnik urzędu skarbowego;

9) odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub samorządu

terytorialnego;

2017-12-11

©Telksinoe s. 2/166

10) inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania orzeczeń.

Art. 3. § 1. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy

również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że ustawa

stanowi inaczej.

§ 1a. (uchylony)

§ 2. W sprawach zastrzeżonych w niniejszym kodeksie dla sądu penitencjarnego

właściwy jest ten sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa skazany, chyba że

ustawa stanowi inaczej. Sądem penitencjarnym jest sąd okręgowy.

§ 3. W stosunku do osób skazanych przez sąd wojskowy, w sprawach

określonych w § 2, orzeka wojskowy sąd garnizonowy.

§ 3a. Na postanowienie w przedmiocie właściwości w postępowaniu

wykonawczym zażalenie nie przysługuje.

§ 4. (uchylony)

§ 5. (uchylony)

Rozdział III

Skazany

Art. 4. § 1. Kary, środki karne, środki kompensacyjne, przepadek, środki

zabezpieczające i środki zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny,

z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Zakazuje się stosowania tortur lub

nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego.

§ 2. Skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może

wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego

orzeczenia.

Art. 5. § 1. Skazany jest podmiotem określonych w niniejszym kodeksie praw

i obowiązków.

§ 2. Skazany ma obowiązek stosować się do wydanych przez właściwe organy

poleceń zmierzających do wykonania orzeczenia.

Art. 6. § 1. Skazany może składać wnioski o wszczęcie postępowania przed

sądem i brać w nim udział jako strona oraz w wypadkach wskazanych w ustawie

wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.

§ 2. Skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących

orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do

2017-12-11

©Telksinoe s. 3/166

uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie,

w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów.

§ 3. Jeżeli wniosek, skarga lub prośba:

1) oparte są na tych samych podstawach faktycznych,

2) zawierają wyrazy lub zwroty powszechnie uznawane za wulgarne lub obelżywe

albo gwarę przestępców,

3) nie zawierają uzasadnienia zawartych w nich żądań w stopniu umożliwiającym

ich rozpoznanie

– właściwy organ może pozostawić wniosek, skargę lub prośbę bez rozpoznania.

Art. 7. § 1. Skazany może zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego

w art. 2 pkt 3–6 i 10 z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej.

§ 2. Skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3. W sprawach dotyczących

odbywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary

aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej oraz

środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności, wykonywania orzeczenia

o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz środka zabezpieczającego

polegającego na umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym sądem właściwym jest

sąd penitencjarny.

§ 3. Skarga na decyzję, o której mowa w § 1, przysługuje skazanemu w terminie

7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia decyzji; decyzję ogłasza się lub doręcza wraz

z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym skazanemu prawie, terminie

i sposobie wniesienia skargi. Skargę wnosi się do organu, który wydał zaskarżoną

decyzję. Jeżeli organ, który wydał zaskarżoną decyzję, nie przychyli się do skargi,

przekazuje ją wraz z aktami sprawy bezzwłocznie do właściwego sądu.

§ 4. Sąd powołany do rozpoznania skargi może wstrzymać wykonanie

zaskarżonej decyzji. Odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

§ 5. Po rozpoznaniu skargi sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, uchyleniu albo

zmianie zaskarżonej decyzji; na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.

Art. 8. § 1. W postępowaniu wykonawczym skazany może korzystać z pomocy

obrońcy ustanowionego w tym postępowaniu.

§ 2. W postępowaniu przed sądem skazany musi mieć obrońcę, jeżeli:

1) jest głuchy, niemy lub niewidomy;

2) zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności;

2017-12-11

©Telksinoe s. 4/166

3) nie ukończył 18 lat;

4) (uchylony)

5) sąd uzna to za niezbędne ze względu na okoliczności utrudniające obronę.

§ 2a. Przepis art. 78 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

§ 3. Skazany pozbawiony wolności może porozumiewać się ze swoim obrońcą,

pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym oraz przedstawicielem

niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został zaaprobowany przez

Przewodniczącego Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do

reprezentowania skazanego przed tym Trybunałem, podczas nieobecności innych

osób, a rozmowy z tymi osobami w trakcie widzeń i rozmowy telefoniczne nie

podlegają kontroli.

Art. 8a. § 1. Korespondencja skazanego pozbawionego wolności podlega

cenzurze i nadzorowi, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Korespondencja skazanego pozbawionego wolności z obrońcą lub

pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym nie podlega cenzurze,

nadzorowi oraz zatrzymaniu i powinna być bezzwłocznie przekazywana do adresata.

Przepisy art. 73 § 3 i 4 oraz art. 225 § 3 Kodeksu postępowania karnego stosuje się.

§ 3. Przepis § 2 zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio do korespondencji

skazanego pozbawionego wolności prowadzonej z organami ścigania, wymiaru

sprawiedliwości i innymi organami państwowymi, organami samorządu

terytorialnego, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka,

organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską

umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka oraz

przedstawicielem niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został

zaaprobowany przez Przewodniczącego Izby Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka do reprezentowania skazanego przed tym Trybunałem.

Art. 8b. § 1. Rzecznik Praw Obywatelskich lub osoba przez niego upoważniona

ma prawo wstępu w każdym czasie, bez ograniczeń, do zakładów karnych, aresztów

śledczych i innych miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności, oraz

poruszania się po ich terenie, przeglądania dokumentów i żądania wyjaśnień od

administracji tych jednostek, a także do przeprowadzania podczas nieobecności

innych osób rozmów z osobami pozbawionymi wolności oraz badania ich wniosków,

skarg i próśb.

2017-12-11

©Telksinoe s. 5/166

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do prokuratora wykonującego czynności

służbowe.

Rozdział IV

Postępowanie wykonawcze

Oddział 1

Wykonywanie orzeczeń

Art. 9. § 1. Postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy

orzeczenie stało się wykonalne.

§ 2. Wyrok oraz postanowienia wydane w trybie art. 420 Kodeksu postępowania

karnego stają się wykonalne z chwilą uprawomocnienia, chyba że ustawa stanowi

inaczej.

§ 3. Postanowienie w postępowaniu wykonawczym staje się wykonalne z chwilą

wydania, chyba że ustawa stanowi inaczej lub sąd wydający postanowienie albo sąd

powołany do rozpoznania zażalenia wstrzyma jego wykonanie.

§ 4. Złożenie wniosku o wydanie postanowienia w postępowaniu wykonawczym

nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, którego wniosek dotyczy, chyba że sąd,

w szczególnie uzasadnionych wypadkach, postanowi inaczej. Postanowienie

w przedmiocie wstrzymania wykonania orzeczenia nie wymaga uzasadnienia.

Art. 10. § 1. Policja w zakresie postępowania wykonawczego wykonuje

polecenia sądu.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do Żandarmerii Wojskowej

oraz dowódcy wojskowego, jeżeli skazany jest żołnierzem, z wyjątkiem żołnierza

pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie.

§ 3. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do Agencji Bezpieczeństwa

Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej oraz innych

organów, jeżeli postępowanie wykonawcze dotyczy spraw, które zgodnie z przepisami

prawa należą do ich właściwości.

§ 4. Organy i instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego oraz

stowarzyszenia i organizacje społeczne w zakresie swojego działania udzielają

pomocy organom wykonującym orzeczenia.

Art. 11. § 1. Sąd, kierując orzeczenie do wykonania, przesyła jego odpis lub

wyciąg, ze wzmianką o wykonalności, a w wypadku orzeczenia prawomocnego –

z datą jego uprawomocnienia się, odpowiedniemu organowi powołanemu do

2017-12-11

©Telksinoe s. 6/166

wykonywania orzeczenia. Kierując do wykonania orzeczenie dotyczące grzywny,

nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej oraz należności sądowych,

sąd przesyła także ostatnio uzyskaną informację, o której mowa w art. 213 § 1a

Kodeksu postępowania karnego. Sąd przesyła dyrektorowi zakładu karnego lub

aresztu śledczego orzeczenie wraz z uzasadnieniem, jeżeli zostało sporządzone i nie

zawiera informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”.

§ 1a. Jeżeli pokrzywdzony złożył wniosek, o którym mowa w art. 168a § 1, sąd,

o którym mowa w § 1, przesyła dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego

ten wniosek oraz dane zawierające imię, nazwisko i adres pokrzywdzonego.

§ 2. Sąd po wydaniu wyroku skazującego przesyła dyrektorowi aresztu

śledczego lub zakładu karnego posiadane w sprawie informacje dotyczące osoby

skazanego, w tym dane o uprzedniej karalności oraz zastosowanych wobec niego

środkach wychowawczych lub poprawczych, informacje pozwalające na identyfikację

skazanego, w szczególności numer Automatycznego Systemu Identyfikacji

Daktyloskopijnej (AFIS), numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji

Ludności (PESEL), rysopis oraz opis znaków szczególnych i tatuaży, a także zdjęcie

skazanego, odpisy orzeczeń i opinii lekarskich oraz psychologicznych, w tym

stwierdzających u skazanego uzależnienia od alkoholu, środków psychotropowych

i odurzających, a także informacje dotyczące popełnienia przestępstwa określonego

w art. 197–203 Kodeksu karnego w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych,

a po uprawomocnieniu się wyroku, na wniosek dyrektora zakładu lub aresztu –

również akta sądowe.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Obrony

Narodowej, określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres informacji

przesyłanych dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego, o których mowa

w § 2, mając na uwadze konieczność zebrania danych osobopoznawczych

niezbędnych do dokonania prawidłowej klasyfikacji skazanego dla indywidualnego

z nim postępowania zmierzającego do realizacji celów, jakim ma służyć wykonanie

kary pozbawienia wolności.

§ 4. W razie skazania tymczasowo aresztowanego lub osoby odbywającej karę

pozbawienia wolności sąd przesyła zawiadomienie o skazaniu wraz z informacjami,

o których mowa w § 2, dyrektorowi aresztu śledczego lub zakładu karnego.

§ 5. Organ, o którym mowa w § 1, zawiadamia sąd o przystąpieniu do

wykonania orzeczenia oraz o zakończeniu jego wykonywania.

2017-12-11

©Telksinoe s. 7/166

Art. 12. O prawomocnych skazaniach osób podlegających obowiązkowi służby

wojskowej lub służby w formacjach obrony cywilnej na karę pozbawienia wolności

bez zawieszenia jej wykonania, jak również o zmianach dotyczących wykonywania

kary pozbawienia wolności, sąd zawiadamia również organy właściwe w sprawach

powszechnego obowiązku obrony, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych

przepisach.

Art. 12a. § 1. W wezwaniu do uiszczenia grzywny, również orzeczonej jako

kara zastępcza, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, kwoty pieniężnej stanowiącej

przedmiot przepadku, kosztów sądowych lub pieniężnej kary porządkowej na

podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego w sprawie o przestępstwo

lub wykroczenie, należy też pouczyć o tym, że w razie nieuiszczenia tych należności

w całości w terminie wynikającym z przepisów niniejszego kodeksu sąd przekaże do

biur informacji gospodarczej, działających na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia

2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1015 i 1188, z 2015 r. poz. 396 oraz z 2016 r. poz. 1948),

informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości.

§ 2. W razie nieuiszczenia przez skazanego w całości należności, o których

mowa w § 1, w terminie wynikającym z przepisów niniejszego kodeksu sąd

niezwłocznie przekazuje informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości do biur

informacji gospodarczej, działających na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r.

o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych.

§ 3. Sąd wykonuje obowiązki wierzyciela, o których mowa w art. 29 i art.

30 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych

i wymianie danych gospodarczych.

Art. 12b. Organ wykonujący orzeczenie w razie stwierdzenia, że zachodzą

warunki do wydania wyroku łącznego, niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy sąd.

Art. 12c. Jeżeli kara lub inny środek podlegający wykonaniu według przepisów

niniejszego kodeksu są określone w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się

w postępowaniu wykonawczym, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a rok

za dni 365.

Art. 12d. Za dzień trwania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary

pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu, zastępczej kary

aresztu, kary porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności

przyjmuje się okres 24 godzin liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolności.

2017-12-11

©Telksinoe s. 8/166

Art. 13. § 1. Organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie

bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, który je wydał, o rozstrzygnięcie

wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary. Na

postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie określonym w § 1 zażalenie przysługuje

również organowi określonemu w art. 2 pkt 5–10 oraz każdemu, kogo orzeczenie

bezpośrednio dotyczy.

Art. 14. § 1. W postępowaniu wykonawczym organ postępowania

wykonawczego może zarządzić zebranie informacji dotyczących skazanego. Organ

określony w art. 2 pkt 1–5 wykonujący orzeczenie może także zarządzić zebranie

informacji dotyczących skazanego w drodze wywiadu środowiskowego

przeprowadzonego przez kuratora sądowego. W razie uzasadnionych wątpliwości co

do tożsamości skazanego organ wykonujący orzeczenie może zażądać ustalenia jego

tożsamości przez Policję.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia,

w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i z Ministrem

Obrony Narodowej, inne organy powołane do przeprowadzenia wywiadu

środowiskowego, uwzględniając w szczególności jego zakres oraz tryb

przeprowadzania.

Art. 15. § 1. Sąd umarza postępowanie wykonawcze w razie przedawnienia

wykonania kary, śmierci skazanego lub innej przyczyny wyłączającej to

postępowanie.

§ 2. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca postępowanie

wykonawcze, a w szczególności jeżeli nie można ująć skazanego albo nie można

wykonać wobec niego orzeczenia z powodu choroby psychicznej lub innej

przewlekłej, ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się w całości lub w części na

czas trwania przeszkody.

§ 2a. Na postanowienie w przedmiocie umorzenia lub zawieszenia postępowania

wykonawczego przysługuje zażalenie.

§ 3. Zawieszenie postępowania wykonawczego nie wstrzymuje biegu

przedawnienia, chyba że skazany uchyla się od wykonania kary. Okres wstrzymania

biegu przedawnienia nie może przekroczyć 10 lat.

2017-12-11

©Telksinoe s. 9/166

§ 4. Wykonywanie kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia

wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary

porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności w tej samej

lub innej sprawie wstrzymuje bieg przedawnienia.

Art. 16. (uchylony)

Art. 17. § 1. Sąd, kierując do wykonania orzeczenie o pozbawieniu wolności,

zawiadamia:

1) sąd opiekuńczy, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad dziećmi skazanego;

2) właściwy organ, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad osobą niedołężną lub chorą,

którą opiekował się skazany, albo potrzeba przedsięwzięcia niezbędnych

czynności do ochrony mienia lub mieszkania skazanego.

§ 2. O poczynionych wystąpieniach i wydanych zarządzeniach zawiadamia się

skazanego.

Art. 17a. § 1. W razie orzeczenia wobec skazanego kary pozbawienia wolności

oraz kary ograniczenia wolności na podstawie art. 37b lub art. 87 § 2 Kodeksu

karnego, karę ograniczenia wolności kieruje się do wykonania w pierwszej kolejności

tylko wówczas, gdy zachodzą przeszkody prawne do niezwłocznego wykonania kary

pozbawienia wolności.

§ 2. W wypadku ustania przeszkód, o których mowa w § 1, sąd – niezależnie od

tego, czy kara ograniczenia wolności została już w całości wykonana – zawiesza

postępowanie wykonawcze dotyczące kary ograniczenia wolności i niezwłocznie

kieruje do wykonania karę pozbawienia wolności.

Oddział 2

Postępowanie przed sądem

Art. 18. § 1. W postępowaniu wykonawczym sąd orzeka postanowieniem.

§ 2. W kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu lub upoważniony

sędzia wydaje zarządzenia.

§ 3. W kwestiach niewymagających postanowienia sądu penitencjarnego

zarządzenia wydaje sędzia penitencjarny.

Art. 18a. W postępowaniu wykonawczym czynności zastrzeżone dla sądu lub

sędziego mogą być wykonywane przez referendarza sądowego, z wyłączeniem:

1) spraw zastrzeżonych dla sądu penitencjarnego oraz sędziego penitencjarnego;

2) spraw dotyczących wykonania kary pozbawienia wolności;

2017-12-11

©Telksinoe s. 10/166

3) zarządzania wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności;

4) rozstrzygania wątpliwości co do wykonania orzeczenia sądu lub zarzutów co do

obliczenia kary;

5) spraw, o których mowa w rozdziałach VI i XV–XX;

6) wydawania postanowień w sprawach, o których mowa w rozdziałach XII i XIII.

Art. 19. § 1. Sąd orzeka na wniosek prokuratora, skazanego albo jego obrońcy

oraz z urzędu, a jeżeli ustawa tak stanowi – na wniosek innych osób.

§ 2. Wniosek lub skargę można zgłosić na piśmie lub ustnie. W wypadku ustnego

zgłoszenia spisuje się protokół.

§ 3. Składający wniosek, o którym mowa w § 1, jest obowiązany do

uzasadnienia zawartych w nim żądań w stopniu umożliwiającym jego rozpoznanie,

w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. W przypadku

niewykonania tego obowiązku można pozostawić wniosek bez rozpoznania.

§ 4. Wniosek lub skargę rozpoznaje się w terminie 21 dni od daty wpływu do

sądu, chyba że ustawa przewiduje rozpoznanie wniosku na posiedzeniu, w którym

uprawnione osoby mogą wziąć udział.

Art. 20. § 1. W postępowaniu wykonawczym sąd orzeka jednoosobowo.

§ 2. Zażalenie wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie; zostaje

ono przekazane bezzwłocznie zarządzeniem wraz z aktami sprawy do sądu wyższej

instancji, chyba że sąd orzekający w tym samym składzie przychyli się do zażalenia.

§ 3. Sąd wyższej instancji rozpoznaje zażalenie jednoosobowo.

§ 4. Sąd wyższej instancji rozpoznaje zażalenie w terminie 21 dni od daty jego

przekazania przez sąd pierwszej instancji, chyba że ustawa przewiduje rozpoznanie

zażalenia na posiedzeniu, w którym uprawnione osoby mogą wziąć udział.

Art. 20a. § 1. Zażalenie na postanowienie referendarza sądowego rozpoznaje

sąd, w którym wydano zaskarżone postanowienie.

§ 2. Wniesienie zażalenia na postanowienie referendarza sądowego wstrzymuje

jego wykonanie.

§ 3. Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia referendarza sądowego stosuje

się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia referendarza sądowego.

Art. 21. W postępowaniu przed sądem prokurator jest stroną; w szczególności

może składać wnioski, a w wypadkach wskazanych w ustawie wnosić zażalenia na

postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.

2017-12-11

©Telksinoe s. 11/166

Art. 22. § 1. Prokurator, skazany oraz jego obrońca, sądowy kurator zawodowy,

pokrzywdzony, a także inne osoby, o których mowa w art. 19 § 1, mają prawo wziąć

udział w posiedzeniu, gdy ustawa tak stanowi. W posiedzeniu sądu wyższej instancji

mają prawo wziąć udział osoby, którym przysługuje prawo do udziału w posiedzeniu

sądu pierwszej instancji.

§ 1a. Niestawiennictwo osób, o których mowa w § 1, należycie zawiadomionych

o terminie i celu posiedzenia, nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, z wyjątkiem

obrońcy w wypadkach określonych w art. 8 § 2, chyba że sąd orzeka na korzyść lub

zgodnie z wnioskiem skazanego.

§ 2. Sąd może dopuścić do udziału w posiedzeniu również inne osoby niż

wymienione w § 1, jeżeli ich udział może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.

§ 3. Udział sądowego kuratora zawodowego w posiedzeniu jest obowiązkowy,

jeżeli ustawa tak stanowi lub sąd uzna to za konieczne.

Art. 23. § 1. Sąd może zarządzić sprowadzenie skazanego na posiedzenie sądu.

§ 2. Sąd może zlecić przesłuchanie skazanego sądowi wezwanemu, w którego

okręgu skazany przebywa.

§ 3. Jeżeli postępowanie sądowe dotyczy skazanego pozbawionego wolności,

posiedzenie może odbyć się w zakładzie, w którym on przebywa.

Art. 24. § 1. Jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności

istotne dla rozstrzygnięcia, sąd może w każdym czasie zmienić lub uchylić poprzednie

postanowienie.

§ 2. Niedopuszczalna jest zmiana lub uchylenie postanowienia, przewidzianego

w § 1, na niekorzyść skazanego po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się

postanowienia.

§ 3. Na postanowienie wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie tylko

wtedy, gdy przysługiwało również na postanowienie podlegające zmianie lub

uchyleniu.

Oddział 3

Postępowanie egzekucyjne

Art. 25. § 1. Egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny,

świadczenia pieniężnego oraz należności sądowych prowadzi się według przepisów

Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2. (uchylony)

2017-12-11

©Telksinoe s. 12/166

§ 3. W pierwszej kolejności podlegają zaspokojeniu zasądzone roszczenia

cywilne mające na celu naprawienie szkody lub zadośćuczynienie za doznaną

krzywdę, a następnie należności sądowe.

Art. 26. Do tytułów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy art. 776–

795 Kodeksu postępowania cywilnego.

Art. 27. Egzekucję przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi

naczelnik urzędu skarbowego według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 27a. § 1. Do wykonania postanowień o zabezpieczeniu grzywny,

świadczenia pieniężnego, środka kompensacyjnego oraz kosztów sądowych mają

zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie

stanowi inaczej.

§ 2. Do wykonania postanowień o zabezpieczeniu przepadku mają zastosowanie

przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie

stanowi inaczej.

Art. 28. § 1. Orzeczone w stosunku do jednego z małżonków, pozostających we

wspólności majątkowej, kary grzywny, nawiązki i należności sądowe podlegają

zaspokojeniu z odrębnego majątku skazanego oraz z wynagrodzenia za pracę lub za

inne usługi świadczone przez niego osobiście, jak również z praw twórcy wynalazku,

wzoru użytkowego oraz projektu racjonalizatorskiego. Jeżeli zaspokojenie z tych

źródeł okaże się niemożliwe, egzekucja może być prowadzona z majątku wspólnego.

Niemożność zaspokojenia z majątku odrębnego skazanego stwierdza się w protokole.

§ 2. Egzekucja z majątku wspólnego jest niedopuszczalna w razie skazania za

przestępstwo, którym pokrzywdzony jest małżonek skazanego albo osoby, w stosunku

do których małżonek ten obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym.

§ 3. W razie skierowania egzekucji do majątku wspólnego, małżonek skazanego

może żądać ograniczenia lub wyłączenia w całości zaspokojenia należności,

wymienionych w § 1, z majątku wspólnego lub niektórych jego składników, jeżeli

skazany nie przyczynił się lub przyczynił się w stopniu nieznacznym do powstania

tego majątku albo do nabycia określonych jego składników lub jeżeli zaspokojenie

z majątku wspólnego tych należności jest sprzeczne z zasadami współżycia

społecznego.

Art. 29. § 1. Z chwilą prawomocnego orzeczenia przepadku wobec jednego

z małżonków pozostających we wspólności majątkowej, przedmioty majątkowe,

2017-12-11

©Telksinoe s. 13/166

których dotyczy przepadek lub które podlegają egzekucji przepadku równowartości

przedmiotów lub korzyści, tracą z mocy prawa charakter składników majątku

wspólnego. Od tej chwili stosuje się do nich odpowiednio przepisy o współwłasności

w częściach ułamkowych, przy czym udział Skarbu Państwa stanowi część orzeczona

przepadkiem. Małżonek skazanego może wystąpić odpowiednio z żądaniem

określonym w art. 28 § 3.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku orzeczenia przepadku

przedmiotów objętych innym rodzajem współwłasności łącznej.

Art. 29a. § 1. Przy egzekucji przepadku korzyści majątkowej uzyskanej

z popełnienia przestępstwa lub jej równowartości domniemywa się, że rzeczy oraz

prawa majątkowe, które są we władaniu skazanego po orzeczeniu przepadku, należały

do niego już w chwili wydania orzeczenia.

§ 2. Osoba fizyczna, w stosunku do której działa domniemanie ustanowione

w art. 45 § 3 Kodeksu karnego lub w art. 33 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, może

wnosić o wyłączenie z jego zakresu przedmiotów majątkowych, których łączna

wartość według oszacowania organu egzekucyjnego nie przekracza przeciętnego

sześciomiesięcznego dochodu tej osoby; wniosek o wyłączenie zgłasza się do tego

organu.

§ 3. W razie nieuwzględnienia wniosku, o którym mowa w § 2, osoba

zainteresowana może w drodze powództwa żądać wyłączenia przedmiotów z zakresu

domniemania i zwolnienia ich od egzekucji lub dokonanego zabezpieczenia.

Art. 29b. § 1. Pozew przeciwko Skarbowi Państwa, o którym mowa

w art. 293 § 7 Kodeksu postępowania karnego, lub w art. 33 § 4 Kodeksu karnego

skarbowego, jest tymczasowo wolny od opłat sądowych, a w razie oddalenia

powództwa powód jest obowiązany uiścić opłaty na zasadach ogólnych.

§ 2. Jeżeli w celu obalenia domniemania powód powołuje się na nabycie

odpłatne, powinien wskazać źródło nabycia i udowodnić pochodzenie potrzebnych do

nabycia środków.

§ 3. Sprzedaż ruchomości lub nieruchomości nie może nastąpić przed

prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy.

Art. 30. W sprawach wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa reprezentuje

go prezes sądu okręgowego lub naczelnik urzędu skarbowego w sprawach, w których

wykonał wyrok w zakresie orzeczonego nim przepadku.

2017-12-11

©Telksinoe s. 14/166

Art. 31. W razie dokonania przez dłużnika Skarbu Państwa czynności prawnej

z pokrzywdzeniem wierzyciela, z powództwem występuje prezes sądu okręgowego

lub naczelnik urzędu skarbowego w sprawach, w których wykonuje orzeczenie.

Rozdział V

Nadzór penitencjarny

Art. 32. Nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary

pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu

wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej,

tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego

pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem

w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny.

Art. 33. § 1. Sędzia penitencjarny wizytuje zakłady karne, areszty śledcze oraz

inne miejsca, w których przebywają osoby pozbawione wolności. Ma on prawo

wstępu w każdym czasie, bez ograniczeń, do tych zakładów, aresztów i miejsc oraz

poruszania się po ich terenie, przeglądania dokumentów i żądania wyjaśnień od

administracji tych jednostek.

§ 2. Sędzia penitencjarny ma prawo przeprowadzania podczas nieobecności

innych osób rozmów z osobami pozbawionymi wolności oraz badania ich wniosków,

skarg i próśb.

Art. 34. § 1. Sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję organu

wymienionego w art. 2 pkt 5 i 6, o ile dotyczy ona osoby pozbawionej wolności.

§ 2. Na decyzję sędziego skazanemu i organom określonym w § 1 przysługuje

skarga do sądu penitencjarnego, w którego okręgu wydano decyzję.

§ 3. Przepisy art. 7 § 3–5 stosuje się odpowiednio.

§ 4. W wypadku stwierdzenia niezgodnego z prawem pozbawienia wolności,

sędzia penitencjarny niezwłocznie zawiadamia o tym organ, do którego dyspozycji

osoba pozbawiona wolności pozostaje, a w wypadku odbywania przez nią kary lub

wykonywania wobec niej środka, o którym mowa w art. 32 – organ, który skierował

orzeczenie do wykonania, a w razie potrzeby zarządza zwolnienie takiej osoby.

Art. 35. § 1. Jeżeli zdaniem sędziego penitencjarnego zachodzi potrzeba

wydania decyzji nienależącej do jego właściwości, a w szczególności decyzji

o charakterze administracyjnym, przekazuje on swoje spostrzeżenia wraz z

odpowiednimi wnioskami właściwemu organowi.

2017-12-11

©Telksinoe s. 15/166

§ 2. Organ wymieniony w § 1 zawiadamia sędziego penitencjarnego, w terminie

14 dni albo w innym wyznaczonym przez sędziego terminie, o zajętym stanowisku.

Jeżeli sędzia penitencjarny uzna to stanowisko za niezadowalające, przedstawia

sprawę organowi nadrzędnemu nad organem wymienionym w § 1; organ nadrzędny

zawiadamia sędziego o sposobie załatwienia sprawy.

§ 3. W wypadku powtarzania się rażących uchybień w funkcjonowaniu zakładu

karnego, aresztu śledczego lub innego miejsca, w którym przebywają osoby

pozbawione wolności, albo gdy istniejące w nim warunki nie zapewniają

poszanowania praw osób tam przebywających, sędzia penitencjarny występuje do

właściwego organu nadrzędnego z wnioskiem o usunięcie w określonym terminie

istniejących uchybień. Jeżeli w wymienionym terminie uchybienia te nie zostały

usunięte, sędzia penitencjarny występuje z wnioskiem do właściwego ministra

o zawieszenie działalności bądź likwidację w całości lub w części określonego

zakładu, aresztu lub miejsca.

Art. 36. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób,

zakres i tryb sprawowania nadzoru penitencjarnego, uwzględniając w szczególności

legalność i prawidłowość wykonywania kary pozbawienia wolności, sposób

eliminowania stwierdzonych uchybień oraz sposoby dokumentowania

i przeprowadzania tego nadzoru, a także rodzaj i typ zakładu karnego.

Rozdział VI

Zatarcie skazania

Art. 37. § 1. W przedmiocie zatarcia skazania orzeka sąd, chyba że zatarcie

nastąpiło z mocy prawa.

§ 2. Jeżeli w pierwszej instancji wyroki wydało kilka sądów, właściwy jest sąd,

który jako ostatni wydał wyrok skazujący. Jeżeli orzekały sądy różnego rzędu,

właściwy jest sąd wyższego rzędu.

§ 3. Wniosek skazanego o zatarcie skazania, złożony przed upływem roku od

wydania postanowienia odmawiającego zatarcia, można pozostawić bez rozpoznania.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie zatarcia skazania przysługuje zażalenie.

2017-12-11

©Telksinoe s. 16/166

Rozdział VII

Uczestnictwo społeczeństwa w wykonywaniu orzeczeń, pomoc w społecznej

readaptacji skazanych oraz Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej

Art. 38. § 1. W wykonywaniu kar, środków karnych, kompensacyjnych,

zabezpieczających i zapobiegawczych, w szczególności związanych z pozbawieniem

wolności, oraz przepadku mogą współdziałać stowarzyszenia, fundacje, organizacje

oraz instytucje, których celem działania jest realizacja zadań określonych

w niniejszym rozdziale, jak również kościoły i inne związki wyznaniowe oraz osoby

godne zaufania.

§ 1a. W zakresie zapobiegania przestępczości i readaptacji społecznej podmioty,

o których mowa w § 1, podejmują działania w celu zwiększenia efektywności

działania organów państwowych oraz wzmacniania praworządnego działania tych

organów.

§ 2. Podmioty, o których mowa w § 1, mogą w porozumieniu z dyrektorem

zakładu karnego lub aresztu śledczego uczestniczyć w prowadzeniu działalności

resocjalizacyjnej, społecznej, kulturalnej, oświatowej, sportowej i religijnej w tych

zakładach lub aresztach.

Art. 39. § 1. Przedstawiciele podmiotów, o których mowa w art. 38 § 1, mogą

uczestniczyć w radach oraz innych organach kolegialnych – powoływanych przez

Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości lub podległe mu organy albo

wojewodów – których zadaniem jest świadczenie pomocy skazanym i ich rodzinom

albo koordynowanie współdziałania społeczeństwa z zakładami karnymi i aresztami

śledczymi. Przedstawiciele ci oraz osoby godne zaufania mogą też uczestniczyć

w społecznej kontroli nad wykonywaniem kar, środków karnych, kompensacyjnych,

zabezpieczających i zapobiegawczych oraz przepadku.

§ 2. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres, formy

i tryb współdziałania oraz wymogi, jakie muszą spełniać przedstawiciele podmiotów,

o których mowa w art. 38 § 1, w wykonywaniu kar, środków karnych,

kompensacyjnych, zabezpieczających, zapobiegawczych oraz przepadku, a także

społecznej kontroli, o której mowa w § 1, uwzględniając cele, jakim powinno służyć

współdziałanie tych podmiotów w readaptacji społecznej i zapobieganiu

przestępczości.

2017-12-11

©Telksinoe s. 17/166

Art. 40. § 1. W celu koordynowania współdziałania organów państwowych

i przedstawicieli społeczeństwa w zapobieganiu przestępczości i wykonywaniu

orzeczeń oraz w celu świadczenia pomocy w readaptacji społecznej, a także

wykonywania kontroli społecznej i dokonywania oceny polityki penitencjarnej, Prezes

Rady Ministrów powołuje Radę Główną do Spraw Społecznej Readaptacji i Pomocy

Skazanym, zwaną dalej „Radą Główną”.

§ 2. W skład Rady Głównej wchodzą przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości,

Ministra Sprawiedliwości, Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do

spraw zabezpieczenia społecznego, ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra

właściwego do spraw oświaty i wychowania, ministra właściwego do spraw

wewnętrznych oraz Policji i Służby Więziennej. W skład Rady Głównej mogą też

wchodzić przedstawiciele stowarzyszeń, fundacji, organizacji i instytucji, o których

mowa w art. 38 § 1, kościołów i innych związków wyznaniowych, a także związków

zawodowych i samorządu zawodowego, przedstawiciele nauki oraz osoby godne

zaufania, mogące przyczynić się do realizacji celów wymienionych w § 1.

§ 3. Stosownie do potrzeb, wojewoda może powołać terenowe rady do spraw

społecznej readaptacji i pomocy skazanym, zwane dalej „radami terenowymi”. Do

składu rady terenowej zaprasza się również przedstawicieli organów odpowiedniego

szczebla, o których mowa w § 2, a także organów samorządu terytorialnego. Do

uczestniczenia w pracach rady terenowej można zaprosić również przedstawicieli

innych podmiotów, o których mowa w § 2. Rady terenowe wykonują zadania

określone w § 1.

§ 4. Prezes Rady Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe

zasady i tryb powoływania oraz działania Rady Głównej i rad terenowych.

Art. 41. § 1. W celu ułatwienia społecznej readaptacji, a w szczególności

przeciwdziałania powrotowi do przestępstwa, powinno udzielać się skazanym oraz ich

rodzinom niezbędnej pomocy, zwłaszcza materialnej, medycznej, w znalezieniu pracy

i zakwaterowaniu, a także porad prawnych.

§ 2. Pomocy, o której mowa w § 1, udzielają właściwe organy administracji

rządowej i samorządu terytorialnego oraz kuratorzy sądowi; pomocy tej mogą również

udzielać podmioty, o których mowa w art. 38 § 1.

Art. 42. § 1. Skazany może ustanowić, na piśmie, jako swojego przedstawiciela

osobę godną zaufania, za jej zgodą, zwłaszcza spośród przedstawicieli stowarzyszeń,

fundacji, organizacji oraz instytucji, o których mowa w art. 38 § 1.

2017-12-11

©Telksinoe s. 18/166

§ 2. Przedstawiciel skazanego, o którym mowa w § 1, może działać wyłącznie

w interesie skazanego i w tym celu składać w jego imieniu wnioski, skargi i prośby do

właściwych organów oraz instytucji, stowarzyszeń, fundacji, organizacji, kościołów

i innych związków wyznaniowych.

§ 3. Prezes sądu, upoważniony sędzia, a w toku posiedzenia sąd, może na

wniosek skazanego dopuścić do udziału w postępowaniu przed sądem przedstawiciela

skazanego, o którym mowa w § 1.

Art. 43. § 1. Tworzy się Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej, zwany dalej „Funduszem”.

§ 1a. Fundusz może posługiwać się skrótem nazwy w brzmieniu „Fundusz

Sprawiedliwości”.

§ 2. Fundusz jest państwowym funduszem celowym ukierunkowanym na pomoc

pokrzywdzonym i świadkom, przeciwdziałanie przestępczości oraz pomoc

postpenitencjarną, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości, zwany dalej

„dysponentem Funduszu”.

§ 3. Sąd, który wydał orzeczenie w I instancji, prowadzi wyodrębnioną,

szczegółową ewidencję księgową nawiązek i świadczeń pieniężnych zasądzonych na

rzecz Funduszu.

§ 4. Sąd, o którym mowa w § 3, wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia

nawiązki albo świadczenia pieniężnego, do ich uiszczenia w terminie 30 dni.

§ 5. Postępowanie egzekucyjne dotyczące nawiązek i świadczeń pieniężnych

zasądzonych na rzecz Funduszu wszczyna komornik na wniosek sądu, o którym mowa

w § 3, według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. W tym celu sąd z urzędu

nadaje tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności.

§ 6. Zaliczka na koszty egzekucji jest finansowana ze środków Funduszu.

§ 7. Przychodami Funduszu są środki pieniężne pochodzące z:

1) orzeczonych przez sądy nawiązek oraz świadczeń pieniężnych;

2) potrąceń w wysokości 7% wynagrodzenia przysługującego za pracę skazanych

zatrudnionych w formach określonych w art. 121 § 2;

3) wykonania kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 143 § 1 pkt 7;

4) spadków, zapisów i darowizn;

5) dotacji, zbiórek i innych źródeł.

§ 8. Środki Funduszu są przeznaczane na:

1) pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym,

zwłaszcza pomoc medyczną, psychologiczną, rehabilitacyjną, prawną oraz

2017-12-11

©Telksinoe s. 19/166

materialną, udzielaną przez jednostki niezaliczane do sektora finansów

publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w tym stowarzyszenia,

fundacje, organizacje i instytucje;

1a) pomoc, o której mowa w pkt 1, udzielaną przez jednostki zaliczane do sektora

finansów publicznych;

1b) szkolenia dla organów prowadzących postępowania karne i ich pracowników

podnoszące kompetencje w zakresie postępowania z osobami pokrzywdzonymi

przestępstwem i świadkami oraz propagowania alternatywnych metod

rozwiązywania konfliktów, w szczególności mediacji w sprawach rodzinnych,

nieletnich i karnych;

1c) realizację przez jednostki sektora finansów publicznych zadań ustawowych

związanych z ochroną interesów osób pokrzywdzonych przestępstwem

i świadków, a także wykrywaniem i zapobieganiem przestępczości oraz

likwidacją skutków pokrzywdzenia przestępstwem;

1d) finansowanie alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów,

w szczególności mediacji w sprawach rodzinnych, nieletnich i karnych;

1e) edukację z zakresu przeciwdziałania przemocy i przestępczości w szczególności

funkcjonariuszy Policji i pracowników jednostek oświatowych oraz ochrony

zdrowia;

2) pomoc postpenitencjarną osobom pozbawionym wolności, zwalnianym

z zakładów karnych i aresztów śledczych oraz osobom im najbliższym,

udzielaną przez zawodowych kuratorów sądowych oraz Służbę Więzienną;

2a) pomoc psychologiczną świadkom i osobom im najbliższym;

3) pomoc postpenitencjarną osobom, o których mowa w pkt 2, udzielaną przez

podmioty wymienione w art. 38 § 1, z wyłączeniem osób godnych zaufania;

4) działalność podejmowaną lub powierzoną przez dysponenta Funduszu, mającą

na celu wsparcie i rozwój systemu pomocy osobom pokrzywdzonym

przestępstwem i świadkom oraz pomocy postpenitencjarnej, a także

przeciwdziałanie przyczynom przestępczości, w szczególności na:

a) promowanie i wspieranie inicjatyw i przedsięwzięć służących poprawie

sytuacji osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz skutecznej readaptacji

skazanych,

b) podejmowanie przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym i informacyjnym,

w tym dotyczących przyczyn i uwarunkowań przestępczości oraz jej

zapobiegania,

2017-12-11

©Telksinoes. 20/166

c) pokrywanie kosztów związanych z organizowaniem i prowadzeniem

kształcenia, studiów podyplomowych, kursów dokształcających i szkoleń,

d) podejmowanie, organizowanie i zlecanie badań naukowych i prac

rozwojowych oraz współpracy z innymi jednostkami w tym zakresie,

dotyczących sytuacji oraz potrzeb osób pokrzywdzonych przestępstwem,

świadków oraz osób skazanych, a także przyczyn i uwarunkowań

przestępczości oraz jej zapobiegania,

e) promowanie systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem

i świadkom oraz pomocy postpenitencjarnej,

f) upowszechnianie wiedzy na temat praw osób pokrzywdzonych

przestępstwem oraz alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów,

w szczególności mediacji w sprawach rodzinnych, nieletnich i karnych,

g) działania wspierające rodziny zagrożone dysfunkcyjnością,

w szczególności w zakresie profilaktyki i terapii uzależnień oraz

współuzależnień i rozwiązywania konfliktów w rodzinie.

§ 9. Powierzenie realizacji zadań, o których mowa w § 8 pkt 1, 1b, 1d i 2a–4,

jednostkom niezaliczanym do sektora finansów publicznych odbywa się w trybie

otwartego konkursu ofert.

§ 9a. Do realizacji pomocy prawnej i psychologicznej osobom pokrzywdzonym

przestępstwem oraz pomocy psychologicznej świadkom na terenie sądu, jednostki

organizacyjnej prokuratury lub jednostki organizacyjnej Policji wymagana jest zgoda

prezesa sądu, kierownika jednostki organizacyjnej prokuratury bądź komendanta

jednostki organizacyjnej Policji. Podmiot przystępujący do otwartego konkursu ofert

dołącza do oferty dokument potwierdzający tę zgodę.

§ 10. Dysponent Funduszu, udzielając dotacji celowej, zwanej dalej „dotacją”,

na realizację w trybie otwartego konkursu ofert zadań, o których mowa w § 8 pkt 1,

1b, 1d i 2a–4, zawiera z jednostką niezaliczaną do sektora finansów publicznych

umowę o treści ustalonej przez dysponenta Funduszu.

§ 11. Jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych, z którymi została

zawarta umowa, są obowiązane do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej

otrzymanych środków i dokonywanych z tych środków wydatków oraz posiadania

odrębnego rachunku bankowego przeznaczonego tylko do obsługi tych środków.

§ 11a. Podmiot, który otrzymał dotację w celu świadczenia pomocy

psychologicznej osobom pokrzywdzonym przestępstwem lub świadkom, jest

obowiązany udzielić pomocy psychologicznej na wezwanie organu prowadzącego

2017-12-11

©Telksinoe s. 21/166

czynności operacyjno-rozpoznawcze albo sprawdzające lub postępowanie

przygotowawcze albo sądu w terminie 14 dni od wezwania, chyba że określone

w umowie środki przeznaczone na pomoc psychologiczną zostały wykorzystane lub

pokrzywdzony lub świadek nie kwalifikuje się do udzielenia takiej pomocy.

§ 12. Podmioty, które otrzymały dotacje z Funduszu, są obowiązane do

sporządzania i przekazywania dysponentowi Funduszu kwartalnych informacji

dotyczących wykorzystania tych środków oraz do sporządzania i przekazania

rozliczenia dotacji w zakresie rzeczowym i finansowym, w terminie 15 dni od dnia

zakończenia realizacji zadania.

§ 13. Pomocy z Funduszu nie przyznaje się w takim zakresie, w jakim została

ona udzielona z innych źródeł.

§ 14. Dysponent Funduszu kontroluje prawidłowość wydatkowania dotacji

otrzymanych z Funduszu pod względem racjonalności i legalności ich wydatkowania,

w tym zgodność danych zawartych w informacjach, o których mowa w § 12, ze

stanem faktycznym.

§ 15. W przypadku wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem lub

pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości stosuje się odpowiednio przepisy

ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870,

z późn. zm.1)) dotyczące dotacji udzielonych z budżetu państwa.

§ 15a. Podmioty które wykorzystały niezgodnie z przeznaczeniem nie więcej niż

10 % przyznanych środków w ramach dotacji nie mogą brać udziału w otwartym

konkursie ofert do dnia zwrotu środków wraz z odsetkami.

§ 15b. Podmioty które wykorzystały niezgodnie z przeznaczeniem co najmniej

10% przyznanych im środków w ramach dotacji nie mogą brać udziału w otwartym

konkursie ofert do dnia zwrotu środków wraz z odsetkami i przez następne

12 miesięcy od tego dnia.

§ 16. Osoba, która wykorzystała udzieloną pomoc niezgodnie z jej

przeznaczeniem, jest obowiązana do zwrotu równowartości uzyskanych świadczeń.

§ 17. W wypadku ustalenia, że osoba, której udzielono pomocy, wykorzystała ją

niezgodnie z przeznaczeniem, podmiot, który udzielił pomocy, jest obowiązany do

wezwania tej osoby do zwrotu równowartości uzyskanych świadczeń w terminie

30 dni od dnia wezwania jej do zwrotu.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 1948,

1984 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 60, 191, 659, 933, 935 i 1089.

2017-12-11

©Telksinoe s. 22/166

§ 18. Osoba, która wykorzystała udzieloną pomoc niezgodnie z jej

przeznaczeniem i pomimo wezwania nie zwróciła jej równowartości, traci prawo do

dalszej pomocy, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające udzielenie

jej takiej pomocy.

§ 18a. Koszty obsługi Funduszu są pokrywane ze środków tego Funduszu.

§ 19. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1) tryb udzielania pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, świadkom

oraz osobom im najbliższym,

2) tryb udzielania pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym

z zakładów karnych i aresztów śledczych oraz osobom im najbliższym,

3) warunki i tryb udzielania dotacji z Funduszu podmiotom, w tym w szczególności

tryb przeprowadzania konkursu ofert, kryteria oceny oferty i tryb zawierania

umów na realizację powierzonych zadań,

3a) warunki finansowania wydatków, o których mowa w § 8 pkt 1a–1e, 2a i 4, tryb

składania wniosków oraz przekazywania środków,

4) szczegółowe zadania, na które przeznaczane są środki Funduszu,

5) sposób wykorzystywania i rozliczania środków Funduszu, w tym wzór i terminy

składania przez podmioty kwartalnych informacji,

6) szczegółowe zasady gospodarki finansowej Funduszu

– uwzględniając potrzebę prowadzenia odrębnej gospodarki finansowej w zakresie

realizacji zadań dotyczących pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz

pomocy postpenitencjarnej, a także potrzebę skutecznego i racjonalnego

wykorzystania środków Funduszu oraz osiągnięcia celów, dla których Fundusz został

utworzony.

Rozdział VIIa

System dozoru elektronicznego

Oddział 1

Przepisy ogólne

Art. 43a. § 1. Kary, środki karne i środki zabezpieczające, których wykonanie

łączy się z zastosowaniem dozoru elektronicznego, wykonuje się według przepisów

niniejszego rozdziału.

§ 2. Ilekroć w przepisach niniejszego rozdziału mowa jest o:

1) karze – przepisy te stosuje się również do środków karnych i zabezpieczających,

2017-12-11

©Telksinoe s. 23/166

2) skazanym – przepisy te stosuje się również do sprawcy, wobec którego

orzeczono środek zabezpieczający połączony z dozorem elektronicznym

– z wyłączeniem przepisów dotyczących wyłącznie dozoru stacjonarnego.

Art. 43b. § 1. Dozór elektroniczny jest to kontrola zachowania skazanego przy

użyciu środków technicznych.

§ 2. System dozoru elektronicznego jest to ogół metod postępowania i środków

technicznych służących do wykonywania dozoru elektronicznego.

§ 3. W systemie dozoru elektronicznego można kontrolować:

1) przebywanie przez skazanego w określonych dniach tygodnia i godzinach we

wskazanym przez sąd miejscu (dozór stacjonarny);

2) bieżące miejsce pobytu skazanego, niezależnie od tego, gdzie skazany przebywa

(dozór mobilny);

3) zachowywanie przez skazanego określonej minimalnej odległości od osoby

wskazanej przez sąd (dozór zbliżeniowy).

Art. 43c. § 1. Karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

wykonuje się jako dozór stacjonarny. Środki karne i zabezpieczające w systemie

dozoru elektronicznego wykonuje się jako dozór zbliżeniowy lub mobilny.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób oraz

szczegółowe warunki wykonywania kar, środków karnych i środków

zabezpieczających w systemie dozoru elektronicznego, w tym zakres niezbędnej

dokumentacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia kontroli i oceny

zachowania osób, wobec których orzeczono te kary, środki karne lub środki

zabezpieczające.

Art. 43d. § 1. Nadzór nad wykonywaniem kar z zastosowaniem dozoru

elektronicznego oraz orzekanie w sprawach dotyczących wykonania tych kar należą

do sądu, o którym mowa w art. 43e.

§ 2. Nadzór, o którym mowa w § 1, obejmuje kontrolę i ocenę:

1) legalności i prawidłowości wykonywania orzeczonej kary;

2) prawidłowości obliczania okresów wykonywania orzeczonej kary w systemie

dozoru elektronicznego;

3) wykonywania zadań probacyjnych i działalności wychowawczej sądowego

kuratora zawodowego oraz przebiegu procesu resocjalizacji skazanego;

4) działalności upoważnionego podmiotu dozorującego w zakresie wykonywania

obowiązków przez skazanego;

2017-12-11

©Telksinoe s. 24/166

5) kolejności wykonywania orzeczeń, jak również prawidłowości zawiadamiania

o wystąpieniu warunków technicznych pozwalających na niezwłoczne

rozpoczęcie wykonania orzeczonej kary lub o dacie, od której będzie to możliwe.

§ 3. Czynności związane z organizowaniem i kontrolowaniem wykonywania kar

z zastosowaniem dozoru elektronicznego oraz nałożonych w związku z nimi

obowiązków wykonuje sądowy kurator zawodowy. Przepisy o dozorze i kuratorze

sądowym stosuje się odpowiednio.

Art. 43e. § 1. W sprawach związanych z udzieleniem zezwolenia na odbycie

kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego właściwy jest sąd

penitencjarny, w którego okręgu skazany przebywa.

§ 2. W sprawach związanych z wykonaniem postanowienia o udzieleniu

zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

i jego uchyleniem właściwy jest sąd penitencjarny, w którego okręgu kara jest

wykonywana, z wyjątkiem uchylenia zezwolenia z powodów, o których mowa w art.

43zaa § 1 pkt 1, kiedy to właściwy jest sąd penitencjarny, który zezwolenia udzielił.

§ 3. W sprawach wykonywania dozoru zbliżeniowego i mobilnego właściwy jest

sąd, w którego okręgu skazany ma miejsce stałego pobytu, a jeżeli skazany nie posiada

takiego miejsca – sąd, w którego okręgu orzeczono środek karny lub zabezpieczający

wykonywany w systemie dozoru elektronicznego.

Art. 43f. § 1. Środkami technicznymi służącymi do wykonywania dozoru

elektronicznego są:

1) centrala monitorowania;

2) system teleinformatyczny, za pomocą którego podmiot prowadzący centralę

monitorowania, podmiot dozorujący, sądy, sądowi kuratorzy zawodowi i inne

uprawnione podmioty przetwarzają informacje związane z organizowaniem

i kontrolowaniem wykonywania kar w systemie dozoru elektronicznego (system

komunikacyjno-monitorujący);

3) nadajniki;

4) rejestratory stacjonarne i przenośne.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe

warunki techniczne i wymagania funkcjonalne, jakie powinny spełniać środki

techniczne służące do wykonywania dozoru elektronicznego, a także sposób

funkcjonowania systemu komunikacyjno-monitorującego, w tym sposób

przekazywania danych wewnątrz tego systemu, mając na względzie konieczność

2017-12-11

©Telksinoe s. 25/166

zapewnienia prawidłowego działania systemu dozoru elektronicznego oraz

zabezpieczenia danych osobowych i informacji związanych z działaniem tego

systemu przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.

Art. 43g. § 1. Dozór elektroniczny wykonywany jest przez:

1) podmiot prowadzący centralę monitorowania – w zakresie czynności

związanych z obsługą tej centrali;

2) podmiot dozorujący – w zakresie pozostałych czynności.

§ 2. Podmiotem prowadzącym centralę monitorowania jest podmiot dozorujący

lub jednostka organizacyjna podległa Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 3. Podmiotem dozorującym może być przedsiębiorca, instytucja państwowa

lub podmiot zagraniczny będący przedsiębiorcą w rozumieniu prawa kraju rejestracji

i spełniający warunki do wykonywania w Rzeczypospolitej Polskiej działalności

gospodarczej.

§ 4. Minister Sprawiedliwości dokonuje wyboru podmiotu dozorującego,

o którym mowa w § 3, w trybie określonym w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. –

Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164, z późn. zm.2)) i powierza

mu wykonywanie czynności, o których mowa w § 1 pkt 1 lub 2.

Oddział 2

Rozpoczęcie dozoru elektronicznego

Art. 43h. § 1. Kara może być wykonywana w systemie dozoru elektronicznego

jedynie wówczas, gdy pozwalają na to warunki techniczne obejmujące

w szczególności liczbę oraz zasięg dostępnych nadajników i rejestratorów oraz

możliwości organizacyjne ich obsługi.

§ 2. W razie gdy warunki techniczne nie są wystarczające do jednoczesnego

objęcia dozorem mobilnym wszystkich skazanych, wobec których dozór taki został

orzeczony, w pierwszej kolejności kieruje się do wykonania dozory mobilne

orzeczone jako środek zabezpieczający.

§ 3. Jeżeli skazany zamieszkuje wspólnie z inną osobą lub osobami pełnoletnimi,

warunkiem rozpoczęcia dozoru stacjonarnego jest uprzednia pisemna zgoda tych osób

złożona do sądu, obejmująca także umożliwienie podmiotowi dozorującemu

przeprowadzanie czynności kontrolnych.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 831, 996,

1020, 1250, 1265, 1579, 1920 i 2260.

2017-12-11

©Telksinoe s. 26/166

§ 4. W razie potrzeby, na zarządzenie sędziego penitencjarnego, kurator sądowy

ustala, w drodze zebrania informacji, czy skazany zamieszkuje wspólnie z inną osobą

lub osobami pełnoletnimi, a jeżeli tak, to uzyskuje dane personalne tych osób,

a następnie poucza je o warunkach wykonywania kary w systemie dozoru

elektronicznego oraz konsekwencjach, jakie wynikają z jej wykonywania dla osób

zamieszkujących ze skazanym. Kurator sądowy ustala warunki rodzinne oraz

socjalno-bytowe, w których zamieszkuje skazany, w zakresie niezbędnym do

prawidłowego wykonania kary w systemie dozoru elektronicznego. Informacje te

kurator sądowy przekazuje niezwłocznie do sądu.

§ 5. Oświadczenie o wyrażeniu zgody, o której mowa w § 3, może być również

odebrane przez kuratora sądowego podczas czynności, o których mowa w § 4,

a następnie niezwłocznie przekazane do sądu.

§ 6. (uchylony)

§ 7. (uchylony)

§ 8. Cofnięcie zgody po wydaniu postanowienia o udzieleniu skazanemu

zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

jest nieskuteczne.

Art. 43i. § 1. Sąd, który wykonuje karę z zastosowaniem dozoru

elektronicznego, żąda od podmiotu dozorującego nadesłania informacji, czy warunki

techniczne pozwalają na niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania tej kary, a jeśli nie –

od jakiej daty będzie to możliwe.

§ 2. Jeżeli z informacji uzyskanych od podmiotu dozorującego wynika, że nie

jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania kary, sąd orzeka o odroczeniu

wykonania tej kary na czas określony. Łączny okres odroczenia nie może być dłuższy

niż rok.

§ 3. Na postanowienie o odroczeniu wykonania kary przysługuje zażalenie.

§ 4. Przepisy § 1–3 nie mają zastosowania do postępowania w przedmiocie

udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego.

Art. 43j. § 1. Jeżeli po upływie łącznego okresu odroczenia, o którym mowa

w art. 43i § 2, z informacji uzyskanych od podmiotu dozorującego wynika, że

w dalszym ciągu nie jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania środka

karnego, sąd orzeka o uchyleniu kontroli zakazu lub obowiązku z zastosowaniem

systemu dozoru elektronicznego, a w miarę potrzeby stosuje zamiast lub obok

2017-12-11

©Telksinoe s. 27/166

orzeczonego środka karnego środek karny, o którym mowa w art. 39 pkt 2–2e

Kodeksu karnego. Stosując środek lub środki karne, sąd ma na względzie, by ich

dolegliwość nie przekraczała łącznie środka karnego orzeczonego w wyroku.

§ 2. Jeżeli po upływie łącznego okresu odroczenia, o którym mowa w art. 43i §

2, z informacji uzyskanych od podmiotu dozorującego wynika, że w dalszym ciągu

nie jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania środka zabezpieczającego,

sąd orzeka w przedmiocie zmiany lub uchylenia środka zabezpieczającego.

§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 43k. § 1. W przypadku dozoru zbliżeniowego lub mobilnego, po uzyskaniu

od podmiotu dozorującego informacji, że możliwe jest niezwłoczne rozpoczęcie

wykonywania kary, sąd wydaje postanowienie o rozpoczęciu dozoru elektronicznego,

w którym:

1) wyznacza termin i określa sposób zgłoszenia przez skazanego gotowości do

instalacji środków technicznych;

2) określa, jakie środki techniczne mają zostać zainstalowane.

§ 2. Termin, o którym mowa w § 1 pkt 1, nie może być dłuższy niż 24 godziny

od zwolnienia skazanego z zakładu karnego, a jeśli skazany przebywa na wolności,

nie dłuższy niż 24 godziny od ogłoszenia lub doręczenia skazanemu postanowienia

o rozpoczęciu dozoru elektronicznego. Jeżeli wobec skazanego przebywającego

w zakładzie karnym orzeczono dozór mobilny lub zbliżeniowy, można wyznaczyć

termin założenia nadajnika w okresie do 7 dni przed zakończeniem odbywania kary

lub warunkowym przedterminowym zwolnieniem; w takim wypadku o terminie

powiadamia się podmiot dozorujący i dyrektora zakładu karnego, a przepisu § 1 pkt

1 nie stosuje się.

§ 3. (uchylony)

§ 4. Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu postanowienia o rozpoczęciu dozoru

elektronicznego albo postanowienia o udzieleniu zezwolenia na odbycie kary

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego należy doręczyć

skazanemu pisemne pouczenie o przysługujących mu prawach i ciążących na nim

obowiązkach związanych z dozorem elektronicznym, jak również o konsekwencjach

naruszenia tych obowiązków. Odpis postanowienia przesyła się niezwłocznie

sądowemu kuratorowi zawodowemu i podmiotowi dozorującemu.

§ 5. (uchylony)

2017-12-11

©Telksinoe s. 28/166

§ 6. Rozpoczęcie wykonywania dozoru elektronicznego następuje z dniem,

w którym wobec skazanego uruchomiono środki techniczne niezbędne do

wykonywania kary w tym systemie.

§ 7. Jeżeli czas trwania dozoru elektronicznego jest określony, po rozpoczęciu

wykonywania dozoru sąd zawiadamia skazanego i podmiot dozorujący o dacie jego

zakończenia.

§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór

pisemnego pouczenia, o którym mowa w § 4, mając na względzie konieczność

zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z pomocy obrońcy.

Art. 43l. § 1. Jeżeli wobec skazanego orzeczono zakaz zbliżania się do

określonej osoby kontrolowany w systemie dozoru elektronicznego, sąd poucza tę

osobę o prawie do wystąpienia z wnioskiem o wyposażenie jej w rejestrator przenośny

albo stacjonarny oraz o treści art. 43s i art. 43v.

§ 2. Jeżeli osoba chroniona nie wystąpi z wnioskiem, o którym mowa w § 1,

w terminie miesiąca od otrzymania pouczenia, albo oświadczy, że nie będzie korzystać

z rejestratora, sąd orzeka o zmianie dozoru zbliżeniowego na dozór mobilny. Przepisy

art. 43i § 1 i art. 43k § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Na postanowienie o zmianie dozoru zbliżeniowego na dozór mobilny

przysługuje zażalenie stronom i osobie chronionej.

Oddział 2a

Warunki i tryb orzekania o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

Art. 43la. § 1. Sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na

odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli zostały

spełnione łącznie następujące warunki:

1) wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą

jednego roku, a nie zachodzą warunki przewidziane w art. 64 § 2 Kodeksu

karnego;

2) jest to wystarczające do osiągnięcia celów kary;

3) skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;

4) osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę, o której

mowa w art. 43h § 3;

5) odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie

stoją na przeszkodzie warunki techniczne, o których mowa w art. 43h § 1.

2017-12-11

©Telksinoe s. 29/166

§ 2. Skazanemu, który nie rozpoczął wykonywania kary w zakładzie karnym,

można udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego, jeżeli względy bezpieczeństwa i stopień demoralizacji, a także inne

szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego

w zakładzie karnym.

§ 3. Skazanemu, który rozpoczął już odbywanie kary w zakładzie karnym,

można udzielić zezwolenia na odbycie w systemie dozoru elektronicznego pozostałej

części kary, jeżeli za udzieleniem zezwolenia przemawiają dotychczasowa postawa

i zachowanie skazanego.

§ 4. Sąd może udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności

w systemie dozoru elektronicznego pomimo braku zgody, o której mowa w art. 43h §

3, jeżeli wykonanie kary w systemie dozoru elektronicznego w sposób oczywisty nie

wiąże się z nadmiernymi trudnościami dla osoby, która tej zgody nie wyraziła,

i narusza jej prywatność jedynie w nieznacznym stopniu.

§ 5. Na postanowienie, o którym mowa w § 4, osobie, która nie wyraziła zgody,

przysługuje zażalenie.

§ 6. Przepisy § 1–5 stosuje się odpowiednio do skazanego, któremu wymierzono

dwie lub więcej niepodlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, które skazany

ma odbyć kolejno, nieprzekraczających w sumie jednego roku.

Art. 43lb. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się także do skazanego, wobec

którego orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub

przestępstwo skarbowe lub karę pozbawienia wolności orzeczoną w warunkach,

o których mowa w art. 37b lub w art. 87 § 2 Kodeksu karnego.

Art. 43lc. W sprawach o udzielenie skazanemu zezwolenia na odbycie kary

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny orzeka na

wniosek skazanego lub na wniosek jego obrońcy, prokuratora, sądowego kuratora

zawodowego lub dyrektora zakładu karnego.

Art. 43ld. § 1. Wniosek, o którym mowa w art. 43lc, wraz z uzasadnieniem,

składa się na piśmie.

§ 2. Uzasadnienie wniosku zawiera wskazanie okoliczności, o których mowa

w art. 43la § 1–4.

§ 3. Do wniosku złożonego przez skazanego, jego obrońcę, prokuratora lub

sądowego kuratora zawodowego dołącza się zgodę, o której mowa w art. 43h § 3.

W przypadku wniosku składanego przez dyrektora zakładu karnego zgodę taką

2017-12-11

©Telksinoe s. 30/166

uzyskuje na zasadach określonych w art. 43h § 4 i 5 sąd penitencjarny orzekający

w przedmiocie udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności

w systemie dozoru elektronicznego.

§ 4. Sąd penitencjarny wydaje postanowienie w terminie 30 dni od dnia wpływu

wniosku.

Art. 43le. § 1. Jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na odbycie kary

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego dotyczy skazanego, który

odbywa już karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, posiedzenie sądu

penitencjarnego odbywa się w tym zakładzie, w którym skazany przebywa.

§ 2. Sąd penitencjarny wysłuchuje przedstawiciela administracji zakładu

karnego co do celowości udzielenia zezwolenia.

§ 3. Udział prokuratora w posiedzeniu o udzielenie zezwolenia jest

obowiązkowy.

Art. 43lf. § 1. Przed wydaniem postanowienia o udzieleniu skazanemu

zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego

sąd penitencjarny ustala, czy na przeszkodzie udzieleniu zezwolenia nie stoją warunki

techniczne. W tym celu sąd żąda nadesłania informacji od podmiotu dozorującego.

§ 2. Jeżeli udzieleniu zezwolenia na odbycie kary w systemie dozoru

elektronicznego stoją na przeszkodzie warunki techniczne, sędzia penitencjarny

pozostawia wniosek bez rozpoznania.

Art. 43lg. Przed wydaniem postanowienia o udzieleniu skazanemu zezwolenia

na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd

penitencjarny wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę, sądowego kuratora

zawodowego, jeżeli składał wniosek o zezwolenie, o którym mowa w art. 43la § 1,

oraz przedstawiciela skazanego, o którym mowa w art. 42.

Art. 43lh. § 1. W postanowieniu o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie

kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny:

1) określa miejsce, czas, rodzaj lub sposób wykonywania nałożonych obowiązków

oraz rodzaj podlegających zainstalowaniu środków technicznych;

2) wyznacza termin i określa sposób zgłoszenia przez skazanego podmiotowi

dozorującemu gotowości do zainstalowania rejestratora stacjonarnego lub

przenośnego lub nadajnika.

§ 2. Przepis art. 43k § 2 zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio.

2017-12-11

©Telksinoe s. 31/166

§ 3. O terminie, o którym mowa w § 1 pkt 2, sędzia penitencjarny zawiadamia

sądowego kuratora zawodowego, jeżeli nie brał on udziału w posiedzeniu sądu

penitencjarnego, a także podmiot dozorujący.

§ 4. Odpis postanowienia sądu penitencjarnego doręcza się sądowemu

kuratorowi zawodowemu i podmiotowi dozorującemu.

§ 5. O wydaniu postanowienia sędzia penitencjarny niezwłocznie zawiadamia

pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której stałą pieczą

pokrzywdzony pozostaje, jeżeli złożyli wniosek, o którym mowa w art. 168a.

Art. 43li. W przypadku objęcia wyrokiem łącznym kary pozbawienia wolności

wykonywanej w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny z urzędu uchyla

zezwolenie na odbycie tej kary w tym systemie, co nie stoi na przeszkodzie

jednoczesnemu udzieleniu zezwolenia na odbycie kary łącznej pozbawienia wolności

w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli zachodzą warunki określone w art. 43la §

Art. 43lj. § 1. Na postanowienie sądu penitencjarnego, o którym mowa w art.

43lh § 1, zażalenie przysługuje skazanemu lub jego obrońcy, prokuratorowi, a także

sądowemu kuratorowi zawodowemu lub dyrektorowi zakładu karnego, jeżeli składali

wniosek o udzielenie zezwolenia.

§ 2. Zażalenie, o którym mowa w § 1, niezwłocznie przekazuje się wraz z aktami

sprawy sądowi odwoławczemu, który rozpoznaje sprawę najpóźniej w terminie 7 dni

od daty wpływu zażalenia wraz z aktami sprawy do tego sądu.

Art. 43lk. Na postanowienie sądu penitencjarnego o odmowie udzielenia

zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego przysługuje zażalenie skazanemu lub jego obrońcy, prokuratorowi,

a także sądowemu kuratorowi zawodowemu lub dyrektorowi zakładu karnego, jeżeli

składali wniosek o udzielenie zezwolenia; przepis art. 43lj § 2 stosuje się

odpowiednio.

Art. 43ll. Ponowny wniosek skazanego lub jego obrońcy o udzielenie

zezwolenia, o którym mowa w art. 43la, w tej samej sprawie, złożony przed upływem

3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie udzielenia tego zezwolenia,

pozostawia się bez rozpoznania.

Art. 43lm. § 1. Przed uchyleniem zezwolenia sąd penitencjarny, o ile uzna to za

konieczne, wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę, a także sądowego kuratora

zawodowego oraz przedstawiciela skazanego, o którym mowa w art. 42.

2017-12-11

©Telksinoe s. 32/166

§ 2. Na postanowienie sądu penitencjarnego o uchyleniu zezwolenia przysługuje

zażalenie. Przepisy art. 43lj § 2 i art. 43lk stosuje się odpowiednio.

Art. 43ln. § 1. O warunkowym przedterminowym zwolnieniu skazanego

odbywającego karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego orzeka

na posiedzeniu sąd penitencjarny, w którego okręgu skazany posiada miejsce stałego

pobytu.

§ 2. Wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie może złożyć również

sądowy kurator zawodowy.

§ 3. Udzielając warunkowego przedterminowego zwolnienia, sąd uchyla

zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego.

§ 4. Udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia nie jest

dopuszczalne wobec skazanego, który odbywa w systemie dozoru elektronicznego

zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

§ 5. W razie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia stosuje się

odpowiednio przepisy art. 43zac § 1 i art. 43zad.

Oddział 3

Obowiązki i prawa skazanego

Art. 43m. § 1. Skazany ma obowiązek zgłosić podmiotowi dozorującemu,

w terminie i w sposób, które zostały określone przez sąd, gotowość do instalacji

środków technicznych.

§ 2. Podmiot dozorujący dokonuje niezwłocznej rejestracji zgłoszenia, o którym

mowa w § 1.

§ 3. Podmiot dozorujący niezwłocznie zawiadamia sądowego kuratora

zawodowego oraz sąd o niezgłoszeniu przez skazanego gotowości, o której mowa w §

1, albo o uchylaniu się skazanego od instalacji środka technicznego.

Art. 43n. § 1. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór elektroniczny,

ma obowiązek:

1) nieprzerwanie nosić nadajnik;

2) dbać o powierzone mu środki techniczne, w tym zwłaszcza chronić je przed

utratą, zniszczeniem, uszkodzeniem lub uczynieniem niezdatnymi do użytku,

oraz zapewniać ich stałe zasilanie energią elektryczną;

3) udostępniać podmiotowi dozorującemu powierzone środki techniczne do

kontroli, naprawy lub wymiany na każde żądanie tego podmiotu, w tym również

2017-12-11

©Telksinoe s. 33/166

umożliwiając pracownikom tego podmiotu wejście do pomieszczeń, w których

skazany przebywa, lub na nieruchomość stanowiącą jego własność lub będącą

w jego zarządzie;

4) udzielać prezesowi sądu lub upoważnionemu sędziemu, sądowemu kuratorowi

zawodowemu, podmiotowi dozorującemu i podmiotowi prowadzącemu centralę

monitorowania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary

i wykonywania nałożonych obowiązków oraz stawiać się na wezwania sędziego

i kuratora.

§ 2. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór stacjonarny, ma ponadto

obowiązek:

1) pozostawać we wskazanym przez sąd miejscu w wyznaczonym czasie;

2) odbierać połączenia przychodzące do rejestratora stacjonarnego;

3) umożliwiać sądowemu kuratorowi zawodowemu wejście do mieszkania lub na

nieruchomość, gdzie zainstalowano rejestrator;

4) udzielać osobom upoważnionym, na ich żądanie, wyjaśnień, o których mowa w §

1 pkt 4, również przy użyciu rejestratora stacjonarnego.

Art. 43na. Obowiązek określony w art. 43n § 2 pkt 1 obejmuje pozostawanie

skazanego w miejscu stałego pobytu lub w innym wskazanym miejscu

w wyznaczonym czasie. Sąd penitencjarny określa przedziały czasu w ciągu doby

i w poszczególnych dniach tygodnia, w których skazany ma prawo się oddalić

z miejsca stałego pobytu lub innego wskazanego miejsca na okres nieprzekraczający

12 godzin dziennie, w szczególności w celu:

1) świadczenia pracy;

2) wykonywania praktyk religijnych lub korzystania z posług religijnych;

3) sprawowania opieki nad osobą małoletnią, osobą niedołężną lub chorą;

4) kształcenia i samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej;

5) korzystania z urządzeń lub zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych;

6) komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem oraz wybranym przez siebie

przedstawicielem, o którym mowa w art. 42;

7) komunikowania się z podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1;

8) utrzymywania więzi z rodziną lub innymi bliskimi osobami;

9) korzystania z opieki medycznej lub udziału w terapii;

10) dokonania niezbędnych zakupów.

2017-12-11

©Telksinoe s. 34/166

Art. 43nb. § 1. Sąd penitencjarny może nałożyć na skazanego odbywającego

karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego obowiązki określone

w art. 72 Kodeksu karnego. Obowiązki te mogą zostać nałożone również na wniosek

prokuratora lub sądowego kuratora zawodowego.

§ 2. Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd penitencjarny może

w czasie odbywania przez skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki określone w art. 72 §

1 pkt 3–8 Kodeksu karnego lub zwolnić od wykonania nałożonych na tej podstawie

obowiązków, z wyjątkiem obowiązku określonego w art. 72 § 2 Kodeksu karnego,

a także zmieniać rodzaj zastosowanych środków technicznych.

Art. 43o. § 1. W wyjątkowym przypadku, uzasadnionym szczególnymi

okolicznościami, sąd penitencjarny może zmienić miejsce wykonywania dozoru

stacjonarnego.

§ 2. Do postanowienia o zmianie miejsca wykonywania dozoru stacjonarnego

stosuje się odpowiednio przepisy art. 43k § 1, art. 43lf § 1 i art. 43m.

§ 3. W uzasadnionych przypadkach sąd penitencjarny może zmieniać przedziały

czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, o których mowa w art. 43na.

§ 4. W uzasadnionych przypadkach, gdy niezbędne jest szybkie dokonanie

zmiany, przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia mogą

zostać zmienione również w drodze decyzji sądowego kuratora zawodowego, który

niezwłocznie informuje o tym sędziego penitencjarnego i wprowadza informacje do

systemu komunikacyjno-monitorującego. Sąd penitencjarny może uchylić zmiany

wprowadzone przez sądowego kuratora zawodowego albo dokonać w nich własnej

zmiany.

Art. 43p. § 1. W przypadkach szczególnie ważnych dla skazanego,

uzasadnionych względami zdrowotnymi, rodzinnymi lub osobistymi, sądowy kurator

zawodowy może zezwolić skazanemu na opuszczenie miejsca wykonywania dozoru

stacjonarnego na okres nieprzekraczający jednorazowo 7 dni, w miarę potrzeby

w asyście osoby najbliższej lub osoby godnej zaufania, niezwłocznie informując o tym

prezesa sądu, upoważnionego sędziego lub sędziego penitencjarnego i wprowadzając

tę informację do systemu komunikacyjno-monitorującego.

§ 2. Zezwolenie, o którym mowa w § 1, może być cofnięte, jeżeli po jego

udzieleniu pojawiły się informacje lub okoliczności uzasadniające obawę, że skazany

w okresie zezwolenia może naruszyć porządek prawny.

2017-12-11

©Telksinoes. 35/166

§ 3. Jeżeli zezwolenie zostało cofnięte, skazanemu nie udziela się ponownego

zezwolenia na opuszczenie miejsca wykonywania dozoru stacjonarnego.

Art. 43q. § 1. Jeżeli przemawiają za tym ważne względy zdrowotne lub osobiste,

sąd penitencjarny może zarządzić przerwę w wykonaniu kary w systemie dozoru

elektronicznego.

§ 2. Przerwą w wykonaniu kary w systemie dozoru elektronicznego jest okres

między usunięciem przez podmiot dozorujący choćby jednego ze środków

technicznych niezbędnych do wykonywania dozoru a ponownym założeniem lub

zainstalowaniem wszystkich stosowanych środków technicznych. Przepisy art. 43k §

1, art. 43lh § 1, art. 43lj § 1 oraz art. 43m stosuje się odpowiednio.

§ 3. Sąd może odwołać przerwę w wykonaniu kary w systemie dozoru

elektronicznego w razie ustania przyczyny, dla której została zarządzona, lub

w wypadku gdy skazany nie korzysta z przerwy zgodnie z celem, w jakim została

zarządzona, albo rażąco narusza porządek prawny.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie przerwy oraz odwołania przerwy

przysługuje zażalenie.

Art. 43r. § 1. W przypadku niecierpiącym zwłoki, z uwagi na zagrożenie życia

lub zdrowia ludzkiego, sądowy kurator zawodowy może wyrazić zgodę na

odinstalowanie rejestratora stacjonarnego lub usunięcie nadajnika.

§ 2. Prezes sądu lub upoważniony sędzia w terminie 7 dni od wyrażenia zgody,

o której mowa w § 1, zarządza ponowne zainstalowanie rejestratora lub założenie

nadajnika albo występuje do sądu o zarządzenie przerwy w wykonaniu kary.

§ 3. Po ustaniu przyczyny usunięcia urządzenia lub nadajnika prezes sądu lub

upoważniony sędzia lub sędzia penitencjarny, na wniosek sądowego kuratora

zawodowego, zarządza jego ponowne zainstalowanie lub założenie. Przepisy art. 43k

§ 1, art. 43lh § 1, art. 43lj § 1 oraz art. 43m stosuje się odpowiednio.

Art. 43s. § 1. W razie umyślnego dopuszczenia do zniszczenia, uszkodzenia,

uczynienia niezdatnym do użytku nadajnika, rejestratora stacjonarnego lub

przenośnego sąd może nałożyć na skazanego lub osobę chronioną opłatę

wyrównawczą na rzecz podmiotu dozorującego. W sprawach egzekucji opłaty

wyrównawczej stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, z późn. zm.3)).

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 868,

1228, 1244, 1579, 1860 i 1948.

2017-12-11

©Telksinoe s. 36/166

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie nałożenia opłaty wyrównawczej

przysługuje zażalenie.

§ 3. Opłaty nie można orzec po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym miał

miejsce czyn określony w § 1.

§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość

opłaty wyrównawczej odrębnie dla nadajnika i rejestratora stacjonarnego lub

przenośnego, mając na względzie, aby nie przekraczała ona wartości nadajnika lub

rejestratora oraz kosztów jego ponownego zainstalowania.

Oddział 4

Czynności podmiotów wykonujących dozór elektroniczny

Art. 43t. § 1. Wykonując dozór elektroniczny, podmiot dozorujący:

1) niezwłocznie po zaistnieniu warunków technicznych informuje sąd o możliwości

rozpoczęcia wykonywania dozoru elektronicznego;

2) zakłada skazanemu nadajnik niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie

3 dni od dnia zgłoszenia przez skazanego gotowości, o której mowa w art. 43m;

3) w razie orzeczenia dozoru stacjonarnego instaluje rejestrator stacjonarny

w terminie wskazanym w pkt 2;

4) w razie orzeczenia dozoru zbliżeniowego przekazuje rejestrator przenośny

osobie chronionej zakazem zbliżania oraz instruuje tę osobę co do sposobu

używania rejestratora;

5) kontroluje prawidłowość działania środków technicznych i niezwłocznie usuwa

uchybienia w ich działaniu;

6) po zakończeniu dozoru, a także na polecenie sądu lub sądowego kuratora

zawodowego, usuwa nadajnik, rejestrator stacjonarny i rejestrator przenośny

używany przez osobę chronioną.

§ 2. Wykonując dozór elektroniczny, podmiot prowadzący centralę

monitorowania:

1) w razie orzeczenia dozoru mobilnego nieprzerwanie kontroluje miejsce pobytu

skazanego;

2) kontroluje przestrzeganie przez skazanego obowiązków związanych ze

stosowaniem dozoru;

3) rejestruje każde zdarzenie polegające na przerwaniu lub nawiązaniu łączności

między środkami technicznymi oraz każde nieuprawnione oddziaływanie na te

środki, a także wyczerpanie się wewnętrznego źródła zasilania;

2017-12-11

©Telksinoe s. 37/166

4) niezwłocznie zawiadamia sądowego kuratora zawodowego oraz prezesa sądu,

upoważnionego sędziego lub sędziego penitencjarnego o nieprzestrzeganiu

obowiązków, o których mowa w pkt 2, oraz o każdym zdarzeniu określonym

w pkt 3;

5) wykonuje polecenia prezesa sądu, upoważnionego sędziego, sędziego

penitencjarnego i sądowego kuratora zawodowego związane z przebiegiem

dozoru.

Art. 43u. § 1. Osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości lub lokalu,

w których ma zostać albo został zainstalowany rejestrator stacjonarny, obowiązana

jest umożliwić podmiotowi dozorującemu:

1) zainstalowanie rejestratora w warunkach zapewniających jego prawidłowe

działanie;

2) wykonywanie czynności kontrolnych mających na celu sprawdzenie

prawidłowości działania rejestratora.

§ 2. W razie potrzeby podmiot dozorujący może żądać od Policji udzielenia

pomocy przy dokonywaniu czynności przeprowadzanych na podstawie przepisów

niniejszego oddziału, w szczególności przy wejściu do miejsca, gdzie zainstalowany

jest rejestrator lub gdzie przebywa skazany.

§ 3. Kosztami czynności wykonanych przez Policję sąd obciąża skazanego, jeżeli

niedopełnienie przez niego obowiązków związanych z dozorem elektronicznym

spowodowało potrzebę żądania udzielenia pomocy, o której mowa w § 2. Skazanego

należy pouczyć o możliwości obciążenia go kosztami.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie obciążenia skazanego kosztami

przysługuje zażalenie.

Art. 43v. § 1. W celu sprawdzenia prawidłowości funkcjonowania

i użytkowania rejestratora lub nadajnika podmiot dozorujący może dokonać,

w każdym czasie, kontroli tych środków technicznych. Podmiot dozorujący dokonuje

kontroli w razie stwierdzenia nieuprawnionego oddziaływania na rejestrator lub

nadajnik.

§ 2. Osobą, której dotyczy kontrola, może być skazany, osoba chroniona

zakazem zbliżania, osoba zamieszkująca wspólnie ze skazanym oraz osoba

posiadająca tytuł prawny do nieruchomości lub lokalu, o której mowa w art. 43u § 1.

2017-12-11

©Telksinoe s. 38/166

§ 3. Przed przystąpieniem do kontroli pracownik podmiotu dozorującego

okazuje osobom, których dotyczy kontrola, dokument identyfikujący go jako osobę

uprawnioną do przeprowadzenia kontroli, wystawiony przez podmiot dozorujący.

§ 4. Kontrolę przeprowadza się zgodnie z jej celem, z zachowaniem umiaru

i poszanowania godności ludzkiej oraz bez wyrządzania zbędnych dolegliwości.

§ 5. Kontrolę techniczną należy przeprowadzać po godzinie 600, a przed godziną

2200, chyba że zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki.

§ 6. Osobom, których dotyczy kontrola, przysługuje zażalenie do sądu na sposób

jej przeprowadzenia.

Art. 43w. § 1. Podmiot dozorujący może bez zgody prezesa sądu,

upoważnionego sędziego lub sędziego penitencjarnego usunąć, wymienić,

zainstalować lub założyć rejestrator lub nadajnik, jeżeli:

1) rejestrator lub nadajnik uległ uszkodzeniu, zniszczeniu, zużyciu albo z innych

powodów nie działa prawidłowo;

2) jest to konieczne z uwagi na zagrożenie życia lub zdrowia skazanego;

3) Minister Sprawiedliwości dokonał wyboru innego podmiotu jako podmiotu

dozorującego.

§ 2. O dokonanym usunięciu, wymianie, instalacji lub założeniu rejestratora lub

nadajnika podmiot dozorujący niezwłocznie zawiadamia prezesa sądu lub

upoważnionego sędziego, wskazując podjęte działanie oraz jego powód.

Art. 43x. § 1. Podmiot dozorujący przechowuje i archiwizuje dane osobowe

w postaci imienia, nazwiska i numeru PESEL skazanego oraz informacje

zarejestrowane w związku z wykonywaniem dozoru elektronicznego. Jeżeli skazany

nie posiada obywatelstwa polskiego oraz nadanego numeru PESEL, zamiast tego

numeru przechowuje się i archiwizuje numer paszportu lub innego dokumentu

tożsamości identyfikującego skazanego.

§ 2. Dane osobowe i informacje, o których mowa w § 1, przechowuje się,

w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo, przez okres 2 lat od dnia ich uzyskania.

§ 3. Dane przechowywane przez podmiot dozorujący mogą być ujawnione

Policji i przez nią przetwarzane wyłącznie w celu zapobiegania lub wykrywania

przestępstw lub przestępstw skarbowych.

§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób

archiwizowania oraz sposób i tryb usuwania danych osobowych i informacji

zarejestrowanych w związku z wykonywaniem dozoru elektronicznego, mając na

2017-12-11

©Telksinoe s. 39/166

względzie potrzebę zapewnienia zabezpieczenia tych danych i informacji przed

nieuprawnionym dostępem.

Art. 43y. § 1. W razie stwierdzenia istotnych uchybień w wykonywaniu dozoru

elektronicznego przez podmiot dozorujący sędzia penitencjarny wzywa podmiot

dozorujący do usunięcia uchybień w wyznaczonym terminie, nie dłuższym jednak niż

3 miesiące.

§ 2. W przypadku nieusunięcia uchybień w wyznaczonym terminie prezes

właściwego sądu zawiadamia o tym Ministra Sprawiedliwości.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb

sprawowania nadzoru nad wykonywaniem dozoru elektronicznego, w tym sposób

dokumentowania tego nadzoru, mając na względzie potrzebę zapewnienia

prawidłowości wykonywania dozoru elektronicznego oraz konieczność skutecznego

eliminowania stwierdzonych uchybień.

Art. 43z. § 1. Jeżeli umowa z podmiotem dozorującym została unieważniona,

rozwiązana, upłynął okres, na który została zawarta, lub z innych przyczyn przestała

wiązać strony, a nie jest możliwe niezwłoczne powierzenie czynności innemu

podmiotowi dozorującemu, wykonywanie kar w systemie dozoru elektronicznego

ulega przerwie. Przepis art. 43q § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 2. Sąd zawiadamia skazanego o dacie rozpoczęcia przerwy. Przepisy art. 43i,

art. 43k i art. 43m stosuje się odpowiednio.

Oddział 5

Zakończenie dozoru elektronicznego

Art. 43za. § 1. Karę w systemie dozoru elektronicznego uznaje się za wykonaną

z dniem zakończenia wykonywania tego dozoru, chyba że uchylono zezwolenie na

odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego.

§ 2. Jeżeli kara w systemie dozoru elektronicznego została objęta karą łączną,

sąd, który orzekł karę łączną, niezwłocznie informuje o tym sąd właściwy w sprawach

wykonywania dozoru elektronicznego. Sąd właściwy w sprawach wykonywania

dozoru elektronicznego wydaje wówczas polecenie, o którym mowa w art. 43t § 1 pkt

6, chyba że nie jest to celowe ze względu na rodzaj i wymiar orzeczonej kary łącznej.

Art. 43zaa. § 1. Sąd penitencjarny uchyla zezwolenie na odbycie przez

skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli:

2017-12-11

©Telksinoe s. 40/166

1) skazany nie zachowa wyznaczonego terminu na zgłoszenie upoważnionemu

podmiotowi dozorującemu gotowości, o której mowa w art. 43m § 1, albo uchyla

się od niezwłocznego zainstalowania przez podmiot dozorujący rejestratora lub

od założenia nadajnika;

2) skazany, odbywając karę pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego, naruszył porządek prawny, w szczególności popełnił

przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, lub uchyla się od wykonania

obowiązków związanych z dozorem elektronicznym lub innych nałożonych

obowiązków, orzeczonego środka karnego, środka kompensacyjnego lub

przepadku;

3) odwołano przerwę w wykonaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego z powodu innego niż ustanie przyczyny, dla której przerwa

została udzielona;

4) skazany w czasie wykonywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego został osadzony w zakładzie karnym w związku

z zastosowaniem tymczasowego aresztowania lub wykonaniem kary w innej

sprawie.

§ 2. Sąd penitencjarny może odstąpić od uchylenia zezwolenia, o którym mowa

w § 1, w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami.

Art. 43zab. Sąd penitencjarny może uchylić zezwolenie na odbycie przez

skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli

skazany korzystający z zezwolenia, o którym mowa w art. 43p, nie powrócił do

określonego miejsca w wyznaczonym czasie.

Art. 43zac. § 1. W razie uchylenia zezwolenia, o którym mowa w art. 43zaa § 1

lub art. 43zab, sąd penitencjarny orzeka o tym, w jakim zakresie karę pozbawienia

wolności należy uznać za wykonaną, uwzględniając zaliczenie na poczet kary okresu

objętego systemem dozoru elektronicznego.

§ 2. Skazanego zawiadamia się o obliczonym okresie kary pozbawienia wolności

pozostałej do wykonania w zakładzie karnym.

Art. 43zad. W razie uchylenia zezwolenia, o którym mowa w art. 43zaa § 1 lub

art. 43zab, sąd penitencjarny poleca doprowadzić skazanego do zakładu karnego,

o czym należy go pouczyć.

2017-12-11

©Telksinoe s. 41/166

Art. 43zae. W razie uchylenia zezwolenia na odbycie przez skazanego kary

pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego ponowne udzielenie

zezwolenia na odbycie kary w tym systemie jest niedopuszczalne w tej samej sprawie.

Art. 43zb. (uchylony)

Art. 43zc. (uchylony)

Art. 43zd. (uchylony)

Art. 43ze. (uchylony)

Art. 43zf. (uchylony)

CZĘŚĆ SZCZEGÓLNA

Rozdział VIII

Grzywna

Art. 44. § 1. Skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w terminie

30 dni.

§ 2. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu grzywnę ściąga się

w drodze egzekucji.

Art. 45. § 1. Jeżeli egzekucja grzywny nieprzekraczającej stu dwudziestu stawek

dziennych okaże się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona

bezskuteczna, sąd może zamienić grzywnę na pracę społecznie użyteczną, przyjmując,

że dziesięć stawek dziennych jest równoważnych miesiącowi pracy społecznie

użytecznej, z zaokrągleniem, w górę, do pełnego miesiąca. Pracę społecznie użyteczną

określa się w miesiącach oraz ustala wymiar godzin pracy od 20 do 40 godzin

w stosunku miesięcznym, kierując się wskazaniami zawartymi w art. 53 Kodeksu

karnego.

§ 2. Do wykonywania pracy, o której mowa w § 1, stosuje się odpowiednio

przepisy art. 53–58 i art. 60.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do grzywny określonej kwotowo,

z tym że górna granica grzywny podlegającej zamianie nie może przekroczyć

240 000 złotych, a miesiąc pracy społecznie użytecznej jest równoważny grzywnie

w kwocie do 20 000 złotych.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie zamiany grzywny na pracę społecznie

użyteczną przysługuje zażalenie.

2017-12-11

©Telksinoe s. 42/166

Art. 46. § 1. Jeżeli egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna lub

z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd zarządza wykonanie

zastępczej kary pozbawienia wolności, gdy:

1) skazany oświadczy, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy społecznie użytecznej

zamienionej na podstawie art. 45 albo uchyla się od jej wykonania, lub

2) zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa.

§ 2. Zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, przyjmuje

się, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm stawkom dziennym

grzywny; kara zastępcza nie może przekroczyć 12 miesięcy pozbawienia wolności,

jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo, a jeżeli

ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica

zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do grzywny określonej kwotowo,

z tym że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny grzywnie w kwocie od

20 do 4000 złotych.

§ 4. W przypadku gdy grzywna została uiszczona lub ściągnięta w drodze

egzekucji tylko w części albo tylko w części została wykonana w formie pracy

społecznie użytecznej, sąd, zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia

wolności, określa jej wymiar według zasad przewidzianych w § 2 lub 3.

§ 5. Na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania zastępczej kary

pozbawienia wolności przysługuje zażalenie.

Art. 47. § 1. Jeżeli grzywna została uiszczona w części, prezes sądu lub

upoważniony sędzia zarządza zmniejszenie kary zastępczej w sposób odpowiadający

stosunkowi kwoty zapłaconej do wysokości grzywny.

§ 2. Od zastępczej kary pozbawienia wolności lub wykonywania pracy, o której

mowa w art. 45 § 1, skazany może się w każdym czasie zwolnić przez złożenie kwoty

pieniężnej przypadającej jeszcze do uiszczenia tytułem grzywny.

§ 3. (uchylony)

§ 4. (uchylony)

Art. 48. W posiedzeniu w przedmiocie zarządzenia wykonania zastępczej kary

pozbawienia wolności ma prawo wziąć udział prokurator, skazany oraz jego obrońca,

a gdy skazany pozostaje pod dozorem – również sądowy kurator zawodowy, osoba

godna zaufania lub przedstawiciel stowarzyszenia, instytucji albo organizacji

społecznej, o której mowa w art. 73 § 1 Kodeksu karnego.

2017-12-11

©Telksinoe s. 43/166

Art. 48a. § 1. Sąd może w każdym czasie wstrzymać wykonanie zastępczej kary

pozbawienia wolności zarządzonej w wypadku, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 1,

jeżeli skazany oświadczy na piśmie, że podejmie pracę społecznie użyteczną i podda

się rygorom z nią związanym. Wstrzymanie następuje do czasu wykonania pracy

społecznie użytecznej lub złożenia kwoty pieniężnej przypadającej jeszcze do

uiszczenia tytułem grzywny.

§ 2. Jeżeli skazany uchyla się od wykonania pracy społecznie użytecznej, sąd

zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.

§ 3. W wypadkach wskazanych w § 1 i 2 sąd określa wymiar pozostałej do

wykonania pracy społecznie użytecznej lub zastępczej kary pozbawienia wolności,

kierując się zasadami określonymi w art. 45 § 1 i 3 oraz art. 46 § 2–4.

§ 4. W posiedzeniu, o którym mowa w § 2, ma prawo wziąć udział prokurator,

sądowy kurator zawodowy, skazany oraz jego obrońca.

§ 5. Na postanowienie w przedmiocie wstrzymania i zarządzenia wykonania

zastępczej kary pozbawienia wolności oraz określenia wymiaru pozostałej do

wykonania pracy społecznie użytecznej lub zastępczej kary pozbawienia wolności

przysługuje zażalenie.

§ 6. Niedopuszczalne jest ponowne wstrzymanie wykonania tej samej zastępczej

kary pozbawienia wolności na podstawie § 1.

Art. 49. § 1. Jeżeli natychmiastowe wykonanie grzywny pociągnęłoby dla

skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki sąd może rozłożyć grzywnę na raty na

czas nieprzekraczający 1 roku, licząc od dnia wydania pierwszego postanowienia

w tym zakresie.

§ 2. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, a zwłaszcza

wówczas, gdy wysokość grzywny jest znaczna, można rozłożyć grzywnę na raty na

okres do 3 lat.

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie rozłożenia grzywny na raty przysługuje

zażalenie.

Art. 50. § 1. Sąd odwołuje rozłożenie grzywny na raty, jeżeli ujawniły się nowe

lub poprzednio nieznane okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia; art. 24 § 2 nie ma

zastosowania.

§ 2. Rozłożenie grzywny na raty można odwołać również wówczas, gdy skazany

uchybił terminowi płatności choćby jednej raty, chyba że wykaże, iż nastąpiło to

z przyczyn od niego niezależnych.

2017-12-11

©Telksinoe s. 44/166

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie odwołania rozłożenia grzywny na raty

przysługuje zażalenie.

Art. 51. § 1. Jeżeli skazany, z przyczyn od niego niezależnych, nie uiścił

grzywny, a wykonanie tej kary w innej drodze okazało się niemożliwe lub niecelowe,

sąd może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, grzywnę umorzyć w części, zaś

wyjątkowo – również w całości; nie zarządza się egzekucji, jeżeli z okoliczności

sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie umorzenia grzywny przysługuje zażalenie.

Art. 52. Udzielając skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia

z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, sąd penitencjarny może, jeżeli istnieją

podstawy do przyjęcia, że skazany uiści grzywnę dobrowolnie, wstrzymać uprzednio

zarządzone wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, stosując jednocześnie

art. 49; wówczas okres rozłożenia grzywny na raty biegnie od dnia wydania

postanowienia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu.

Art. 52a. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do egzekucji

kar o charakterze pieniężnym, o których mowa w rozdziale 66b Kodeksu

postępowania karnego.

Rozdział IX

Kara ograniczenia wolności

Art. 53. § 1. Wykonanie kary ograniczenia wolności ma na celu wzbudzenie

w skazanym woli kształtowania jego społecznie pożądanych postaw, w szczególności

poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby przestrzegania porządku prawnego.

§ 2. Skazany ma obowiązek sumiennie wykonywać ciążące na nim obowiązki,

a w miejscu pracy lub pobytu przestrzegać ustalonych zasad zachowania, porządku

i dyscypliny.

§ 3. (uchylony)

Art. 54. Karę ograniczenia wolności wykonuje się w miejscu stałego pobytu lub

zatrudnienia skazanego albo w niewielkiej odległości od tego miejsca, chyba że ważne

względy przemawiają za wykonaniem kary w innym miejscu.

Art. 55. § 1. Nadzór nad wykonywaniem kary ograniczenia wolności oraz

orzekanie w sprawach dotyczących wykonania tej kary należą do sądu rejonowego,

w którego okręgu kara jest lub ma być wykonywana.

2017-12-11

©Telksinoe s. 45/166

§ 2. Czynności związane z organizowaniem i kontrolowaniem wykonywania

kary ograniczenia wolności oraz obowiązków nałożonych na skazanego

odbywającego tę karę wykonuje sądowy kurator zawodowy. Przepisy o dozorze

i kuratorze sądowym stosuje się odpowiednio.

Art. 56. § 1. W celu wykonania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele

społeczne sąd przesyła odpis orzeczenia właściwemu sądowemu kuratorowi

zawodowemu.

§ 2. Właściwy wójt, burmistrz lub prezydent miasta, zwani dalej „właściwym

organem gminy”, wyznacza miejsca, w których może być wykonywana nieodpłatna,

kontrolowana praca na cele społeczne; podmioty, dla których organ gminy, powiatu

lub województwa jest organem założycielskim, a także państwowe lub samorządowe

jednostki organizacyjne oraz spółki prawa handlowego z wyłącznym udziałem Skarbu

Państwa lub gminy, powiatu bądź województwa, mają obowiązek umożliwienia

skazanym wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne.

§ 3. Praca, o której mowa w § 2, może być także wykonywana na rzecz instytucji

lub organizacji reprezentujących społeczność lokalną oraz w placówkach oświatowo-

-wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych

ośrodkach socjoterapii, podmiotach leczniczych w rozumieniu przepisów

o działalności leczniczej, jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej,

fundacjach, stowarzyszeniach i innych instytucjach lub organizacjach użyteczności

publicznej, niosących pomoc charytatywną, za ich zgodą.

§ 4. Praca, o której mowa w § 2, może być także wykonywana na rzecz innych

podmiotów niż wymienione w § 2 i 3, którym powierzono w dowolny sposób

wykonywanie zadań własnych gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1–3, 4–6 lub

7–15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz.

446, 1579 i 1948).

Art. 56a. § 1. Wydatki związane z ubezpieczeniem następstw nieszczęśliwych

wypadków skazanych, wykonujących nieodpłatną, kontrolowaną pracę na cele

społeczne oraz pracę społecznie użyteczną, ponosi Skarb Państwa.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb

postępowania przy zawieraniu przez podmioty uprawnione umowy ubezpieczenia

następstw nieszczęśliwych wypadków skazanych wykonujących nieodpłatną,

kontrolowaną pracę na cele społeczne oraz pracę społecznie użyteczną, a także

minimalną i maksymalną sumę ubezpieczenia, na którą umowa taka może zostać

2017-12-11

©Telksinoe s. 46/166

zawarta, podmioty uprawnione do zawierania umów ubezpieczenia oraz termin

zawierania umów, mając na uwadze potrzebę zagwarantowania skazanym,

wykonującym nieodpłatną, kontrolowaną pracę na cele społeczne lub pracę społecznie

użyteczną, odpowiedniej rekompensaty w przypadku zaistnienia przy wykonywaniu

tej pracy nieszczęśliwego wypadku oraz sprawne wykonywanie czynności

związanych z zawieraniem umowy ubezpieczenia.

Art. 57. § 1. Sądowy kurator zawodowy w terminie 7 dni od doręczenia

orzeczenia wzywa skazanego oraz poucza go o prawach i obowiązkach oraz

konsekwencjach wynikających z uchylania się od odbywania kary, a także określa, po

wysłuchaniu skazanego, rodzaj, miejsce i termin rozpoczęcia pracy, o czym

niezwłocznie informuje właściwy organ gminy i podmiot, na rzecz którego będzie

wykonywana praca.

§ 2. W wypadku gdy skazany nie stawi się na wezwanie lub pouczony

o prawach, obowiązkach i konsekwencjach związanych z wykonywaniem

nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne oświadczy sądowemu kuratorowi

zawodowemu, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy, kurator kieruje do sądu wniosek

o orzeczenie kary zastępczej.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadkach, gdy skazany nie

podejmie pracy w wyznaczonym terminie lub w inny sposób uchyla się od odbywania

kary ograniczenia wolności lub wykonania ciążących na nim obowiązków.

§ 4. Zmiana rodzaju, miejsca lub terminu rozpoczęcia pracy może nastąpić na

podstawie decyzji sądowego kuratora zawodowego w szczególnie uzasadnionych

wypadkach; przepis § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 5. (uchylony)

Art. 57a. § 1. Rozpoczęcie odbywania kary w formie określonej w art. 34 § 1a

pkt 1 Kodeksu karnego następuje w dniu, w którym skazany przystąpił do

wykonywania wskazanej pracy.

§ 2. Rozpoczęcie odbywania kary w formie określonej w art. 34 § 1a pkt

4 Kodeksu karnego następuje w pierwszym dniu okresu, w którym dokonuje się

potrącenia skazanemu z wynagrodzenia za pracę.

§ 3. Wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne może

odbywać się także w dni ustawowo wolne od pracy i dni wolne od pracy u danego

podmiotu, na rzecz którego jest ona wykonywana.

§ 4. (uchylony)

2017-12-11

©Telksinoe s. 47/166

Art. 58. § 1. Właściwy organ gminy informuje sądowego kuratora zawodowego

o wyznaczonych dla skazanych miejscach pracy, rodzaju pracy oraz osobach

odpowiedzialnych za organizowanie pracy i kontrolowanie jej przebiegu.

§ 2. Osoby, o których mowa w § 1, obowiązane są do niezwłocznego

informowania sądowego kuratora zawodowego o istotnych okolicznościach

dotyczących przebiegu pracy i zachowania się skazanego, a w szczególności

o terminie rozpoczęcia i zakończenia pracy, liczbie godzin przepracowanych przez

skazanego, rodzaju wykonywanej przez niego pracy, niezgłoszeniu się do pracy,

niepodjęciu przydzielonej pracy, przeszkodzie uniemożliwiającej wykonanie pracy,

opuszczeniu pracy bez usprawiedliwienia, każdym przypadku niesumiennego

wykonywania pracy oraz uporczywego nieprzestrzegania ustalonego porządku

i dyscypliny pracy.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw administracji publicznej oraz ministrem właściwym do spraw pracy, określi,

w drodze rozporządzenia, tryb wyznaczania przez właściwy organ gminy podmiotów

wskazanych w art. 56 § 2, w których wykonywana jest kara ograniczenia wolności

i praca społecznie użyteczna, czynności tych podmiotów, a także podmiotów,

o których mowa w art. 56 § 3, w zakresie wykonywania tej kary i pracy, w tym

dotyczące organizowania miejsc pracy i przydziału pracy oraz kontroli skazanych,

a także dopuszczalny dzienny wymiar czasu pracy skazanych, mając na względzie

konieczność zapewnienia warunków do sprawnego wykonywania kary ograniczenia

wolności i pracy społecznie użytecznej.

Art. 59. § 1. Jeżeli w stosunku do skazanego zatrudnionego, zamiast obowiązku

wykonywania wskazanej pracy, orzeczono potrącanie określonej części

wynagrodzenia za pracę, sąd przesyła odpis orzeczenia zakładowi pracy

zatrudniającemu skazanego, podając jednocześnie, na czyją rzecz mają być

dokonywane potrącenia i dokąd powinny być wpłacane, a nadto wskazując, z jakich

składników wynagrodzenia za pracę i w jaki sposób należy ich dokonywać.

§ 2. Wypłacając wynagrodzenie skazanemu, potrąca się określoną w orzeczeniu

część wynagrodzenia i bezzwłocznie przekazuje potrąconą kwotę stosownie do

otrzymanych wskazań, zawiadamiając o tym sąd. Koszty związane z przekazywaniem

tych kwot odlicza się od dokonywanych potrąceń.

2017-12-11

©Telksinoe s. 48/166

Art. 60. Sąd, a także sądowy kurator zawodowy mogą w każdym czasie żądać

od skazanego wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary ograniczenia

wolności i w tym celu wzywać skazanego do osobistego stawiennictwa.

Art. 61. § 1. Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd może

w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności ustanawiać, rozszerzać lub

zmieniać obowiązki, o których mowa w art. 34 § 3 Kodeksu karnego, albo od

wykonania tych obowiązków zwolnić.

§ 2. Z tych samych względów sąd może zmniejszyć orzeczoną liczbę godzin

wykonywanej pracy w stosunku miesięcznym lub wysokość miesięcznych potrąceń

z wynagrodzenia za pracę, jednak nie więcej niż do granicy ustawowego minimum

określonego w art. 34 § 1a pkt 4 i art. 35 § 1 Kodeksu karnego.

§ 3. Na postanowienia wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie.

Art. 62. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie kary ograniczenia wolności na czas

do 6 miesięcy, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub

jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

§ 2. Sąd odracza wykonanie kary ograniczenia wolności w razie powołania

skazanego do czynnej służby wojskowej, do czasu ukończenia tej służby. Wobec

takiego skazanego sąd może zastosować odpowiednio przepisy art. 336 § 3 i 4

Kodeksu karnego.

§ 3. Sąd może odwołać odroczenie wykonania kary ograniczenia wolności

w razie ustania przyczyny, dla której zostało udzielone, lub w wypadku, gdy skazany

nie korzysta z odroczenia kary zgodnie z celem, w jakim zostało udzielone, albo

rażąco narusza porządek prawny.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie odroczenia oraz odwołania odroczenia

wykonania kary ograniczenia wolności przysługuje zażalenie.

Art. 63. § 1. Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia wykonanie kary

ograniczenia wolności, sąd udziela przerwy w odbywaniu kary do czasu ustania

przeszkody.

§ 2. Sąd może udzielić przerwy w odbywaniu kary ograniczenia wolności do

roku ze względów, o których mowa w art. 62 § 1.

§ 3. Przepisy art. 62 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie przerwy oraz odwołania przerwy

w wykonaniu kary ograniczenia wolności przysługuje zażalenie.

2017-12-11

©Telksinoe s. 49/166

Art. 63a. § 1. W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zmienić

formę obowiązku wykonywania pracy, przyjmując 20 godzin pracy na cele społeczne

za równoważne 10% wynagrodzenia za pracę; orzeczona praca nie może przekroczyć

40 godzin w stosunku miesięcznym.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie zmiany formy wykonania obowiązku

pracy, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie.

Art. 63b. § 1. Z ważnych względów, w szczególności uzasadnionych

wykonywaną przez skazanego pracą zarobkową lub stanem zdrowia, sąd, na wniosek

skazanego, może ustalić rozliczenie godzin nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele

społeczne w innych okresach niż miesięczny, nie przekraczając okresu orzeczonej

kary ani orzeczonej łącznej liczby godzin wykonywanej pracy w tym okresie.

§ 2. Sąd powinien rozpoznać wniosek w terminie 14 dni od dnia jego złożenia.

§ 3. Na postanowienie wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie.

Art. 64. § 1. W razie niewykonania pełnego wymiaru pracy albo niedokonania

całości potrąceń z wynagrodzenia za pracę lub niewykonania innych obowiązków sąd

orzeka o tym, czy i w jakim zakresie karę tę uznać za wykonaną ze względu na

osiągnięte cele kary.

§ 2. Jeżeli ustawa przewiduje zaliczenie dotychczas wykonanej kary

ograniczenia wolności na poczet innej kary, sąd orzeka o tym, jaki okres kary

ograniczenia wolności podlega zaliczeniu, biorąc pod uwagę zakres wykonania

obowiązków i potrąceń oraz czas, który upłynął od rozpoczęcia odbywania kary

ograniczenia wolności w określonej formie.

Art. 64a. Na postanowienie w przedmiocie zwolnienia skazanego od reszty kary

ograniczenia wolności, wydane na podstawie art. 83 Kodeksu karnego, oraz na

postanowienie w przedmiocie okresu dotychczas wykonanej kary ograniczenia

wolności podlegającej zaliczeniu na poczet innej kary, przysługuje zażalenie.

Art. 65. § 1. Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności,

sąd zarządza, a jeżeli uchyla się on od świadczenia pieniężnego lub obowiązków

orzeczonych na podstawie art. 34 § 3 Kodeksu karnego, sąd może zarządzić

wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności. W razie gdy skazany wykonał

część kary ograniczenia wolności, sąd zarządza wykonanie zastępczej kary

pozbawienia wolności w wymiarze odpowiadającym karze ograniczenia wolności

pozostałej do wykonania, przyjmując, że jeden dzień zastępczej kary pozbawienia

wolności jest równoważny dwóm dniom kary ograniczenia wolności.

2017-12-11

©Telksinoe s. 50/166

§ 2. Jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia

wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć

6 miesięcy.

§ 3. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, sądowy kurator

zawodowy, skazany oraz jego obrońca.

§ 4. Na postanowienie w przedmiocie kary zastępczej przysługuje zażalenie.

Art. 65a. § 1. Sąd może w każdym czasie wstrzymać wykonanie zastępczej kary

pozbawienia wolności w wypadku, gdy skazany oświadczy na piśmie, że podejmie

odbywanie kary ograniczenia wolności i podda się rygorom z nią związanym;

wstrzymanie następuje do czasu wykonania orzeczonej kary ograniczenia wolności.

§ 2. Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności, sąd

zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.

§ 3. W wypadkach wskazanych w § 1 i 2 sąd określa wymiar pozostałej do

odbycia kary ograniczenia wolności lub zastępczej kary pozbawienia wolności,

kierując się zasadami określonymi w art. 65 § 1 i 2.

§ 4. W posiedzeniu, o którym mowa w § 2, ma prawo wziąć udział prokurator,

sądowy kurator zawodowy, skazany oraz jego obrońca.

§ 5. Na postanowienie w przedmiocie wstrzymania i zarządzenia wykonania

zastępczej kary pozbawienia wolności oraz określenia wymiaru pozostałej do odbycia

kary przysługuje zażalenie.

§ 6. Niedopuszczalne jest ponowne wstrzymanie wykonania tej samej zastępczej

kary pozbawienia wolności na podstawie § 1.

Art. 66. § 1. Orzekanie w przedmiocie zmian formy wykonywania kary

ograniczenia wolności oraz w przedmiocie wykonania kary zastępczej, a także

zwolnienia od reszty kary może nastąpić również na wniosek sądowego kuratora

zawodowego.

§ 2. Wniosku skazanego lub jego obrońcy o zwolnienie od reszty kary

ograniczenia wolności złożonego przed upływem 3 miesięcy od wydania

poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie nie rozpoznaje się aż do upływu tego

okresu.

§ 3. W wypadku zwolnienia skazanego od odbycia reszty kary ograniczenia

wolności sądowy kurator zawodowy zawiadamia o tym zakład pracy, placówkę,

instytucję lub organizację, w której skazany odbywał karę.

Art. 66a. (uchylony)

2017-12-11

©Telksinoe s. 51/166

Rozdział X

Kara pozbawienia wolności

Oddział 1

Cele wykonywania kary

Art. 67. § 1. Wykonywanie kary pozbawienia wolności ma na celu wzbudzanie

w skazanym woli współdziałania w kształtowaniu jego społecznie pożądanych

postaw, w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby przestrzegania

porządku prawnego i tym samym powstrzymania się od powrotu do przestępstwa.

§ 2. Dla osiągnięcia celu określonego w § 1 prowadzi się zindywidualizowane

oddziaływanie na skazanych w ramach określonych w ustawie systemów

wykonywania kary, w różnych rodzajach i typach zakładów karnych.

§ 3. W oddziaływaniu na skazanych, przy poszanowaniu ich praw i wymaganiu

wypełniania przez nich obowiązków, uwzględnia się przede wszystkim pracę,

zwłaszcza sprzyjającą zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji zawodowych,

nauczanie, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe, podtrzymywanie kontaktów

z rodziną i światem zewnętrznym oraz środki terapeutyczne.

Oddział 2

Zakłady karne

Art. 68. Zakłady karne podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.

Art. 69. Karę pozbawienia wolności wykonuje się, z zastrzeżeniem art. 87 § 4,

w następujących rodzajach zakładów karnych:

1) zakładach karnych dla młodocianych;

2) zakładach karnych dla odbywających karę po raz pierwszy;

3) zakładach karnych dla recydywistów penitencjarnych;

4) zakładach karnych dla odbywających karę aresztu wojskowego.

Art. 70. § 1. Zakłady karne wymienione w art. 69 mogą być organizowane jako:

1) zakłady karne typu zamkniętego;

2) zakłady karne typu półotwartego;

3) zakłady karne typu otwartego.

§ 2. Zakłady karne, o których mowa w § 1, różnią się w szczególności stopniem

zabezpieczenia, izolacji skazanych oraz wynikającymi z tego ich obowiązkami

i uprawnieniami w zakresie poruszania się w zakładzie i poza jego obrębem.

2017-12-11

©Telksinoe s. 52/166

Art. 71. Minister Sprawiedliwości może, w drodze rozporządzenia, tworzyć,

zgodnie z ustalonymi w niniejszym kodeksie celami wykonywania kary pozbawienia

wolności i z ustalonymi zasadami klasyfikacji skazanych, zakłady karne inne niż

wymienione w art. 69 lub ustalić inny niż określony w art. 81 system wykonywania

kary, uwzględniając w szczególności potrzeby w zakresie sprawdzania nowych

środków i metod oddziaływania na skazanych.

Art. 72. § 1. Zakładem karnym kieruje dyrektor, a wyodrębnionym oddziałem

może kierować podlegający dyrektorowi kierownik.

§ 2. Funkcjonariusze i pracownicy zakładu karnego, w którym skazany

przebywa, a także osoby kierujące jego pracą lub innymi zajęciami są, w zakresie

wykonywanych przez nich czynności służbowych, przełożonymi skazanego.

§ 3. Zakłady karne mogą być tworzone jako samodzielne zakłady lub jako

wyodrębnione oddziały zakładów karnych i aresztów śledczych. Kilka zakładów może

posiadać wspólną administrację bądź wydzielone służby.

§ 4. Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi zakłady

karne, mając na względzie istniejące potrzeby w tym zakresie.

§ 4a. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, w drodze zarządzenia, określa

przeznaczenie zakładów karnych, uwzględniając w szczególności potrzebę

zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla wszystkich

grup skazanych.

§ 5. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Obrony

Narodowej, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi zakłady karne dla odbywających

karę aresztu wojskowego, mając na względzie istniejące potrzeby w tym zakresie oraz

konieczność zapewnienia warunków szkolenia wojskowego osób w nich

przebywających.

Art. 73. § 1. W zakładzie karnym utrzymuje się dyscyplinę i porządek w celu

zapewnienia bezpieczeństwa i realizacji zadań kary pozbawienia wolności, w tym

ochrony społeczeństwa przed przestępczością.

§ 2. Dyrektor ustala porządek wewnętrzny zakładu karnego.

Art. 73a. § 1. Zakłady karne mogą być monitorowane przez wewnętrzny system

urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w tym przez system telewizji

przemysłowej.

§ 2. Monitorowanie, zapewniające możliwość obserwowania zachowania

skazanego, można stosować w szczególności w celach mieszkalnych wraz z częścią

2017-12-11

©Telksinoe s. 53/166

przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych, w łaźniach, w pomieszczeniach

wyznaczonych do widzeń, w miejscach zatrudnienia osadzonych, w ciągach

komunikacyjnych, na placach spacerowych, a także do obserwacji terenu zakładu

karnego na zewnątrz budynków, w tym linii ogrodzenia zewnętrznego.

§ 3. Monitorowany obraz lub dźwięk może być utrwalany za pomocą

odpowiednich urządzeń.

§ 4. Monitorowanie i utrwalanie dźwięku nie może obejmować informacji

objętych tajemnicą spowiedzi lub tajemnicą prawnie chronioną.

§ 5. Obraz z kamer systemu telewizji przemysłowej, zainstalowanych w części

celi mieszkalnej przeznaczonej do celów sanitarno-higienicznych oraz w łaźniach, jest

przekazywany do monitorów lub urządzeń, o których mowa w § 3, w sposób

uniemożliwiający ukazywanie intymnych części ciała skazanego oraz wykonywanych

przez niego intymnych czynności fizjologicznych.

§ 6. Utrwalony obraz lub dźwięk, który nie zawiera informacji wskazujących na

popełnienie przestępstwa lub nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo

bezpieczeństwa skazanego, podlega niezwłocznemu zniszczeniu.

§ 7. Jeżeli utrwalony obraz lub dźwięk jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu

karnego lub bezpieczeństwa skazanego, dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzję

o czasie jego przechowywania i sposobie wykorzystania.

§ 8. O stosowaniu monitorowania w określonych miejscach i pomieszczeniach

decyduje dyrektor zakładu karnego, mając na celu zapewnienie porządku

i bezpieczeństwa w zakładzie karnym.

§ 9. Monitorowanie zachowania skazanego, a także miejsc i pomieszczeń na

terenie zakładu karnego, o których mowa w § 2, realizują funkcjonariusze Służby

Więziennej oraz pracownicy tego zakładu.

§ 10. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje

urządzeń i środków technicznych służących do przekazywania, odtwarzania

i utrwalania obrazu lub dźwięku z monitoringu oraz sposób przechowywania,

odtwarzania i niszczenia zapisów oraz udostępniania ich uprawnionym podmiotom,

mając na uwadze konieczność właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub

dźwięku przed utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem.

Art. 74. § 1. Zmianę określonego w wyroku rodzaju i typu zakładu karnego,

a także orzeczonego systemu terapeutycznego wykonywania kary może orzec tylko

sąd penitencjarny, z zastrzeżeniem, że w wypadku ucieczki skazanego z zakładu

karnego typu półotwartego albo otwartego lub niezgłoszenia się do takiego zakładu po

2017-12-11

©Telksinoe s. 54/166

jego opuszczeniu na podstawie stosownego zezwolenia, decyzję o skierowaniu

skazanego do danego rodzaju i typu zakładu karnego podejmuje komisja

penitencjarna.

§ 1a. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie.

§ 2. Jeżeli po wydaniu postanowienia przez sąd penitencjarny zajdą nowe

okoliczności uzasadniające zmianę rodzaju i typu zakładu karnego lub systemu

terapeutycznego, decyzję w tym przedmiocie może podjąć komisja penitencjarna.

§ 3. Na decyzje komisji penitencjarnej, o których mowa w § 1 i 2, przysługuje

skarga.

Art. 75. § 1. W zakładach karnych działają komisje penitencjarne.

§ 2. W skład komisji penitencjarnej dyrektor zakładu karnego powołuje

funkcjonariuszy i pracowników tego zakładu. Do udziału w pracach komisji, z głosem

doradczym, dyrektor może zapraszać także inne osoby godne zaufania, zwłaszcza

przedstawicieli stowarzyszeń, fundacji, organizacji i instytucji, o których mowa

w art. 38 § 1, oraz kościołów i innych związków wyznaniowych.

§ 3. W zależności od potrzeb zakładu karnego dyrektor może zarządzić udział

poszczególnych członków komisji penitencjarnej w jej posiedzeniu przy użyciu

urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość

z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Art. 76. § 1. Do zakresu działania komisji penitencjarnej należy:

1) kierowanie skazanego do właściwego zakładu karnego, jeżeli nie określił tego

sąd w wyroku;

2) kierowanie skazanego do określonego systemu odbywania kary, jeżeli nie

określił tego sąd w wyroku;

3) ustalanie indywidualnych programów oddziaływań na skazanego i dokonywanie

ocen ich wykonywania;

4) dokonywanie ocen okresowych postępów skazanego w resocjalizacji;

5) kwalifikowanie skazanych do nauczania w szkołach i na kursach oraz

podejmowanie decyzji o pozbawieniu możliwości nauczania w zakresie

nieobjętym nauczaniem obowiązkowym;

6) kwalifikowanie skazanych, o których mowa w art. 84 § 2, do zakładów karnych

dla młodocianych oraz skazanych, o których mowa w art. 96 § 3, do odbywania

kary w oddziałach terapeutycznych;

2017-12-11

©Telksinoe s. 55/166

7) kwalifikowanie skazanego – jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne

albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu oraz dokonywanie, co

najmniej raz na 3 miesiące, weryfikacji tej decyzji;

8) weryfikowanie indywidualnych programów oddziaływania albo indywidualnych

programów terapeutycznych, a także kierowanie i wycofywanie skazanych

z oddziałów terapeutycznych;

9) wyrażanie opinii w sprawach przyznania skazanemu przepustki, o której mowa

w art. 91 pkt 7 lub art. 92 pkt 9, oraz nagrody, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 7

lub 8, wówczas gdy są one udzielane:

a) po raz pierwszy,

b) po przerwie trwającej dłużej niż 6 miesięcy,

c) po powstaniu istotnych zmian w sytuacji prawnej lub rodzinnej skazanego;

10) wyrażanie opinii w sprawach:

a) przyznania nagrody, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, skazanemu

skierowanemu do odbywania kary w zakładzie karnym typu zamkniętego,

b) projektu porządku wewnętrznego zakładu karnego oraz zmiany tego

porządku,

c) innych przekazanych jej przez dyrektora;

11) podejmowanie decyzji w sprawie korzystania przez skazanego z uprawnień

określonych w art. 107 oraz zwolnienia z wykonywania pracy, na podstawie

art. 121 § 7;

12) wykonywanie innych zadań przewidzianych w ustawie i w przepisach wydanych

na jej podstawie.

§ 2. Jeżeli decyzja komisji penitencjarnej w przedmiocie klasyfikacji jest

sprzeczna z prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka sąd penitencjarny;

art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.

§ 3. W wypadku określonym w § 2 decyzję komisji penitencjarnej może także

uchylić dyrektor okręgowy Służby Więziennej albo Dyrektor Generalny Służby

Więziennej.

§ 4. Na decyzje, o których mowa w § 1 pkt 1, 2, 6 i 7, przysługuje skarga.

Art. 77. § 1. W zakładzie karnym dyrektor może powoływać także inne organy

kolegialne, w skład których mogą wchodzić również osoby spoza zakładu.

§ 2. Organy kolegialne mogą podejmować zadania związane z oddziaływaniem

na skazanych, zwłaszcza z organizacją ich zatrudnienia i przygotowywaniem do

2017-12-11

©Telksinoe s. 56/166

zwolnienia oraz ze współpracą z instytucjami, organizacjami, stowarzyszeniami

i fundacjami świadczącymi pomoc skazanym i ich rodzinom.

Art. 78. § 1. Karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym wykonują

funkcjonariusze Służby Więziennej oraz pracownicy tego zakładu.

§ 2. Dyrektor Generalny lub dyrektor okręgowy Służby Więziennej mogą

wydawać dyrektorom zakładów karnych polecenia niezbędne dla prawidłowego

i praworządnego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz realizowania

kierunków pracy resocjalizacyjnej, a także uchylać wydane przez nich decyzje

sprzeczne z prawem.

Oddział 3

Wykonywanie kary i jej indywidualizacja

Art. 79. § 1. Skazanego na karę pozbawienia wolności sąd wzywa do stawienia

się w wyznaczonym terminie w areszcie śledczym, położonym najbliżej miejsca jego

stałego pobytu, wraz z dokumentem stwierdzającym tożsamość. Sąd może polecić

doprowadzenie skazanego do aresztu śledczego bez wezwania.

§ 2. Jeżeli skazany, mimo wezwania, nie stawił się w areszcie śledczym, sąd

poleca go doprowadzić. Kosztami doprowadzenia sąd obciąża skazanego.

§ 3. Przeniesienie skazanego z aresztu śledczego do właściwego zakładu karnego

następuje po decyzji klasyfikacyjnej komisji penitencjarnej.

§ 4. Jeżeli skazanym jest żołnierz, a sąd zarządza doprowadzenie go do aresztu

śledczego, obowiązek doprowadzenia spoczywa na właściwych organach

wojskowych.

Art. 79a. § 1. Przy przyjęciu do aresztu śledczego skazany okazuje dokument

stwierdzający tożsamość, podaje dane osobowe, informuje o zmianie danych

osobowych, o miejscu stałego pobytu, o uprzedniej karalności, o stanie zdrowia,

a także o ciążącym na nim obowiązku alimentacyjnym. Skazany może być także

poddany czynnościom mającym na celu jego identyfikację, w szczególności:

sfotografowaniu, oględzinom zewnętrznym ciała, pobraniu odcisków oraz okazaniu

innym osobom.

§ 2. Skazany przekazuje do depozytu dokumenty, pieniądze, przedmioty

wartościowe i inne przedmioty, których nie może posiadać w celi.

Art. 79b. § 1. Skazanego przyjętego do aresztu śledczego umieszcza się w celi

przejściowej, na okres niezbędny, nie dłużej jednak niż na 14 dni, dla poddania go

2017-12-11

©Telksinoe s. 57/166

wstępnym badaniom lekarskim, zabiegom sanitarnym i wstępnym badaniom

osobopoznawczym oraz zapoznania z podstawowymi aktami prawnymi dotyczącymi

wykonywania kary pozbawienia wolności i porządkiem wewnętrznym aresztu

śledczego.

§ 2. Umieszczenia w celi przejściowej nie stosuje się do skazanego

przetransportowanego z innego zakładu karnego albo aresztu śledczego, jeżeli był już

poddany badaniom i zabiegom, o których mowa w § 1.

§ 3. Skazanego informuje się o obliczonym okresie wykonywania kary.

Przyjęcie informacji do wiadomości skazany potwierdza podpisem.

Art. 80. § 1. Jeżeli tę samą osobę skazano na kilka kar skutkujących pozbawienie

wolności, wykonuje się je w takiej kolejności, w jakiej wpłynęły do wykonania

orzeczenia, którymi wymierzono te kary. Zastępcze kary pozbawienia wolności oraz

zastępcze kary aresztu za nieuiszczoną grzywnę wykonuje się w ostatniej kolejności.

§ 1a. Orzeczenia prawomocne wykonuje się przed orzeczeniami

nieprawomocnymi. Kary porządkowe i środki przymusu wykonuje się w pierwszej

kolejności.

§ 2. Sędzia penitencjarny może zarządzić wykonanie kar i środków w innej

kolejności niż określona w § 1, jeżeli względy penitencjarne za tym przemawiają.

§ 3. W wypadku skierowania do wykonania orzeczenia o zastosowaniu środka

zabezpieczającego wobec skazanego, który odbywa karę wymierzoną innym

orzeczeniem, o kolejności wykonania kary i środka zabezpieczającego rozstrzyga

sędzia penitencjarny.

§ 4. Dzień, w którym wykonywanie kary zostało rozpoczęte, z jakiejkolwiek

przyczyny przerwane, ponownie podjęte lub zakończone, zaokrągla się w górę do

pełnego dnia.

§ 5. Jeżeli wobec tej samej osoby wykonuje się kilka kar skutkujących

pozbawienie wolności, dniem rozpoczęcia wykonywania kolejnej kary jest dzień

następujący po dniu zakończenia wykonania poprzedniej kary. W dniu zakończenia

wykonania poprzedniej kary skazanego nie zwalnia się z zakładu karnego lub aresztu

śledczego.

Art. 80a. Początek wykonywania kary liczy się od dnia:

1) przyjęcia skazanego lub ukaranego, który zgłosił się do odbycia kary,

2) zatrzymania skazanego lub ukaranego, który został doprowadzony do odbycia

kary,

2017-12-11

©Telksinoe s. 58/166

3) wprowadzenia do wykonania orzeczenia w stosunku do osoby pozbawionej

wolności

– chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 80b. § 1. Organ powołany do wykonywania orzeczenia dokonuje obliczenia

okresu wykonywania kary na zasadach określonych w niniejszym kodeksie.

§ 2. Karę jednego dnia wykonuje się w dniu jej rozpoczęcia.

§ 3. Kara kończy się w dniu upływu tylu dni, ile dni wynosi jej wymiar obliczony

zgodnie z art. 12c.

§ 4. Okres wykonywania kary, tymczasowego aresztowania lub innego środka

podlegającego zaliczeniu na poczet orzeczonej kary oblicza się na podstawie liczby

dni, w których następowało faktyczne pozbawienie wolności w tym okresie.

§ 5. Ten sam okres czasu nie może być zaliczony na poczet różnych kar.

Art. 81. Karę pozbawienia wolności wykonuje się w systemie:

1) programowanego oddziaływania;

2) terapeutycznym;

3) zwykłym.

Art. 82. § 1. W celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu

postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych

zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego, wyboru

właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu zakładu karnego oraz

rozmieszczenia skazanych wewnątrz zakładu karnego – dokonuje się ich klasyfikacji.

§ 2. Klasyfikacji skazanych dokonuje się mając na względzie w szczególności:

1) płeć;

2) wiek;

3) uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności;

4) umyślność lub nieumyślność czynu;

5) czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności;

6) stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopień uzależnienia od

alkoholu, środków odurzających lub psychotropowych;

7) stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego;

8) rodzaj popełnionego przestępstwa.

§ 3. Podstawą klasyfikacji są w szczególności badania osobopoznawcze.

2017-12-11

©Telksinoe s. 59/166

Art. 83. § 1. Skazanego poddaje się w miarę potrzeby, za jego zgodą, badaniom

psychologicznym, a także psychiatrycznym. Sędzia penitencjarny może zarządzić

przeprowadzenie badań bez zgody skazanego.

§ 2. Badania, o których mowa w § 1, przeprowadza się przede wszystkim

w odpowiednich ośrodkach diagnostycznych.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, powołuje ośrodki diagnostyczne, o których

mowa w § 2, oraz określi zasady organizacji i warunki przeprowadzania badań w tych

ośrodkach. Rozporządzenie uwzględni potrzebę:

1) wyjaśnienia psychologicznych i socjologicznych procesów zachowania

skazanego,

2) zdiagnozowania ewentualnych zaburzeń psychicznych skazanego,

3) określenia ewentualnego postępowania leczniczego i rehabilitacyjnego

– w celu podjęcia właściwej decyzji klasyfikacyjnej i określenia warunków

indywidualnego oddziaływania na skazanego.

Art. 84. § 1. W zakładzie karnym dla młodocianych odbywają karę skazani,

którzy nie ukończyli 21 roku życia; w uzasadnionych wypadkach skazany może

odbywać karę w tym zakładzie po ukończeniu 21 roku życia.

§ 2. Jeżeli jest to uzasadnione potrzebami oddziaływania, dorosły skazany po raz

pierwszy, wyróżniający się dobrą postawą, może, za swoją zgodą, odbywać karę

w zakładzie karnym dla młodocianych; korzysta on wtedy z takich uprawnień jak

młodociany.

§ 3. Młodocianego, któremu pozostało co najmniej 6 miesięcy do nabycia prawa

do ubiegania się o warunkowe zwolnienie lub sprawiającego trudności wychowawcze,

poddaje się badaniom psychologicznym; przepisy art. 83 stosuje się odpowiednio.

Art. 85. W zakładzie karnym dla odbywających karę po raz pierwszy osadza się

również skazanych odbywających zastępczą karę pozbawienia wolności orzeczoną

w tej samej sprawie oraz skazanych na karę pozbawienia wolności niewymienionych

w art. 86.

Art. 86. § 1. W zakładzie karnym dla recydywistów penitencjarnych odbywają

karę dorośli skazani za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności lub

zastępczą karę pozbawienia wolności oraz ukarani za wykroczenia umyślne karą

aresztu lub zastępczą karą aresztu, którzy uprzednio już odbywali takie kary lub karę

aresztu wojskowego za umyślne przestępstwa lub wykroczenia, chyba że szczególne

2017-12-11

©Telksinoe s. 60/166

względy resocjalizacyjne przemawiają za skierowaniem ich do zakładu karnego dla

odbywających karę po raz pierwszy.

§ 2. W zakładzie karnym, o którym mowa w § 1, mogą odbywać karę skazani

określeni w art. 65 Kodeksu karnego oraz w art. 37 § 1 pkt 2 i 5 Kodeksu karnego

skarbowego, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy resocjalizacyjne.

Art. 87. § 1. Kobiety odbywają karę pozbawienia wolności odrębnie od

mężczyzn.

§ 2. Skazana kobieta odbywa karę w zakładzie karnym typu półotwartego, chyba

że stopień demoralizacji lub względy bezpieczeństwa przemawiają za odbywaniem

kary w zakładzie karnym innego typu.

§ 3. Kobiecie ciężarnej lub karmiącej zapewnia się opiekę specjalistyczną.

§ 4. W celu umożliwienia matce pozbawionej wolności sprawowania stałej

i bezpośredniej opieki nad dzieckiem organizuje się przy wskazanych zakładach

karnych domy dla matki i dziecka, w których dziecko może przebywać na życzenie

matki do ukończenia trzeciego roku życia, chyba że względy wychowawcze lub

zdrowotne, potwierdzone opinią lekarza albo psychologa, przemawiają za

oddzieleniem dziecka od matki albo za przedłużeniem lub skróceniem tego okresu.

Decyzje w tym zakresie wymagają zgody sądu opiekuńczego. Do matek

pozbawionych wolności sprawujących stałą i bezpośrednią opiekę nad dzieckiem

przepisu art. 69 nie stosuje się.

§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb

przyjmowania dzieci matek pozbawionych wolności do domów dla matki i dziecka

przy wskazanych zakładach karnych oraz szczegółowe zasady organizowania

i działania tych placówek, uwzględniając sytuacje, o których mowa w § 3–4, a także

potrzeby w zakresie zabezpieczenia prawidłowego rozwoju dziecka.

Art. 87a. § 1. Wykonując karę wobec skazanych sprawujących stałą pieczę nad

dzieckiem do lat 15, uwzględnia się w szczególności potrzebę inicjowania,

podtrzymywania i zacieśniania ich więzi uczuciowej z dziećmi, wywiązywania się

z obowiązków alimentacyjnych oraz świadczenia pomocy materialnej dzieciom,

a także współdziałania z placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, w których te

dzieci przebywają.

§ 2. Skazani sprawujący stałą pieczę nad dziećmi, które przebywają

w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, powinni być w miarę możliwości

2017-12-11

©Telksinoe s. 61/166

osadzani w odpowiednich zakładach karnych, położonych najbliżej miejsca pobytu

dzieci.

Art. 88. § 1. Skazanego odbywającego karę w systemie programowanego

oddziaływania osadza się w zakładzie karnym typu półotwartego, chyba że szczególne

okoliczności uzasadniają osadzenie go w zakładzie karnym typu zamkniętego.

§ 2. Skazanego za przestępstwo nieumyślne lub odbywającego zastępczą karę

pozbawienia wolności albo karę aresztu osadza się w zakładzie karnym typu

półotwartego, chyba że szczególne okoliczności przemawiają za osadzeniem go

w zakładzie karnym innego typu.

§ 3. W zakładzie karnym typu zamkniętego osadza się:

1) skazanego za przestępstwo popełnione w zorganizowanej grupie albo związku

mających na celu popełnianie przestępstw, chyba że szczególne okoliczności

przemawiają przeciwko takiemu osadzeniu, co nie dotyczy skazanych uznanych

za stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla

bezpieczeństwa zakładu;

2) skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności albo na karę 25 lat

pozbawienia wolności;

3) skazanego z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi, w tym skazanego

za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione

w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, lub upośledzonego

umysłowo;

4) skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu;

5) skazanego objętego ochroną na mocy art. 88d albo ustawy z dnia 25 czerwca

1997 r. o świadku koronnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1197).

§ 4. (uchylony)

§ 5. (uchylony)

§ 5a. (uchylony)

§ 5b. (uchylony)

§ 6. W zakładzie karnym typu zamkniętego można także osadzić, ze względu na

zagrożenie społeczne albo zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu:

1) skazanego za przestępstwo nieumyślne, odbywającego zastępczą karę

pozbawienia wolności, osobę odbywającą karę aresztu oraz skazane kobiety,

a także innych skazanych, których właściwości i warunki osobiste, sposób życia

przed popełnieniem przestępstwa, zachowanie po dokonaniu przestępstwa,

2017-12-11

©Telksinoe s. 62/166

negatywna ocena postawy i zachowania w areszcie śledczym, względy

bezpieczeństwa zakładu albo inne szczególne okoliczności wskazują, że należy

wobec nich wykonywać karę w warunkach zwiększonej izolacji

i zabezpieczenia;

2) skazanego, który podczas pobytu w areszcie śledczym lub zakładzie karnym

naruszył w poważnym stopniu dyscyplinę i porządek;

3) skazanego przebywającego dotychczas w zakładzie karnym typu otwartego lub

półotwartego, jeżeli negatywna ocena jego postawy i zachowania, a także

względy bezpieczeństwa zakładu wskazują, że należy wobec niego wykonywać

karę w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia;

4) skazanego, który popełnił przestępstwo o znacznym stopniu społecznej

szkodliwości, jeżeli jego postawa i zachowanie przemawiają za przebywaniem

w zakładzie karnym typu zamkniętego.

Art. 88a. § 1. Za skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo

poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu można uznać skazanego, który

popełnił przestępstwo o bardzo wysokim stopniu społecznej szkodliwości,

w szczególności:

1) przestępstwo:

a) zamachu na:

– niepodległość lub integralność Rzeczypospolitej Polskiej,

– konstytucyjny ustrój państwa lub konstytucyjne organy

Rzeczypospolitej Polskiej,

– życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,

– jednostkę Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

b) ze szczególnym okrucieństwem,

c) wzięcia lub przetrzymania zakładnika albo w związku z wzięciem

zakładnika,

d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego,

e) z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych albo łatwopalnych;

2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolności stwarzał zagrożenie

dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego w ten sposób, że:

a) był organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego wystąpienia

w zakładzie karnym lub areszcie śledczym,

b) dopuścił się czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego lub inną osobę

zatrudnioną w zakładzie karnym lub areszcie śledczym,

2017-12-11

©Telksinoe s. 63/166

c) był sprawcą zgwałcenia, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu albo znęcał się

nad skazanym, ukaranym lub tymczasowo aresztowanym,

d) uwolnił się lub usiłował uwolnić się z zakładu karnego typu zamkniętego

lub aresztu śledczego albo podczas konwojowania poza terenem takiego

zakładu lub aresztu;

3) przestępstwo w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu

popełnianie przestępstw, zwłaszcza z uwagi na jego kierowniczą lub znaczącą

rolę w grupie lub związku.

§ 2. Przy podjęciu i każdorazowej weryfikacji decyzji o uznaniu skazanego za

stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla

bezpieczeństwa zakładu komisja penitencjarna uwzględnia:

1) właściwości i warunki osobiste skazanego;

2) motywacje i sposób zachowania się przy popełnieniu przestępstwa oraz rodzaj

i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa;

3) sposób zachowania się w trakcie pobytu w zakładzie karnym;

4) stopień demoralizacji lub postępy w resocjalizacji;

5) w wypadku skazanego za przestępstwo popełnione w zorganizowanej grupie

albo związku mających na celu popełnianie przestępstw – zagrożenie dla

porządku prawnego, które może wyniknąć z nawiązania przez skazanego

bezprawnych kontaktów z innymi członkami grupy, w tym zwłaszcza zagrożenie

dla życia lub zdrowia ludzkiego lub dla czynności mających na celu ujawnienie

mienia stanowiącego korzyść z popełnienia przestępstwa, oraz fakt, że inni

członkowie grupy lub związku przebywają na wolności.

§ 3. Skazany stwarzający poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu odbywa karę w wyznaczonym oddziale lub

celi zakładu karnego typu zamkniętego w warunkach zapewniających wzmożoną

ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo tego zakładu.

§ 4. O osadzeniu skazanego w wyznaczonym oddziale lub celi zakładu karnego

typu zamkniętego zawiadamia się sędziego penitencjarnego.

§ 5. Skazanego, o którym mowa w art. 88 § 3 pkt 5, można osadzić, za jego

zgodą, w oddziale lub celi, o których mowa w § 3.

Art. 88b. § 1. W zakładzie karnym typu zamkniętego skazani stwarzający

poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu

odbywają karę w następujących warunkach:

2017-12-11

©Telksinoe s. 64/166

1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki,

przeprowadzania spacerów, widzeń, odprawiania nabożeństw, spotkań

religijnych i nauczania religii oraz zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu

kultury fizycznej i sportu wyposaża się w odpowiednie zabezpieczenia

techniczno-ochronne;

2) cele mieszkalne pozostają zamknięte całą dobę i są częściej kontrolowane niż te,

w których osadzeni są skazani, wobec których nie podjęto decyzji, o której mowa

w art. 76 § 1 pkt 7;

3) skazani mogą uczyć się, pracować, bezpośrednio uczestniczyć w nabożeństwach,

spotkaniach religijnych i nauce religii oraz korzystać z zajęć kulturalno-

-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, tylko w oddziale, w którym

są osadzeni;

4) poruszanie się skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się pod

wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezbędnych potrzeb;

5) skazanych poddaje się kontroli osobistej przy każdorazowym wyjściu i powrocie

do cel;

6) spacer skazanych odbywa się w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym

dozorem;

7) sposób osobistego kontaktowania się przedstawicieli podmiotów określonych

w art. 38 § 1 ze skazanymi określa każdorazowo dyrektor zakładu karnego;

8) widzenia skazanych odbywają się w wyznaczonych miejscach pod

wzmocnionym dozorem. Skazani nie mogą korzystać z widzeń w obecności

skazanych, wobec których nie podjęto decyzji, o której mowa w art. 76 § 1 pkt 7;

9) widzenia mogą być udzielane w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt

z osobami odwiedzającymi, jeżeli zachodzi poważne zagrożenie bezpieczeństwa

osób odwiedzających. Decyzje w tej sprawie podejmuje dyrektor zakładu

karnego. Nie dotyczy to osób, o których mowa w art. 8 § 3. Jednak na żądanie

tych osób widzeń udziela się w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt ze

skazanymi. W czasie korzystania z widzeń skazani nie mogą spożywać

artykułów żywnościowych i napojów;

10) skazani nie mogą korzystać z własnej odzieży i obuwia.

§ 2. Komisja penitencjarna może uznać, że nie zachodzi potrzeba stosowania

wszystkich warunków, o których mowa w § 1, i odstąpić od stosowania jednego lub

więcej z nich; przepis art. 88a § 2 stosuje się odpowiednio. Jeżeli jest to uzasadnione

2017-12-11

©Telksinoe s. 65/166

okolicznościami, można przywrócić stosowanie warunków, od których odstąpiono,

lub zmienić ich zakres.

§ 3. Na wniosek skazanego lub jego obrońcy, nie częściej jednak niż raz na

3 miesiące, komisja penitencjarna wskazuje przyczyny uzasadniające kwalifikację

skazanego jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu oraz stosowanie wobec niego warunków

określonych w § 1.

Art. 88c. § 1. Zachowanie skazanego stwarzającego poważne zagrożenie

społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu podlega stałemu

monitorowaniu.

§ 2. Monitorowanie prowadzi się w celach mieszkalnych wraz z częścią

przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych oraz w miejscach i pomieszczeniach,

o których mowa w art. 88b § 1 pkt 1. Monitorowany obraz lub dźwięk podlega

utrwalaniu.

Art. 88d. § 1. Jeżeli w związku z toczącym się lub zakończonym

postępowaniem karnym, w którym skazany uczestniczy lub uczestniczył

w charakterze podejrzanego, oskarżonego, świadka lub pokrzywdzonego, wystąpiło

poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia poważnego

zagrożenia dla jego życia lub zdrowia, dyrektor zakładu karnego obejmuje takiego

skazanego szczególną ochroną w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia,

polegającą w szczególności na:

1) kontroli stanu jego zdrowia;

2) udzielaniu pomocy psychologicznej;

3) stosowaniu warunków odbywania kary określonych w art. 90 pkt 7–9.

§ 2. Szczególna ochrona może polegać również na stosowaniu wobec skazanego,

o którym mowa w § 1:

1) warunków odbywania kary określonych w art. 88b lub 88c,

2) ochrony osobistej w rozumieniu ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku

koronnym

– za zgodą skazanego.

§ 3. Dyrektor zakładu karnego obejmuje skazanego szczególną ochroną na

wniosek sądu, przed którym toczy się postępowanie karne, albo prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. We wniosku należy

2017-12-11

©Telksinoe s. 66/166

podać przyczyny objęcia skazanego szczególną ochroną oraz wskazać czas jej trwania,

nie dłuższy niż 6 miesięcy.

§ 4. Dyrektor zakładu karnego może objąć skazanego szczególną ochroną na

jego uzasadniony wniosek; we wniosku należy podać przyczyny objęcia skazanego

szczególną ochroną oraz wskazać czas jej trwania, nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przed

podjęciem decyzji dyrektor zakładu karnego zasięga opinii odpowiednio sądu lub

prokuratora, o których mowa w § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii

sędziego penitencjarnego; do czasu otrzymania opinii dyrektor może tymczasowo

stosować wobec skazanego środki, o których mowa w § 1.

§ 5. W decyzji o objęciu skazanego szczególną ochroną należy określić termin,

do którego ochrona ma trwać, a także wskazać sposób realizacji tej ochrony.

§ 6. Jeżeli po upływie terminu, o którym mowa w § 5, w dalszym ciągu

występuje poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia

poważnego zagrożenia dla życia lub zdrowia skazanego, szczególną ochronę

przedłuża się na kolejny okres; przepisy § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. Decyzja

o przedłużeniu szczególnej ochrony winna być wydana w sposób zabezpieczający

ciągłość stosowania tej ochrony.

§ 7. W wypadku ustania przyczyny objęcia skazanego szczególną ochroną,

dyrektor zakładu karnego, na wniosek sądu, przed którym toczy się postępowanie

karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie

przygotowawcze, cofa szczególną ochronę. W wypadku objęcia szczególną ochroną

skazanego na jego wniosek, cofnięcie szczególnej ochrony może nastąpić na wniosek

skazanego lub z urzędu, po zasięgnięciu opinii odpowiednio sądu lub prokuratora,

o których mowa w § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego

penitencjarnego.

§ 8. Decyzję o objęciu szczególną ochroną, a także decyzję o przedłużeniu lub

o cofnięciu jej stosowania doręcza się skazanemu.

§ 9. Dyrektor zakładu karnego zawiadamia sędziego penitencjarnego o objęciu

skazanego szczególną ochroną, o jej przedłużeniu lub o jej cofnięciu.

§ 10. Szczególna ochrona jest stosowana także w razie przeniesienia skazanego

do innego zakładu karnego. Dyrektor zakładu karnego, w którym skazany przebywa,

informuje dyrektora zakładu karnego, do którego skazany ma być przeniesiony,

o objęciu go szczególną ochroną oraz o dotychczasowym sposobie ochrony

i przyczynach jej zastosowania. Dyrektor zakładu karnego, do którego skazany został

2017-12-11

©Telksinoe s. 67/166

przeniesiony, niezwłocznie zawiadamia sędziego penitencjarnego o stosowaniu

wobec skazanego szczególnej ochrony.

§ 11. Po zakończeniu postępowania karnego organem właściwym w zakresie

składania wniosków sądu lub prokuratora, o których mowa w § 3 i 7, jest sędzia

penitencjarny.

Art. 89. § 1. Jeżeli postawa i zachowanie skazanego za tym przemawiają,

przenosi się go z zakładu karnego typu zamkniętego do zakładu typu półotwartego lub

otwartego.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio przy przenoszeniu skazanego z zakładu

typu półotwartego.

§ 3. Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności można przenieść do

zakładu karnego typu półotwartego po odbyciu przez niego co najmniej 15 lat, a do

zakładu typu otwartego – po odbyciu przez niego co najmniej 20 lat kary.

§ 3a. Przeniesienie, o którym mowa w § 1, skazanego z zaburzeniami preferencji

seksualnych za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione

w związku z tymi zaburzeniami, wymaga zgody sędziego penitencjarnego.

§ 4. Ujemna ocena postawy i zachowania skazanego, a także względy

bezpieczeństwa mogą powodować przeniesienie go do zakładu karnego typu

półotwartego lub zamkniętego.

Art. 90. W zakładzie karnym typu zamkniętego:

1) cele mieszkalne skazanych mogą być otwarte w porze dziennej przez określony

czas, jeżeli względy bezpieczeństwa nie stoją temu na przeszkodzie;

2) skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu karnego w pełnym systemie

konwojowania;

3) zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe oraz nauczanie organizuje się w obrębie

zakładu karnego;

4) ruch skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się w sposób zorganizowany

i pod dozorem;

5) skazani mogą korzystać z własnej bielizny i obuwia, a za zezwoleniem dyrektora

zakładu karnego – także z odzieży;

6) skazani mogą korzystać z dwóch widzeń w miesiącu, a za zgodą dyrektora

zakładu karnego, wykorzystać je jednorazowo;

2017-12-11

©Telksinoe s. 68/166

7) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego;

rozmowy skazanych w trakcie widzeń podlegają kontroli administracji zakładu

karnego;

8) korespondencja skazanych podlega cenzurze administracji zakładu karnego,

chyba że ustawa stanowi inaczej;

9) rozmowy telefoniczne skazanych podlegają kontroli administracji zakładu

karnego.

Art. 91. W zakładzie karnym typu półotwartego:

1) cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte w porze dziennej, natomiast

w porze nocnej mogą być zamknięte;

2) skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu karnego w systemie

zmniejszonego konwojowania lub bez konwojenta, w tym również na

pojedynczych stanowiskach pracy;

3) skazanym można zezwalać na uczestniczenie w nauczaniu, szkoleniu oraz

w zajęciach terapeutycznych organizowanych poza terenem zakładu karnego;

4) skazani mogą brać udział w organizowanych przez administrację poza terenem

zakładu karnego grupowych zajęciach kulturalno-oświatowych lub sportowych;

5) skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w czasie i miejscach

ustalonych w porządku wewnętrznym;

6) skazani mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia;

7) skazanym można udzielać przepustek z zakładu karnego, nie częściej niż raz na

dwa miesiące, łącznie na okres nie- przekraczający 14 dni w roku;

8) skazani mogą korzystać z trzech widzeń w miesiącu, które za zgodą dyrektora

zakładu karnego mogą być połączone;

9) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego;

rozmowy skazanych w trakcie widzeń mogą podlegać kontroli administracji

zakładu karnego;

10) korespondencja skazanych może podlegać cenzurze administracji zakładu

karnego;

11) rozmowy telefoniczne skazanych mogą podlegać kontroli administracji zakładu

karnego.

Art. 91a. W zakładach karnych dla młodocianych typu zamkniętego

i półotwartego skazani mają ponadto prawo do dodatkowego widzenia w miesiącu.

Art. 92. W zakładzie karnym typu otwartego:

2017-12-11

©Telksinoe s. 69/166

1) cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte przez całą dobę;

2) skazanych zatrudnia się przede wszystkim poza terenem zakładu karnego, bez

konwojenta, na pojedynczych stanowiskach pracy;

3) skazanym można zezwalać na uczestniczenie w nauczaniu, szkoleniu oraz

zajęciach terapeutycznych organizowanych poza terenem zakładu karnego;

4) skazani mogą brać udział w organizowanych przez administrację, poza terenem

zakładu karnego, grupowych zajęciach kulturalno-oświatowych lub sportowych;

5) skazanym można zezwalać na udział w zajęciach i imprezach kulturalno-

-oświatowych lub sportowych organizowanych poza terenem zakładu karnego;

6) skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w czasie i miejscach

ustalonych w porządku wewnętrznym;

7) skazani mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia;

8) skazani mogą otrzymywać z depozytu zakładu karnego pieniądze pozostające do

ich dyspozycji;

9) skazanym można udzielać przepustek z zakładu karnego, nie częściej niż raz

w miesiącu, łącznie na okres nieprzekraczający 28 dni w roku;

10) skazany może korzystać z nieograniczonej liczby widzeń;

11) widzenia skazanych mogą podlegać nadzorowi administracji zakładu karnego.

Rozmowy skazanych w trakcie widzeń nie podlegają kontroli administracji

zakładu karnego;

12) skazanym, w miarę możliwości, stwarza się warunki do przygotowywania

dodatkowych posiłków we własnym zakresie;

13) korespondencja skazanych nie podlega cenzurze administracji zakładu karnego;

14) rozmowy telefoniczne skazanych nie podlegają kontroli administracji zakładu

karnego.

Art. 93. Do przepustek określonych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9 stosuje się

odpowiednio przepisy art. 139 § 1, 2, 5, 7 i 8 oraz art. 140.

Art. 94. Skazany na karę aresztu wojskowego odbywa karę w zakładzie karnym

typu otwartego, chyba że szczególne względy przemawiają za potrzebą osadzenia

skazanego w zakładzie karnym innego typu.

Art. 95. § 1. W systemie programowanego oddziaływania odbywają karę

skazani młodociani, a także skazani dorośli, którzy po przedstawieniu im projektu

programu oddziaływania wyrażają zgodę na współudział w jego opracowaniu

i wykonaniu.

2017-12-11

©Telksinoe s. 70/166

§ 2. W programach oddziaływania ustala się zwłaszcza: rodzaje zatrudnienia

i nauczania skazanych, ich kontakty przede wszystkim z rodziną i innymi osobami

bliskimi, wykorzystywanie czasu wolnego, możliwości wywiązywania się z ciążących

na nich obowiązków oraz inne przedsięwzięcia niezbędne dla przygotowania

skazanych do powrotu do społeczeństwa.

§ 3. Wykonywanie programów oddziaływania podlega okresowym ocenom;

programy te mogą ulegać zmianom.

§ 4. Jeżeli zachodzą warunki określone w art. 96, skazanego przenosi się do

odbywania kary w systemie terapeutycznym. Skazanego dorosłego przenosi się do

odbywania kary w systemie zwykłym, jeżeli nie przestrzega on wymagań ustalonych

w programie oddziaływania.

Art. 96. § 1. W systemie terapeutycznym odbywają karę skazani

z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi, w tym skazani za przestępstwo

określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku z zaburzeniami

preferencji seksualnych, upośledzeni umysłowo, a także uzależnieni od alkoholu albo

innych środków odurzających lub psychotropowych oraz skazani niepełnosprawni

fizycznie – wymagający oddziaływania specjalistycznego, zwłaszcza opieki

psychologicznej, lekarskiej lub rehabilitacyjnej.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Jeżeli przemawiają za tym względy lecznicze i wychowawcze, w oddziale

terapeutycznym mogą odbywać karę także inni skazani, za ich zgodą.

§ 4. Karę pozbawienia wolności w systemie terapeutycznym wykonuje się

przede wszystkim w oddziale terapeutycznym o określonej specjalizacji.

Art. 97. § 1. Wykonując karę w systemie terapeutycznym, uwzględnia się

w postępowaniu ze skazanymi w szczególności potrzebę zapobiegania pogłębianiu się

patologicznych cech osobowości, przywracania równowagi psychicznej oraz

kształtowania zdolności współżycia społecznego i przygotowania do samodzielnego

życia.

§ 2. Wykonywanie kary dostosowuje się do potrzeb w zakresie leczenia,

zatrudnienia, nauczania i wymagań higienicznosanitarnych. Jeżeli względy zdrowotne

tego wymagają, organizuje się zatrudnienie w warunkach pracy chronionej.

§ 3. Skazanych, którzy nie wymagają już oddziaływania specjalistycznego,

o którym mowa w art. 96, przenosi się do odpowiedniego systemu wykonywania kary.

2017-12-11

©Telksinoe s. 71/166

Art. 98. W systemie zwykłym skazany może korzystać z dostępnego

w zakładzie karnym zatrudnienia, nauczania oraz zajęć kulturalno-oświatowych

i sportowych.

Art. 99. § 1. Zastępczą karę pozbawienia wolności wykonuje się w systemie

zwykłym, w miarę możliwości w oddzieleniu od innych skazanych, chyba że

szczególne względy przemawiają za skierowaniem skazanego do innego systemu.

§ 2. Ukarani karą aresztu orzeczoną za wykroczenie lub karami porządkowymi

oraz osoby, wobec których zastosowano środki przymusu skutkujące pozbawienie

wolności, odbywają je oddzielnie od skazanych, w systemie zwykłym, chyba że

szczególne względy przemawiają za skierowaniem do innego systemu.

§ 3. Jeżeli wobec skazanego wykonywana jest kolejno kara pozbawienia

wolności, a następnie kara orzeczona za wykroczenie albo kara porządkowa lub środek

przymusu skutkujący pozbawienie wolności, to w czasie wykonywania tej kary lub

środka skazany pozostaje w takim systemie wykonywania kary, do jakiego został

skierowany w czasie odbywania kary pozbawienia wolności.

Art. 100. § 1. Skazany odbywa karę we właściwym ze względu na rodzaj, typ,

system wykonywania kary lub zabezpieczenie zakładzie karnym. Przeniesienie

skazanego do innego właściwego zakładu karnego może nastąpić, szczególnie

w przypadku:

1) zmiany przeznaczenia zakładu karnego lub w celu zapewnienia warunków,

o których mowa w art. 110 § 2;

2) zatrudnienia lub nauki;

3) udzielenia świadczenia zdrowotnego;

4) skierowania do ośrodka diagnostycznego, oddziału terapeutycznego lub

oddziału dla osób stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne

zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu śledczego lub zakładu karnego;

5) udziału w czynności procesowej;

6) ważnych względów rodzinnych;

7) względów związanych z bezpieczeństwem skazanego;

8) konieczności zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w zakładzie.

§ 2. Dyrektor Generalny Służby Więziennej ustala miejsce odbywania kary

pozbawienia wolności dla skazanego objętego ochroną na podstawie ustawy z dnia

25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym.

2017-12-11

©Telksinoe s. 72/166

Oddział 4

Prawa i obowiązki skazanego

Art. 101. Skazanego po osadzeniu w zakładzie karnym należy bezzwłocznie

poinformować o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach oraz

o konsekwencjach wynikających z art. 139 § 1 Kodeksu postępowania karnego,

a zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się z przepisami niniejszego kodeksu

i regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności,

oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim i zabiegom sanitarnym.

Art. 102. Skazany ma prawo w szczególności do:

1) odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży,

warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich

warunków higieny;

2) utrzymywania więzi z rodziną i innymi osobami bliskimi;

3) korzystania z wolności religijnej;

4) otrzymywania związanego z zatrudnieniem wynagrodzenia oraz do

ubezpieczenia społecznego w zakresie przewidzianym w odrębnych przepisach,

a także pomocy w uzyskiwaniu świadczeń inwalidzkich;

5) kształcenia i samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej, a za zgodą

dyrektora zakładu karnego do wytwarzania i zbywania wykonanych

przedmiotów;

6) korzystania z urządzeń i zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych, radia,

telewizji, książek i prasy;

7) komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem, właściwym kuratorem

sądowym oraz wybranym przez siebie przedstawicielem, o którym mowa

w art. 42;

8) komunikowania się z podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1;

9) zapoznawania się z opiniami, sporządzonymi przez administrację zakładu

karnego, stanowiącymi podstawę podejmowanych wobec niego decyzji;

10) składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia

oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu

karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu

penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich;

11) prowadzenia korespondencji z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości

i innymi organami państwowymi, organami samorządu terytorialnego,

2017-12-11

©Telksinoe s. 73/166

Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka oraz organami

powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów

międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka.

Art. 103. Skazani mają prawo kierować skargi do organów powołanych na

podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych

dotyczących ochrony praw człowieka.

Art. 104. Korzystanie przez skazanego z przysługujących mu praw powinno

następować w sposób nienaruszający praw innych osób oraz niezakłócający

ustalonego w zakładzie karnym porządku.

Art. 105. § 1. Skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede

wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi przez widzenia, korespondencję,

rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne, a w uzasadnionych wypadkach,

za zgodą dyrektora zakładu karnego, również przez inne środki łączności, oraz

ułatwiać utrzymywanie kontaktów z podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1.

§ 2. Skazany cudzoziemiec może prowadzić korespondencję z właściwym

urzędem konsularnym, a w razie braku takiego urzędu – z właściwym

przedstawicielstwem dyplomatycznym oraz korzystać z widzeń z urzędnikiem

konsularnym lub wykonującym funkcje konsularne pracownikiem przedstawicielstwa

dyplomatycznego.

§ 3. Zakres i sposób kontaktów, o których mowa w § 1 i 2, w szczególności

nadzór nad widzeniami, cenzura korespondencji, kontrolowanie rozmów w trakcie

widzeń i telefonicznych, są uzależnione od rodzaju i typu zakładu karnego, w którym

skazany odbywa karę, a także od wymogów indywidualnego oddziaływania,

z wyjątkiem prawa do otrzymywania paczek.

§ 4. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania

korespondencji w zakładach karnych typu zamkniętego i półotwartego, a w zakładach

karnych typu półotwartego także cenzurowania korespondencji oraz kontrolowania

rozmów w trakcie widzeń i rozmów telefonicznych, z wyjątkiem przypadków

określonych w art. 8 § 3 oraz w art. 8a § 2 i 3, jeżeli wymagają tego względy

bezpieczeństwa zakładu lub porządku publicznego, powiadamiając o tym sędziego

penitencjarnego oraz skazanego. Dyrektor zakładu karnego może zezwolić na

przekazanie skazanemu ważnej wiadomości zawartej w zatrzymanej korespondencji.

§ 5. Dołączonych do akt osobowych kopii korespondencji przed jej

ocenzurowaniem oraz korespondencji zatrzymanej nie udostępnia się skazanemu.

2017-12-11

©Telksinoe s. 74/166

§ 6. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania

otrzymywanych i przesyłanych przez skazanych paczek lub ich zniszczenia, jeżeli

wymagają tego względy bezpieczeństwa zakładu lub porządku publicznego,

powiadamiając o tym sędziego penitencjarnego oraz skazanego. Zniszczenie paczek

odbywa się na podstawie odrębnych przepisów.

§ 7. Skazany otrzymuje pisemne potwierdzenie odbioru w zakładzie karnym

wysyłanej przez niego korespondencji urzędowej. Na kopercie umieszcza się odcisk

stempla z nazwą zakładu karnego oraz odnotowuje się datę jej odbioru.

Art. 105a. § 1. Widzenie trwa 60 minut. W tym samym dniu skazanemu udziela

się tylko jednego widzenia, z zastrzeżeniem art. 90 pkt 6 i art. 91 pkt 8.

§ 2. W widzeniu mogą uczestniczyć nie więcej niż dwie osoby pełnoletnie, chyba

że dyrektor zakładu karnego, w uzasadnionych wypadkach, wyrazi zgodę na udział

większej liczby osób. Liczba osób niepełnoletnich nie podlega ograniczeniu. Osoby

niepełnoletnie mogą korzystać z widzeń tylko pod opieką osób pełnoletnich.

§ 3. Skazani, o których mowa w art. 87a, mają prawo do dodatkowego widzenia

z dziećmi.

§ 4. Widzenie z osobą niebędącą członkiem rodziny lub inną osobą bliską,

skazany może otrzymać za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego.

§ 5. Widzenia odbywają się pod nadzorem funkcjonariusza, w sposób

umożliwiający bezpośredni kontakt skazanego z osobą odwiedzającą, przy

oddzielnym stoliku.

§ 6. W czasie widzenia zezwala się na spożywanie artykułów żywnościowych

i napojów zakupionych przez odwiedzających na terenie zakładu karnego. Artykuły

żywnościowe i napoje, które nie zostały spożyte w czasie widzenia, przekazuje się

osobie odwiedzającej.

§ 7. W razie naruszenia przez skazanego lub osobę go odwiedzającą ustalonych

zasad odbywania widzenia, może być ono przerwane lub zakończone przed czasem.

§ 8. Szczegółowe warunki i zasady odbywania widzeń dyrektor zakładu karnego

podaje do wiadomości, w formie ogłoszenia, w miejscu dostępnym dla

odwiedzających.

§ 9. Ograniczenia wynikające z § 1, 2 i 5 nie mają zastosowania do widzeń

skazanego z osobami wymienionymi w art. 8 § 3 i art. 105 § 2.

Art. 105b. § 1. Skazany ma prawo korzystać z samoinkasującego aparatu

telefonicznego na własny koszt lub na koszt rozmówcy.

2017-12-11

©Telksinoe s. 75/166

§ 2. W uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego może zezwolić

skazanemu na skorzystanie z innego, niż określony w § 1, aparatu na koszt abonenta

lub skazanego, a jeżeli skazany nie posiada środków pieniężnych, na koszt zakładu

karnego.

§ 3. W wypadkach zagrożenia porządku publicznego lub zagrożenia dla

bezpieczeństwa zakładu dyrektor zakładu karnego może na czas określony pozbawić

skazanego uprawnienia, o którym mowa w § 1.

Art. 106. § 1. Skazany ma prawo do wykonywania praktyk religijnych

i korzystania z posług religijnych oraz bezpośredniego uczestniczenia

w nabożeństwach odprawianych w zakładzie karnym w dni świąteczne i słuchania

nabożeństw transmitowanych przez środki masowego przekazu, a także do posiadania

niezbędnych w tym celu książek, pism i przedmiotów.

§ 2. Skazany ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym w zakładzie karnym

nauczaniu religii, brania udziału w działalności charytatywnej i społecznej kościoła

lub innego związku wyznaniowego, a także do spotkań indywidualnych z duchownym

kościoła lub innego związku wyznaniowego, do którego należy; duchowni ci mogą

odwiedzać skazanych w pomieszczeniach, w których przebywają.

§ 3. Korzystanie z wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani

zakłócać ustalonego porządku w zakładzie karnym.

§ 4. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii odpowiednich władz

duchownych kościołów i innych związków wyznaniowych, określi, w drodze

rozporządzenia, szczegółowe zasady wykonywania praktyk religijnych i korzystania

z posług religijnych w zakładach karnych i aresztach śledczych, mając na względzie

potrzebę zapewnienia warunków dla indywidualnego i zbiorowego uczestnictwa osób

osadzonych w tych zakładach i aresztach w nabożeństwach i spotkaniach.

Art. 107. § 1. Skazani za przestępstwo popełnione z motywacji politycznej,

religijnej lub przekonań ideowych odbywają karę w oddzieleniu od skazanych za inne

przestępstwa; mają prawo do korzystania z własnej odzieży, bielizny i obuwia oraz nie

podlegają obowiązkowi pracy.

§ 2. Z uprawnień, o których mowa w § 1, nie korzystają skazani za przestępstwa

popełnione z użyciem przemocy.

Art. 108. § 1. Administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania

odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego

w czasie odbywania kary.

2017-12-11

©Telksinoe s. 76/166

§ 2. Skazany jest obowiązany poinformować niezwłocznie przełożonego

o zagrożeniach dla jego bezpieczeństwa osobistego oraz unikać tych zagrożeń.

Art. 109. § 1. Skazany przebywający w zakładzie karnym lub areszcie śledczym

otrzymuje trzy razy dziennie napój i posiłki o odpowiedniej wartości odżywczej,

w tym co najmniej jeden posiłek gorący, z uwzględnieniem rodzaju wykonywanej

pracy i wieku skazanego, a w miarę możliwości także wymogów religijnych

i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wyżywienie

według wskazań lekarza.

§ 2. Skazany przebywający poza zakładem karnym lub aresztem śledczym, który

bierze udział w szczególności w czynnościach procesowych lub innych czynnościach

wymagających konwojowania, a któremu ze względów technicznych lub

organizacyjnych nie można wydać gorącego posiłku, a zwłaszcza w przypadku braku

możliwości wydania posiłku w godzinach ustalonych w porządku wewnętrznym

obowiązującym w zakładzie karnym lub areszcie śledczym, otrzymuje wyżywienie

w postaci suchego prowiantu o odpowiedniej wartości odżywczej i napój,

z uwzględnieniem wieku skazanego, a w miarę możliwości także wymogów

religijnych i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje

wyżywienie w postaci suchego prowiantu według wskazań lekarza.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje

posiłków i napojów wydawanych osadzonym w zakładach karnych i aresztach

śledczych, ich wartość odżywczą i energetyczną, a także minimalny dzienny koszt

posiłków i napojów, uwzględniając wiek, stan zdrowia osadzonego i rodzaj

wykonywanej przez niego pracy, konieczność zapewnienia posiłków i napojów

osadzonym przyjmowanym do zakładu karnego lub aresztu śledczego i je

opuszczającym, oraz przebywającym poza zakładem karnym lub aresztem śledczym,

a także mając na uwadze konieczność zapewnienia warzyw i owoców w ciągu dnia.

Art. 110. § 1. Skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub

jednoosobowej.

§ 2. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie

mniej niż 3 m2. Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający

skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny

dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych

dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania

i wykonywania pracy.

2017-12-11

©Telksinoe s. 77/166

§ 2a. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego

na czas określony, nie dłuższy niż 90 dni, w warunkach, o których mowa w § 2 zdanie

drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi

poniżej 3 m2, nie mniej jednak niż 2 m2, w razie:

1) wprowadzenia stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej, lub

w czasie ich obowiązywania,

2) ogłoszenia na terenie położenia zakładu karnego lub aresztu śledczego stanu

zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii albo wystąpienia w zakładzie

karnym lub areszcie śledczym stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu

epidemii

– uwzględniając stopień zagrożenia dla życia i zdrowia;

3) konieczności zapobieżenia wystąpieniu innego zdarzenia stanowiącego

bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa skazanego albo bezpieczeństwa

zakładu karnego lub aresztu śledczego albo zapobieżenia skutkom takiego

zdarzenia.

§ 2b. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego

na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w warunkach, o których mowa w § 2 zdanie

drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi

poniżej 3 m2, nie mniej jednak niż 2 m2, jeżeli zachodzi konieczność

natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym

nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych:

1) skazanego na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata;

2) skazanego określonego w art. 64 § 1 lub 2 oraz art. 65 Kodeksu karnego;

3) skazanego za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego;

4) skazanego, który samowolnie uwolnił się od odbywania kary pozbawienia

wolności;

5) skazanego, który korzystając z zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu

karnego lub aresztu śledczego, nie powrócił w wyznaczonym terminie;

6) przetransportowanego na polecenie sądu lub prokuratora z innego zakładu

karnego lub aresztu śledczego, w celu udziału w rozprawie lub innych

czynnościach procesowych;

7) osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej karą porządkową lub co do której

zastosowano inne środki przymusu skutkujące pozbawienie wolności.

2017-12-11

©Telksinoe s. 78/166

§ 2c. Okres, o którym mowa w § 2b, może być przedłużony tylko za zgodą

sędziego penitencjarnego. Łączny okres umieszczenia skazanego w warunkach

określonych w § 2b nie może przekroczyć 28 dni.

§ 2d. Wydając decyzję na podstawie § 2a–2c, należy minimalizować zagrożenie

pogorszenia warunków wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego

aresztowania oraz zmierzać do szybkiego umieszczenia w celi mieszkalnej, o której

mowa w § 2.

§ 2e. W decyzji wydanej na podstawie § 2a–2c należy określić czas oraz

przyczyny umieszczenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi

mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m2, a także oznaczyć

termin, do którego skazany ma w tych warunkach przebywać.

§ 2f. Skargę na decyzję wydaną na podstawie § 2a–2c sąd rozpoznaje w terminie

7 dni.

§ 2g. Decyzję o umieszczeniu skazanego w warunkach określonych w § 2a–2c

należy niezwłocznie uchylić, jeżeli ustaną przyczyny, dla których została ona wydana.

§ 2h. W wypadkach przewidzianych w § 2b i 2c należy zapewnić skazanemu

codzienne spacery dłuższe o pół godziny oraz korzystanie z dodatkowych zajęć

kulturalno-oświatowych lub z zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu.

§ 2i. Przepisy § 2b lub 2c mogą być stosowane wobec tego samego skazanego

nie wcześniej niż po upływie 180 dni od dnia zakończenia okresu, na który nastąpiło

poprzednie umieszczenie w warunkach w nich określonych.

§ 3. Urządzenia sanitarne w zakładzie karnym typu półotwartego i otwartego

mogą być usytuowane poza celami mieszkalnymi.

§ 4. Przy umieszczaniu skazanego w celi mieszkalnej bierze się pod uwagę

w szczególności:

1) decyzję klasyfikacyjną;

2) konieczność oddzielenia skazanego od tymczasowo aresztowanego;

3) potrzebę zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa w zakładzie karnym;

4) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne;

5) potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród skazanych;

6) konieczność zapobiegania samoagresji i popełnianiu przestępstw w trakcie

odbywania kary.

§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb

postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach

karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych

2017-12-11

©Telksinoe s. 79/166

zakładów, w szczególności tryb postępowania Dyrektora Generalnego Służby

Więziennej, dyrektorów okręgowych oraz dyrektorów zakładów karnych lub aresztów

śledczych w zakresie zawiadamiania o przekroczonej pojemności odpowiednio

w skali kraju, obszaru działania okręgowego inspektoratu oraz zakładu karnego lub

aresztu śledczego, tryb postępowania dyrektorów zakładów karnych i aresztów

śledczych w zakresie organizowania dodatkowych cel mieszkalnych, a także tryb

postępowania prezesów sądów i kierowników jednostek organizacyjnych prokuratury

w wypadku przeludnienia zakładów karnych lub aresztów śledczych ponad ustaloną

pojemność w skali kraju, uwzględniając konieczność humanitarnego traktowania

osadzonych, z poszanowaniem ich godności ludzkiej.

Art. 110a. § 1. Skazany ma prawo posiadać w celi dokumenty związane

z postępowaniem, którego jest uczestnikiem, artykuły żywnościowe o ciężarze

nieprzekraczającym 6 kg, wyroby tytoniowe, środki higieny osobistej, przedmioty

osobistego użytku, zegarek, listy oraz fotografie członków rodziny i innych osób

bliskich, przedmioty kultu religijnego, materiały piśmienne, notatki osobiste, książki,

prasę i gry świetlicowe.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego może zezwolić skazanemu na posiadanie w celi

sprzętu audiowizualnego, komputerowego oraz innych przedmiotów, w tym także

podnoszących estetykę pomieszczenia lub będących wyrazem kulturalnych

zainteresowań skazanego, jeżeli posiadanie tych przedmiotów nie narusza zasad

porządku i bezpieczeństwa obowiązujących w zakładzie karnym.

§ 3. Skazany nie może posiadać w celi albo przekazywać do depozytu w trakcie

pobytu w zakładzie karnym przedmiotów, których wymiary lub ilość naruszają

obowiązujący porządek albo utrudniają konwojowanie. Przedmioty te przesyła się, na

koszt skazanego, do wskazanej przez niego osoby, instytucji lub organizacji.

W uzasadnionym wypadku przedmioty te mogą być przesłane na koszt zakładu

karnego.

§ 4. Skazany nie może posiadać, poza depozytem, środków łączności oraz

przedmiotów i dokumentów, które mogą stanowić zagrożenie dla porządku lub

bezpieczeństwa w zakładzie karnym.

Art. 111. § 1. Skazany otrzymuje do użytku, z zakładu karnego, odpowiednią do

pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie, o ile nie korzysta z własnych. Skazanemu

zapewnia się warunki niezbędne do utrzymania higieny osobistej, w szczególności

2017-12-11

©Telksinoe s. 80/166

otrzymuje on z zakładu karnego pościel oraz inne środki do utrzymania higieny

i czystości w celi.

§ 2. W czasie przeprowadzania czynności procesowych, transportowania oraz

w innych uzasadnionych wypadkach skazany korzysta z własnej odzieży, bielizny

i obuwia, chyba że są one nieodpowiednie ze względu na porę roku lub zniszczone

albo jeżeli przemawiają przeciwko temu względy bezpieczeństwa.

Art. 112. § 1. Skazany korzysta z niezbędnego dla zdrowia wypoczynku,

w szczególności z prawa do co najmniej godzinnego spaceru i 8-godzinnego czasu

przeznaczonego na sen w ciągu doby. Skazana, o której mowa w art. 87 § 3 i 4, ma

prawo do korzystania z dłuższego spaceru.

§ 2. W razie naruszenia przez skazanego ustalonego sposobu odbywania spaceru,

spacer może być zakończony przed czasem.

§ 3. Skazanemu nie przysługuje prawo do spaceru:

1) w trakcie konwojowania;

2) w dniu, w którym jest konwojowany, jeżeli konwojowanie rozpoczęto nie

później niż o godzinie 800 i zakończono nie wcześniej niż o godzinie 1600.

§ 4. Jeżeli w danym dniu skazany nie korzysta ze spaceru z przyczyny, o której

mowa w § 3 pkt 2, należy mu udzielić dodatkowego spaceru w ciągu kolejnych 7 dni.

Art. 113. § 1. Skazany przekazuje do depozytu środki pieniężne i przedmioty

wartościowe posiadane w zakładzie karnym. Środki pieniężne pozostawione

w depozycie nie podlegają oprocentowaniu.

§ 2. Do dyspozycji skazanego pozostają środki pieniężne pozostałe po

wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań objętych egzekucją oraz po dokonaniu

gromadzenia środków, o których mowa w art. 126 § 1.

§ 3. Środki pieniężne, o których mowa w § 2, skazany może przekazać na

wybrany rachunek bankowy, książeczkę oszczędnościową lub pozostawić

w depozycie.

§ 4. Na pisemny wniosek skazanego wydaje się mu z depozytu przedmioty

wartościowe niezajęte podczas postępowania egzekucyjnego oraz jeżeli nie zakłóca to

ustalonego w zakładzie karnym porządku i nie narusza uprawnień innych osób.

§ 5. Na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje się środki

pieniężne i przedmioty wartościowe pozostające do jego dyspozycji na rzecz

wskazanych przez niego osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych przypadkach

koszty przekazania może pokryć zakład karny.

2017-12-11

©Telksinoe s. 81/166

§ 6. Wolne od egzekucji są:

1) zapomogi przyznane skazanemu przez dyrektora zakładu karnego;

2) środki pieniężne przyznane skazanemu ze środków, o których mowa w art. 136a

§ 1;

3) środki pieniężne wpłacone na poczet grzywny, która została zamieniona na

zastępczą karę pozbawienia wolności lub zastępczą karę aresztu;

4) środki pieniężne otrzymane przez skazanego w danym miesiącu, w wysokości

10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników, o ile przepisy

niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

§ 7. W wypadku zezwolenia na czasowe opuszczenie przez skazanego zakładu

karnego lub udzielenia mu przepustki, na jego pisemny wniosek, dokonuje się wypłaty

pozostających do jego dyspozycji środków pieniężnych.

Art. 113a. § 1. Skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiącu dokonywać

zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz innych artykułów

dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym, za środki pieniężne pozostające do

jego dyspozycji w depozycie. Skazana, o której mowa w art. 87 § 3 i 4, ma prawo do

dokonywania dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych.

§ 2. Skazanemu umożliwia się dokonanie pierwszego zakupu nie później niż

trzeciego dnia roboczego po przyjęciu do zakładu karnego.

§ 3. Skazany ma prawo otrzymać raz w miesiącu paczkę żywnościową, w skład

której wchodzą artykuły żywnościowe lub wyroby tytoniowe zakupione za

pośrednictwem zakładu karnego. Skazany otrzymuje paczkę żywnościową po złożeniu

zamówienia na piśmie oraz po pokryciu kosztów przygotowania paczki. Zamówienie

może być również złożone przez osobę najbliższą.

§ 4. Skazany może, za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego, otrzymywać

paczki z niezbędną mu odzieżą, bielizną, obuwiem i innymi przedmiotami osobistego

użytku oraz środkami higieny, a po pozytywnym zaopiniowaniu przez lekarza –

również z lekami; wydawanie leków odbywa się na zasadach ustalonych przez lekarza.

§ 5. Paczki podlegają kontroli w obecności skazanego. W paczkach nie mogą

być dostarczane artykuły, których sprawdzenie jest niemożliwe bez naruszenia

w istotny sposób ich substancji, jak też artykuły w opakowaniach utrudniających

kontrolę ich zawartości, a także przedmioty, o których mowa w art. 110a § 4.

§ 6. Artykuły żywnościowe, uznane przez lekarza lub inną upoważnioną osobę

wykonującą zawód medyczny w podmiocie leczniczym dla osób pozbawionych

2017-12-11

©Telksinoe s. 82/166

wolności, za nienadające się do spożycia, podlegają zniszczeniu w obecności

skazanego.

§ 7. Dyrektor zakładu karnego może, na wniosek lub po zasięgnięciu opinii

lekarza, zezwolić skazanemu, ze względu na stan jego zdrowia, na dokonywanie

dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych i częstsze otrzymywanie paczek.

Art. 114. Skazanemu, który nie ma możliwości zarobkowania oraz nie posiada

niezbędnych środków materialnych, dyrektor zakładu karnego może przyznać

miesięczną zapomogę w wysokości do 1/10 przeciętnego miesięcznego

wynagrodzenia pracowników.

Art. 115. § 1. Skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki

i artykuły sanitarne.

§ 1a. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje

prawo wyboru:

1) lekarza i pielęgniarki ambulatorium z izbą chorych;

2) lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki

zdrowotnej i położnej podstawowej opieki zdrowotnej, określone w ustawie

z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U.

poz. 2217);

3) świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki

zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia

27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze

środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938 i 2110).

§ 2. Protezy, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze zapewnia się

skazanemu bezpłatnie, jeżeli ich brak mógłby pogorszyć stan zdrowia lub

uniemożliwić odbywanie kary pozbawienia wolności, a w innych wypadkach

odpłatnie.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób zaopatrzenia osób

osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych w protezy, przedmioty

ortopedyczne i środki pomocnicze dostarczane tym osobom bezpłatnie, a także

warunki odpłatności w wypadkach, gdy nie są spełnione przesłanki do uzyskania ich

bezpłatnie, mając na względzie ochronę zdrowia osób osadzonych w zakładach

karnych i aresztach śledczych, ich możliwości zarobkowe oraz prawidłowość

wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu

2017-12-11

©Telksinoe s. 83/166

skutkujących pozbawienie wolności, a także normalne funkcjonowanie w warunkach

izolacji więziennej.

§ 4. Świadczenia zdrowotne udzielane są skazanemu przede wszystkim przez

podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności.

§ 5. Podmioty lecznicze inne niż podmioty, o których mowa w § 4, współdziałają

z tymi podmiotami, w zapewnieniu skazanym świadczeń zdrowotnych, gdy konieczne

jest w szczególności:

1) natychmiastowe udzielenie świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie

życia lub zdrowia skazanego;

2) przeprowadzenie specjalistycznych badań, leczenia lub rehabilitacji skazanego;

3) zapewnienie świadczeń zdrowotnych skazanemu, który korzysta z przepustki lub

czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego.

§ 6. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, dyrektor zakładu karnego, po

zasięgnięciu opinii lekarza zakładu karnego, może zezwolić skazanemu, na jego koszt,

na leczenie przez wybranego przez niego innego lekarza, podmiotu innego niż

określony w § 4, oraz na korzystanie z dodatkowych leków i innych wyrobów

medycznych.

§ 7. (uchylony)

§ 7a. Skazanemu, o którym mowa w art. 88 § 3 i 6 pkt 2, świadczenia zdrowotne

udzielane są w obecności funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego. Na

wniosek osoby udzielającej świadczenia zdrowotnego świadczenia zdrowotne mogą

być udzielane skazanemu bez obecności funkcjonariusza niewykonującego zawodu

medycznego.

§ 7b. Przepis § 7a stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy świadczenie

zdrowotne udzielane jest skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności

w zakładzie karnym typu zamkniętego poza terenem tego zakładu.

§ 8. Skazanemu innemu niż określony w § 7a świadczenia zdrowotne mogą być

udzielane w obecności funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego na

wniosek osoby udzielającej świadczenia zdrowotnego, jeżeli jest to konieczne do

zapewnienia jej bezpieczeństwa.

§ 9. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, zakres i tryb

udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze dla osób pozbawionych

wolności, mając na uwadze konieczność zapewnienia osobom pozbawionym wolności

świadczeń opieki zdrowotnej także przez inne podmioty wykonujące działalność

2017-12-11

©Telksinoe s. 84/166

leczniczą, jeżeli udzielenie takich świadczeń przez podmioty lecznicze dla osób

pozbawionych wolności nie jest możliwe, w szczególności z powodu braku

wyposażenia zakładów karnych i aresztów śledczych w specjalistyczny sprzęt

medyczny.

§10. Minister Sprawiedliwości oraz minister właściwy do spraw zdrowia,

określą, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, zakres i tryb współdziałania

podmiotów leczniczych z podmiotami, o których mowa w § 4, w zapewnieniu

świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności, gdy konieczne jest

w szczególności natychmiastowe udzielenie świadczenia zdrowotnego ze względu na

zagrożenie życia lub zdrowia osoby pozbawionej wolności, przeprowadzenie

specjalistycznego badania, leczenia lub rehabilitacji osoby pozbawionej wolności,

a także zapewnienie świadczenia zdrowotnego osobie pozbawionej wolności

korzystającej z przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego

lub aresztu śledczego.

Art. 115a. § 1. Osobie pozbawionej wolności, w razie choroby

uniemożliwiającej stawiennictwo w postępowaniu prowadzonym przez sąd lub organ

prowadzący postępowanie karne, na podstawie Kodeksu postępowania karnego,

w którym obecność osoby pozbawionej wolności była obowiązkowa lub gdy wnosiła

ona o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnioną do wzięcia w niej udziału lub

przez sąd, na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, zaświadczenie

usprawiedliwiające niestawiennictwo wystawia lekarz podmiotu, o którym mowa

w art. 115 § 4.

§ 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, tryb wystawiania zaświadczenia

potwierdzającego zdolność albo niezdolność stawiennictwa osoby pozbawionej

wolności w przypadku choroby na wezwanie lub zawiadomienie sądu lub organu

prowadzącego postępowanie karne oraz sposób doręczania zaświadczenia sądowi lub

organowi prowadzącemu postępowanie karne, mając na uwadze konieczność

zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz uwzględniając specyfikę opieki

zdrowotnej w warunkach izolacji więziennej.

Art. 116. § 1. Skazany ma obowiązek przestrzegania przepisów określających

zasady i tryb wykonywania kary, ustalonego w zakładzie karnym porządku oraz

wykonywania poleceń przełożonych i innych osób uprawnionych, a w szczególności:

1) poprawnego zachowania się;

2017-12-11

©Telksinoe s. 85/166

2) przestrzegania higieny osobistej i czystości pomieszczeń, w których przebywa;

2a) niezwłocznego zawiadomienia przełożonego o chorobie własnej oraz

o zauważonych objawach chorobowych u innego skazanego;

3) poddania się – niezależnie od obowiązków określonych w przepisach

o zwalczaniu chorób zakaźnych, wenerycznych i gruźlicy, alkoholizmu

i narkomanii – przewidzianym przepisami badaniom, leczeniu, zabiegom

lekarskim, sanitarnym oraz rehabilitacji, a także badaniom na obecność

w organizmie alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych,

a skazany, co do którego sędzia penitencjarny zarządził przeprowadzenie badań

psychologicznych lub psychiatrycznych, dodatkowo – udzielania osobom

prowadzącym badania informacji o stanie zdrowia, przebytych chorobach

i urazach oraz warunkach, w jakich się wychowywał, oraz wykonywania

zleconych przez psychiatrę lub psychologa czynności niezbędnych na potrzeby

badania;

4) wykonywania pracy, jeżeli przepisy szczególne, także wynikające z prawa

międzynarodowego, nie przewidują zwolnienia od tego obowiązku, oraz

wykonywania prac, o których mowa w art. 123a § 1;

5) dbałości o mienie zakładu karnego oraz instytucji lub podmiotu gospodarczego,

w którym jest zatrudniony;

6) poddania się czynnościom mającym na celu identyfikację osoby.

§ 2. W wypadkach uzasadnionych względami porządku lub bezpieczeństwa

skazany podlega kontroli osobistej. Z tych samych względów kontroli podlegają

również cele i inne pomieszczenia, w których skazany przebywa, znajdujące się

w nich przedmioty, a także przedmioty jemu dostarczane lub przekazywane przez

niego innej osobie. Kontrolę celi i innych pomieszczeń przeprowadza się podczas

nieobecności skazanych.

§ 3. Kontrola osobista polega na oględzinach ciała oraz sprawdzeniu odzieży,

bielizny i obuwia, a także przedmiotów posiadanych przez skazanego. Oględziny ciała

oraz sprawdzenie odzieży i obuwia przeprowadza się w pomieszczeniu, podczas

nieobecności osób postronnych oraz osób odmiennej płci i dokonywane są za

pośrednictwem osoby tej samej płci.

§ 4. Kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie. W razie konieczności

dopuszczalne jest naruszenie plomb gwarancyjnych oraz uszkodzenie kontrolowanych

przedmiotów w niezbędnym zakresie.

2017-12-11

©Telksinoe s. 86/166

§ 5. Znalezione w czasie kontroli przedmioty, których skazany nie może

posiadać, podlegają zatrzymaniu, zaś przedmioty, których właściciela ustalono,

przekazuje się do depozytu albo przesyła się na koszt skazanego, do wskazanej przez

niego osoby, instytucji lub organizacji. W uzasadnionym wypadku przedmioty te

mogą być przesłane na koszt zakładu karnego. Przedmioty i notatki, których

właściciela nie ustalono, podlegają zniszczeniu, pieniądze zaś oraz przedmioty

wartościowe przekazuje się na rzecz Skarbu Państwa albo na pomoc

postpenitencjarną.

§ 5a. W wypadkach uzasadnionych względami medycznymi albo potrzebą

zapewnienia bezpieczeństwa skazanego jego zachowanie może podlegać

monitorowaniu. Monitorowany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu.

§ 6. Decyzje w sprawach, o których mowa w § 4–5a, podejmuje dyrektor

zakładu karnego. Ze zniszczenia przedmiotów i notatek oraz przekazania pieniędzy

i przedmiotów wartościowych sporządza się protokół.

Art. 116a. Skazanemu nie wolno:

1) uczestniczyć w grupach organizowanych bez zgody lub wiedzy właściwego

przełożonego;

2) posługiwać się wyrazami lub zwrotami powszechnie uznawanymi za wulgarne

lub obelżywe albo gwarą przestępców;

3) uprawiać gier hazardowych;

4) spożywać alkoholu oraz używać środków odurzających lub substancji

psychotropowych;

5) odmawiać przyjmowania posiłków dostarczanych przez administrację zakładu

karnego w celu wymuszenia określonej decyzji lub postępowania, a także

powodować u siebie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, jak również

nakłaniać lub pomagać w dokonywaniu takich czynów;

6) wykonywać tatuaży i zezwalać na ich wykonywanie na sobie, jak również

nakłaniać lub pomagać w dokonywaniu takich czynów;

7) porozumiewać się z osobami postronnymi oraz osadzonymi w innej celi, jeżeli

naruszałoby to ustalony w zakładzie karnym porządek;

8) samowolnie zmieniać celi mieszkalnej, miejsca wyznaczonego do spania,

stanowiska pracy i miejsca wykonywania zleconej czynności;

9) zmieniać wyglądu zewnętrznego w sposób utrudniający identyfikację,

w szczególności poprzez zgolenie lub zapuszczenie przez skazanego włosów,

2017-12-11

©Telksinoe s. 87/166

brody lub wąsów albo zmianę ich koloru, chyba że uzyska na to zgodę dyrektora

zakładu karnego.

Art. 116b. § 1. Badanie w celu ustalenia w organizmie skazanego obecności

alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej przeprowadza się przy

użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego.

§ 2. Weryfikacja badań, o których mowa w § 1, dokonanych przy użyciu metod

niewymagających badania laboratoryjnego, może odbyć się za pomocą badań

laboratoryjnych.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób

przeprowadzania badań na obecność alkoholu, środków odurzających lub substancji

psychotropowych w organizmie skazanego, ich dokumentowania oraz weryfikacji,

mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego przeprowadzania badań oraz

zagwarantowania wiarygodności ich wyników.

Art. 117. Skazanego, u którego stwierdzono uzależnienie od alkoholu albo

środków odurzających lub substancji psychotropowych, a także skazanego za

przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego popełnione w związku

z zaburzeniami preferencji seksualnych obejmuje się, za jego zgodą, odpowiednim

leczeniem i rehabilitacją; w razie braku zgody o stosowaniu leczenia lub rehabilitacji

orzeka sąd penitencjarny.

Art. 118. § 1. W wypadku gdy wykonywanie kary pozbawienia wolności może

zagrażać życiu skazanego lub spowodować dla jego zdrowia poważne

niebezpieczeństwo, dyrektor zakładu karnego, na wniosek lekarza, niezwłocznie

powiadamia o tym sędziego penitencjarnego.

§ 2. W wypadku gdy życiu skazanego grozi poważne niebezpieczeństwo,

stwierdzone co najmniej przez dwóch lekarzy, można dokonać koniecznego zabiegu

lekarskiego, nie wyłączając chirurgicznego, nawet mimo sprzeciwu skazanego.

§ 3. W wypadku sprzeciwu skazanego o dokonaniu zabiegu orzeka sąd

penitencjarny. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

§ 4. W nagłym wypadku, jeżeli zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo

śmierci skazanego, o konieczności zabiegu decyduje lekarz.

Art. 119. § 1. Skazany, który w celu wymuszenia określonej decyzji lub

postępowania organu wykonawczego lub uchylenia się od ciążącego na nim

obowiązku powoduje u siebie uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, niezależnie od

2017-12-11

©Telksinoe s. 88/166

odpowiedzialności dyscyplinarnej, może być obciążony w całości lub w części

kosztami związanymi z leczeniem.

§ 2. O obciążeniu kosztami, o których mowa w § 1, orzeka sąd penitencjarny. Na

postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 120. § 1. W razie wyrządzenia przez skazanego z jego winy szkody

w mieniu zakładu karnego, nieprzekraczającej dwukrotnej wysokości przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia pracowników, dyrektor tego zakładu może zobowiązać

skazanego do naprawienia tej szkody przez zapłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej;

decyzję dyrektora wraz z uzasadnieniem doręcza się zainteresowanemu.

§ 2. Skazanemu przysługuje, w terminie 30 dni od otrzymania orzeczenia

dyrektora, powództwo o ustalenie, że należność nie istnieje w całości lub w części.

§ 3. Ściągnięcie należności następuje w trybie przewidzianym w przepisach

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Oddział 5

Zatrudnienie

Art. 121. § 1. Skazanemu zapewnia się w miarę możliwości świadczenie pracy.

§ 2. Skazanego zatrudnia się na podstawie skierowania do pracy albo umożliwia

się skazanemu wykonywanie pracy zarobkowej w ramach umowy o pracę, umowy

zlecenia, umowy o dzieło, umowy o pracę nakładczą lub na innej podstawie prawnej.

§ 3. Zatrudnienie skazanego następuje za zgodą i na warunkach określonych

przez dyrektora zakładu karnego, zapewniających prawidłowy przebieg odbywania

kary pozbawienia wolności.

§ 4. Nieprzestrzeganie przez skazanego lub podmiot zatrudniający warunków

zatrudnienia, określonych przez dyrektora zakładu karnego, stanowi podstawę

cofnięcia zgody. O cofnięciu zgody powiadamia się pisemnie skazanego i podmiot

zatrudniający.

§ 5. Dyrektor zakładu karnego może cofnąć zgodę na zatrudnienie skazanego lub

wykonywanie przez niego pracy zarobkowej z przyczyn związanych

z funkcjonowaniem zakładu karnego, a zwłaszcza z jego bezpieczeństwem.

O cofnięciu zgody powiadamia się pisemnie skazanego oraz podmiot zatrudniający.

§ 6. Zdolność skazanego do pracy oraz w miarę potrzeby rodzaj, warunki i czas

pracy określa lekarz.

§ 7. Z wykonywania pracy można zwolnić skazanego kształcącego się lub

z innych ważnych powodów.

2017-12-11

©Telksinoe s. 89/166

§ 8. W stosunku do skazanych pracujących, w zakresie nieuregulowanym

w niniejszym kodeksie, stosuje się przepisy prawa pracy.

§ 9. W stosunku do skazanych zatrudnionych na podstawie skierowania do pracy

nie stosuje się przepisów prawa pracy, z wyjątkiem przepisów dotyczących czasu

pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.

§ 10. Skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności odbywający karę

w zakładzie karnym typu zamkniętego może wykonywać pracę wyłącznie na terenie

zakładu karnego.

Art. 122. § 1. Przy kierowaniu do pracy uwzględnia się w miarę możliwości

zawód, wykształcenie, zainteresowania i potrzeby osobiste skazanego. Jeżeli

skazanego zatrudnia się na podstawie skierowania do pracy, zatrudnienie przy pracach

szkodliwych dla zdrowia wymaga jego pisemnej zgody.

§ 2. Pracę zapewnia się przede wszystkim skazanym zobowiązanym do

świadczeń alimentacyjnych, a także mającym szczególnie trudną sytuację materialną,

osobistą lub rodzinną.

Art. 122a. § 1. Skazanego instruuje się o sposobie wykonywania przydzielonej

pracy, szkoli w zakresie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów

przeciwpożarowych oraz obsługi maszyn i urządzeń, a także zapoznaje

z podstawowymi zasadami i normami pracy oraz zasadami wynagradzania za pracę.

§ 2. Skazany jest obowiązany pracować sumiennie i wydajnie, przestrzegać

dyscypliny i regulaminu pracy, przepisów porządkowych, przeciwpożarowych oraz

bezpieczeństwa i higieny pracy, a także dbać o porządek w miejscu pracy jak również

o stan obsługiwanych maszyn i urządzeń.

Art. 123. § 1. Praca skazanego jest odpłatna, z zastrzeżeniem art. 123a. Zasady

wynagradzania za pracę ustala się w porozumieniu zawieranym przez dyrektora

zakładu karnego lub w umowie zawieranej przez skazanego. Przy skierowaniu

skazanego do prac administracyjno-porządkowych na terenie zakładu karnego,

wynagrodzenie za pracę ustala dyrektor tego zakładu.

§ 2. Wynagrodzenie przysługujące skazanemu zatrudnionemu w pełnym

wymiarze czasu pracy ustala się w sposób zapewniający osiągnięcie kwoty co

najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie odrębnych

przepisów, przy przepracowaniu pełnego miesięcznego wymiaru czasu pracy lub

wykonaniu pełnej miesięcznej normy pracy. W wypadku przepracowania niepełnej

miesięcznej normy czasu pracy lub niewykonania pełnej miesięcznej normy pracy

2017-12-11

©Telksinoe s. 90/166

wynagrodzenie wypłaca się proporcjonalnie do ilości czasu pracy lub wykonanej

normy pracy. W razie zatrudnienia skazanego w niepełnym wymiarze czasu pracy

najniższe wynagrodzenie ustala się w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin

zatrudnienia, biorąc za podstawę kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

§ 3. Skazanemu wynagrodzenie przysługuje tylko za pracę wykonaną,

z zastrzeżeniem § 4.

§ 4. Skazanemu przysługuje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy

jedynie w wypadku, gdy był gotów do jej wykonania, a doznał przeszkód z przyczyn

dotyczących podmiotu zatrudniającego.

§ 5. Podmiot może na czas przestoju powierzyć skazanemu, za zgodą dyrektora

zakładu karnego, inną odpowiednią pracę, za której wykonanie przysługuje

wynagrodzenie przewidziane za tę pracę.

§ 6. Skazanemu przysługuje wynagrodzenie za czas przestoju spowodowanego

warunkami atmosferycznymi jedynie w wypadku, gdy tak stanowi porozumienie lub

umowa, o których mowa w § 1.

Art. 123a. § 1. Za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz

jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, a także za prace na cele społeczne na

rzecz:

1) samorządu terytorialnego,

2) podmiotów, dla których organ gminy, powiatu lub województwa jest organem

założycielskim,

3) państwowych lub samorządowych jednostek organizacyjnych,

4) spółek prawa handlowego z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub gminy,

powiatu lub województwa

– w wymiarze nieprzekraczającym 90 godzin miesięcznie, skazanemu nie przysługuje

wynagrodzenie.

§ 2. Skazanemu, za jego pisemną zgodą lub na jego wniosek, dyrektor zakładu

karnego może zezwolić na nieodpłatne zatrudnienie przy pracach, o których mowa w §

1, w wymiarze przekraczającym 90 godzin miesięcznie lub przy pracach na cele

społeczne na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 56 § 3, oraz innych organizacji

pożytku publicznego.

§ 3. W celu przyuczenia do wykonywania pracy skazanemu, za jego pisemną

zgodą, można zezwolić na wykonywanie nieodpłatnej pracy w przywięziennych

zakładach pracy, przez okres nie dłuższy niż 3 miesiące.

2017-12-11

©Telksinoe s. 91/166

§ 4. Za wykonywane prace nieodpłatne mogą być skazanemu przyznawane

nagrody.

§ 5. Podmioty, o których mowa w § 1 i 2, zgłaszają zapotrzebowanie na przyjęcie

do pracy na cele społeczne skazanych właściwemu organowi gminy.

§ 6. Właściwy organ gminy wyznacza podmioty, na rzecz których skazani mogą

wykonywać prace na cele społeczne, o których mowa w § 1 i 2, na podstawie

zapotrzebowania lub z własnej inicjatywy, za zgodą podmiotów, o których mowa w §

1 i 2.

§ 7. Wyznaczone podmioty mają obowiązek przyjąć skazanych do pracy.

§ 8. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw administracji publicznej oraz ministrem właściwym do spraw pracy określi,

w drodze rozporządzenia, tryb wyznaczania przez właściwy organ gminy podmiotów,

na rzecz których skazani mogą wykonywać prace na cele społeczne, o których mowa

w § 1 i 2, czynności tych podmiotów, w zakresie wykonywania pracy, w tym

dotyczące zgłaszania zapotrzebowania na przyjęcie do pracy skazanych,

organizowania miejsc pracy i przydziału pracy oraz kontroli skazanych, mając na

względzie konieczność zapewnienia warunków do sprawnego wykonywania pracy na

cele społeczne.

Art. 124. § 1. Skazanemu zatrudnionemu odpłatnie na podstawie skierowania do

pracy lub umowy o pracę nakładczą przysługuje po roku nieprzerwanej pracy,

w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, zwolnienie od pracy przez okres

14 dni roboczych, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, a skazanemu

zatrudnionemu nieodpłatnie – 14 dni zwolnienia od pracy, bez prawa do

wynagrodzenia. Skazany nie może zrzec się prawa do zwolnienia od pracy.

§ 2. Wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego skazanemu

zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę wynosi 18 dni roboczych.

§ 3. Skazany w okresie urlopu wypoczynkowego lub zwolnienia od pracy,

o których mowa w § 1 i 2, korzysta z uprawnień do:

1) dodatkowego lub dłuższego widzenia;

2) dodatkowego zakupu artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz

przedmiotów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym;

3) dłuższych spacerów;

4) pierwszeństwa lub częstszego udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych,

z zakresu kultury fizycznej i sportu.

2017-12-11

©Telksinoe s. 92/166

§ 4. Zakres uprawnień, o których mowa w § 3, określa dyrektor zakładu karnego

indywidualnie dla każdego skazanego.

Art. 125. § 1. Z wynagrodzenia za pracę przysługującego skazanemu potrąca się

7% na cele Funduszu określone w art. 43 § 8 oraz 45% na cele Funduszu Aktywizacji

Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy utworzonego

na podstawie art. 6a ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zatrudnianiu osób

pozbawionych wolności (Dz. U. z 2014 r. poz. 1116 oraz z 2016 r. poz. 2260).

§ 2. Z przypadającego skazanemu wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu

zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, wolne jest w każdym czasie od

egzekucji 60%.

Art. 126. § 1. Ze środków pieniężnych otrzymywanych przez skazanego,

z wyjątkiem środków, o których mowa w art. 113 § 6 pkt 1–3, środki do wysokości

jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników gromadzi się

i zachowuje do przekazania skazanemu w chwili jego zwolnienia z zakładu karnego,

z przeznaczeniem na przejazd do miejsca zamieszkania i na utrzymanie; ze środków

tych nie prowadzi się egzekucji.

§ 2. Gromadzeniu podlega:

1) 50% kwoty zdeponowanej przez skazanego przy przyjęciu do zakładu karnego,

jednak nie więcej niż kwota odpowiadająca wysokości jednego przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia pracowników;

2) 50% z przypadającego skazanemu miesięcznie wynagrodzenia za pracę po

odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, jednak nie więcej

niż kwota stanowiąca 4% jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia

pracowników;

3) 50% każdego z wpływów pieniężnych skazanego niewymienionych w pkt 1 i 2,

jednak nie więcej niż kwota stanowiąca 4% jednego przeciętnego miesięcznego

wynagrodzenia pracowników.

§ 3. Kwoty, określone w § 2 pkt 2 i 3, podlegają gromadzeniu po potrąceniu

należności dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym.

§ 4. Środki pieniężne gromadzone w sposób wskazany w § 1–3 zakłady karne

składają na rachunkach sum depozytowych i wypłacają skazanemu w gotówce

w kwocie nominalnej powiększonej o należne odsetki.

2017-12-11

©Telksinoe s. 93/166

§ 5. Rachunki sum depozytowych, o których mowa w § 4, prowadzi Bank

Gospodarstwa Krajowego odrębnie dla każdego zakładu karnego na podstawie umów

zawartych z dyrektorami zakładów karnych.

§ 6. Bank Gospodarstwa Krajowego, prowadząc rachunki sum depozytowych

zakładów karnych, zapewnia w szczególności:

1) ewidencję analityczną środków dla poszczególnych depozytów (mikrorachunki)

w ramach każdego rachunku;

2) dzienne naliczanie odsetek oraz okresową kapitalizację odsetek należnych od

środków zgromadzonych na każdym mikrorachunku;

3) możliwość wymiany informacji z dysponentami rachunków, w zakresie stanu

każdego mikrorachunku (kapitału i odsetek), wpłat na każdy mikrorachunek

i wypłat z każdego mikrorachunku.

§ 7. Środki złożone na rachunkach sum depozytowych są oprocentowane

w wysokości stopy depozytowej Narodowego Banku Polskiego. Odsetki naliczone od

sum depozytowych złożonych na rachunkach sum depozytowych zakładów karnych

podlegają kapitalizacji rocznej na dzień 31 grudnia każdego roku kalendarzowego

oraz na dzień zwolnienia skazanego z zakładu karnego.

§ 8. Wraz z wykonaniem konwojowania skazanego do innego zakładu karnego

przekazuje się na rachunek sum depozytowych tego zakładu karnego środki pieniężne

skazanego zgromadzone dla niego w sposób wskazany w § 1–3 wraz z należnymi do

dnia poprzedzającego dzień konwojowania odsetkami.

§ 9. Zgromadzona kwota podlega każdorazowo uzupełnieniu w razie wzrostu

przeciętnego wynagrodzenia. Uzupełnienia dokonuje się z wpływów pieniężnych

skazanego uzyskanych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu ogłoszenia

komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnego

wynagrodzenia.

§ 10. Środki pieniężne, o których mowa w § 1, na wniosek skazanego przekazuje

się na spłatę grzywny, która została zamieniona na zastępczą karę pozbawienia

wolności lub zastępczą karę aresztu.

Art. 127. § 1. Okresy pracy, za którą przysługuje wynagrodzenie, wykonywanej

przez skazanego w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem prac,

o których mowa w art. 123a § 1, 2 i 3, są okresami składkowymi na zasadach

określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

2017-12-11

©Telksinoe s. 94/166

§ 2. Skazany zwalniany z zakładu karnego, zatrudniany w czasie odbywania

kary pozbawienia wolności na podstawie skierowania do pracy, otrzymuje

zaświadczenie o wykonywaniu pracy.

Art. 128. § 1. Okresy wykonywania przez skazanego odpłatnego zatrudnienia,

z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umów cywilnoprawnych, wlicza się

do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, z zastrzeżeniem § 2 i 3.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli w myśl przepisu prawa lub postanowienia

układu zbiorowego pracy do stażu pracy wlicza się tylko okresy zatrudnienia w danym

zakładzie pracy, w określonej branży albo okresy pracy na określonych stanowiskach

lub pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.

§ 3. Okresu pracy, o którym mowa w § 1, nie wlicza się do okresu pracy:

1) od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego lub innego

świadczenia przysługującego z upływem roku pracy lub okresu krótszego niż

rok;

2) wymaganego do zajmowania określonego stanowiska pracy.

Art. 129. § 1. Rada Ministrów może określać, w drodze rozporządzenia, zasady

i tryb powierzania podmiotom gospodarczym, instytucjom lub organizacjom

wykonywania określonych zadań w zakresie zatrudnienia i nauczania skazanych oraz

opieki postpenitencjarnej.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe

zasady zatrudniania skazanych, z uwzględnieniem rodzajów zatrudnienia, zasad

wynagradzania skazanych zatrudnionych odpłatnie na podstawie skierowania do

pracy, udzielania skazanym zwolnień od pracy lub urlopów wypoczynkowych,

przyczyn i sposobów usprawiedliwiania niewykonywania pracy oraz

dokumentowania zatrudnienia.

Oddział 6

Nauczanie

Art. 130. [§ 1. W zakładach karnych prowadzi się nauczanie obowiązkowe

w zakresie szkoły podstawowej i gimnazjum, a także umożliwia się nauczanie

w zakresie ponadpodstawowym (ponadgimnazjalnym) i na kursach zawodowych.

Zawodowe szkolenie kursowe może być w całości lub częściowo odpłatne.]

<§ 1. W zakładach karnych prowadzi się nauczanie obowiązkowe Zmiana w §1 w

art. 130 wejdzie

w zakresie szkoły podstawowej, a także umożliwia się nauczanie w zakresie w życie z dn.

2017-12-11 1.09.2017 r. (Dz.

U. z 2017 r. poz.

60).

©Telksinoe s. 95/166

ponadpodstawowym i na kursach zawodowych. Zawodowe szkolenie kursowe

może być w całości lub częściowo odpłatne.>

§ 2. Zakład karny ma obowiązek prowadzenia nauczania, stosownie do

możliwości i uzdolnień młodocianych skazanych, o których mowa w § 3.

[§ 3. Pierwszeństwo w uzyskaniu możliwości objęcia nauczaniem w szkole

ponadpodstawowej (ponadgimnazjalnej) i na kursach zawodowych mają skazani,

którzy nie mają wyuczonego zawodu albo po odbyciu kary nie będą mogli go

wykonywać, a także nie ukończyli 21 roku życia.]

<§ 3. Pierwszeństwo w uzyskaniu możliwości objęcia nauczaniem w szkole Zmiana w §3 w

art. 130 wejdzie

ponadpodstawowej i na kursach zawodowych mają skazani, którzy nie mają w życie z dn.

1.09.2017 r. (Dz.

wyuczonego zawodu albo po odbyciu kary nie będą mogli go wykonywać, a także U. z 2017 r. poz.

60).

nie ukończyli 21 roku życia.>

§ 4. Skazanym nieposiadającym wystarczających środków pieniężnych

udostępnia się nieodpłatnie niezbędne podręczniki i pomoce naukowe.

§ 5. W uzasadnionych wypadkach skazany może, na własny koszt, kształcić się

w szkołach poza obrębem zakładu karnego za zgodą dyrektora zakładu. Koszty

kształcenia skazanego poza obrębem zakładu karnego, ze względu na szczególne

okoliczności, mogą być poniesione przez zakład karny.

§ 6. W wypadku zaistnienia poważnych przyczyn uniemożliwiających

skazanemu realizację obowiązku nauczania możliwe jest czasowe zwolnienie go

z realizacji tego obowiązku.

Art. 131. § 1. Skazani mogą za zgodą dyrektora zakładu karnego uczyć się

w szkołach poza obrębem zakładu karnego, jeżeli spełniają ogólnie obowiązujące

wymagania w oświacie publicznej, zachowują się poprawnie oraz nie zagrażają

porządkowi prawnemu.

§ 2. Dyrektor może zezwolić skazanemu na udział w konsultacjach i zdawanie

egzaminów poza zakładem karnym, jeżeli spełnia on warunki wymienione w § 1.

§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się do skazanych na karę dożywotniego pozbawienia

wolności.

Art. 131a. Komisja penitencjarna pozbawia możliwości nauczania w zakresie

nieobjętym nauczaniem obowiązkowym w przypadkach:

1) zachowań zagrażających bezpieczeństwu zakładu;

2) odmowy uczęszczania do szkoły;

2017-12-11

©Telksinoe s. 96/166

3) stwierdzonych w opinii psychologicznej przeciwwskazań uniemożliwiających

spełnienie przez osadzonego wymagań edukacyjnych;

4) przerwy w nauce dłuższej niż 50% czasu przewidzianego na realizację zajęć

w semestrze, wynikającej z przewozu na polecenie sądu, prokuratury lub innych

uprawnionych organów;

5) przerwy w nauce dłuższej niż 50% czasu przewidzianego na realizację zajęć

w semestrze, wynikającej z niepowrotu z czasowego zezwolenia na opuszczenie

zakładu;

6) pogorszenia stanu zdrowia osadzonego wykluczającego możliwość

uczestniczenia w nauczaniu;

7) nieuzyskania promocji na wyższy semestr i braku możliwości powtarzania

semestru.

Art. 132. Praca w warsztatach szkolnych i praktyczna nauka zawodu jest

obowiązkowa, jeżeli wynika z programu nauczania. Praktyczna nauka zawodu może

być połączona z pracą produkcyjną, jeżeli jest to zgodne z tym programem.

Art. 133. Skazanemu wywiązującemu się z obowiązków ucznia po roku nauki

można udzielić 14-dniowego urlopu, jeżeli nie ma on prawa do takiego urlopu z tytułu

wykonywanej pracy, w ramach którego korzysta on z takich uprawnień i ulg, jakie

w okresie urlopu przysługują skazanemu pracującemu.

Art. 134. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do

spraw oświaty i wychowania, określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb

prowadzenia nauczania w zakładach karnych i aresztach śledczych, warunki i tryb

realizacji obowiązku nauczania i zwalniania skazanych z tego obowiązku, a także

warunki i tryb ponoszenia opłat za kształcenie poza obrębem zakładu karnego,

uwzględniając potrzebę dostosowania rodzajów i form uzyskiwania przez skazanego

wykształcenia i kwalifikacji zawodowych do warunków zakładu karnego i aresztu

śledczego, specyfikę nauczania prowadzonego w warunkach izolacji więziennej,

a także konieczność zapewnienia dyscypliny i porządku podczas nauczania.

Oddział 7

Działalność kulturalno-oświatowa, społeczna, kultura fizyczna i zajęcia

sportowe

Art. 135. § 1. W zakładach karnych stwarza się skazanym warunki

odpowiedniego spędzania czasu wolnego. W tym celu organizuje się zajęcia

2017-12-11

©Telksinoe s. 97/166

kulturalno-oświatowe, wychowania fizycznego i sportowe oraz pobudza aktywność

społeczną skazanych.

§ 2. W każdym zakładzie karnym prowadzi się zwłaszcza wypożyczalnię

książek i prasy dla skazanych oraz stwarza możliwość korzystania z urządzeń

audiowizualnych w świetlicach i w celach mieszkalnych. Korzystając z tych urządzeń

skazany nie może zakłócać ustalonego porządku w zakładzie.

Art. 136. § 1. Skazanym można zezwolić na tworzenie zespołów w celu

prowadzenia działalności kulturalnej, oświatowej, społecznej i sportowej. Z tych

względów można również zezwolić na nawiązywanie kontaktów oraz na

współdziałanie z odpowiednimi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami.

W szczególności można zezwolić na podejmowanie prac na cele publiczne, jak

również na realizację innych społecznie uznanych celów.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego może powołać rzeczników skazanych w celu

powierzenia im zadań opiniotwórczych i konsultacyjnych.

§ 3. Do wykonywania zadań związanych z zajęciami kulturalno-oświatowymi,

z zakresu kultury fizycznej i sportu, dyrektor zakładu karnego może wyznaczyć

skazanych wyróżniających się wzorową postawą i zachowaniem.

Art. 136a. § 1. W zakładach karnych można zezwolić na dobrowolne

gromadzenie przez skazanych środków finansowych przeznaczonych na pomoc

skazanym oraz ich rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub na

cele społeczne.

§ 2. Zasady gromadzenia środków finansowych, o których mowa w § 1, ustala

dyrektor zakładu karnego, po zapoznaniu się z opiniami skazanych.

§ 3. Wnioski skazanych dotyczące wydatkowania zgromadzonych środków

finansowych, o których mowa w § 1, wymagają zatwierdzenia przez dyrektora

zakładu karnego.

Oddział 8

Nagrody i ulgi

Art. 137. Skazanemu wyróżniającemu się dobrym zachowaniem w czasie

odbywania kary mogą być przyznawane nagrody. Nagroda może być również

przyznana skazanemu w celu zachęcenia go do poprawy zachowania.

Art. 138. § 1. Nagrodami są:

1) zezwolenie na dodatkowe lub dłuższe widzenie;

2017-12-11

©Telksinoe s. 98/166

2) zezwolenie na widzenie bez osoby dozorującej;

3) zezwolenie na widzenie w oddzielnym pomieszczeniu, bez osoby dozorującej;

4) zatarcie wszystkich lub niektórych kar dyscyplinarnych;

5) nagroda rzeczowa lub pieniężna;

6) (uchylony)

7) zezwolenie na widzenie bez dozoru, poza obrębem zakładu karnego, z osobą

najbliższą lub osobą godną zaufania, na okres nieprzekraczający jednorazowo

30 godzin;

8) zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru, na okres

nieprzekraczający jednorazowo 14 dni;

9) pochwała;

10) zezwolenie na częstsze branie udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych,

z zakresu kultury fizycznej i sportu;

11) zezwolenie na przekazanie osobie wskazanej przez skazanego upominku;

12) zezwolenie na odbywanie widzeń we własnej odzieży;

13) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki żywnościowej;

14) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych

i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do sprzedaży

w zakładzie karnym;

15) zezwolenie na telefoniczne porozumienie się skazanego ze wskazaną przez

niego osobą na koszt zakładu karnego.

§ 2. (uchylony)

Art. 139. § 1. Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 można przyznać

skazanemu, którego postawa w czasie odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, że

w czasie pobytu poza zakładem karnym będzie przestrzegał porządku prawnego, po

odbyciu przez niego co najmniej połowy tej części kary, po której mógłby być

warunkowo przedterminowo zwolniony.

§ 2. Przyznanie nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 tymczasowo

aresztowanemu, mającemu prawa i obowiązki skazanego odbywającego karę

pozbawienia wolności, wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do

którego dyspozycji pozostaje.

§ 3. Łączna liczba nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 nie może

przekroczyć 28 w roku.

§ 4. Łączny czas trwania nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 8 nie może

przekroczyć 28 dni w roku.

2017-12-11

©Telksinoe s. 99/166

§ 5. Skazanemu odbywającemu karę dożywotniego pozbawienia wolności

nagroda wymieniona w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 może być przyznana po odbyciu co

najmniej 15 lat kary.

§ 6. Przyznanie nagrody wymienionej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 skazanemu

odbywającemu karę 25 lat pozbawienia wolności albo karę dożywotniego

pozbawienia wolności, w zakładzie karnym typu zamkniętego, wymaga zgody

sędziego penitencjarnego.

§ 6a. Przepis § 6 stosuje się odpowiednio do skazanego z zaburzeniami

preferencji seksualnych odbywającego karę pozbawienia wolności w zakładzie

karnym typu zamkniętego za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu

karnego, popełnione w związku z tymi zaburzeniami.

§ 7. Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 dyrektor zakładu karnego

przyznaje z urzędu lub na pisemny wniosek przełożonego skazanego. Dyrektor

zakładu karnego może upoważnić kierownika wyodrębnionego oddziału do

przyznawania nagrody wymienionej w art. 138 § 1 pkt 7.

§ 8. Jeżeli po przyznaniu nagrody, określonej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, wystąpią

nowe okoliczności uzasadniające przypuszczenie, że skazany w czasie pobytu poza

zakładem karnym nie będzie przestrzegał porządku prawnego, albo jeżeli skazany

korzystający z nagrody określonej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 zostanie zatrzymany

przez uprawniony organ w związku z naruszeniem przez niego porządku prawnego

w trakcie trwania nagrody, organ, który przyznał nagrodę, podejmuje decyzję

o cofnięciu nagrody bądź o zamianie nagrody na inną. W wypadku, o którym mowa

w § 2, powiadamia się organ, który wydał zarządzenie.

§ 9. Skazanemu, który, korzystając z nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7

i 8, nadużył zaufania, a w szczególności nie powrócił do zakładu karnego

w wyznaczonym terminie, nie udziela się tych nagród przez okres co najmniej

6 miesięcy od udzielenia ostatniej nagrody.

Art. 140. § 1. W razie korzystania przez skazanego z nagród wymienionych

w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 albo z zezwolenia, o którym mowa w art. 141a lub

w art. 165 § 2, ma on obowiązek bezzwłocznego zgłoszenia się do jednostki Policji,

właściwej terytorialnie dla miejsca jego przebywania w okresie korzystania

z zezwolenia, w celu potwierdzenia miejsca pobytu.

§ 2. Skazany korzystający z zezwoleń, o których mowa w § 1, w każdym

przypadku zmiany miejsca pobytu ma obowiązek bezzwłocznego zgłoszenia się do

jednostki Policji właściwej terytorialnie dla nowego miejsca jego przebywania.

2017-12-11

©Telksinoe s. 100/166

§ 3. Dyrektor zakładu karnego może zobowiązać skazanego, korzystającego

z zezwoleń, o których mowa w § 1, do określonego zachowania się, a zwłaszcza do

przebywania w określonych w zezwoleniu miejscach pobytu lub częstszego

zgłaszania się do jednostki Policji.

§ 4. Czasu przebywania skazanego poza zakładem karnym, na podstawie

zezwoleń, o których mowa w § 1, nie odlicza się od okresu odbywania kary, chyba że

sędzia penitencjarny zarządzi inaczej w wypadku, gdy skazany w tym czasie nadużył

zaufania.

Art. 141. § 1. W wypadkach szczególnie uzasadnionych warunkami rodzinnymi

lub osobistymi skazanego nagrody mogą być stosowane jako ulgi.

§ 2. Nie przyznaje się jako ulg nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8.

§ 3. Ulgi przyznaje dyrektor zakładu karnego lub osoba przez niego

upoważniona na prośbę skazanego lub osoby najbliższej albo na wniosek

przełożonego skazanego.

§ 4. (uchylony)

Art. 141a. § 1. Dyrektor zakładu karnego może udzielić skazanemu zezwolenia

na opuszczenie zakładu karnego pod konwojem funkcjonariusza Służby Więziennej,

osoby godnej zaufania lub samodzielnie, na czas nieprzekraczający 5 dni, w celu

odwiedzenia poważnie chorego członka rodziny, uczestnictwa w pogrzebie członka

rodziny oraz w innych wypadkach szczególnie ważnych dla skazanego.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w § 1, tymczasowo aresztowanemu

mającemu prawa i obowiązki skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności

wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji

tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 4. Przepis art. 139 § 8 stosuje się odpowiednio.

§ 5. Na decyzję, o której mowa w § 1, przysługuje skarga.

Oddział 9

Kary dyscyplinarne

Art. 142. § 1. Skazany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione

naruszenie nakazów lub zakazów wynikających z ustawy, regulaminu lub innych

przepisów wydanych na jej podstawie albo ustalonego w zakładzie karnym lub

miejscu pracy porządku, zwane dalej „przekroczeniem”.

2017-12-11

©Telksinoe s. 101/166

§ 2. Jeżeli przekroczenie zawiera znamiona wykroczenia, skazany podlega

odpowiedzialności dyscyplinarnej, chyba że wykroczenie popełnione zostało w czasie

pobytu poza obrębem zakładu karnego.

Art. 143. § 1. Karami dyscyplinarnymi są:

1) nagana;

2) pozbawienie wszystkich lub niektórych niewykorzystanych przez skazanego

nagród lub ulg albo zawieszenie ich wykonania, na okres do 3 miesięcy;

3) pozbawienie korzystania z udziału w niektórych zajęciach kulturalno-

-oświatowych lub sportowych, z wyjątkiem korzystania z książek i prasy, na

okres do 3 miesięcy;

4) pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych, na okres do

3 miesięcy;

5) pozbawienie lub ograniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów

żywnościowych lub wyrobów tytoniowych, na okres do 3 miesięcy;

6) udzielanie widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą

odwiedzającą, na okres do 3 miesięcy;

7) obniżenie przypadającej skazanemu części wynagrodzenia za pracę, nie więcej

niż o 25%, na okres do 3 miesięcy;

8) umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 28 dni.

§ 2. Kar dyscyplinarnych wymienionych w § 1 pkt 4, 5 lub 8 nie stosuje się

wobec kobiet ciężarnych, karmiących lub sprawujących opiekę nad własnymi dziećmi

w domach matki i dziecka.

§ 3. Karę dyscyplinarną, o której mowa w § 1 pkt 8, można wymierzyć

skazanemu, który popełnił przekroczenie naruszające w poważnym stopniu

obowiązującą w zakładzie karnym dyscyplinę i porządek. Kara ta polega na osadzeniu

skazanego pojedynczo w celi oraz uniemożliwieniu mu kontaktu z innymi skazanymi;

w trakcie jej wykonywania skazanego pozbawia się możliwości:

1) korzystania z widzeń i samoinkasujących aparatów telefonicznych;

2) korzystania ze sprzętu audiowizualnego i komputerowego;

3) bezpośredniego uczestniczenia, wspólnie z innymi skazanymi,

w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce religii; na żądanie skazanego

należy mu jednak umożliwić bezpośrednie uczestniczenie w nabożeństwie

w warunkach uniemożliwiających mu kontakt z innymi skazanymi;

4) korzystania z udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury

fizycznej i sportu, z wyjątkiem korzystania z książek i prasy;

2017-12-11

©Telksinoe s. 102/166

5) dokonywania zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych;

6) (uchylony)

7) uczestniczenia w nauczaniu i zatrudnieniu poza celą;

8) korzystania z własnej odzieży, obuwia oraz wyrobów tytoniowych.

Art. 144. § 1. Kary dyscyplinarne określone w art. 143 § 1 pkt 4, 5, 7

i 8 wymierza dyrektor zakładu karnego, a inne kary – również osoba przez niego

upoważniona.

§ 2. Kary dyscyplinarne wymierza się z urzędu lub na pisemny wniosek

przełożonego skazanego.

§ 3. Decyzja o ukaraniu karą dyscyplinarną powinna zawierać dokładne

określenie przekroczenia popełnionego przez skazanego.

§ 4. Decyzję o ukaraniu karą dyscyplinarną sporządza się na piśmie i podaje do

wiadomości skazanemu, a gdy względy wychowawcze za tym przemawiają – również

innym skazanym lub innym osobom. Przepis ten ma zastosowanie również do decyzji

o uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie, zawieszeniu lub przerwaniu kary

dyscyplinarnej, a także o odstąpieniu od ukarania dyscyplinarnego.

§ 5. Na decyzje, o których mowa w § 1, przysługuje skarga.

Art. 145. § 1. Wymierzając karę dyscyplinarną uwzględnia się stopień

zawinienia i zasady indywidualizacji, mając w szczególności na względzie rodzaj

i okoliczności czynu, stosunek do popełnionego przekroczenia, dotychczasową

postawę, cechy osobowości i stan zdrowia skazanego oraz cele wychowawcze.

§ 2. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej wysłuchuje się obwinionego,

zapoznaje się z opinią wychowawcy, a jeżeli zachodzi potrzeba – również

składającego wniosek o ukaranie oraz z opiniami innych osób, a także z zeznaniami

świadków. Postępowanie może odbywać się w obecności innych skazanych, jeżeli

przemawiają za tym względy wychowawcze.

§ 3. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej określonej

w art. 143 § 1 pkt 8 lekarz albo psycholog wydaje pisemną opinię o jego zdolności do

odbycia tej kary. Wymierzenie tej kary w wymiarze powyżej 14 dni wymaga zgody

sędziego penitencjarnego.

§ 4. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej, określonej w art.

143 § 1 pkt 4 i 5, któremu ze względu na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie

dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych lub częstsze otrzymywanie paczek

2017-12-11

©Telksinoe s. 103/166

albo korzystającemu z diety, zasięga się opinii lekarza co do skutków dla stanu

zdrowia skazanego wymierzenia tej kary.

§ 5. Po zasięgnięciu opinii lekarza dyrektor podejmuje decyzję o ewentualnym

odroczeniu wykonania tej kary.

Art. 146. § 1. Za jedno przekroczenie wymierza się tylko jedną karę

dyscyplinarną. W wypadku gdy skazany popełnił więcej przekroczeń, zanim został

ukarany za którekolwiek z nich, wymierza się jedną karę, odpowiednio surowszą.

§ 2. Ponowne wymierzenie kary dyscyplinarnej nie może nastąpić w taki sposób,

aby była ona bezpośrednio przedłużeniem odbywania takiej samej kary, chyba że

łączny okres trwania wymierzonych kar nie przekracza przewidzianej granicy czasu

trwania tej kary.

§ 3. W wypadkach uzasadnionych względami wychowawczymi można odstąpić

od ukarania dyscyplinarnego, wykonanie wymierzonej kary zawiesić na okres do

3 miesięcy, zamienić ją na inną mniej dolegliwą lub karę darować. Po upływie okresu

zawieszenia wymierzoną karę uważa się za wykonaną.

§ 4. Jeżeli w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej skazany

dopuścił się ponownie przekroczenia, zawieszona kara ulega wykonaniu, chyba że

dyrektor zakładu karnego postanowi inaczej.

Art. 147. § 1. Nie można wymierzyć kary dyscyplinarnej, jeżeli od dnia

powzięcia przez przełożonego wiadomości o popełnieniu przekroczenia upłynęło

14 dni lub od dnia popełnienia przekroczenia – 30 dni. Nie można rozpocząć

wykonywania kary dyscyplinarnej po upływie 14 dni od jej wymierzenia.

§ 2. Terminy określone w § 1 nie biegną, jeżeli skazany przebywa poza obrębem

zakładu karnego bez zezwolenia lub w związku z leczeniem wynikłym

z samouszkodzenia lub z zasadnego zastosowania wobec niego środków przymusu

bezpośredniego, a także w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej.

§ 3. Przedawnienie wykonania kary dyscyplinarnej nie biegnie w czasie

wykonywania takiej samej kary, wymierzonej wcześniej.

Art. 148. § 1. Wymierzoną karę dyscyplinarną wykonuje się bezzwłocznie.

Sędzia penitencjarny może wstrzymać wykonanie kary dyscyplinarnej na czas

potrzebny do wyjaśnienia okoliczności uzasadniających jej wymierzenie, a także

uchylić karę dyscyplinarną z powodu jej niezasadności lub przekazać sprawę

dyrektorowi zakładu karnego do ponownego rozpoznania.

2017-12-11

©Telksinoe s. 104/166

§ 2. Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia odbycie wymierzonej kary

dyscyplinarnej w całości lub w części, wykonywanie jej należy odroczyć lub przerwać

albo zamienić na taką karę dyscyplinarną, którą skazany może odbyć. Decyzję w tym

względzie podejmuje dyrektor zakładu karnego, po zasięgnięciu opinii lekarza.

§ 3. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej umieszczenia w celi izolacyjnej

lekarz lub psycholog kontroluje zdolność skazanego do odbywania tej kary.

§ 4. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej, o której mowa w § 3, dyrektor

zakładu karnego może, w wypadkach uzasadnionych względami rodzinnymi,

osobistymi lub wychowawczymi, zezwolić skazanemu na widzenie lub rozmowę

telefoniczną.

Art. 149. Jeżeli zostały ujawnione nowe fakty lub dowody nieznane przedtem,

wskazujące na to, iż ukarany jest niewinny, dyrektor zakładu karnego uchyla karę

dyscyplinarną i uznaje ją za niebyłą oraz podejmuje stosowną decyzję mającą na celu

uchylenie skutków ukarania.

Oddział 10

Odroczenie i przerwa wykonania kary pozbawienia wolności

Art. 150. § 1. Wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby

psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie tej kary sąd

odracza do czasu ustania przeszkody.

§ 2. Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w którym umieszczenie go

w zakładzie karnym może zagrażać życiu lub spowodować dla jego zdrowia poważne

niebezpieczeństwo.

Art. 151. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na

okres do roku, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub

jego rodziny zbyt ciężkie skutki. W stosunku do skazanej kobiety ciężarnej oraz osoby

skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem sąd może odroczyć wykonanie

kary na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka.

§ 2. Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności w wymiarze do

roku, jeżeli liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych

przekracza w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów; odroczenia nie udziela się

skazanym, którzy dopuścili się przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby

jej użycia, skazanym określonym w art. 64 § 1 lub 2 lub w art. 65 Kodeksu karnego,

a także skazanym za przestępstwa określone w art. 197–203 Kodeksu karnego

popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych.

2017-12-11

©Telksinoe s. 105/166

§ 3. Odroczenie może być udzielone kilkakrotnie, jednak łączny okres

odroczenia nie może przekroczyć okresów wskazanych w § 1; okres odroczenia

biegnie od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym przedmiocie.

§ 4. Odraczając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może zobowiązać

skazanego do podjęcia starań o znalezienie pracy zarobkowej, zgłaszania się do

wskazanej jednostki Policji w określonych odstępach czasu lub poddania się

odpowiedniemu leczeniu lub rehabilitacji, oddziaływaniom terapeutycznym lub

uczestnictwu w programach korekcyjno-edukacyjnych.

§ 5. Wykonując orzeczenie o odroczeniu wykonania kary pozbawienia wolności

w stosunku do skazanego, który został zobowiązany do wykonania obowiązków

określonych w § 4, sąd stosuje odpowiednio art. 14.

Art. 152. § 1. Jeżeli odroczenie wykonania kary nieprzekraczającej roku

pozbawienia wolności trwało przez okres co najmniej jednego roku – sąd może

warunkowo zawiesić wykonanie tej kary na zasadach określonych w art. 69–75

Kodeksu karnego.

§ 2. Wniosek o warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności

może złożyć również sądowy kurator zawodowy.

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie warunkowego zawieszenia wykonania

kary przysługuje zażalenie; w posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, skazany

oraz obrońca, a także sądowy kurator zawodowy, jeżeli składał wniosek o wydanie

postanowienia.

Art. 153. § 1. Sąd penitencjarny udziela przerwy w wykonaniu kary w wypadku

określonym w art. 150 § 1 do czasu ustania przeszkody.

§ 2. Sąd penitencjarny może udzielić przerwy w wykonaniu kary pozbawienia

wolności, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste. Przepisy

art. 151 § 3–5 stosuje się odpowiednio.

§ 2a. Wniosek o udzielenie przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności

może złożyć również dyrektor zakładu karnego.

§ 3. Nie można udzielić przerwy przed upływem roku od dnia ukończenia

poprzedniej przerwy i powrotu po niej do zakładu karnego, chyba że zachodzi

wypadek choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego albo inny

wypadek losowy.

§ 4. (uchylony)

2017-12-11

©Telksinoe s. 106/166

§ 5. Sądem penitencjarnym właściwym miejscowo do udzielenia dalszych

przerw jest sąd, który udzielił pierwszej przerwy. Jest on również właściwy do

orzeczenia przerwy, o której mowa w § 3, jeżeli skazany nadal przebywa na wolności.

Art. 153a. § 1. W posiedzeniu w przedmiocie odroczenia lub przerwy ma prawo

wziąć udział prokurator, skazany oraz jego obrońca, a także sądowy kurator

zawodowy lub dyrektor zakładu karnego, jeżeli składali wniosek o wydanie

postanowienia.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie odroczenia lub przerwy przysługuje

zażalenie.

Art. 154. § 1. Jeżeli prokurator oświadczył, że sprzeciwia się udzieleniu

przerwy, postanowienie o udzieleniu przerwy staje się wykonalne z chwilą

uprawomocnienia.

§ 2. Zażalenie wniesione przez prokuratora podlega rozpoznaniu w terminie

14 dni.

Art. 155. § 1. Jeżeli przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności trwała co

najmniej rok, a skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary – sąd penitencjarny może

warunkowo zwolnić skazanego z odbycia reszty kary na zasadach określonych

w art. 77 Kodeksu karnego, przy czym zwolnienie może nastąpić w każdym czasie,

bez ograniczeń wynikających z art. 78 i 79 Kodeksu karnego.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli kara lub suma kar pozbawienia wolności

przekracza 3 lata.

§ 3. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie.

Art. 156. § 1. Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności sąd może

odwołać w razie ustania przyczyny, dla której zostało udzielone, lub w wypadku, gdy

skazany nie korzysta z odroczenia w celu, w jakim zostało udzielone, albo rażąco

narusza porządek prawny, jak również z powodu niewykonywania obowiązków

określonych w art. 151 § 4.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do przerwy w wykonaniu kary

pozbawienia wolności; postanowienie o odwołaniu przerwy wydaje sąd penitencjarny,

który jej udzielił.

§ 3. Właściwy sąd odwołuje odroczenie lub przerwę w wykonaniu kary

pozbawienia wolności, jeżeli okoliczności, o których mowa w § 1 i 2, zaistnieją po

udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawodowego,

chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy.

2017-12-11

©Telksinoe s. 107/166

§ 4. Jeżeli w czasie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności skazany

został tymczasowo aresztowany, kara pozbawienia wolności, której odbywanie

zostało przerwane, podlega wykonaniu z mocy prawa.

§ 5. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio do odroczenia wykonania kary

pozbawienia wolności, z tym że w wypadku odroczenia sąd bezzwłocznie kieruje

orzeczenie do wykonania.

Art. 157. Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec żołnierza,

z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, sąd

może odwołać również na wniosek właściwego dowódcy.

Art. 158. Wniosek o zwolnienie od wykonania kary pozbawienia wolności,

o której mowa w art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, wobec żołnierza, z wyjątkiem

żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, może złożyć

również dowódca jednostki. Termin zawity do złożenia wniosku upływa w dniu

ukończenia służby przez żołnierza.

Art. 158a. Na postanowienie w przedmiocie odwołania odroczenia lub przerwy,

a także w przedmiocie wniosku o zwolnienie od wykonania kary pozbawienia

wolności, o której mowa w art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, przysługuje zażalenie.

Oddział 11

Warunkowe przedterminowe zwolnienie

Art. 159. § 1. Warunkowo zwolnionego sąd penitencjarny może w okresie próby

oddać pod dozór kuratora sądowego, osoby godnej zaufania, stowarzyszenia,

organizacji lub instytucji, do której działalności należy troska o wychowanie,

zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, oraz nałożyć na niego obowiązki

określone w art. 72 § 1 Kodeksu karnego, a jeżeli szkoda wyrządzona przestępstwem,

za które skazany odbywa karę, nie została naprawiona, orzec obowiązek określony

w art. 72 § 2 Kodeksu karnego. Wobec skazanego za przestępstwo określone

w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku z zaburzeniami preferencji

seksualnych, młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, sprawcy określonego

w art. 64 Kodeksu karnego, a także wobec skazanego na karę dożywotniego

pozbawienia wolności oddanie pod dozór jest obowiązkowe.

§ 2. Warunkowo zwolniony, który został zobowiązany do wykonywania

obowiązków związanych z okresem próby i nie został oddany pod dozór, jest

obowiązany do:

2017-12-11

©Telksinoe s. 108/166

1) bezzwłocznego, a najpóźniej w ciągu 7 dni od zwolnienia z zakładu karnego,

zgłoszenia się do sądowego kuratora zawodowego sądu rejonowego, w którego

okręgu będzie miał miejsce stałego pobytu,

2) zgłaszania się do sądowego kuratora zawodowego w określonych przez niego

terminach i udzielania wyjaśnień co do przebiegu okresu próby,

3) niezmieniania bez zgody sądu miejsca stałego pobytu,

4) wykonywania nałożonych na niego obowiązków

– o czym sąd poucza warunkowo zwolnionego.

§ 3. W razie oddania pod dozór sąd poucza skazanego o obowiązku

wynikającym z art. 169 § 2.

Art. 160. § 1. Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli

zwolniony w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które orzeczono

prawomocnie karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania.

§ 2. Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony,

skazany za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej

wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze

sprawcą, w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając

przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej

zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.

§ 3. Sąd penitencjarny może odwołać warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony

w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności popełnił inne

przestępstwo lub została orzeczona kara inna niż określona w § 1 albo gdy uchyla się

od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych,

przepadku lub środków kompensacyjnych.

§ 4. Sąd odwołuje warunkowe zwolnienie skazanego, jeżeli okoliczności,

o których mowa w § 3, zaistnieją po udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia

przez sądowego kuratora zawodowego, chyba że przemawiają przeciwko temu

szczególne względy.

§ 5. Gdy skazany został oddany pod dozór osoby godnej zaufania,

stowarzyszenia, organizacji lub instytucji, o której mowa w art. 159 § 1, wniosek

o odwołanie warunkowego zwolnienia może złożyć również ta osoba lub

przedstawiciel tego stowarzyszenia, organizacji lub instytucji.

§ 6. W posiedzeniu w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia ma

prawo wziąć udział prokurator, skazany oraz obrońca, sądowy kurator zawodowy,

2017-12-11

©Telksinoe s. 109/166

a gdy skazany pozostaje pod dozorem osoby godnej zaufania, stowarzyszenia,

organizacji lub instytucji, o której mowa w art. 159 § 1, także ta osoba lub

przedstawiciel tego stowarzyszenia, organizacji lub instytucji.

§ 7. Na postanowienie w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia

przysługuje zażalenie.

§ 8. W przypadku odwołania warunkowego zwolnienia nie zalicza się na poczet

kary okresu spędzonego na wolności.

Art. 161. § 1. O warunkowym zwolnieniu orzeka sąd penitencjarny na

posiedzeniu, które powinno odbyć się w zakładzie karnym. W posiedzeniu ma prawo

wziąć udział prokurator, skazany oraz obrońca, a także inne osoby, którym służy

uprawnienie do złożenia wniosku o warunkowe zwolnienie, jeżeli wniosek taki

złożyły.

§ 2. Wniosek o warunkowe zwolnienie może złożyć również dyrektor zakładu

karnego lub sądowy kurator zawodowy.

§ 3. Jeżeli orzeczona kara lub suma kar nie przekracza 3 lat pozbawienia

wolności, wniosku skazanego lub jego obrońcy, złożonego przed upływem 3 miesięcy

od wydania postanowienia o odmowie warunkowego zwolnienia, nie rozpoznaje się

aż do upływu tego okresu.

§ 4. Jeżeli orzeczona kara lub suma kar przekracza 3 lata pozbawienia wolności,

wniosku skazanego lub jego obrońcy, złożonego przed upływem 6 miesięcy od

wydania postanowienia o odmowie warunkowego zwolnienia, nie rozpoznaje się aż

do upływu tego okresu.

§ 5. Dyrektor zakładu karnego, składając wniosek o warunkowe zwolnienie,

przesyła jednocześnie opinię sporządzoną przez administrację zakładu karnego

zawierającą w szczególności prognozę kryminologiczno-społeczną. W innych

przypadkach opinię tę dyrektor zakładu karnego przesyła na żądanie sądu

penitencjarnego lub na prośbę skazanego składającego wniosek o warunkowe

zwolnienie.

Art. 162. § 1. Sąd penitencjarny wysłuchuje przedstawiciela administracji

zakładu karnego, a sądowego kuratora zawodowego, jeżeli składał wniosek

o warunkowe zwolnienie, oraz uwzględnia ugodę zawartą w wyniku mediacji.

W wypadku skazanego za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego,

popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, warunkowe

zwolnienie nie może być udzielone bez zasięgnięcia opinii biegłych.

2017-12-11

©Telksinoe s. 110/166

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie warunkowego zwolnienia przysługuje

zażalenie. Podlega ono rozpoznaniu w terminie 14 dni. Przepis art. 154 § 1 stosuje się

odpowiednio.

§ 3. Na postanowienie odmawiające udzielenia warunkowego zwolnienia

przysługuje zażalenie także dyrektorowi zakładu karnego lub sądowemu kuratorowi

zawodowemu, jeżeli składali wniosek o warunkowe zwolnienie.

Art. 163. § 1. W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia

o warunkowym zwolnieniu oraz w sprawie odwołania warunkowego zwolnienia

właściwy jest sąd penitencjarny, który udzielił zwolnienia, a jeżeli zwolniony

pozostaje pod dozorem – sąd penitencjarny, w którego okręgu dozór jest

wykonywany.

§ 2. Sąd penitencjarny może, w granicach określonych w art. 80 § 1 i 2 Kodeksu

karnego, zmienić okres próby. Sąd może również w okresie próby ustanawiać,

rozszerzać lub zmieniać obowiązki wymienione w art. 72 § 1 Kodeksu karnego albo

od wykonywania nałożonych obowiązków zwolnić, z wyjątkiem obowiązku

wymienionego w art. 72 § 2 Kodeksu karnego, jak również oddać skazanego pod

dozór lub od dozoru zwolnić. Wniosek o wydanie postanowienia może złożyć również

sądowy kurator zawodowy.

§ 3. Wykonując orzeczenie o warunkowym zwolnieniu wobec skazanego, który

nie został oddany pod dozór lub zobowiązany do wykonania obowiązków związanych

z okresem próby, sąd penitencjarny stosuje odpowiednio art. 14.

§ 4. Na postanowienie wydane na podstawie § 2 przysługuje zażalenie.

Oddział 12

Zwalnianie skazanych z zakładów karnych i warunki udzielania im pomocy

Art. 164. § 1. Okres do 6 miesięcy przed przewidywanym warunkowym

zwolnieniem lub przed wykonaniem kary stanowi, w miarę potrzeby, czas niezbędny

na przygotowanie skazanego do życia po zwolnieniu, zwłaszcza dla nawiązania

kontaktu z kuratorem sądowym lub podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1. Okres

ten ustala, za zgodą skazanego, komisja penitencjarna.

§ 2. Okres, o którym mowa w § 1, może również wyznaczyć sąd penitencjarny

w postanowieniu o udzieleniu lub odmowie warunkowego zwolnienia, jeżeli uzna to

za niezbędne.

2017-12-11

©Telksinoe s. 111/166

Art. 165. § 1. W okresie, o którym mowa w art. 164, skazany powinien w miarę

możliwości odbywać karę we właściwym zakładzie karnym położonym najbliżej

przyszłego miejsca stałego pobytu.

§ 2. Skazanemu można zezwolić na opuszczenie zakładu karnego, łącznie na

czas do 14 dni, zwłaszcza w celu podejmowania starań o uzyskanie po zwolnieniu

odpowiednich możliwości zamieszkania i pracy. Zezwolenie na opuszczenie zakładu

można przyznać skazanemu, którego postawa w czasie odbywania kary uzasadnia

przypuszczenie, że w czasie pobytu poza zakładem karnym będzie przestrzegał

porządku prawnego. Zezwolenia udziela dyrektor zakładu karnego. Przepis

art. 139 § 8 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Kurator sądowy lub podmioty, o których mowa w art. 38 § 1, ustalają ze

skazanym zakres niezbędnej pomocy w społecznej readaptacji i sposób jej udzielenia.

§ 4. Jeżeli skazany nie posiada dokumentu tożsamości, administracja zakładu

karnego podejmuje czynności niezbędne do otrzymania przez niego takiego

dokumentu. Skazany ma obowiązek współdziałania w tym zakresie.

Art. 166. § 1. Zwalnianym skazanym, mającym trudności w znalezieniu

zatrudnienia, zakwaterowania oraz otrzymania niezbędnej pomocy lekarskiej,

właściwe organy lub instytucje udzielają niezbędnej doraźnej pomocy.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego zwalniając skazanego, udziela mu stosownych

informacji o możliwościach uzyskania niezbędnej pomocy. W wypadku zwalniania

osoby skazanej za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego,

popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, dyrektor zakładu

zawiadamia o tym jednostkę Policji, właściwą dla miejsca pobytu skazanego po jego

zwolnieniu.

§ 3. Skazanemu zwalnianemu z zakładu karnego, który nie dysponuje

wystarczającymi środkami własnymi i nie ma zapewnionych na wolności

dostatecznych środków utrzymania, dyrektor zakładu karnego może udzielić pomocy

pieniężnej w chwili zwolnienia w wysokości do 1/3 przeciętnego miesięcznego

wynagrodzenia pracowników lub jej odpowiedni ekwiwalent; środki własne

skazanego stanowią środki będące w depozycie oraz przekazane w trybie art. 126 § 1.

§ 4. Skazanym zwalnianym na podstawie art. 47 § 2 nie udziela się pomocy

pieniężnej, chyba że szczególne względy za tym przemawiają; w takim przypadku

można udzielić pomocy w postaci odzieży, bielizny, obuwia, biletu na przejazd,

a także artykułów żywnościowych na czas podróży, w zakresie niezbędnym do

2017-12-11

©Telksinoe s. 112/166

opuszczenia zakładu karnego. Decyzję o udzieleniu pomocy podejmuje dyrektor

zakładu karnego.

Art. 167. (uchylony)

Art. 167a. § 1. Przy zwolnieniu z zakładu karnego skazany otrzymuje, za

pokwitowaniem, znajdujące się w depozycie dokumenty, pieniądze, przedmioty

wartościowe i inne przedmioty, jeżeli nie zostały zatrzymane albo zajęte w drodze

zabezpieczenia lub egzekucji.

§ 2. Skazany otrzymuje ponadto świadectwo zwolnienia z zakładu karnego oraz

zaświadczenie o zatrudnieniu. Skazany jest informowany o potrzebie dalszego

leczenia oraz otrzymuje wyniki wykonanych badań diagnostycznych niezbędnych do

dalszego postępowania leczniczego lub diagnostycznego.

§ 3. Jako ekwiwalent pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 166 § 3, skazany

może otrzymać przy zwolnieniu stosowną do pory roku odzież, bieliznę, obuwie, bilet

na przejazd, a także artykuły żywnościowe na czas podróży. Decyzje w tym zakresie

podejmuje dyrektor zakładu karnego.

§ 4. Jeżeli osoba zwolniona z zakładu karnego wymaga leczenia szpitalnego,

a jej stan zdrowia nie pozwala na przeniesienie do szpitala, pozostaje ona na leczeniu

w zakładzie karnym do czasu, gdy jej stan zdrowia pozwoli na takie przeniesienie.

§ 5. Przepis § 4 ma zastosowanie, jeżeli osoba zwolniona wyraża zgodę na dalsze

leczenie w zakładzie karnym, co powinno być potwierdzone jej podpisem

w indywidualnej dokumentacji medycznej. W razie niemożności wyrażenia tej zgody

przez osobę zwolnioną, decyzję o pozostawieniu jej na leczeniu w zakładzie karnym

podejmuje dyrektor zakładu karnego na wniosek lekarza. Wobec osoby, o której mowa

w § 4, stosuje się przepisy porządkowe obowiązujące w zakładzie karnym. Przepisy

art. 118 § 1, 2 i 4 stosuje się odpowiednio.

§ 6. Jeżeli zwalniany skazany jest niezdolny z powodów zdrowotnych do

samodzielnego powrotu do miejsca zameldowania lub miejsca przebywania bez

zameldowania, administracja zakładu karnego jest obowiązana w okresie

poprzedzającym zwolnienie nawiązać kontakt z rodziną, osobą bliską lub wskazaną

przez skazanego inną osobą i powiadomić ją o terminie zwolnienia. W wypadku, gdy

działania administracji zakładu karnego okazały się bezskuteczne, administracja

zakładu karnego jest obowiązana udzielić zwolnionemu pomocy w udaniu się do

miejsca zameldowania lub miejsca przebywania bez zameldowania albo podmiotu

leczniczego.

2017-12-11

©Telksinoe s. 113/166

§ 7. Jeżeli osoba, o której mowa w § 4, nie wyraża zgody na dalsze leczenie

w zakładzie karnym, lekarz poucza ją o możliwych następstwach zdrowotnych

odmowy leczenia. Fakt odmowy powinien być potwierdzony podpisem zwolnionego

w indywidualnej dokumentacji medycznej, a w wypadku odmowy podpisu – notatką

urzędową na tę okoliczność.

Art. 168. (uchylony)

Oddział 13

Informowanie o opuszczeniu przez skazanego zakładu karnego

Art. 168a. § 1. Na wniosek pokrzywdzonego, odpowiednio, sędzia

penitencjarny lub dyrektor zakładu karnego niezwłocznie zawiadamia

pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której stałą pieczą

pokrzywdzony pozostaje, o zwolnieniu skazanego z zakładu karnego po odbyciu kary,

o ucieczce skazanego z zakładu karnego, a także o wydaniu decyzji o udzieleniu

skazanemu:

1) przepustki, o której mowa w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9;

2) czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru lub bez

konwoju funkcjonariusza Służby Więziennej albo asysty innej osoby godnej

zaufania, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, art. 141a § 1, art. 165 § 2

oraz art. 234 § 2;

3) przerwy w wykonaniu kary;

4) warunkowego zwolnienia.

§ 2. O prawie do złożenia wniosku, o którym mowa w § 1, poucza

pokrzywdzonego sąd, kierując orzeczenie do wykonania.

§ 3. W wypadku zwolnienia z zakładu karnego po odbyciu kary skazanego

z zaburzeniami preferencji seksualnych odbywającego karę pozbawienia wolności za

przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku

z tymi zaburzeniami, a także w wypadku ucieczki takiego skazanego z zakładu

karnego lub wydania decyzji, o których mowa w § 1, odpowiednio sędzia

penitencjarny lub dyrektor niezwłocznie zawiadamia o tym jednostkę Policji,

właściwą dla miejsca stałego pobytu skazanego.

§ 4. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio do skazanego za przestępstwo

popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie

przestępstwa oraz skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności orzeczoną za

przestępstwo umyślne w wymiarze nie niższym niż 3 lata.

2017-12-11

©Telksinoe s. 114/166

§ 5. Jeżeli wobec skazanego wykonuje się kolejno kilka kar pozbawienia

wolności, zawiadomienia, o których mowa w § 1–4, wysyła się przez cały okres

trwania pozbawienia wolności.

§ 6. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o którym mowa w § 1,

przekazuje się również świadkowi.

Rozdział XI

Prawa i obowiązki kuratora sądowego, wykonywanie dozoru, warunkowego

umorzenia postępowania i warunkowego zawieszenia wykonania kary

Oddział 1

Prawa i obowiązki kuratora sądowego oraz dozór

Art. 169. § 1. Skazany, na którego nałożono obowiązki, a także oddany pod

dozór, obowiązany jest przestrzegać obowiązków ustanowionych przez sąd na okres

próby lub związanych z dozorem.

§ 1a. Skazany, na którego nałożono obowiązki określone w art. 34 § 3 Kodeksu

karnego, jest obowiązany przestrzegać obowiązków ustanowionych przez sąd.

§ 2. Skazany oddany pod dozór obowiązany jest bezzwłocznie, a najpóźniej

w ciągu 7 dni od powzięcia wiadomości o oddaniu go pod dozór, zgłosić się do

kuratora sądowego tego sądu rejonowego, w okręgu którego dozór ma być

wykonywany.

§ 3. Skazany jest obowiązany stawić się na wezwanie sądu lub kuratora

sądowego i udzielać wyjaśnień co do przebiegu dozoru i wykonywania nałożonych na

niego obowiązków, bez zgody sądu nie zmieniać miejsca stałego pobytu, umożliwić

kuratorowi wejście do mieszkania oraz informować go o zmianie miejsca

zatrudnienia.

§ 4. Dozór wykonuje się w miejscu stałego pobytu skazanego.

Art. 169a. § 1. Nadzór nad wykonywaniem dozoru należy do sądu właściwego

do orzekania w przedmiocie wykonania kary lub środka, w związku z którymi

skazanego oddano pod dozór.

§ 2. Nadzór, o którym mowa w § 1, obejmuje kontrolę i ocenę:

1) legalności i prawidłowości wykonywania dozoru;

2) wykonywania zadań probacyjnych i działalności wychowawczej kuratora

sądowego oraz przebiegu procesu resocjalizacji skazanego;

2017-12-11

©Telksinoe s. 115/166

3) prawidłowości sporządzania przez kuratora sądowego dokumentacji

i prowadzenia akt dozoru.

Art. 169b. § 1. W celu zapewnienia optymalnego oddziaływania na osoby,

wobec których sprawowany jest dozór, oraz zastosowania właściwej metody kontroli

tych osób ustala się trzy grupy ryzyka powrotu do przestępstwa:

1) grupa obniżonego ryzyka (A);

2) grupa podstawowa (B);

3) grupa podwyższonego ryzyka (C).

§ 2. Do grupy obniżonego ryzyka (A) kwalifikuje się osoby, wobec których

zastosowano warunkowe umorzenie postępowania, a także osoby dotychczas

niekarane, których właściwości oraz warunki osobiste i środowiskowe,

dotychczasowy sposób życia oraz których zachowanie po popełnieniu przestępstwa

uzasadniają przekonanie, że będą one w okresie próby przestrzegać porządku

prawnego, a w szczególności nie popełnią ponownie przestępstwa. W szczególnie

uzasadnionych przypadkach kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej lub sędzia

może zakwalifikować do grupy obniżonego ryzyka (A) osoby spełniające przesłanki

grupy podstawowej (B).

§ 3. Do grupy podwyższonego ryzyka (C) kwalifikuje się:

1) skazanych określonych w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu karnego;

2) skazanych, którzy po wydaniu wyroku lub w okresie próby popełnili

przestępstwo podobne;

3) osoby uzależnione skazane za przestępstwo pozostające w związku z używaniem

alkoholu, środka odurzającego lub innego podobnie działającego środka;

4) skazanych za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na

szkodę małoletniego, a także za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej

popełnione w związku z zakłóceniem czynności psychicznych o podłożu

seksualnym innym niż choroba psychiczna;

5) skazanych z zaburzeniami psychicznymi, jeżeli zaburzenia te miały związek

z popełnieniem przestępstwa;

6) skazanych w związku ze stosowaniem przemocy w rodzinie, którzy pozostają

z osobą pokrzywdzoną we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie próby,

z wyłączeniem osób, wobec których zastosowano warunkowe umorzenie

postępowania;

7) skazanych związanych z subkulturami przestępczymi lub grupami mającymi

związek ze środowiskiem przestępczym;

2017-12-11

©Telksinoe s. 116/166

8) skazanych, którzy wymagają intensywnych działań w okresie próby ze względu

na dotychczasową karalność, sposób życia, właściwości osobiste i zachowanie

w okresie próby, w tym stopień wykonania orzeczonych obowiązków, albo ze

względu na inne okoliczności.

§ 4. Do grupy podstawowej (B) kwalifikuje się osoby, które nie spełniają

przesłanek grupy obniżonego ryzyka (A) ani grupy podwyższonego ryzyka (C).

W szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza wobec postępu w procesie

resocjalizacji, sędzia może zakwalifikować do grupy podstawowej (B) osoby

spełniające przesłanki grupy podwyższonego ryzyka (C).

§ 5. Dozór w stosunku do osób zakwalifikowanych do grupy podwyższonego

ryzyka (C) wykonują kuratorzy zawodowi. W szczególnie uzasadnionych

przypadkach kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej lub sędzia może wyrazić

zgodę na wykonywanie dozoru przez kuratora społecznego z uwagi na właściwości

i warunki osobiste skazanego oraz predyspozycje, wykształcenie, umiejętności

i przeszkolenie kuratora społecznego.

§ 6. Do danej grupy ryzyka powrotu do przestępstwa, o której mowa w § 1,

kwalifikują osobę, wobec której sprawowany jest dozór, kierownik zespołu

kuratorskiej służby sądowej i upoważniony sędzia; w przypadku rozbieżności

rozstrzygające jest stanowisko sędziego.

§ 7. W razie zmiany okoliczności, o których mowa w § 2 lub 3, lub jeżeli

dotychczasowy przebieg okresu próby uzasadnia przekonanie, że wystarczające jest

dalsze oddziaływanie w ramach grupy ryzyka, o której mowa w § 1 pkt 1 lub 2,

dokonuje się ponownej kwalifikacji skazanego na zasadach określonych w § 6.

Zmiany kwalifikacji z grupy podstawowej (B) do grupy obniżonego ryzyka (A) może

dokonać również kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej.

§ 8. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy obniżonego ryzyka

(A) sądowy kurator zawodowy, sprawując dozór osobiście, jest zobowiązany

w szczególności do:

1) przeprowadzenia co najmniej raz na 3 miesiące wywiadu środowiskowego,

w tym rozmowy ze skazanym w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;

2) skutecznego wezwania skazanego co najmniej raz na 2 miesiące do stawienia się

w siedzibie zespołu kuratorskiej służby sądowej w celu udzielenia wyjaśnień co

do przebiegu dozoru i wykonania nałożonych obowiązków, a także w razie

potrzeby przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających

wykonanie obowiązków;

2017-12-11

3) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej raz w miesiącu.

§ 9. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy obniżonego ryzyka

(A) oraz grupy podstawowej (B) sądowy kurator społeczny jest zobowiązany

w szczególności do:

1) przeprowadzenia co najmniej raz w miesiącu wywiadu środowiskowego, w tym

rozmowy ze skazanym w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;

2) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej raz w miesiącu.

§ 10. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy podwyższonego

ryzyka (C) kurator sądowy jest zobowiązany w szczególności do:

1) utrzymywania ścisłej współpracy z Policją w celu uzyskania i wymiany

informacji w zakresie przestrzegania porządku prawnego przez skazanego;

2) przeprowadzania systematycznych wywiadów środowiskowych, w tym rozmów

ze skazanym w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;

3) systematycznego wzywania skazanego do stawiania się w siedzibie zespołu

kuratorskiej służby sądowej w celu udzielenia wyjaśnień co do przebiegu dozoru

i wykonania nałożonych obowiązków, a także w razie potrzeby przedstawienia

odpowiednich dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązków;

4) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej 2 razy w miesiącu;

5) przeprowadzania u skazanego, który został zobowiązany do powstrzymania się

od nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających lub substancji

psychotropowych, albo u skazanego, który w trakcie dozoru wykazuje objawy

uzależnienia, wyrywkowego badania na obecność w organizmie alkoholu,

środków odurzających lub substancji psychotropowych, przy użyciu metod

niewymagających badania laboratoryjnego;

6) nawiązania i systematycznego utrzymywania kontaktu z odpowiednimi

stowarzyszeniami, instytucjami i organizacjami społecznymi zajmującymi się

pomocą społeczną, pośrednictwem pracy, leczeniem, oddziaływaniem

terapeutycznym bądź innymi formami działania, które mogą być przydatne

w rozwiązywaniu problemów, które nie sprzyjają resocjalizacji i kontroli okresu

próby.

§ 11. Sędzia lub kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej mogą

w szczególnie uzasadnionych przypadkach określić sądowemu kuratorowi

zawodowemu, a ten sądowemu kuratorowi społecznemu, inną częstotliwość i formę

kontaktów ze skazanym.

2017-12-11

Art. 170. § 1. Sprawowanie dozoru powierza się kuratorowi sądowemu tego

sądu rejonowego, w okręgu którego środek ten jest lub ma być wykonywany.

§ 2. Sprawowanie dozoru może być powierzone także stowarzyszeniu,

organizacji lub instytucji, do których działalności należy troska o wychowanie,

zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, albo osobie godnej zaufania;

powierzenie dozoru następuje na ich wniosek lub za ich zgodą.

Art. 171. § 1. Kuratorami sądowymi są kuratorzy zawodowi i społeczni.

§ 2. Zadaniem kuratora sądowego, a także innych osób, stowarzyszeń,

organizacji i instytucji wykonujących dozór jest pomoc w readaptacji społecznej

skazanego. Kontrola ścisłego wykonywania przez skazanego nałożonych na niego

obowiązków i poleceń ma na celu wychowawcze oddziaływanie i zapobieganie

powrotowi do przestępstwa.

Art. 172. § 1. Kurator sądowy, któremu powierzono dozór nad skazanym,

powinien nawiązać z nim bezzwłocznie kontakt i poinformować go o jego

obowiązkach i uprawnieniach.

§ 2. Kurator sądowy obowiązany jest do składania sądowi okresowych

sprawozdań z przebiegu dozoru, w szczególności ma obowiązek bezzwłocznego

powiadomienia sądu o popełnieniu przez skazanego przestępstwa lub o innym

rażącym naruszeniu przez niego porządku prawnego.

§ 3. W razie powierzenia dozoru wobec skazanego za przestępstwo z użyciem

przemocy lub groźby bezprawnej sądowy kurator zawodowy przesyła jednostce

Policji, właściwej dla miejsca stałego pobytu skazanego, informację o oddaniu

skazanego pod dozór oraz o zakończeniu sprawowania dozoru w inny sposób niż na

skutek upływu okresu próby.

§ 4. Sprawozdania, o których mowa w § 2, sądowy kurator zawodowy

przedkłada kierownikowi zespołu kuratorskiej służby sądowej, a następnie składa

sądowi.

Art. 173. § 1. Sądowy kurator zawodowy organizuje i prowadzi działania

mające na celu pomoc skazanemu w społecznej readaptacji i zapobieżenie jego

powrotowi do przestępstwa, a także polegające na kontroli przestrzegania przez

skazanego nałożonych obowiązków ustanowionych przez sąd lub związanych

z dozorem; sądowy kurator zawodowy kieruje pracą sądowych kuratorów społecznych

oraz osób godnych zaufania wykonujących dozór. W sprawie dozoru wykonywanego

przez sądowego kuratora społecznego, sędzia lub kierownik zespołu kuratorskiej

2017-12-11

służby sądowej może w każdym czasie zarządzić osobiste sprawowanie dozoru przez

sądowego kuratora zawodowego lub polecić sądowemu kuratorowi zawodowemu

podjęcie bezzwłocznie czynności.

§ 2. Do obowiązków sądowego kuratora zawodowego należy w szczególności:

1) sprawowanie dozorów w stosunku do skazanego lub sprawcy;

2) kontrolowanie w okresie próby wykonania przez skazanego lub sprawcę

nałożonych na niego obowiązków;

3) składanie wniosków o zmianę okresu próby w sprawach dotyczących

wykonywania postanowienia o warunkowym zwolnieniu;

4) składanie wniosków o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego;

5) składanie wniosków o ustanowienie, rozszerzenie lub zmianę obowiązków

w okresie próby, o zwolnienie od wykonania tych obowiązków albo o oddanie

pod dozór lub zwolnienie od dozoru;

6) składanie wniosków o odroczenie lub o przerwę w wykonaniu kary lub

o odwołanie odroczenia lub przerwy w wykonaniu kary;

7) składanie wniosków o warunkowe zwolnienie i o odwołanie warunkowego

zwolnienia;

8) składanie wniosków o zarządzenie wykonania kary, której wykonanie

warunkowo zawieszono, oraz o wykonanie kary zastępczej;

9) składanie wniosków dotyczących wykonania kary ograniczenia wolności;

9a) składanie wniosków o zawieszenie, podjęcie oraz o umorzenie postępowania

wykonawczego;

10) udzielanie pomocy postpenitencjarnej;

11) udział w posiedzeniach sądu, w wypadkach wskazanych w ustawie;

12) podejmowanie czynności mających na celu przygotowanie skazanego do

zwolnienia z zakładu karnego;

13) przeprowadzanie na żądanie uprawnionych organów postępowania

wykonawczego wywiadów środowiskowych;

14) wykonywanie czynności związanych z organizowaniem i kontrolowaniem

wykonywania kary ograniczenia wolności;

15) wykonywanie innych czynności wynikających z niniejszej ustawy oraz

przepisów odrębnych.

§ 3. W razie zaistnienia okoliczności, określonych w art. 156 § 1 i 2 lub art. 160 §

3 niniejszego kodeksu oraz w art. 68 § 2 lub art. 75 § 2 Kodeksu karnego, sądowy

kurator zawodowy może odstąpić od złożenia odpowiedniego wniosku, o którym

2017-12-11

mowa w § 2 pkt 4 oraz 6–8, jeżeli przemawiają za tym rodzaj i stopień naruszenia

uzasadniające przekonanie, że pomimo odstąpienia od złożenia wniosku, cele środka

związanego z poddaniem skazanego lub sprawcy próbie zostaną osiągnięte.

§ 4. W przypadku, o którym mowa w § 3, sądowy kurator zawodowy udziela

skazanemu lub sprawcy pisemnego upomnienia, w którym wskazuje rodzaj naruszenia

oraz informuje go o skutkach niezastosowania się do upomnienia. Odpis upomnienia

niezwłocznie przekazuje sądowi.

§ 5. Jeżeli po udzieleniu skazanemu lub sprawcy pisemnego upomnienia

zaistnieją okoliczności wskazane w przepisach, o których mowa w § 3, sądowy

kurator zawodowy składa do sądu odpowiedni wniosek, o którym mowa w § 2 pkt 4

oraz pkt 6–8.

Art. 173a. § 1. Sądowy kurator zawodowy może zobowiązać skazanego lub

sprawcę oddanego pod dozór lub zobowiązanego do powstrzymania się od

nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających lub substancji

psychotropowych do poddania się badaniom na obecność w organizmie alkoholu,

środków odurzających lub substancji psychotropowych, przy użyciu metod

niewymagających badania laboratoryjnego, a także badania takie przeprowadzić.

§ 2. Weryfikacja badań, o których mowa w § 1, dokonanych przy użyciu metod

niewymagających badania laboratoryjnego, może odbyć się za pomocą badań

laboratoryjnych.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób

przeprowadzania badań na obecność alkoholu, środków odurzających lub substancji

psychotropowych w organizmie skazanego lub sprawcy oddanego pod dozór lub

zobowiązanego do powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania

środków odurzających lub substancji psychotropowych, ich dokumentowania oraz

weryfikacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego przeprowadzenia

badań oraz zagwarantowania wiarygodności ich wyników.

Art. 173b. § 1. Czynności związane z organizowaniem i kontrolowaniem

wykonywania kar, środków karnych i środków zabezpieczających w systemie dozoru

elektronicznego powierza się sądowemu kuratorowi zawodowemu tego sądu,

w okręgu którego kara lub środek są lub mają być wykonywane.

§ 2. Zadaniem sądowego kuratora zawodowego jest pomoc w readaptacji

społecznej skazanego. Kontrola ścisłego wykonywania przez skazanego nałożonych

2017-12-11

na niego obowiązków i poleceń ma na celu oddziaływanie wychowawcze

i zapobieganie powrotowi do przestępstwa.

§ 3. Sądowy kurator zawodowy, któremu powierzono czynności określone w §

1, nawiązuje niezwłocznie kontakt ze skazanym, informując go o jego obowiązkach

i uprawnieniach.

Art. 173c. W czasie wykonywania kary w systemie dozoru elektronicznego

sądowy kurator zawodowy składa stosowne wnioski oraz niezwłocznie zawiadamia

sąd o każdym przypadku naruszenia przez skazanego porządku prawnego lub

nałożonego na skazanego obowiązku, w szczególności o popełnieniu przez skazanego

przestępstwa lub przestępstwa skarbowego.

Art. 174. Do zakresu działania sądowego kuratora społecznego należy

w szczególności:

1) odwiedzanie osób, których dotyczy postępowanie, w miejscu ich zamieszkania

lub pobytu, w tym również w zakładach karnych, oraz kontaktowanie się z ich

rodziną;

2) żądanie niezbędnych informacji i wyjaśnień od osób znajdujących się w okresie

próby, objętych dozorem lub tych, na które nałożono obowiązki;

3) współdziałanie z właściwymi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami

w zakresie poprawy warunków bytowych i zdrowotnych, zatrudnienia

i szkolenia osób, których dotyczy postępowanie wykonawcze;

4) współdziałanie z administracją zakładów karnych w zakresie odpowiedniego

przygotowania skazanych do zwolnienia;

5) przeglądanie akt sądowych i sporządzanie z nich odpisów w związku

z wykonywaniem czynności zleconych przez sąd;

6) przeprowadzanie wywiadów środowiskowych i zbieranie niezbędnych

informacji od organów administracji rządowej, samorządu terytorialnego,

zakładów pracy, stowarzyszeń, organizacji i instytucji;

7) podejmowanie innych czynności niezbędnych do prawidłowego wykonywania

kar, środków karnych, środków zabezpieczających i kompensacyjnych oraz

przepadku, jak też kontrola wykonywania środków kompensacyjnych;

8) udzielanie skazanym innej stosownej pomocy.

Art. 175. § 1. Stowarzyszenia, organizacje i instytucje, którym powierzono

sprawowanie dozoru, obowiązane są w szczególności do:

2017-12-11

1) bezzwłocznego wyznaczenia przedstawiciela do wykonywania czynności

związanych z dozorem oraz udzielania mu pomocy w prawidłowym ich

wykonywaniu;

2) utrzymywania, przez wyznaczonego przedstawiciela, niezbędnych kontaktów

z sądem i sądowym kuratorem zawodowym;

3) zapewnienia, aby wyznaczony przedstawiciel wykonywał prawidłowo

powierzone mu czynności związane z dozorem oraz przedstawiał sądowi

okresowe sprawozdania o zachowaniu się skazanego w okresie próby.

§ 2. Do osoby godnej zaufania oraz przedstawiciela stowarzyszenia, organizacji

i instytucji stosuje się odpowiednio art. 174, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 3. Do przedstawiciela stowarzyszenia, organizacji i instytucji stosuje się

odpowiednio art. 169b, art. 172 i art. 173 § 2 pkt 1–5, 7, 8 i 12, chyba że ustawa

stanowi inaczej.

Art. 175a. § 1. Prezes właściwego sądu przyznaje stowarzyszeniu, organizacji

lub instytucji, której powierzono sprawowanie dozoru, na wniosek ich

przedstawiciela, miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku

ze sprawowanym dozorem, płatny do 20. dnia każdego miesiąca następującego po

miesiącu sprawowania dozoru.

§ 2. Ryczałt za sprawowanie jednego dozoru wynosi od 4% do 8% kwoty

bazowej ustalonej dla sądowych kuratorów zawodowych na podstawie przepisów

o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej.

Art. 176. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób

i tryb wykonywania czynności przez kuratorów sądowych, stowarzyszenia,

organizacje, instytucje i osoby godne zaufania, którym powierzono sprawowanie

dozoru, a także sposób i tryb wykonywania dozoru stosowanego w związku

z orzeczonymi karami, środkami karnymi, zabezpieczającymi i profilaktycznymi oraz

tryb wyznaczania przedstawicieli przez stowarzyszenia, organizacje i instytucje,

uwzględniając potrzebę zakwalifikowania osób, wobec których stosuje się dozór, do

określonej grupy ryzyka powrotu do przestępstwa, potrzebę sprawnego wykonywania

orzeczeń sądu, zapobieżenia powrotowi sprawcy do przestępstwa i wsparcia jego

społecznej readaptacji.

2017-12-11

Oddział 2

Warunkowe umorzenie postępowania karnego

Art. 177. § 1. W sprawach związanych z wykonywaniem orzeczenia

o warunkowym umorzeniu postępowania karnego właściwy jest sąd, który w danej

sprawie orzekał w pierwszej instancji, jednakże w stosunku do osoby oddanej pod

dozór, w kwestiach dotyczących wykonania tego środka oraz obowiązków

związanych z okresem próby, właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu dozór

jest lub ma być wykonywany.

§ 2. Wykonując orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego

w stosunku do sprawcy, który nie został oddany pod dozór lub zobowiązany do

wykonania obowiązków związanych z okresem próby, sąd stosuje odpowiednio art.

14.

Oddział 3

Warunkowe zawieszenie wykonania kary

Art. 178. § 1. W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia

o warunkowym zawieszeniu wykonania kary oraz w sprawie zarządzenia wykonania

zawieszonej kary właściwy jest sąd, który w danej sprawie orzekał w pierwszej

instancji, jednakże w stosunku do osoby skazanej przez sąd powszechny pozostającej

pod dozorem właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu dozór jest lub ma być

wykonywany.

§ 2. Wykonując orzeczenie o warunkowym zawieszeniu kary w stosunku do

skazanego przez sąd powszechny, który nie został oddany pod dozór lub zobowiązany

do wykonania obowiązków związanych z okresem próby, sąd stosuje odpowiednio art.

14.

§ 3. W posiedzeniu w przedmiocie zarządzenia wykonania kary ma prawo wziąć

udział prokurator, skazany oraz jego obrońca, a gdy skazany został oddany pod dozór

lub zobowiązany do wykonania obowiązków związanych z okresem próby, również

sądowy kurator zawodowy, a także osoba godna zaufania lub przedstawiciel

stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, o których mowa w art. 73 §

1 Kodeksu karnego, którym powierzono wykonywanie dozoru.

§ 4. Przed wydaniem postanowienia w przedmiocie skrócenia kary, o którym

mowa w art. 75 § 3a Kodeksu karnego, sąd wysłuchuje, o ile jest to możliwe,

skazanego i sądowego kuratora zawodowego. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział

także prokurator.

2017-12-11

§ 5. Postanowienia o zarządzeniu wykonania kary wydane na podstawie art. 75 §

2 i 3 Kodeksu karnego stają się wykonalne z chwilą uprawomocnienia.

§ 6. Na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary oraz jej

skrócenia na podstawie art. 75 § 3a Kodeksu karnego przysługuje zażalenie.

Art. 178a. Na postanowienia wydane na podstawie art. 74 § 2 i art. 75a § 1

i 5 Kodeksu karnego przysługuje zażalenie.

Rozdział XII

Środki karne, środki kompensacyjne i przepadek

Oddział 1

Pozbawienie praw publicznych

Art. 179. W razie orzeczenia pozbawienia praw publicznych sąd zawiadamia:

1) właściwy dla miejsca ostatniego zamieszkania lub pobytu skazanego odpowiedni

organ administracji publicznej;

2) Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli skazany ma order,

odznaczenie lub tytuł honorowy;

3) organy i instytucje, w których skazany pełnił ostatnio funkcje objęte utratą;

4) organ właściwy w sprawach powszechnego obowiązku obrony, w którego

ewidencji skazany figuruje.

Art. 179a. Na postanowienie wydane na podstawie art. 84 § 1 Kodeksu karnego

w przedmiocie uznania pozbawienia praw publicznych za wykonane przysługuje

zażalenie.

Oddział 2

Zakazy, nakaz i obowiązek

Art. 180. W razie orzeczenia zakazu zajmowania określonego stanowiska lub

wykonywania określonego zawodu, sąd przesyła odpis wyroku właściwemu organowi

administracji rządowej lub samorządu terytorialnego oraz pracodawcy albo instytucji,

w której skazany zajmuje objęte zakazem stanowisko lub wykonuje objęty zakazem

zawód. Jeżeli skazany zajmuje stanowisko kierownicze lub inne odpowiedzialne

stanowisko, sąd przesyła odpis wyroku również właściwej jednostce nadrzędnej.

W odpisie wyroku nie ujawnia się danych pokrzywdzonego.

Art. 181. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia określonej działalności

gospodarczej, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji

2017-12-11

rządowej lub samorządu terytorialnego, właściwemu dla miejsca zamieszkania

skazanego lub dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej objętej zakazem.

Art. 181a. § 1. W razie orzeczenia zakazu przebywania w określonych

środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się

do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak

również nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie

z pokrzywdzonym sąd przesyła odpis wyroku jednostce Policji, a także

odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego

właściwemu dla miejsca pobytu skazanego.

§ 2. Nadzór nad wykonywaniem zakazu przebywania w określonych

środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się

do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak

również nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie

z pokrzywdzonym powierza się zawodowemu kuratorowi sądowemu.

§ 3. W sprawach związanych z wykonywaniem zakazu przebywania

w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi

osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca

pobytu bez zgody sądu, jak również nakazu okresowego opuszczenia lokalu

zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym właściwy jest sąd rejonowy, w którego

okręgu ustalono miejsce pobytu skazanego.

§ 4. Przepisy art. 169 i 172 stosuje się odpowiednio.

Art. 181b. § 1. W razie orzeczenia zakazu wstępu na imprezę masową, sąd

przesyła odpis wyroku komendantowi powiatowemu (rejonowemu, miejskiemu)

Policji, właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego.

§ 2. (uchylony)

Art. 181c. W razie orzeczenia zakazu wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa

w grach hazardowych, sąd przesyła odpis wyroku ministrowi właściwemu do spraw

finansów publicznych oraz komendantowi powiatowemu (rejonowemu, miejskiemu)

Policji, właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego.

Art. 182. § 1. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła

odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu

terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany

prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto

pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony.

2017-12-11

§ 2. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia

pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym

zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.

Art. 182a. § 1. Jeżeli zakaz prowadzenia pojazdów był wykonywany przez okres

co najmniej połowy orzeczonego wymiaru, a w przypadku zakazu prowadzenia

pojazdów orzeczonego na podstawie art. 42 § 3 lub 4 Kodeksu karnego przez okres co

najmniej 10 lat, sąd może orzec o dalszym wykonywaniu tego środka karnego

w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową,

o której mowa w art. 2 pkt 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu

drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128 i 379, ze zm.), jeżeli postawa, właściwości

i warunki osobiste sprawcy oraz zachowanie w okresie wykonywania środka karnego

uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę nie zagraża

bezpieczeństwu w komunikacji. Przepis art. 182 § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 2. W przypadku orzeczenia sądu o dalszym wykonywaniu środka karnego

w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową,

zakazu tego nie stosuje się w przypadku prowadzenia pojazdów wykorzystywanych

do nauki jazdy i egzaminowania, jeżeli skazany jest osobą szkoloną lub

egzaminowaną w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627, z późn. zm.4)) lub ustawy z dnia

6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948).

§ 3. Jeżeli skazany rażąco naruszył porządek prawny w zakresie dotyczącym

bezpieczeństwa ruchu drogowego, w szczególności popełnił przestępstwo przeciwko

bezpieczeństwu w komunikacji, sąd może orzec o uchyleniu sposobu wykonywania

zakazu prowadzenia pojazdów w postaci, o której mowa w § 1. Przepis art. 182 stosuje

się odpowiednio.

§ 4. Na postanowienie sądu w przedmiocie, o którym mowa w § 1 i 3,

przysługuje zażalenie.

Art. 183. Jeżeli skazany, w związku z wykonywanym przez siebie zawodem lub

prowadzeniem określonej działalności gospodarczej, należy do zrzeszenia

zawodowego, stowarzyszenia, związku lub cechu albo innej organizacji gospodarczej,

sąd zawiadamia je o orzeczeniu zakazu wykonywania zawodu lub prowadzenia

określonej działalności gospodarczej.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 904, 1241,

1579, 1948, 2001 i 2197 oraz z 2017 r. poz. 60.

2017-12-11

Art. 183a. § 1. Jeżeli nie orzeczono o tym w wyroku, sąd określa odstępy czasu,

w których skazany ma zgłaszać się do Policji lub innego wyznaczonego organu,

wskazuje minimalną odległość od osób chronionych zakazem zbliżania się do nich

oraz określa termin wykonania nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego

wspólnie z pokrzywdzonym.

§ 2. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 184. Przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny

wymieniony w niniejszym oddziale lub oddziale 1, albo zawiadomienie

o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę

początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka.

Art. 185. Pracodawcy lub instytucje wymienione w art. 180 i 181 podejmują

stosowne decyzje i bezzwłocznie zawiadamiają o tym sąd, który w razie stwierdzenia

nieprawidłowości nakazuje je usunąć.

Art. 186. Jeżeli wobec skazanego zastosowano art. 72 § 1 Kodeksu karnego,

przepisy art. 180 i 181 stosuje się odpowiednio.

Art. 186a. Na postanowienie, wydane na podstawie art. 84 § 1 Kodeksu karnego

w przedmiocie uznania za wykonany nakazu lub zakazu, przysługuje zażalenie.

Oddział 3

Przepadek

Art. 187. § 1. Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego

odpis lub wyciąg naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze względu na

siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania orzeczonego przepadku lub

nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.

§ 2. Objęte przepadkiem przedmiot, korzyść majątkowa lub jej równowartość

przechodzą na własność Skarbu Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku,

a w wypadku wytoczenia powództwa, o którym mowa w art. 293 § 7 Kodeksu

postępowania karnego – z chwilą uprawomocnienia się wyroku oddalającego

powództwo przeciwko Skarbowi Państwa.

Art. 187a. § 1. Wykonanie przepadku przedsiębiorstwa następuje przez jego

sprzedaż w całości lub w zorganizowanej części albo spieniężenie poszczególnych

składników mienia przedsiębiorstwa.

§ 2. Wykonanie przepadku przedsiębiorstwa następuje przez jego sprzedaż

w całości lub w zorganizowanej części, chyba że sprzeciwiają się temu względy

2017-12-11

szybkości postępowania lub oczekiwana suma uzyskana ze sprzedaży nie jest istotnie

większa od oczekiwanej sumy uzyskanej ze spieniężenia poszczególnych składników

mienia przedsiębiorstwa, lub dalsza działalność przedsiębiorstwa nie jest uzasadniona.

§ 3. O wyborze sposobu wykonania przepadku przedsiębiorstwa sąd rozstrzyga

postanowieniem.

§ 4. Do wykonania przepadku przedsiębiorstwa przez jego sprzedaż w całości

lub w zorganizowanej części stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania

cywilnego, z zastrzeżeniem, że art. 106422 Kodeksu postępowania cywilnego nie

stosuje się w stosunku do Skarbu Państwa. Przepisu art. 187 § 1 nie stosuje się.

§ 5. Orzeczony zarząd przymusowy trwa do chwili sprzedaży całości lub

zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Jeżeli zarząd przymusowy nie był

ustanowiony, sąd ustanawia go postanowieniem. Przepisy art. 292a § 1 i 8–10

Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

§ 6. Do czasu wykonania przepadku przedsiębiorstwa przyjmuje się, że zarząd

przymusowy jest ustanowiony nad przedsiębiorstwem osoby fizycznej.

Art. 188. § 1. Wykonując przepadek, naczelnik urzędu skarbowego przejmuje

w posiadanie składniki mienia wymienione w wyroku.

§ 2. Wykonując przepadek przedmiotów, równowartości takich przedmiotów,

korzyści osiągniętych z przestępstwa albo równowartości takich korzyści, naczelnik

urzędu skarbowego, w razie potrzeby, ustala składniki mienia objętego przepadkiem,

przed ich przejęciem.

§ 2a. Wykonując przepadek przedsiębiorstwa przez spieniężenie poszczególnych

składników jego mienia, naczelnik urzędu skarbowego sporządza spis składników

majątku przedsiębiorstwa i przekazuje go sądowi. Sąd zatwierdza spis składników

w drodze postanowienia. Na postanowienie zażalenie służy prokuratorowi, skazanemu

i jego obrońcy oraz właścicielowi lub innej osobie kierującej przedsiębiorstwem

w jego imieniu. Do czasu zatwierdzenia spisu nie dokonuje się czynności, o których

mowa w § 5.

§ 3. Przed przystąpieniem do przejęcia składników mienia, o których mowa

w § 1 lub 2, naczelnik urzędu skarbowego nie ma obowiązku wcześniejszego

wzywania osoby, u której się znajdują, do ich wydania.

§ 4. Przejęte nieruchomości naczelnik urzędu skarbowego przekazuje w zarząd

właściwym organom administracji publicznej.

2017-12-11

§ 5. Przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne prawa majątkowe naczelnik

urzędu skarbowego spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych

w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

§ 6. Przejęte przedmioty o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej

spienięża się, gdy wskazane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków państwowe

muzeum, biblioteka lub archiwum nie wyrażą zgody na ich nieodpłatne nabycie.

Art. 188a. Jeżeli orzeczony przepadek nie może zostać wykonany w całości ani

w części, gdyż składnik mienia podlegający przepadkowi został usunięty, zniszczony,

zgubiony, ukryty albo z innych przyczyn faktycznych lub prawnych nie może zostać

przejęty, sąd może orzec, a w razie przepadku korzyści pochodzącej z przestępstwa

orzeka, przepadek równowartości tego składnika mienia, chyba że przepadek dotyczy

przedmiotów określonych w art. 44 § 6 Kodeksu karnego.

Art. 189. Przepadek rzeczy głównej obejmuje również przynależności tej rzeczy,

chyba że co innego wynika z orzeczenia.

Art. 189a. Przepadek przedsiębiorstwa nie obejmuje jego nazwy ani firmy, ani

wchodzących w jego skład autorskich praw osobistych.

Art. 190. § 1. Orzeczony przepadek nie narusza praw rzeczowych

ograniczonych obciążających objęte przepadkiem składniki mienia, z wyjątkiem

hipoteki i zastawu, które wygasają, a wierzytelności zabezpieczone tymi prawami

podlegają zaspokojeniu do wysokości sumy uzyskanej ze spieniężenia składników

mienia lub ich wartości, gdy nie zostaną spieniężone i nie podlegają zniszczeniu.

§ 2. Zaspokojenie wierzyciela, którego wierzytelność jest zabezpieczona

hipoteką lub zastawem, jeżeli przedmiot zastawu nie podlega spieniężeniu, następuje

po oszacowaniu nieruchomości lub przedmiotu zastawu. Oszacowanie nieruchomości,

według przepisów o egzekucji z nieruchomości, naczelnik urzędu skarbowego zleca

komornikowi sądowemu.

Art. 191. § 1. Podstawę ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela

nieruchomości w księdze wieczystej oraz podstawę wykreślenia obciążających ją

hipotek stanowi orzeczenie o zastosowaniu przepadku, które dotyczy tej

nieruchomości.

§ 2. W razie wytoczenia przez osobę trzecią powództwa o zwolnienie

nieruchomości od wykonania przepadku, wpis własności Skarbu Państwa do księgi

wieczystej może nastąpić po prawomocnym oddaleniu powództwa.

2017-12-11

Art. 192. § 1. W razie uchylenia orzeczenia o przepadku, jego darowania lub

zwolnienia rzeczy w wyniku wniesionego powództwa składniki mienia przejęte

w trakcie wykonania przepadku zwraca się uprawnionemu. W razie niemożności

zwrotu Skarb Państwa odpowiada za szkodę, którą poniósł uprawniony.

§ 2. Osoba, której zwraca się przedmioty objęte przepadkiem lub wypłaca

odszkodowanie w ramach odpowiedzialności, o której mowa w § 1, obowiązana jest

do zwrotu Skarbowi Państwa sum zapłaconych wierzycielom na podstawie art. 190 do

wysokości wartości zwróconych składników mienia lub wypłaconego odszkodowania.

Jeżeli zwrotowi podlega nieruchomość, wierzytelność Skarbu Państwa zabezpiecza się

przez wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej prowadzonej dla tej

nieruchomości. Podstawę wpisu stanowi postanowienie o zabezpieczeniu, wydane

przez naczelnika urzędu skarbowego.

§ 3. W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do odpowiedzialności,

o której mowa w § 1, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

§ 4. Przepisy § 1–3 stosuje się odpowiednio do przepadku orzeczonego w razie

zawieszenia lub umorzenia postępowania.

Art. 193. § 1. Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów dołączonych do akt

sprawy lub przechowywanych w sądowej składnicy dowodów, sąd wydaje te

przedmioty właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

§ 2. Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów zabezpieczonych i oddanych na

przechowanie, sąd nakaże instytucji lub osobie, której przedmioty te oddano na

przechowanie, aby wydała je właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

Art. 194. Minister Sprawiedliwości może określić, w drodze rozporządzenia,

wykaz przedmiotów, które w razie orzeczenia ich przepadku przekazuje się

bezpośrednio innym organom niż organ egzekucyjny wymieniony w art. 187, mając

na uwadze w szczególności właściwość tych organów oraz rodzaj przedmiotów

podlegających przekazaniu.

Art. 195. Jeżeli wartość przedmiotów, których przepadek orzeczono, jest

nieznaczna, sąd pozostawia je w aktach sprawy albo zarządza ich zniszczenie.

Z czynności zniszczenia sporządza się protokół.

Art. 195a. § 1. Jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek

oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną

krzywdę, świadczenie pieniężne, nawiązkę lub wykonanie orzeczenia o kosztach

2017-12-11

sądowych w postępowaniu karnym, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie,

może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187.

§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, jeżeli orzeczono przepadek, naczelnik

urzędu skarbowego prowadzi również egzekucję orzeczonej jednocześnie grzywny

i zasądzonych od skazanego kosztów sądowych oraz egzekucję orzeczonego

obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

świadczenia pieniężnego albo nawiązki.

Art. 195aa. § 1. Jeżeli przedmiot, którego przepadek orzeczono, ma wartość

naukową, artystyczną lub historyczną, sąd może, na wniosek lub za zgodą muzeum,

postanowić o wykonaniu przepadku tego przedmiotu poprzez przekazanie go temu

muzeum.

§ 2. W razie wydania postanowienia, o którym mowa w § 1, sąd nakaże

naczelnikowi urzędu skarbowego lub innemu organowi wydanie przedmiotu, którego

przepadek orzeczono, właściwemu muzeum. Skarb Państwa odpowiada za szkodę,

którą poniosły osoby trzecie wskutek umorzenia postępowania prowadzonego celem

wykonania orzeczonego przepadku. Jeżeli przedmiot, którego przepadek orzeczono,

nie został jeszcze wydany naczelnikowi urzędu skarbowego lub innemu organowi,

wydaje się go bezpośrednio właściwemu muzeum.

Art. 195b. Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do wykonania

orzeczeń, o których mowa w rozdziale 66d Kodeksu postępowania karnego.

Art. 195c. Do zarządu przymusowego stosuje się odpowiednio przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego o zarządzie przymusowym w zakresie

nieuregulowanym przepisami ustawy – Kodeks postępowania karnego.

Oddział 4

Naprawienie szkody, zadośćuczynienie, nawiązka i świadczenie pieniężne

Art. 196. § 1. W razie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody lub

zadośćuczynienia na rzecz osoby, która nie brała udziału w sprawie, nawiązki lub

świadczenia pieniężnego, sąd, z urzędu i bez pobierania jakichkolwiek opłat, przesyła

tytuł egzekucyjny pokrzywdzonemu lub innej osobie uprawnionej.

§ 2. Przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji – należności z tytułu obowiązku

naprawienia szkody, nawiązki lub świadczenia pieniężnego podlegają zaspokojeniu

w kolejności przewidzianej dla należności wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję,

2017-12-11

według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, chyba że ze względu na rodzaj

należności podlegają zaspokojeniu w kolejności wyższej.

Art. 196a. (uchylony)

Oddział 5

Podanie wyroku do publicznej wiadomości

Art. 197. § 1. Sąd określa sposób podania wyroku do publicznej wiadomości,

jeżeli nie określono tego w wyroku.

§ 1a. Jeżeli sposób podania wyroku do publicznej wiadomości nie został

określony w wyroku, sąd może orzec o podaniu wyroku do publicznej wiadomości

przez umieszczenie odpisu wyroku lub wyciągu z wyroku, ze wzmianką

o prawomocności, na stronie Biuletynu Informacji Publicznej sądu.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie sposobu podania wyroku do publicznej

wiadomości prokuratorowi oraz skazanemu i jego obrońcy, a także pokrzywdzonemu,

choćby nie był stroną w procesie, przysługuje zażalenie.

Art. 198. § 1. W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości

przez ogłoszenie w czasopiśmie, sąd przesyła odpis wyroku lub wyciąg z wyroku, ze

wzmianką dotyczącą prawomocności, redakcji określonego w wyroku czasopisma,

z poleceniem wydrukowania w jednym z najbliższych jego numerów.

§ 2. Redakcja czasopisma ma obowiązek zawiadomić sąd o wykonaniu

polecenia, przesyłając jednocześnie egzemplarz, w którym zamieszczono ogłoszenie;

w razie nieprawidłowości sąd nakazuje je usunąć.

Art. 199. § 1. W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości

w inny sposób, sąd – zgodnie z treścią wyroku – wydaje komu należy odpowiednie

polecenie, przesyłając jednocześnie odpis wyroku lub wyciąg z wyroku ze wzmianką

o prawomocności.

§ 2. Ten, kto otrzymał polecenie, ma obowiązek je wykonać w czasie, miejscu

i w sposób określony przez sąd oraz bezzwłocznie zawiadomić o tym sąd, który

w razie zauważenia nieprawidłowości nakazuje je usunąć.

2017-12-11

Rozdział XIII

Środki zabezpieczające

Art. 199a. § 1. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy

do orzekania w przedmiocie środków zabezpieczających na zasadach określonych

w rozdziale X Kodeksu karnego.

§ 2. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy

w postępowaniu dotyczącym wykonania środków zabezpieczających, z wyjątkiem

elektronicznej kontroli miejsca pobytu.

§ 3. Na postanowienie co do środka zabezpieczającego przysługuje zażalenie.

Art. 199b. § 1. Wniosek o orzeczenie, zmianę lub uchylenie środka

zabezpieczającego może złożyć również dyrektor zakładu karnego, kierownik zakładu

psychiatrycznego lub kierownik podmiotu leczniczego, w którym sprawca odbywa

terapię lub terapię uzależnień.

§ 2. Przed orzeczeniem, zmianą i uchyleniem środka zabezpieczającego sąd

wysłuchuje:

1) psychologa;

2) w sprawach osób niepoczytalnych, o ograniczonej poczytalności lub

z zaburzeniami osobowości albo gdy sąd uzna to za wskazane – ponadto lekarza

psychiatrę;

3) w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych – biegłych wskazanych

w pkt 1 i 2 oraz lekarza seksuologa lub psychologa seksuologa.

W sprawach osób uzależnionych można również wysłuchać biegłego w przedmiocie

uzależnienia.

§ 3. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca lub jego obrońca

oraz wnioskodawca określony w § 1.

§ 4. Można pozostawić bez rozpoznania wniosek o zmianę lub uchylenie środka

zabezpieczającego, jeżeli od wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie

upłynęło mniej niż 6 miesięcy, a wnioskodawca nie wskazał nowych okoliczności

mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Art. 200. § 1. Przez zakład psychiatryczny, o którym mowa w art. 93a § 1 pkt

4 Kodeksu karnego, rozumie się podmiot leczniczy udzielający świadczeń opieki

zdrowotnej w zakresie opieki psychiatrycznej.

§ 2. Zakłady psychiatryczne, o których mowa w § 1, mogą być organizowane

jako zakłady dysponujące warunkami:

2017-12-11

1) podstawowego zabezpieczenia;

2) wzmocnionego zabezpieczenia;

3) maksymalnego zabezpieczenia.

§ 3. (uchylony)

§ 3a. Zakłady psychiatryczne wykonujące środek zabezpieczający w postaci

umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym wobec sprawców określonych w art. 93c

pkt 3 Kodeksu karnego, organizowane są jako zakłady dysponujące warunkami

wzmocnionego zabezpieczenia.

§ 3b. Środek zabezpieczający w postaci terapii orzeczonej wobec sprawcy

określonego w art. 93c pkt 3 Kodeksu karnego wykonuje się w podmiotach

leczniczych.

§ 4. (uchylony)

§ 5. Zakłady, o których mowa w § 2 pkt 3, podlegają ministrowi właściwemu do

spraw zdrowia.

Art. 200a. Do zakładu psychiatrycznego dysponującego warunkami

maksymalnego zabezpieczenia kieruje się sprawcę, jeżeli:

1) jego powtarzające się zachowania zagrażające życiu lub zdrowiu innych osób lub

powodujące niszczenie przedmiotów znacznej wartości nie mogą być opanowane

w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym dysponującym warunkami

wzmocnionego zabezpieczenia;

2) nie jest możliwe zapobieżenie samowolnemu oddaleniu się z zamkniętego

zakładu psychiatrycznego dysponującego wzmocnionymi warunkami

zabezpieczenia sprawcy, stwarzającego znaczne zagrożenie poza zakładem.

Art. 200b. Do zakładu psychiatrycznego dysponującego warunkami

wzmocnionego zabezpieczenia kieruje się sprawcę, jeżeli:

1) jego zachowania zagrażające życiu lub zdrowiu innych osób lub powodujące

niszczenie przedmiotów znacznej wartości nie mogą być opanowane w zakładzie

psychiatrycznym, dysponującym warunkami podstawowego zabezpieczenia;

2) nie jest możliwe zapobieżenie samowolnemu oddaleniu się z zakładu

psychiatrycznego, dysponującego warunkami podstawowego zabezpieczenia

sprawcy, stwarzającego zagrożenie poza zakładem.

Art. 200c. Do zakładu psychiatrycznego dysponującego warunkami

podstawowego zabezpieczenia kieruje się sprawcę, który nie kwalifikuje się do

zakładu psychiatrycznego, o którym mowa w art. 200a oraz w art. 200b.

2017-12-11

Art. 201. § 1. W celu zapewnienia właściwego miejsca wykonywania środków

zabezpieczających, o których mowa w art. 200 § 1 i 2, minister właściwy do spraw

zdrowia powołuje komisję psychiatryczną do spraw środków zabezpieczających.

§ 1a. Do zadań komisji psychiatrycznej do spraw środków zabezpieczających

należy:

1) wydawanie opinii dla właściwych sądów lub innych uprawnionych instytucji

w sprawie przyjmowania, wypisywania lub przenoszenia sprawców, wobec

których orzeczono wykonywanie środka zabezpieczającego w zakładach

psychiatrycznych;

2) analiza dostępnej dokumentacji, w tym dokumentacji medycznej, w zakresie

określonym w pkt 1;

3) analiza informacji o liczbie dostępnych miejsc w zakładach psychiatrycznych

przeznaczonych do wykonywania środków zabezpieczających;

4) wizytacja i ocena zakładów psychiatrycznych dysponujących warunkami

podstawowego, wzmocnionego i maksymalnego zabezpieczenia, w których

wykonywany jest środek zabezpieczający.

§ 2. Wykonując orzeczenie o zastosowaniu środka zabezpieczającego

związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym, o którym mowa w art.

200 § 1, sąd, po zasięgnięciu opinii komisji psychiatrycznej do spraw środków

zabezpieczających, określa rodzaj tego zakładu i przesyła odpis orzeczenia wraz

z poleceniem doprowadzenia sprawcy właściwej ze względu na miejsce pobytu

sprawcy jednostce Policji lub właściwemu organowi wojskowemu, a odpis orzeczenia

oraz polecenie doprowadzenia wraz z poleceniem przyjęcia – kierownikowi

wskazanego zakładu. Kierownik wskazanego zakładu psychiatrycznego zapewnia

transport sanitarny odpowiadający wymaganiom określonym dla zespołu ratownictwa

medycznego, po powiadomieniu go przez właściwą jednostkę Policji lub właściwy

organ wojskowy o miejscu, dniu oraz godzinie planowanego transportu.

§ 2a. (uchylony)

§ 2b. W wypadku skierowania sprawcy na terapię lub terapię uzależnień sąd

przesyła odpis orzeczenia kierownikowi podmiotu leczniczego.

§ 2c. (uchylony)

§ 2d. (uchylony)

§ 3. Jeżeli sprawca przebywa w zakładzie karnym albo w areszcie śledczym,

polecenie doprowadzenia sąd przesyła dyrektorowi tego zakładu lub aresztu,

załączając odpis orzeczenia.

2017-12-11

§ 3a. Za sporządzenie opinii określonej w § 2 członkom komisji przysługuje

wynagrodzenie oraz zwrot poniesionych przez nich niezbędnych wydatków na

zasadach określonych w art. 618f Kodeksu postępowania karnego. Członkowie

komisji mają prawo do zwrotu kosztów przejazdu na posiedzenia komisji na zasadach

określonych w przepisach dotyczących podróży służbowych na terenie kraju.

§ 4. Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z Ministrem

Sprawiedliwości, określa, w drodze rozporządzenia:

1) tryb powoływania i odwoływania członków komisji psychiatrycznej do spraw

środków zabezpieczających, jej skład i sposób działania, a także sposób

postępowania z prowadzoną przez komisję dokumentacją,

2) regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania środków

zabezpieczających,

3) warunki zabezpieczenia zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do

wykonywania środka zabezpieczającego, o których mowa w art. 200 § 2

– mając na uwadze prawidłową realizację zadań komisji, poddanie sprawcy

umieszczonego w zakładzie psychiatrycznym właściwemu leczeniu lub właściwym

metodom terapeutycznym, przeciwdziałanie zachowaniom sprawcy zagrażającym

życiu i zdrowiu własnemu i innych osób lub powodującym niszczenie przedmiotów

znacznej wartości oraz zapobieżenie samowolnemu oddaleniu się sprawcy z zakładu.

§ 5. Minister właściwy do spraw zdrowia ogłasza, w drodze obwieszczenia,

w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” wykazy:

1) zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do wykonywania środka

zabezpieczającego wobec sprawców określonych w art. 93c pkt 1–3 Kodeksu

karnego, w tym zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do wykonywania

środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym,

orzeczonego wobec skazanych za przestępstwa skierowane przeciwko wolności

seksualnej, z uwzględnieniem warunków, o których mowa w art. 200 § 2, wraz

z podaniem liczby łóżek;

2) podmiotów leczniczych przeznaczonych do wykonywania terapii wobec

sprawców określonych w art. 93c Kodeksu karnego w zakresie działalności

stacjonarnej, wraz z podaniem liczby łóżek.

§ 6. (uchylony)

Art. 202. Sprawcę, wobec którego wykonywany jest środek zabezpieczający,

obejmuje się odpowiednim postępowaniem leczniczym, psychoterapeutycznym,

rehabilitacyjnym lub resocjalizacyjnym, którego celem jest poprawa stanu jego

2017-12-11

zdrowia i zachowania w stopniu umożliwiającym funkcjonowanie w społeczeństwie

w sposób niestwarzający zagrożenia porządku prawnego, a w wypadku sprawcy

umieszczonego w zakładzie psychiatrycznym – również dalsze leczenie w warunkach

poza tym zakładem.

Art. 202a. § 1. Pobyt w zakładzie psychiatrycznym orzeczony wobec sprawców,

o których mowa w art. 93c pkt 2 Kodeksu karnego, następuje przed wykonaniem kary

pozbawienia wolności, podczas przerwy w wykonywaniu tej kary lub po jej

wykonaniu. O zwolnieniu z zakładu rozstrzyga sąd na podstawie wyników leczenia.

§ 2. Sąd zalicza na poczet kary okres pobytu skazanego w zakładzie. Skazanego

można warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary, jeżeli zostały spełnione warunki,

o których mowa w art. 77–79 Kodeksu karnego, a wyniki leczenia za tym

przemawiają; dozór jest obowiązkowy.

Art. 202b. § 1. Orzekając terapię lub terapię uzależnień wobec skazanego

określonego w art. 93c pkt 5 Kodeksu karnego, który zostaje zwolniony z zakładu

psychiatrycznego lub zakładu karnego, sąd ustala okres próby na czas od 6 miesięcy

do lat 2 i oddaje skazanego pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania,

stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy

troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym.

§ 2. Sąd może zarządzić ponowne umieszczenie skazanego w zakładzie karnym,

jeżeli skazany w okresie próby uchyla się od poddania się terapii lub terapii

uzależnień, uchyla się od dozoru kuratora, popełnia przestępstwo lub rażąco narusza

porządek prawny albo regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego.

§ 3. Jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych 6 miesięcy nie zarządzono

ponownego umieszczenia skazanego w zakładzie karnym, karę uważa się za odbytą

z upływem okresu próby.

Art. 203. § 1. Kierownik zakładu psychiatrycznego, w którym wykonuje się

środek zabezpieczający, nie rzadziej niż co 6 miesięcy przesyła do sądu opinię o stanie

zdrowia sprawcy umieszczonego w tym zakładzie i o postępach w leczeniu lub terapii;

opinię taką obowiązany jest przesłać bezzwłocznie, jeżeli w związku ze zmianą stanu

zdrowia sprawcy uzna, że jego dalsze pozostawanie w zakładzie nie jest konieczne.

§ 2. Sąd może w każdym czasie żądać opinii o stanie zdrowia i stosowanym

leczeniu lub terapii oraz ich wyników wobec sprawcy umieszczonego w zakładzie,

o którym mowa w § 1.

§ 3. Za sporządzenie opinii określonej w § 1 wynagrodzenie nie przysługuje.

2017-12-11

Art. 204. § 1.5) Jeżeli wobec sprawcy orzeczono pobyt w zakładzie

psychiatrycznym, sąd, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, orzeka w przedmiocie dalszego

stosowania tego środka, a w wypadku uzyskania opinii, że dalsze pozostawanie

sprawcy w zakładzie nie jest konieczne – bezzwłocznie. W razie potrzeby sąd zasięga

opinii innych biegłych.

§ 2.5) W posiedzeniu w przedmiocie dalszego stosowania pobytu sprawcy

w zakładzie psychiatrycznym obowiązkowy jest udział:

1) prokuratora;

2) obrońcy w wypadkach określonych w art. 8 § 2, chyba że sąd orzeka na korzyść

lub zgodnie z wnioskiem skazanego.

§ 3. Orzekając o zwolnieniu z zakładu psychiatrycznego, sąd w razie

stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do przyjęcia sprawcy do domu pomocy

społecznej w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia

psychicznego (Dz. U. z 2016 r. poz. 546 i 960), zawiadamia o tym właściwy organ do

spraw pomocy społecznej.

§ 4. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli wobec sprawcy orzeczono inny

środek zabezpieczający, z tym że sąd orzeka w przedmiocie dalszego stosowania tego

środka nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

Art. 204a. Wobec sprawcy umieszczonego w zakładzie psychiatrycznym można

stosować środki przymusu bezpośredniego na zasadach, w trybie i w sposób określony

w przepisach o ochronie zdrowia psychicznego.

Art. 204b. W zakładach psychiatrycznych, o których mowa w art. 200 § 2 pkt 2

i 3, dopuszcza się kontrolowanie przedmiotów posiadanych przez sprawców oraz

pomieszczeń, w których oni przebywają. Przepisy art. 116 § 4–6 stosuje się

odpowiednio.

Art. 204c. Osobiste kontakty sprawcy przebywającego w zakładzie

psychiatrycznym, o którym mowa w art. 200 § 2 pkt 2 lub 3, z osobami

odwiedzającymi mogą odbywać się tylko za zgodą kierowników tych zakładów.

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt SK 13/14 (Dz. U. poz.

666), który wszedł w życie z dniem 29 marca 2017 r., uznany, w związku z art. 22 § 1, za niezgodny

z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie przewiduje prawa do osobistego udziału sprawcy, wobec

którego stosowany jest środek zabezpieczający polegający na umieszczeniu w zamkniętym

zakładzie psychiatrycznym, w posiedzeniu sądu w sprawie dalszego stosowania tego środka

zabezpieczającego.

2017-12-11

Można odmówić udzielenia takiej zgody, w szczególności gdy kontakty te powodują

wzrost ryzyka zachowań niebezpiecznych.

Art. 204d. § 1. Sprawcy przebywającemu w zakładzie psychiatrycznym,

o którym mowa w art. 200c, można udzielić zezwolenia na czasowy pobyt poza

zakładem pod opieką członka rodziny lub osoby godnej zaufania, jeżeli jest to

uzasadnione względami terapeutycznymi lub ważnymi względami rodzinnymi, zaś

niebezpieczeństwo, że sprawca przebywający poza zakładem dopuści się czynu

zabronionego lub zagrozi własnemu życiu lub zdrowiu, jest nieznaczne.

§ 2. Zezwolenia udziela się na okres nieprzekraczający 3 dni. W wyjątkowych,

szczególnie uzasadnionych wypadkach można udzielić zezwolenia na okres

nieprzekraczający 7 dni.

§ 3. Zezwolenia udziela kierownik zakładu po uzyskaniu opinii lekarza

prowadzącego. O udzieleniu zezwolenia kierownik zakładu niezwłocznie informuje

sąd.

§ 4. Jeżeli sprawca nie powróci do zakładu psychiatrycznego, o którym mowa

w art. 200c, z upływem okresu, na który udzielono zezwolenia, sąd niezwłocznie

zarządza jego poszukiwanie i zatrzymanie przez Policję oraz doprowadzenie do

zakładu. Sprawcę doprowadza Policja w asyście lekarza.

§ 5. Sprawcy, który nie powrócił do zakładu psychiatrycznego, o którym mowa

w art. 200c, z upływem okresu, na który udzielono zezwolenia, można udzielić

ponownego zezwolenia na czasowy pobyt poza zakładem nie wcześniej niż po upływie

roku od dnia powrotu sprawcy do zakładu.

§ 6. Sprawcy, który, przebywając poza zakładem psychiatrycznym, o którym

mowa w art. 200c, dopuścił się czynu zabronionego lub zagroził własnemu życiu lub

zdrowiu, nie udziela się ponownego zezwolenia na czasowy pobyt poza zakładem.

Art. 205. Do wykonania orzeczonego tytułem środka zabezpieczającego zakazu

lub nakazu, o którym mowa w art. 39 pkt 2–3 Kodeksu karnego, stosuje się

odpowiednio art. 180–186.

Art. 205a. § 1. Na wniosek pokrzywdzonego upoważniony sędzia niezwłocznie

zawiadamia pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której

stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje, o zwolnieniu sprawcy z zakładu

psychiatrycznego po uchyleniu lub zmianie środka zabezpieczającego, ucieczce

sprawcy z zakładu psychiatrycznego, a także o udzieleniu zezwolenia, o którym mowa

w art. 204d.

2017-12-11

§ 2. O prawie do złożenia wniosku, o którym mowa w § 1, poucza

pokrzywdzonego sąd, kierując orzeczenie do wykonania.

§ 3. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o którym mowa w § 1,

przekazuje się również świadkowi.

Rozdział XIV

Należności sądowe

Art. 206. § 1. Sąd wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia kosztów sądowych

lub pieniężnej kary porządkowej do ich zapłacenia w terminie 30 dni, a w razie

bezskutecznego upływu tego terminu należności te ściąga się w drodze egzekucji.

§ 2. W zakresie rozkładania na raty i umarzania należności sądowych stosuje się

odpowiednio art. 49–51, przy czym okres rozłożenia na raty pieniężnej kary

porządkowej nie może przekroczyć 6 miesięcy.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie do wykonania orzeczenia

1) nawiązce na rzecz Skarbu Państwa oraz o przepadku, jeżeli jego przedmiotem

jest kwota pieniężna,

2) nawiązce lub świadczeniu pieniężnym na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej

– z tym że okres rozłożenia na raty tych należności nie może przekroczyć 1 roku.

Rozdział XV

Tymczasowe aresztowanie

Art. 207. Wykonanie tymczasowego aresztowania służy realizacji celów, dla

których ten środek zastosowano, a w szczególności zabezpieczeniu prawidłowego

toku postępowania karnego.

Art. 207a. Sposób wykonywania tymczasowego aresztowania nie może

naruszać uprawnień procesowych tymczasowo aresztowanego.

Art. 208. § 1. Areszty śledcze podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 2. Tymczasowe aresztowanie wykonuje się w aresztach śledczych.

§ 3. Areszty śledcze mogą być tworzone jako samodzielne areszty lub jako

wyodrębnione oddziały zakładów karnych. Kilka aresztów śledczych może posiadać

wspólną administrację bądź wydzielone służby.

§ 4. Aresztem śledczym kieruje dyrektor; wyodrębnionym oddziałem może

kierować podlegający dyrektorowi kierownik.

2017-12-11

§ 5. Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi areszty

śledcze, mając na względzie istniejące potrzeby w tym zakresie.

§ 6. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, określa, w drodze zarządzenia,

przeznaczenie aresztów śledczych, uwzględniając w szczególności potrzebę

zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla wszystkich

tymczasowo aresztowanych.

Art. 209. Do wykonywania tymczasowego aresztowania stosuje się

odpowiednio przepisy odnoszące się do wykonywania kary pozbawienia wolności, ze

zmianami wynikającymi z przepisów niniejszego rozdziału.

Art. 210. Przyjmując tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego należy

go bezzwłocznie poinformować o przysługujących mu prawach i ciążących na nim

obowiązkach oraz o konsekwencjach wynikających z art. 139 § 1 Kodeksu

postępowania karnego, a zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się z przepisami

niniejszego kodeksu i regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania

tymczasowego aresztowania, oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim

i zabiegom sanitarnym.

Art. 211. § 1. Po przyjęciu tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego

bezzwłocznie zawiadamia się o tym organ, do którego dyspozycji tymczasowo

aresztowany pozostaje.

§ 2. Tymczasowo aresztowany ma prawo, bezzwłocznie po osadzeniu go

w areszcie śledczym, zawiadomić o miejscu swojego pobytu osobę najbliższą albo

inną osobę, stowarzyszenie, organizację lub instytucję, a także swojego obrońcę.

Tymczasowo aresztowany cudzoziemiec ma ponadto prawo powiadomić właściwy

urząd konsularny, a w razie braku takiego urzędu – właściwe przedstawicielstwo

dyplomatyczne.

§ 3. Tymczasowo aresztowanego zwalnia się w dniu, w którym upływa termin

zastosowania tymczasowego aresztowania.

§ 4. Bezpośrednio przed zwolnieniem z aresztu śledczego tymczasowo

aresztowanemu udziela się stosownych informacji mających na celu przygotowanie

go do życia po zwolnieniu, w tym także o zakresie pomocy postpenitencjarnej oraz

o instytucjach i organach udzielających tej pomocy.

§ 5. Administracja aresztu śledczego jest obowiązana udzielić zwalnianemu

pomocy w udaniu się do miejsca zameldowania lub miejsca zamieszkania albo do

podmiotu leczniczego.

2017-12-11

§ 6. (uchylony)

§ 7. (uchylony)

Art. 212. § 1. Tymczasowo aresztowani powinni być rozmieszczani w areszcie

śledczym w sposób zapobiegający ich wzajemnej demoralizacji. W szczególności

należy oddzielać niekaranych od uprzednio odbywających karę pozbawienia wolności

oraz młodocianych od dorosłych, chyba że szczególne względy wychowawcze

przemawiają za umieszczeniem dorosłego z młodocianym lub młodocianymi. Przy

rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych w oddziałach i celach mieszkalnych

bierze się pod uwagę w szczególności:

1) konieczność oddzielenia tymczasowo aresztowanych od skazanych, a także

tymczasowo aresztowanych funkcjonariuszy organów powołanych do ochrony

bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariuszy i pracowników Służby

Więziennej, pracowników organów wymiaru sprawiedliwości i ścigania od

pozostałych tymczasowo aresztowanych;

2) potrzebę zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w areszcie śledczym;

3) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne;

4) potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród tymczasowo aresztowanych;

5) konieczność zapobiegania samoagresji i popełnianiu przestępstw podczas

tymczasowego aresztowania.

§ 2. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych administracja aresztu

śledczego uwzględnia wskazania organu, do którego dyspozycji pozostają, mające na

celu zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego i zapewnienie

bezpieczeństwa w areszcie.

§ 2a. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do konwojowania tymczasowo

aresztowanych.

§ 3. Jeżeli zachodzi konieczność izolowania tymczasowo aresztowanych od

siebie, organ, do którego dyspozycji pozostają, informuje o tym dyrektora aresztu

śledczego.

Art. 212a. § 1. Komisja penitencjarna kwalifikuje tymczasowo aresztowanego

jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla

bezpieczeństwa aresztu oraz dokonuje, co najmniej raz na 3 miesiące, weryfikacji

decyzji w tym przedmiocie. O podjętych decyzjach zawiadamia się organ, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje oraz sędziego penitencjarnego.

2017-12-11

§ 2. Tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1, osadza się

w wyznaczonym oddziale lub celi aresztu śledczego w warunkach zapewniających

wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo tego aresztu, zawiadamiając

o tym sędziego penitencjarnego.

§ 3. Przy kwalifikowaniu tymczasowo aresztowanego jako stwarzającego

poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu

stosuje się odpowiednio przepisy art. 88a § 1 i 2.

§ 4. (uchylony)

§ 5. Tymczasowo aresztowanego objętego ochroną na mocy ustawy z dnia

25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym można osadzić, za jego zgodą, w oddziale

lub celi, o których mowa w art. 88a § 3.

§ 6. (uchylony)

Art. 212b. § 1. W areszcie śledczym tymczasowo aresztowany, o którym mowa

w art. 212a, przebywa w następujących warunkach:

1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki,

przeprowadzania spacerów, widzeń, odprawiania nabożeństw, spotkań

religijnych i nauczania religii oraz zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu

kultury fizycznej i sportu wyposaża się w odpowiednie zabezpieczenia

techniczno-ochronne;

2) cele mieszkalne są częściej kontrolowane niż te, w których osadza się

tymczasowo aresztowanego, wobec którego nie podjęto decyzji, o której mowa

w art. 212a § 1;

3) tymczasowo aresztowany może uczyć się, pracować, bezpośrednio uczestniczyć

w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz korzystać z zajęć

kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu tylko w oddziale,

w którym jest osadzony;

4) poruszanie się tymczasowo aresztowanego po terenie aresztu śledczego odbywa

się pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezbędnych potrzeb;

5) tymczasowo aresztowanego poddaje się kontroli osobistej przy każdorazowym

wyjściu i powrocie do celi;

6) spacer tymczasowo aresztowanego odbywa się w wyznaczonych miejscach pod

wzmocnionym dozorem;

7) sposób osobistego kontaktowania się przedstawicieli podmiotów określonych

w art. 38 § 1 z tymczasowo aresztowanym określa każdorazowo dyrektor aresztu

śledczego;

2017-12-11

8) widzenia odbywają się w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem.

W czasie korzystania z widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt

z osobami odwiedzającymi tymczasowo aresztowany nie może spożywać

artykułów żywnościowych i napojów. Widzenia nie mogą odbywać się

w obecności tymczasowo aresztowanego, wobec którego nie podjęto decyzji,

o której mowa w art. 212a § 1;

9) tymczasowo aresztowany nie może korzystać z własnej odzieży i obuwia.

§ 2. Zachowanie tymczasowo aresztowanego stwarzającego poważne zagrożenie

społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu podlega stałemu

monitorowaniu. Monitorowanie prowadzi się w celach mieszkalnych wraz z częścią

przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych oraz w miejscach i pomieszczeniach,

o których mowa w § 1 pkt 1. Monitorowany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu.

§ 3. Przepisy art. 88b § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 212ba. § 1. Jeżeli w związku z toczącym się lub zakończonym

postępowaniem karnym, w którym tymczasowo aresztowany uczestniczy lub

uczestniczył w charakterze podejrzanego, oskarżonego, świadka lub

pokrzywdzonego, wystąpiło poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa

wystąpienia poważnego zagrożenia dla jego życia lub zdrowia, dyrektor aresztu

śledczego obejmuje takiego tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną

w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia, polegającą w szczególności na:

1) kontroli stanu jego zdrowia;

2) udzielaniu pomocy psychologicznej;

3) stałym nadzorze i cenzurze korespondencji;

4) kontroli rozmów w trakcie widzeń.

§ 2. Szczególna ochrona może polegać również na stosowaniu wobec

tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1:

1) warunków wykonywania tymczasowego aresztowania określonych w art. 212b,

2) ochrony osobistej w rozumieniu ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku

koronnym

– za zgodą tymczasowo aresztowanego.

§ 3. Dyrektor aresztu śledczego obejmuje tymczasowo aresztowanego

szczególną ochroną na wniosek sądu, przed którym toczy się postępowanie karne, albo

prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. We

wniosku należy podać przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego szczególną

ochroną oraz wskazać czas jej trwania, nie dłuższy niż 3 miesiące.

2017-12-11

§ 4. Dyrektor aresztu śledczego może objąć tymczasowo aresztowanego

szczególną ochroną na jego uzasadniony wniosek; we wniosku należy podać

przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną oraz wskazać czas

jej trwania, nie dłuższy niż 3 miesiące. Przed podjęciem decyzji dyrektor aresztu

śledczego zasięga opinii odpowiednio sądu lub prokuratora, o których mowa w § 3,

a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego penitencjarnego; do czasu

otrzymania opinii dyrektor może tymczasowo stosować wobec tymczasowo

aresztowanego środki, o których mowa w § 1.

§ 5. W decyzji o objęciu tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną należy

określić termin, do którego ochrona ma trwać, a także wskazać sposób realizacji tej

ochrony.

§ 6. Jeżeli po upływie terminu, o którym mowa w § 5, w dalszym ciągu

występuje poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia

poważnego zagrożenia dla życia lub zdrowia tymczasowo aresztowanego, szczególną

ochronę przedłuża się na kolejny okres; przepisy § 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

Decyzja o przedłużeniu szczególnej ochrony winna być wydana w sposób

zabezpieczający ciągłość stosowania tej ochrony.

§ 7. W wypadku ustania przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego

szczególną ochroną, dyrektor aresztu śledczego, na wniosek sądu, przed którym toczy

się postępowanie karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze, cofa szczególną ochronę. W wypadku objęcia

szczególną ochroną tymczasowo aresztowanego na jego wniosek, cofnięcie

szczególnej ochrony może nastąpić na wniosek tymczasowo aresztowanego lub

z urzędu, po zasięgnięciu opinii odpowiednio sądu lub prokuratora, o których mowa

w § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego penitencjarnego.

§ 8. Decyzję o objęciu szczególną ochroną, a także decyzję o przedłużeniu lub

o cofnięciu jej stosowania doręcza się tymczasowo aresztowanemu.

§ 9. Dyrektor aresztu śledczego zawiadamia sędziego penitencjarnego o objęciu

tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną, o jej przedłużeniu lub o jej cofnięciu.

§ 10. Szczególna ochrona jest stosowana także w razie przeniesienia

tymczasowo aresztowanego do innego aresztu śledczego. Dyrektor aresztu śledczego,

w którym tymczasowo aresztowany przebywa, informuje dyrektora aresztu śledczego,

do którego tymczasowo aresztowany ma być przeniesiony, o objęciu go szczególną

ochroną oraz o dotychczasowym sposobie ochrony i przyczynach jej zastosowania.

Dyrektor aresztu śledczego, do którego tymczasowo aresztowany został przeniesiony,

2017-12-11

niezwłocznie zawiadamia sędziego penitencjarnego o stosowaniu wobec tymczasowo

aresztowanego szczególnej ochrony.

§ 11. Po zakończeniu postępowania karnego organem właściwym w zakresie

składania wniosków sądu lub prokuratora, o których mowa w § 3 i 7, jest sędzia

penitencjarny.

Art. 212c. § 1. Tymczasowo aresztowanego poddaje się badaniom

osobopoznawczym, w zakresie niezbędnym dla zapobiegania wzajemnej

demoralizacji tymczasowo aresztowanych oraz zapewnienia porządku

i bezpieczeństwa w areszcie. Jeżeli konieczne jest przeprowadzenie badań

psychologicznych lub psychiatrycznych, dokonuje się ich na zasadach określonych

w art. 83 § 1 i 2 oraz art. 84 § 3.

§ 2. O zarządzeniu badań psychiatrycznych zawiadamia się organ, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 213. § 1. W wypadkach określonych w Kodeksie postępowania karnego

tymczasowe aresztowanie wykonuje się poza aresztem śledczym w podmiocie

leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej wskazanym przez

organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Organ ten określa

również warunki umieszczenia tymczasowo aresztowanego we wskazanym

podmiocie.

§ 2. Koszty pobytu tymczasowo aresztowanego w tym podmiocie ponosi organ,

do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 214. § 1. Poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach niniejszego

rozdziału, tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej z takich uprawnień, jakie

przysługują skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności w systemie

zwykłym w zakładzie karnym typu zamkniętego i nie stosuje się do niego ograniczeń

innych niż te, które są konieczne do zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania

karnego, utrzymania porządku i bezpieczeństwa w areszcie śledczym oraz

zapobieżenia wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych.

§ 2. O użyciu środka przymusu bezpośredniego lub broni względem tymczasowo

aresztowanego zawiadamia się bezzwłocznie organ, do którego dyspozycji pozostaje

aresztowany.

Art. 214a. Tymczasowo aresztowanemu przed przeprowadzeniem pierwszej

kwalifikacji przez komisję penitencjarną lub tymczasowo aresztowanemu, o którym

mowa w art. 212a § 1, świadczenia zdrowotne udzielane są w obecności

2017-12-11

funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego. Na wniosek osoby

udzielającej świadczenia zdrowotnego świadczenia zdrowotne mogą być udzielane

tymczasowo aresztowanemu bez obecności funkcjonariusza niewykonującego

zawodu medycznego.

Art. 215. § 1. Tymczasowo aresztowany ma prawo do porozumiewania się

z obrońcą, pełnomocnikiem będącym adwokatem albo radcą prawnym oraz

przedstawicielem niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został

zaaprobowany przez Przewodniczącego Izby Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka do reprezentowania skazanego przed tym Trybunałem, podczas

nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie. Jeżeli organ, do którego dyspozycji

tymczasowo aresztowany pozostaje, zastrzeże przy widzeniu obecność swoją lub

osoby upoważnionej – widzenie odbywa się w sposób wskazany przez ten organ.

§ 1a. W przypadku gdy tymczasowo aresztowanym jest obywatel państwa

obcego, ma on prawo do porozumiewania się z właściwym urzędem konsularnym lub

przedstawicielstwem dyplomatycznym, a w przypadku gdy tymczasowo

aresztowanym jest osoba nieposiadająca żadnego obywatelstwa – z przedstawicielem

państwa, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania, na zasadach, o których mowa

w § 1.

§ 2. Tymczasowo aresztowanemu należy umożliwić przygotowanie się do

obrony.

Art. 216. § 1. Tymczasowo aresztowany może korzystać z własnej odzieży,

bielizny i obuwia, chyba że zakłóca to porządek ustalony w areszcie śledczym lub

sprzeciwiają się temu względy bezpieczeństwa lub względy sanitarne. Tymczasowo

aresztowany nie może posiadać środków łączności, urządzeń technicznych służących

do rejestrowania i odtwarzania informacji, sprzętu komputerowego, a także, poza

depozytem, przedmiotów i dokumentów, które mogą utrudniać prawidłowy tok

postępowania karnego.

§ 2. Tymczasowo aresztowany może za zgodą organu, do którego dyspozycji

pozostaje, oraz dyrektora aresztu korzystać z wyżywienia, środków leczniczych

i higieny otrzymywanych spoza aresztu śledczego.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może

ograniczyć lub określić sposób korzystania przez tymczasowo aresztowanego

z uprawnień, o których mowa w § 1 i 2.

2017-12-11

Art. 216a. § 1. W czasie przeprowadzania czynności procesowych,

transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach, tymczasowo aresztowany

korzysta z własnej odzieży, bielizny i obuwia, chyba że są one nieodpowiednie ze

względu na porę roku lub zniszczone albo jeżeli przemawiają przeciwko temu względy

bezpieczeństwa lub organ dysponujący zarządzi inaczej.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do tymczasowo aresztowanego

żołnierza służby czynnej, z wyjątkiem żołnierza terytorialnej służby wojskowej

pełnionej dyspozycyjnie. W czasie czynności procesowych występuje on

w umundurowaniu, z oznakami posiadanych stopni wojskowych, a jeżeli nie posiada

właściwego umundurowania, korzysta z innej własnej odzieży, bielizny i obuwia.

Art. 217. § 1. Tymczasowo aresztowany może uzyskać widzenie po wydaniu

zarządzenia o zgodzie na widzenie przez organ, do którego dyspozycji pozostaje.

W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów,

wymagana jest zgoda na widzenie każdego z nich, chyba że organy te zarządzą

inaczej.

§ 1a. Tymczasowo aresztowany, z zastrzeżeniem § 1b, ma prawo do co najmniej

jednego widzenia w miesiącu z osobą najbliższą.

§ 1b. Odmowa wyrażenia zgody na widzenie, o którym mowa w § 1a, może

nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że widzenie zostanie

wykorzystane:

1) w celu bezprawnego utrudnienia postępowania karnego;

2) do popełnienia przestępstwa, w szczególności podżegania do przestępstwa.

§ 1c. Na zarządzenie o odmowie wyrażenia zgody na widzenie tymczasowo

aresztowanego z osobą najbliższą, tymczasowo aresztowanemu oraz ubiegającej się

o widzenie osobie dla niego najbliższej przysługuje zażalenie do sądu, do którego

dyspozycji pozostaje tymczasowo aresztowany. Zażalenie na zarządzenie prokuratora

rozpoznaje prokurator nadrzędny.

§ 1d. W razie utrzymania w mocy zaskarżonego zarządzenia o odmowie

wyrażenia zgody na widzenie, wniesienie zażalenia na zarządzenie o odmowie

wyrażenia zgody na widzenie tymczasowo aresztowanego z tą samą osobą, wydane

w ciągu trzech miesięcy od wydania utrzymanego w mocy zarządzenia, jest

niedopuszczalne.

§ 1e. Małoletni może uzyskać zgodę na widzenie z tymczasowo aresztowanym

na wniosek przedstawiciela ustawowego.

2017-12-11

§ 1f. Małoletni do lat 15 korzysta z widzenia z tymczasowo aresztowanym pod

opieką pozostającego na wolności przedstawiciela ustawowego lub pełnoletniej osoby

najbliższej, a w razie gdy uprawniony do opieki nad małoletnim podczas widzenia nie

uzyskał zgody na widzenie, nie chce lub nie może z niego skorzystać – pod opieką

funkcjonariusza lub pracownika aresztu śledczego wyznaczonego przez dyrektora

aresztu śledczego.

§ 2. Widzenia odbywają się pod nadzorem funkcjonariusza Służby Więziennej

w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt tymczasowo aresztowanego z osobą

odwiedzającą.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może

zezwolić na udzielenie widzenia w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt

tymczasowo aresztowanego z osobą odwiedzającą.

§ 4. W razie udzielenia widzenia w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt

tymczasowo aresztowanego z osobą odwiedzającą, tymczasowo aresztowany może

spożywać artykuły żywnościowe i napoje zakupione przez osoby odwiedzające na

terenie aresztu śledczego. Na żądanie osoby odwiedzającej widzenia udziela się

w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z tymczasowo aresztowanym.

§ 5. W wypadku tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w art. 212a,

dyrektor aresztu śledczego powiadamia organ, do którego dyspozycji tymczasowo

aresztowany pozostaje, o istnieniu poważnego niebezpieczeństwa dla osoby

odwiedzającej oraz że konieczne jest udzielenie widzenia wyłącznie w sposób

uniemożliwiający bezpośredni kontakt z tymczasowo aresztowanym.

§ 6. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może

ograniczyć lub określić sposób korzystania przez tymczasowo aresztowanego z prawa

do kontaktowania się z duchownymi świadczącymi posługi religijne lub innymi

osobami, jeżeli wymaga tego konieczność zapewnienia prawidłowego toku

postępowania karnego.

Art. 217a. § 1. Zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji tymczasowo

aresztowanego dokonuje organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany

pozostaje, chyba że organ ten zarządzi inaczej.

§ 2. Jeżeli organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, nie

zarządzi zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji tymczasowo

aresztowanego, decyzje te może podjąć dyrektor aresztu śledczego, który powiadamia

tymczasowo aresztowanego, sędziego penitencjarnego oraz organ, do którego

2017-12-11

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, o przyczynach jej zatrzymania,

ocenzurowania lub nadzoru. Przepis art. 105 § 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 217b. § 1. Korespondencję tymczasowo aresztowanego przesyła się za

pośrednictwem organu, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów,

jego korespondencję przesyła się organowi, którego postanowienie wprowadzono do

wykonania jako pierwsze, chyba że organy te zarządzą inaczej.

§ 1a. Korespondencję tymczasowo aresztowanego z obrońcą lub

pełnomocnikiem będącym adwokatem albo radcą prawnym przesyła się bezpośrednio

do adresata, chyba że organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany

pozostaje, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, zarządzi inaczej.

§ 2. Korespondencję tymczasowo aresztowanego z Rzecznikiem Praw

Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka oraz organami powołanymi na podstawie

ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących

ochrony praw człowieka przesyła się bezpośrednio do adresata.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do korespondencji tymczasowo

aresztowanego z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami

państwowymi oraz organami samorządu terytorialnego, chyba że organ, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, zarządzi inaczej.

§ 4. Korespondencję, o której mowa w § 1a–3, administracja aresztu śledczego

doręcza tymczasowo aresztowanemu, który podpisem i datą potwierdza jej odbiór.

W przypadku odmowy potwierdzenia czyni się o tym wzmiankę na piśmie

urzędowym lub potwierdzeniu odbioru.

Art. 217c. § 1. Tymczasowo aresztowany:

1) może korzystać z aparatu telefonicznego, z zastrzeżeniem § 2 i 3, na zasadach

określonych w regulaminie organizacyjno-porządkowym wykonywania

tymczasowego aresztowania, za zgodą organu, do którego dyspozycji pozostaje;

2) nie może korzystać z innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej.

§ 2. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, wydaje

zarządzenie o zgodzie na korzystanie z aparatu telefonicznego, chyba że zachodzi

uzasadniona obawa, że zostanie ona wykorzystana:

1) w celu bezprawnego utrudniania postępowania karnego;

2) do popełnienia przestępstwa, w szczególności podżegania do przestępstwa.

2017-12-11

§ 3. W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku

organów, wymagana jest zgoda każdego z nich, chyba że organy te zarządzą inaczej.

§ 4. Na zarządzenie o odmowie wyrażenia zgody na korzystanie z aparatu

telefonicznego tymczasowo aresztowanemu przysługuje zażalenie do sądu, do którego

dyspozycji pozostaje. Zażalenie na zarządzenie prokuratora rozpoznaje prokurator

nadrzędny.

Art. 217d. Udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia, o którym mowa

w art. 141a § 1, wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 218. § 1. Tymczasowo aresztowany ma obowiązek wykonywania prac

porządkowych w obrębie aresztu śledczego; przy innych pracach może zostać

zatrudniony tylko za jego zgodą. Zatrudnienie poza obrębem aresztu śledczego

wymaga ponadto wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji

tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 2. Tymczasowo aresztowany zatrudniony odpłatnie otrzymuje wynagrodzenie

pomniejszone o kwotę potrąceń, o których mowa w art. 125 § 1.

§ 3. Tymczasowo aresztowany może być za jego zgodą zatrudniony nieodpłatnie

w obrębie aresztu śledczego.

Art. 219. Tymczasowo aresztowany może rozporządzać posiadanymi w areszcie

śledczym pieniędzmi, przedmiotami wartościowymi i innymi przedmiotami, w tym

wpłacać pieniądze na rachunek bankowy, chyba że organ, do którego dyspozycji

pozostaje, zarządzi inaczej.

Art. 220. Ze środków finansowych otrzymywanych przez tymczasowo

aresztowanego nie podlega egzekucji kwota do wysokości połowy przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia pracowników, niezbędna na pokrycie kosztów

przejazdu z aresztu śledczego do miejsca zamieszkania i na utrzymanie w ciągu

najbliższych dni po zwolnieniu. Przepis art. 126 stosuje się odpowiednio.

Art. 221. § 1. Tymczasowo aresztowanemu wyróżniającemu się

przestrzeganiem porządku wewnętrznego w areszcie śledczym oraz zasad określonych

w regulaminie organizacyjno-porządkowym wykonywania tymczasowego

aresztowania mogą być przyznawane nagrody.

§ 2. Nagrodami są:

1) zezwolenie na indywidualny wystrój celi mieszkalnej;

2) dodatkowy lub dłuższy spacer;

2017-12-11

3) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki żywnościowej lub częstsze

otrzymywanie paczek;

4) indywidualne odstępstwo od porządku wewnętrznego aresztu śledczego,

w zakresie ustalonym przez dyrektora aresztu śledczego;

5) zezwolenie na częstsze branie udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych,

z zakresu kultury fizycznej i sportu;

6) zezwolenie na dłuższe widzenie;

7) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych

i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do sprzedaży

w areszcie śledczym;

8) zatarcie wszystkich lub niektórych kar dyscyplinarnych;

9) nagroda rzeczowa lub pieniężna.

Art. 221a. Poruszanie się tymczasowo aresztowanych po terenie aresztu

śledczego, nauczanie i zatrudnienie, bezpośrednie uczestniczenie w nabożeństwach,

spotkaniach religijnych i nauczaniu religii oraz korzystanie z widzeń, spacerów,

kąpieli, zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, a także ich

udział w czynnościach procesowych, odbywa się z uwzględnieniem konieczności

zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego.

Art. 222. § 1. Tymczasowo aresztowany podlega odpowiedzialności

dyscyplinarnej za zawinione naruszenie nakazów lub zakazów wynikających

z ustawy, regulaminu lub innych przepisów wydanych na jej podstawie albo

ustalonego w areszcie śledczym porządku.

§ 2. Kary dyscyplinarne są następujące:

1) nagana;

2) pozbawienie korzystania z własnego wyżywienia na okres do 14 dni;

3) pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych, na okres do

3 miesięcy;

4) pozbawienie przyznanej ulgi;

5) umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 14 dni;

6) pozbawienie prawa do udziału w niektórych zajęciach kulturalno-oświatowych

lub z zakresu kultury fizycznej i sportu, z wyjątkiem korzystania z książek

i prasy, na okres do 1 miesiąca;

7) pozbawienie lub ograniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów

żywnościowych lub wyrobów tytoniowych, na okres do 1 miesiąca.

2017-12-11

Art. 222a. § 1. Decyzja o ukaraniu karą dyscyplinarną powinna zawierać

określenie przekroczenia popełnionego przez tymczasowo aresztowanego.

§ 2. Decyzję o ukaraniu, uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie,

zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplinarnej, a także o odstąpieniu od ukarania

dyscyplinarnego sporządza się na piśmie i podaje do wiadomości tymczasowo

aresztowanemu.

§ 3. Jeżeli w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej tymczasowo

aresztowany dopuścił się ponownie przekroczenia, zawieszona kara ulega wykonaniu,

chyba że dyrektor aresztu śledczego postanowi inaczej.

§ 4. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej określonej w art. 222 § 2 pkt 2

i 3 tymczasowo aresztowanemu, któremu ze względu na stan zdrowia zezwolono na

dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych lub częstsze

otrzymywanie paczek albo korzystającemu z diety, zasięga się opinii lekarza.

Art. 223. § 1. Po wydaniu wyroku skazującego sądu pierwszej instancji

tymczasowo aresztowany może być przeniesiony do zakładu karnego; sąd, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może postanowić inaczej.

§ 2. W stosunku do tymczasowo aresztowanego przeniesionego na podstawie

§ 1 do zakładu karnego, stosuje się przepisy o wykonywaniu tymczasowego

aresztowania, chyba że wyraził on zgodę na stosowanie względem niego przepisów

o wykonywaniu kary pozbawienia wolności.

§ 3. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sądu pierwszej instancji,

w stosunku do którego sąd nie sprzeciwił się przeniesieniu do zakładu karnego,

a tymczasowo aresztowany wyraził zgodę na stosowanie względem niego przepisów

o wykonywaniu kary pozbawienia wolności, komisja penitencjarna klasyfikuje

niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o skazaniu.

§ 4. Zgoda, o której mowa w § 3, powinna być wyrażona przed podjęciem

decyzji klasyfikacyjnej i potwierdzona podpisem tymczasowo aresztowanego.

Cofnięcie zgody tymczasowo aresztowanego po wydaniu decyzji przez komisję

penitencjarną jest nieskuteczne.

§ 5. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sądu pierwszej instancji,

który nie wyraził zgody na stosowanie względem niego przepisów o wykonywaniu

kary pozbawienia wolności, komisja penitencjarna kwalifikuje do tymczasowo

aresztowanych, którzy mogą być przeniesieni do zakładu karnego z oddziałem aresztu

śledczego.

2017-12-11

§ 6. Przepisy § 1–5 stosuje się odpowiednio w wypadku zastosowania

tymczasowego aresztowania wobec:

1) skazanego znajdującego się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

prawomocnie skazanego przez sąd państwa obcego na karę pozbawienia

wolności podlegającą wykonaniu,

2) obywatela polskiego lub osoby mającej miejsce stałego pobytu na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, wobec których prawomocnie orzeczono środek

polegający na pozbawieniu wolności

– do czasu określenia przez właściwy sąd kwalifikacji prawnej czynu według prawa

polskiego oraz kary lub środka podlegającego wykonaniu.

§ 7. Przepisy o wykonaniu tymczasowego aresztowania stosuje się ponadto do

umieszczonej w areszcie śledczym lub w zakładzie karnym osoby, o której mowa

w art. 589a Kodeksu postępowania karnego.

Art. 223a. § 1. Tymczasowo aresztowany, wobec którego wykonywana jest kara

pozbawienia wolności w innej sprawie, korzysta z uprawnień takich jak skazany,

z wyjątkiem: widzeń, korespondencji, korzystania z aparatów telefonicznych oraz

innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej, posiadania przedmiotów

w celi, korzystania ze świadczeń zdrowotnych, powiadamiania organu dysponującego

o zakwalifikowaniu do tymczasowo aresztowanych stwarzających poważne

zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego

oraz o pozostaniu na leczeniu w zakładzie karnym po zwolnieniu, a także w zakresie

udzielania zezwolenia, o którym mowa w art. 141a, a ponadto w innych wypadkach,

gdy wymaga tego konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania

karnego – w zakresie których stosuje się przepisy niniejszego kodeksu dotyczące

tymczasowo aresztowanych.

§ 2. Tymczasowo aresztowany, o którym mowa w § 1, nie korzysta z przepustek

wymienionych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9, nagród wymienionych

w art. 138 § 1 pkt 7 i 8, a także zezwolenia wymienionego w art. 165 § 2.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może

zarządzić stosowanie wobec tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1,

również innych przepisów dotyczących tymczasowo aresztowanych.

§ 4. Tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1, rozmieszcza się

w areszcie śledczym odrębnie od skazanych.

2017-12-11

Rozdział XVa

Umieszczanie tymczasowo aresztowanych i skazanych odbywających karę

pozbawienia wolności w wydzielonych pomieszczeniach lub pomieszczeniach dla

osób zatrzymanych

Art. 223b. § 1. Tymczasowo aresztowany po wniesieniu aktu oskarżenia lub

skazany może być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu Policji, Straży

Granicznej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznaczonym dla osób

zatrzymanych, jeżeli jego konwojowanie z innej miejscowości, w związku z udziałem

w czynności sądowej, łączyłoby się z nadmiernymi trudnościami lub kosztami.

§ 2. Umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub skazanego w pomieszczeniu,

o którym mowa w § 1, z powodu jego udziału w czynności sądowej może nastąpić

tylko na czas niezbędny dla dokonania tej czynności. W razie odroczenia lub przerwy

w jej wykonaniu na czas powyżej 3 dni, tymczasowo aresztowanego lub skazanego

przenosi się do właściwego aresztu śledczego lub zakładu karnego.

§ 3. Zarządzenia w tym przedmiocie wydaje prezes sądu rozpoznającego sprawę,

w odniesieniu do tymczasowo aresztowanego pozostającego do dyspozycji innego

sądu – za zgodą tego sądu, a w odniesieniu do skazanego – za zgodą właściwego

sędziego penitencjarnego.

Art. 223c. § 1. Na zarządzenia, o których mowa w art. 223b § 3, tymczasowo

aresztowanemu lub skazanemu przysługuje zażalenie do sądu odwoławczego.

§ 2. Sąd rozpoznaje zażalenie bezzwłocznie. W razie uznania bezpodstawności

umieszczenia w pomieszczeniu, o którym mowa w art. 223b § 1, sąd poleca

bezzwłoczne przeniesienie tymczasowo aresztowanego lub skazanego do właściwego

aresztu śledczego lub zakładu karnego. Na postanowienie sądu zażalenie nie

przysługuje.

Art. 223d. § 1. Tymczasowo aresztowany lub skazany, konwojowany przez

funkcjonariuszy Policji, Służby Więziennej, Straży Granicznej, Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub żołnierzy

Żandarmerii Wojskowej, może być umieszczony w pomieszczeniu przeznaczonym

dla osób zatrzymanych, na czas trwania przeszkody uniemożliwiającej konwojowanie

lub niezbędny ze względów humanitarnych. Decyzję w tym przedmiocie podejmuje

dowódca konwoju. W czasie tym nie mogą być dokonywane czynności procesowe

z udziałem konwojowanego w sprawie, w związku z którą jest on konwojowany.

2017-12-11

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie przeszkody uniemożliwiającej

doprowadzenie lub przyjęcie tymczasowo aresztowanego albo skazanego do aresztu

śledczego lub zakładu karnego oraz w razie nieprzewidzianego lądowania podczas

przewozu drogą powietrzną lub nieprzewidzianej przerwy w przewozie inną drogą

osoby dostarczanej na zasadach i w warunkach określonych w Rzymskim Statucie

Międzynarodowego Trybunału Karnego, sporządzonym w Rzymie dnia 17 lipca

1998 r. (Dz. U. z 2003 r. poz. 708). Decyzję w tym przedmiocie podejmuje

odpowiednio komendant lub kierownik jednostki Policji, Straży Granicznej, Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub

Żandarmerii Wojskowej.

§ 3. Każdorazowe umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub skazanego ze

względów humanitarnych w pomieszczeniu, o którym mowa w § 1, może nastąpić na

czas nie dłuższy niż 8 godzin.

Art. 223e. § 1. Wobec tymczasowo aresztowanych i skazanych umieszczonych

w pomieszczeniach, o których mowa w art. 223b § 1, stosuje się odpowiednio

przepisy regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego

aresztowania, regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary

pozbawienia wolności, przepisy o nadzorze penitencjarnym, a także inne przepisy

regulujące wykonywanie tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności.

§ 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z Ministrem

Obrony Narodowej i Ministrem Sprawiedliwości, określi, w drodze rozporządzenia,

wykaz pomieszczeń, o których mowa w art. 223b § 1, w których mogą być odrębnie

umieszczeni tymczasowo aresztowani i skazani, oraz warunki, którym muszą one

odpowiadać, uwzględniając potrzebę zapewnienia warunków porównywalnych

z określonymi dla aresztów śledczych i zakładów karnych przy wykonywaniu

tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności.

CZĘŚĆ WOJSKOWA

Rozdział XVI

Przepisy ogólne

Art. 224. Przepisy części ogólnej, szczególnej i końcowej stosuje się

odpowiednio do żołnierzy, a w wypadkach wskazanych w ustawie – także do osób

powołanych do pełnienia służby wojskowej, ze zmianami wynikającymi z przepisów

niniejszej części.

2017-12-11

Art. 224a. Przepisów części wojskowej nie stosuje się do żołnierzy terytorialnej

służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie.

Art. 225. § 1. W odniesieniu do orzeczeń sądów wojskowych prawa i obowiązki

organów postępowania wykonawczego wymienionych w art. 2 pkt 1–4

i 6 odpowiednio mają:

1) sąd wojskowy pierwszej instancji lub inny sąd równorzędny;

2) sąd wojskowy, o którym mowa w art. 3 § 3;

3) prezes sądu wojskowego lub upoważniony sędzia wojskowy;

4) wojskowy sędzia penitencjarny;

5) wojskowy kurator społeczny.

§ 2. Organami postępowania wykonawczego są także:

1) dowódca jednostki wojskowej;

2) organ administracji wojskowej właściwy ze względu na kompetencje służbowe.

§ 3. Do decyzji organów wymienionych w § 1 pkt 3–5 oraz § 2 stosuje się

odpowiednio art. 7.

Art. 226. § 1. Nadzór penitencjarny nad wykonywaniem kary aresztu

wojskowego, tymczasowego aresztowania zastosowanego przez sąd wojskowy oraz

zatrzymaniem sprawuje wojskowy sędzia penitencjarny.

§ 2. Nadzór określony w § 1 dotyczy również kary ograniczenia wolności

wykonywanej w wydzielonej jednostce wojskowej.

Rozdział XVII

Kara ograniczenia wolności

Art. 227. § 1. Karę ograniczenia wolności wobec osób wymienionych

w art. 323 § 3 Kodeksu karnego wykonuje dowódca jednostki wojskowej, w której

skazany pełni służbę, lub inny właściwy dowódca.

§ 2. Karę ograniczenia wolności wobec osób wymienionych

w art. 323 § 4 Kodeksu karnego wykonuje dowódca wydzielonej jednostki

wojskowej.

Art. 228. § 1. Minister Obrony Narodowej, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi

jednostki wojskowe wydzielone do wykonywania kary określonej

w art. 323 § 4 Kodeksu karnego.

2017-12-11

§ 2. Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z Ministrem

Sprawiedliwości, określi, w drodze rozporządzenia, regulamin organizacyjno-

-porządkowy wykonywania kary określonej w art. 323 § 4 Kodeksu karnego,

uwzględniając w szczególności zasady wykonywania tej kary wobec osób

podlegających służbie wojskowej.

§ 3. Zawarte w regulaminie odstępstwa od ogólnie obowiązującego porządku

wojskowego mają służyć wzmożeniu dyscypliny społecznej i wojskowej oraz

utrwaleniu wiedzy wojskowej.

Art. 229. § 1. Jeżeli w wyroku orzeczono obowiązek określony

w art. 323 § 3 Kodeksu karnego, dokonywanie potrąceń następuje stosownie do

wskazań sądu.

§ 2. Dowódca jednostki wojskowej zawiadamia sąd o potrąceniach

dokonywanych z wynagrodzenia skazanego.

Art. 230. § 1. Zwolnienie od reszty kary przewidziane w art. 83 Kodeksu

karnego może nastąpić również na wniosek dowódcy jednostki wojskowej.

§ 2. Do orzekania w przedmiocie określonym w art. 323 § 5 Kodeksu karnego

stosuje się odpowiednio art. 13.

Rozdział XVIII

Kara pozbawienia wolności i kara aresztu wojskowego

Art. 231. Szkolenie wojskowe skazanych na karę aresztu wojskowego ma na

celu utrwalenie nabytej wiedzy wojskowej, utrzymanie sprawności fizycznej

i psychicznej, a także wzmożenie dyscypliny.

Art. 232. § 1. Szkoleniem wojskowym w zakładzie karnym dla odbywających

karę aresztu wojskowego kieruje oficer wyznaczony, na podstawie odrębnych

przepisów, do wykonywania zadań poza wojskiem.

§ 2. Oficer kierujący szkoleniem wojskowym jest zastępcą dyrektora zakładu

karnego, a także przełożonym żołnierzy zawodowych wyznaczonych do

wykonywania zadań w tym zakresie.

§ 3. Dyrektor zakładu karnego, przed podjęciem decyzji związanych

z wykonywaniem kary, zapoznaje się z opinią oficera kierującego szkoleniem

wojskowym; oficer ten wchodzi w skład komisji penitencjarnej.

Art. 233. Oddzielnie rozmieszcza się następujących skazanych:

1) oficerów;

2017-12-11

2) podoficerów zawodowych, służby nadterminowej i okresowej;

3) pozostałych.

Art. 234. § 1. Skazany odbywający karę aresztu wojskowego może otrzymywać

nagrody przewidziane w art. 138 § 1, z tym że czas widzenia określonego

w art. 138 § 1 pkt 7 nie może przekroczyć 60 godzin.

§ 2. Skazany odbywający karę aresztu wojskowego otrzymuje w dniu Święta

Wojska Polskiego od dyrektora zakładu karnego zezwolenie na widzenie poza

obrębem zakładu, chyba że przemawia przeciwko temu brak postępów w szkoleniu

wojskowym.

§ 3. Do zezwolenia określonego w § 2 stosuje się odpowiednio przepisy

art. 139 § 1, 2, 7 i 8 oraz art. 140.

Art. 235. § 1. W stosunku do żołnierza sąd może zastosować odpowiednio

art. 330 Kodeksu karnego, jeżeli wniosek złoży dowódca jednostki wojskowej.

§ 2. Na żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, w stosunku do

którego zarządzono wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, bez względu

na jej wymiar, sąd może nałożyć odpowiednie obowiązki lub środki, określone

w art. 67 lub 72 Kodeksu karnego.

Art. 236. Dla realizacji celów kary dyrektor zakładu karnego współdziała

z odpowiednimi instytucjami wojskowymi oraz podmiotami, o których mowa

w art. 38 § 1.

Rozdział XIX

Środki karne

Art. 237. W razie orzeczenia wobec żołnierza wydalenia z zawodowej służby

wojskowej lub degradacji sąd zarządza wykonanie orzeczonego środka przez

właściwego dowódcę oraz zawiadamia o treści orzeczenia odpowiedni w sprawach

kadrowych organ wojskowy.

Art. 238. Jeżeli wobec żołnierza orzeczono środek karny inny niż przewidziany

w art. 237, sąd zawiadamia o orzeczeniu również dowódcę jednostki wojskowej,

w której skazany pełnił ostatnio służbę, oraz właściwe w sprawach kadrowych organy

wojskowe.

Art. 239. § 1. W razie oddania pod dozór przez sąd wojskowy skazanej osoby

cywilnej, sąd ten zwraca się do właściwego sądu powszechnego o wyznaczenie

kuratora sądowego.

2017-12-11

§ 2. W razie zwolnienia z czynnej służby wojskowej żołnierza, którego sąd

wojskowy oddał pod dozór po skazaniu, sąd ten zwraca się do właściwego sądu

powszechnego o wyznaczenie kuratora sądowego.

§ 3. W razie oddania pod dozór przez sąd powszechny skazanego żołnierza

odbywającego czynną służbę wojskową, przepis art. 334 § 2 Kodeksu karnego stosuje

się odpowiednio.

§ 4. Dozór wobec żołnierza czynnej służby wojskowej wykonuje się w miejscu

pełnienia służby.

Rozdział XX

Tymczasowe aresztowanie

Art. 240. Tymczasowo aresztowanych żołnierzy służby czynnej osadza się

w areszcie śledczym w wydzielonych celach.

Art. 241. (uchylony)

CZĘŚĆ KOŃCOWA

Rozdział XXI

Objaśnienie wyrażeń ustawowych

Art. 242. § 1. Jeżeli w części ogólnej niniejszego kodeksu używa się określenia

„skazany”, odpowiednie przepisy mają zastosowanie także do tymczasowo

aresztowanego oraz do sprawcy, wobec którego zastosowano środek zabezpieczający.

§ 2. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia

„oskarżony”, należy przez to rozumieć również podejrzanego.

§ 3. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia „kara

pozbawienia wolności”, należy przez to rozumieć również zastępczą karę pozbawienia

wolności, karę aresztu wojskowego, karę aresztu lub zastępczą karę aresztu, karę

porządkową oraz środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności, chyba że ustawa

stanowi inaczej.

§ 3a. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „zakład karny” oznacza także

oddział zakładu karnego w areszcie śledczym, a określenie „areszt śledczy” oznacza

także oddział aresztu śledczego w zakładzie karnym.

§ 4. Określenie „sąd” bez bliższego sprecyzowania oznacza sąd powszechny lub

wojskowy określony w art. 3 § 1, z tym zastrzeżeniem, że art. 6 § 1, art. 7, art. 8 § 2,

art. 10, art. 11 § 1, art. 13, art. 15 oraz art. 18–24 stosuje się odpowiednio do sądu

penitencjarnego lub innego sądu właściwego na podstawie niniejszego kodeksu.

2017-12-11

§ 4a. Określenie „dyrektor” oznacza również zastępcę dyrektora aresztu

śledczego lub zakładu karnego, a także funkcjonariusza lub pracownika zakładu

karnego lub aresztu śledczego, który został upoważniony do zastępowania dyrektora

zakładu karnego lub aresztu śledczego podczas jego nieobecności.

§ 5. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „przeciętne miesięczne

wynagrodzenie pracowników” oznacza przeciętne wynagrodzenie miesięczne

w poprzednim kwartale, obowiązujące od pierwszego dnia następnego miesiąca po

ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” do celów emerytalno-rentowych.

§ 6. Przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie się otwarcie listu

i sprawdzenie jego zawartości.

§ 7. Przez pojęcie cenzury korespondencji rozumie się zapoznawanie się z treścią

pisma oraz usunięcie części jego tekstu lub uczynienie go nieczytelnym.

§ 8. Przez pojęcie zatrzymania korespondencji rozumie się nieprzekazanie jej

adresatowi i dołączenie do akt osobowych skazanego.

§ 9. Przez pojęcie nadzoru nad widzeniem rozumie się zapewnienie porządku

w czasie jego trwania.

§ 10. Przez pojęcie kontroli rozmowy w trakcie widzenia lub rozmowy

telefonicznej rozumie się zapoznawanie się z jej treścią oraz możliwość przerwania jej

lub utrwalenia.

§ 11. Kontrola paczki oznacza sprawdzanie jej opakowania i zawartości.

§ 12. Użyte w niniejszym kodeksie określenia „kościół”, „inny związek

wyznaniowy” należy rozumieć jako kościół, inny związek wyznaniowy o ustawowo

uregulowanej sytuacji prawnej.

§ 13. Przez użyte w art. 91 pkt 7, art. 92 pkt 9 oraz w art. 139 § 3 i 4 określenie

„w roku” należy rozumieć okres 12 miesięcy poprzedzających dzień rozpoczęcia

korzystania z kolejnej przepustki lub zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego.

§ 14. Przez użyte w niniejszym kodeksie określenia „zakład pracy” i „podmiot

zatrudniający” należy rozumieć pracodawcę jako jednostkę organizacyjną

zatrudniającą pracowników.

§ 15. Przez pojęcie wynagrodzenia przypadającego skazanemu rozumie się

kwotę, pozostałą po dokonaniu potrąceń z wynagrodzenia przysługującego składek na

ubezpieczenie społeczne, kwoty na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej i kwoty na Fundusz Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz

2017-12-11

Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, stanowiącą podstawę do naliczenia

zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Rozdział XXII

Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 243. § 1. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się również przy

wykonywaniu orzeczeń, które stały się wykonalne przed dniem jego wejścia w życie.

§ 2. Czynności procesowe w zakresie postępowania wykonawczego i inne

czynności wykonawcze, dokonane przed wejściem w życie niniejszego kodeksu

z zachowaniem przepisów dotychczasowych, są skuteczne.

§ 3. W razie wątpliwości, czy ma być stosowane prawo dotychczasowe czy

Kodeks karny wykonawczy, stosuje się niniejszy kodeks.

Art. 244. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się odpowiednio przy

wykonywaniu wyroków po przejęciu obywatela polskiego skazanego za granicą;

określenie kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego oraz kary albo środka

karnego lub zabezpieczającego podlegających wykonaniu następuje według

przepisów Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego.

Art. 245. Do czasu przekazania obcemu państwu cudzoziemca lub obywatela

polskiego, wobec którego zapadło orzeczenie, wykonywane jest ono w trybie

niniejszego kodeksu. Wykonanie tego orzeczenia w tym trybie ustaje w dniu

przekazania.

Art. 246. (uchylony)

Art. 247. § 1. W wypadkach uzasadnionych szczególnymi względami

sanitarnymi lub zdrowotnymi albo poważnym zagrożeniem bezpieczeństwa dyrektor

zakładu karnego lub aresztu śledczego może na czas określony wstrzymać lub

ograniczyć zatrudnienie osadzonych, kontakty między nimi, udzielanie widzeń

i spacerów, przeprowadzanie zajęć o charakterze zbiorowym, odprawianie

nabożeństw i udzielanie posług religijnych, dokonywanie zakupów, otrzymywanie

paczek, a także korzystanie z samoinkasujących aparatów telefonicznych, nakazać

zamknięcie cel lub innych pomieszczeń, w których przebywają lub pracują osadzeni,

zabronić posiadania w celi niektórych przedmiotów oraz zawiesić funkcję rzecznika

skazanych.

§ 2. W wypadku wprowadzenia ograniczeń lub zakazów, o których mowa w § 1,

na okres do 7 dni, dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego bezzwłocznie

2017-12-11

powiadamia o swojej decyzji sędziego penitencjarnego. Przedłużenie okresu trwania

ograniczeń lub zakazów wymaga zgody tego sędziego. Brak zgody sędziego nie

wstrzymuje wykonania decyzji dyrektora zakładu karnego lub aresztu śledczego. Na

decyzję sędziego dyrektorowi zakładu lub aresztu przysługuje skarga do sądu

penitencjarnego. Przepis art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Jeżeli widzenie, ze względu na osobę odwiedzanego lub odwiedzającego,

stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo dla

porządku prawnego, dyrektor zakładu lub aresztu może uzależnić jego odbycie od

spełnienia warunków zapewniających bezpieczeństwo.

Art. 248. (uchylony)

Art. 249. § 1. Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia,

regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania kary pozbawienia wolności

i regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania tymczasowego aresztowania,

określające w szczególności:

1) organizację przyjęć do zakładów karnych i aresztów śledczych,

2) sposób rozmieszczania osadzonych w celach mieszkalnych,

3) porządek wewnętrzny zakładów karnych i aresztów śledczych,

4) organizację przyjmowania korespondencji i organizację widzeń w zakładach

karnych i aresztach śledczych,

5) sposoby korzystania przez tymczasowo aresztowanych i skazanych z aparatu

telefonicznego,

6) warunki opieki zdrowotnej i bytowej w zakładach karnych i aresztach śledczych,

7) sposób przygotowania skazanych i tymczasowo aresztowanych do ich

zwolnienia z zakładu karnego i aresztu śledczego

– uwzględniając potrzebę zapewnienia porządku wewnętrznego i bezpieczeństwa

w zakładach karnych i aresztach śledczych.

§ 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Obrony

Narodowej, określi, w drodze rozporządzenia, regulamin organizacyjno-porządkowy

wykonywania kary aresztu wojskowego, uwzględniając w szczególności organizację

przyjęć tych osób do zakładu karnego, zasady rozmieszczania skazanych żołnierzy

w celach mieszkalnych, zasady udziału organów wyznaczonych przez Ministra

Obrony Narodowej w procesie resocjalizacji skazanych żołnierzy oraz metody

oddziaływania na skazanego uwzględniające zasady pełnienia służby wojskowej.

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

2017-12-11

1) sposoby prowadzenia oddziaływań penitencjarnych w zakładach karnych

i aresztach śledczych, mając na względzie zwłaszcza ich organizację, warunki,

zasady i formy oraz sposób dokumentowania prowadzonych oddziaływań;

2) warunki bytowe osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych,

mając na uwadze potrzebę zapewnienia osadzonym odzieży, bielizny, obuwia,

sprzętu stołowego, środków higieny i czystości, a także wyposażenia

pomieszczeń w podstawowy sprzęt kwaterunkowy;

3) sposoby załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach

karnych i aresztach śledczych, biorąc w szczególności pod uwagę zasady i tryb

przyjmowania i rozpoznawania wniosków, skarg i próśb, a także ich ewidencję

i dokumentowanie;

4) sposoby ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz osób

osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, w tym:

a) formy organizacyjne ochrony jednostek organizacyjnych Służby

Więziennej,

b) zadania funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej oraz

przywięziennych zakładów pracy,

c) sposób postępowania z osobami osadzonymi w zakładach karnych

i aresztach śledczych, w tym podczas ich konwojowania,

d) warunki wstępu na teren jednostek organizacyjnych Służby Więziennej

osób niebędących funkcjonariuszami lub pracownikami Służby Więziennej

albo pracownikami przywięziennych zakładów pracy

– mając na względzie konieczność zapewnienia sprawnego wykonywania zadań

przez Służbę Więzienną, porządku wewnętrznego i bezpieczeństwa jednostek

organizacyjnych Służby Więziennej oraz bezpieczeństwa osób osadzonych

w zakładach karnych i aresztach śledczych;

5) sposoby obrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej w sytuacjach

zagrożenia zdrowia i życia funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej,

pracowników przywięziennych zakładów pracy oraz osadzonych w zakładach

karnych i aresztach śledczych, w wyniku klęsk żywiołowych, a także zagrożeń

dla ludzi i środowiska w sytuacjach stanów nadzwyczajnych;

6) czynności administracyjne i rozliczenia finansowe związane z prowadzeniem

depozytu przedmiotów wartościowych i środków pieniężnych osób

pozbawionych wolności, uwzględniając w szczególności ewidencjonowanie

zdeponowanych środków i przedmiotów, czynności związane z ich

2017-12-11

przyjmowaniem, przechowywaniem i wydawaniem, w tym gromadzeniem

środków pieniężnych na książeczkach oszczędnościowych, tryb przekazywania

zdeponowanych środków i przedmiotów między jednostkami organizacyjnymi,

czynności związane z rozliczeniem należności za pracę osadzonych, tryb

dokonywania zakupów przez osadzonych oraz dokumentowanie tych czynności;

7) czynności administracyjne związane z wykonywaniem tymczasowego

aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności

oraz dokumentowanie tych czynności, uwzględniając potrzebę zapewnienia

sprawnego wykonywania czynności administracyjnych oraz porządku

wewnętrznego w zakładach karnych i aresztach śledczych.

8) (uchylony)

Art. 249a. Dyrektor Generalny Służby Więziennej może, w drodze zarządzenia,

określić:

1) organizację ochrony przeciwpożarowej i zabezpieczenia przeciwpożarowego

w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej;

2) szczegółowe zasady prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz

zakresy czynności funkcjonariuszy i pracowników działów penitencjarnych

i terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych;

3) organizację służby zdrowia w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej;

4) zakres i formy prowadzenia ewidencji osób pozbawionych wolności przez

jednostki organizacyjne Służby Więziennej;

5) dopuszczalną ilość i wymiary rzeczy, w tym żywności, znajdujących się

w posiadaniu skazanego w trakcie pobytu w zakładzie karnym oraz sposób

postępowania z przedmiotami i żywnością, których wymiary lub ilość naruszają

obowiązujący porządek lub utrudniają konwojowanie.

Art. 250. (uchylony)

Art. 251. (utracił moc)

Art. 252. (utracił moc)

Art. 253. (utracił moc)

Art. 254. (utracił moc)

Art. 255. Okresy pracy skazanego, wykonywanej przed dniem wejścia w życie

niniejszego kodeksu, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia

pracownicze, na zasadach obowiązujących przed tym dniem.

2017-12-11

Art. 256. Użycie i wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego lub użycie

broni względem osób pozbawionych wolności reguluje odrębna ustawa.

Art. 257. § 1. Z dniem wejścia w życie niniejszego kodeksu tracą moc

dotychczasowe przepisy dotyczące spraw w nim unormowanych.

§ 2. W szczególności tracą moc:

1) ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. poz. 98,

z późn. zm.6));

2) przepisy:

a) art. 36 i 37 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U.

z 1994 r. poz. 70 i 509, z 1995 r. poz. 163 oraz z 1996 r. poz. 367),

b) o stosunku Państwa do Kościołów, dotyczące wykonywania praktyk

religijnych osób skazanych i tymczasowo aresztowanych.

Art. 258. Jeżeli do któregokolwiek z przedmiotów unormowanych w niniejszym

kodeksie przewidziane jest wydanie przepisów wykonawczych, do czasu ich wydania

zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami

niniejszego kodeksu.

Art. 259. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1998 r., z tym że przepisy

art. 251–254 obowiązują nie dłużej niż przez 10 lat od dnia jej wejścia w życie.

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1975 r. poz. 234, z 1982 r. poz. 125

i 289, z 1985 r. poz. 100 i 138, z 1988 r. poz. 135, z 1990 r. poz. 85, 198 i 206, z 1995 r. poz. 475

oraz z 1996 r. poz. 283.

2017-12-11