Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/6

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2017 r. poz. 681,

z 2018 r. poz. 369.

U S T A W A

z dnia 28 marca 1933 r.

o grobach i cmentarzach wojennych

Art 1. 1. Grobami wojennymi w rozumieniu ustawy są groby i miejsca

spoczynku:

1) poległych w walkach o niepodległość i zjednoczenie Państwa Polskiego;

2) osób wojskowych, poległych lub zmarłych z powodu działań wojennych, bez

względu na narodowość;

3) sióstr miłosierdzia i wszystkich osób, które, wykonując zlecone im czynności

przy jakiejkolwiek formacji wojskowej, poległy lub zmarły z powodu działań

wojennych;

4) jeńców wojennych i osób internowanych;

5) uchodźców z 1915 r.;

6) osób wojskowych i cywilnych, bez względu na ich narodowość, które straciły

życie wskutek represji okupanta niemieckiego albo sowieckiego od dnia

1 września 1939 r.;

7) ofiar niemieckich i sowieckich obozów, w tym cmentarzyska ich prochów;

8) osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym

lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych od dnia 8 listopada

1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.

2. Groby rodzinne, chociażby w nich były umieszczone zwłoki osób,

wymienionych w ust. 1, nie są grobami wojennemi.

3. Cmentarzami wojennemi w rozumieniu ustawy niniejszej są cmentarze,

przeznaczone do chowania zwłok osób, wymienionych w ust. 1.

4. Groby wojenne zasadniczo powinny być zgrupowane na cmentarzach

wojennych.

Art. 1a. (uchylony)

07.03.2018

©Telksinoe s. 2/6

Art. 2. Groby wojenne bez względu na narodowość i wyznanie osób, w nich

pochowanych, oraz formacje, do których osoby te należały, mają być pielęgnowane i

otaczane należnym tym miejscom szacunkiem i powagą.

Art. 3. (pominięty)1)

Art. 4. 1. Prezesowi Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanemu dalej „Prezesem Instytutu Pamięci”,

przysługuje prawo zarządzenia ekshumacji zwłok z grobu wojennego i przeniesienia

ich do innego grobu.

2. Prezes Instytutu Pamięci wskutek umotywowanej prośby rodziny lub

otoczenia osoby pochowanej w grobie wojennym bądź prośby instytucji społecznej

może zezwolić na ekshumację zwłok z grobu wojennego i przeniesienie ich na inne

miejsce w kraju lub poza granicami Państwa oraz na sprowadzenie zwłok z obcego

państwa celem ich pochowania w kraju w grobie wojennym.

Art. 4a. Od decyzji Prezesa Instytutu Pamięci, o których mowa w art. 4,

przysługuje odwołanie do Kolegium Inst ytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Art. 5. Przeprowadzanie robót ziemnych, wznoszenie pomników i innych

urządzeń na cmentarzach i grobach wojennych wymaga zezwolenia wojewody.

Art. 5a. Zatwierdzanie planów cmentarzy wojennych oraz sprawy dotyczące

ogólnego zarządu cmentarzy wojennych, a w szczególności sprawy związane

z ewidencją, remontem i utrzymaniem grobów i cmentarzy wojennych oraz sprawy

związane z uregulowaniem własności gruntów, zajętych pod cmentarze wojenne,

należą do zakresu działania wojewody.

Art. 6. 1. Groby i cmentarze wojenne pozostają pod opieką Państwa. Zwierzchni

nadzór nad nimi polegający na sprawdzaniu i kontrolowaniu działań podległych

jednostek pod względem legalności i podejmowania w tym zakresie decyzji

administracyjnych sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego, z zachowaniem uprawnień przysługujących Kościołom

i innym związkom wyznaniowym oraz wójtom (burmistrzom, prezydentom miast) na

podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych

Zamieszczony w obwieszczeniu Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 marca 2017

r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o grobach i cmentarzach wojennych (Dz. U. poz.

681).

07.03.2018

©Telksinoe s. 3/6

(Dz. U. z 2015 r. poz. 2126 i 2281 oraz z 2016 r. poz. 749 i 1250) oraz uprawnień

przysługujących Prezesowi Instytutu Pamięci na podstawie art. 4 i na podstawie

ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575).

2. Koszty budowy i utrzymywania, w tym remontów, grobów i cmentarzy

wojennych są ponoszone ze środków budżetu państwa.

3. Wojewoda może, w drodze porozumienia, powierzyć jednostce samorządu

terytorialnego obowiązek utrzymania grobów i cmentarzy wojennych, z jednoczesnym

przekazaniem odpowiednich funduszy, jeżeli jednostka samorządu terytorialnego nie

przejmie tego obowiązku bezpłatnie.

4. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może

powierzyć fundacjom, stowarzyszeniom i instytucjom społecznym, za ich zgodą,

obowiązek utrzymania grobów i cmentarzy wojennych.

4a. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, nadzór nad wykonywaniem przez

fundacje, stowarzyszenia i instytucje społeczne obowiązku utrzymania grobów

i cmentarzy wojennych sprawuje wojewoda.

4b. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

może przekazywać podmiotom wskazanym w ust. 4, jak również jednostkom

samorządu terytorialnego, związkom wyznaniowym i innym podmiotom

sprawującym opiekę nad grobami i cmentarzami wojennymi, środki finansowe na

wykonywanie zadań związanych z opieką nad grobami i cmentarzami wojennymi.

4c. Podmioty, o których mowa w ust. 4 i 4b, mogą ubiegać się o udzielenie

dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie zadań związanych z opieką nad

grobami i cmentarzami wojennymi.

4d. Dotacja na dofinansowanie zadań związanych z opieką nad grobami

i cmentarzami wojennymi może obejmować nakłady konieczne na:

1) wykonywanie czynności związanych z poszukiwaniem, budową, remontem,

przeniesieniem i utrzymaniem grobów i cmentarzy wojennych;

2) niezbędne czynności dodatkowe prowadzące do realizacji celów, o których

mowa w pkt 1;

3) prowadzenie badań naukowych, ekshumacji i badań archeologicznych

związanych z grobami i cmentarzami wojennymi.

4e. Dotacja może być udzielona w wysokości do 50% nakładów koniecznych na

wykonanie zadań, o których mowa w ust. 4d.

07.03.2018

©Telksinoe s. 4/6

4f. Jeżeli grób lub cmentarz wojenny ma wyjątkową wartość historyczną,

w szczególności potwierdzoną objęciem go jedną z form ochrony wskazanych w art. 7

ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U.

z 2017 r. poz. 2187 oraz z 2018 r. poz. 10), dotacja może być udzielona w wysokości

do 100% nakładów koniecznych na wykonanie zadań, o których mowa w ust. 4d.

4g. Jeżeli z uwagi na stan zachowania grobu lub cmentarza wojennego

wymagane jest niezwłoczne podjęcie zadań, o których mowa w ust. 4d, dotacja może

być udzielona w wysokości do 100% nakładów koniecznych na wykonanie tych

zadań.

4h. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po

zasięgnięciu opinii właściwego miejscowo wojewody, może udzielić dotacji

podmiotom, o których mowa w ust. 4 i 4b, na ich wniosek. Wojewoda wyraża opinię

w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma ministra właściwego do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego, w którym zwraca się on o wyrażenie opinii.

4i. Wniosek o udzielenie dotacji zawiera w szczególności:

1) imię, nazwisko, miejsce zamieszkania i adres wnioskodawcy lub nazwę, siedzibę

i adres jednostki organizacyjnej będącej wnioskodawcą;

2) określenie organu, u którego wnioskodawca ubiega się o udzielenie dotacji;

3) wskazanie rodzaju zadania i wskazanie grobu lub cmentarza wojennego, którego

dotyczy wniosek, wraz z danymi adresowymi, o ile dane te można ustalić;

4) określenie wysokości dotacji, o którą ubiega się wnioskodawca;

5) harmonogram wykonania zadania;

6) oświadczenie wnioskodawcy o dysponowaniu zasobami rzeczowymi

i kadrowymi zapewniającymi prawidłowe wykonanie zadania;

7) kosztorys całkowitych kosztów wykonania zadania.

4j. Dotacji udziela się na podstawie umowy zawartej przez ministra właściwego

do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego z podmiotami, o których mowa

w ust. 4 i 4b.

4k. Umowa o udzielenie dotacji na dofinansowanie zadań, które zostaną

wykonane w roku złożenia wniosku o udzielenie dotacji lub w roku następującym po

roku złożenia tego wniosku, zawiera:

1) określenie zakresu planowanego zadania i terminu jego wykonania;

2) wskazanie grobu lub cmentarza wojennego, którego dotyczy umowa;

3) określenie wysokości udzielonej dotacji oraz terminu i trybu jej płatności;

4) określenie trybu kontroli wykonania umowy;

07.03.2018

©Telksinoe s. 5/6

5) określenie sposobu rozliczenia dotacji;

6) określenie warunków i sposobu zwrotu niewykorzystanej dotacji albo dotacji

wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

4l. Umowa o udzielenie dotacji na dofinansowanie zadań wykonanych w okresie

3 lat poprzedzających rok złożenia wniosku zawiera:

1) określenie zakresu wykonanych zadań i terminu ich wykonania;

2) wskazanie grobu lub cmentarza wojennego, którego dotyczy umowa;

3) określenie wysokości dotacji oraz terminu jej płatności;

4) określenie trybu kontroli wykonania umowy;

5) określenie sposobu rozliczenia dotacji.

4m. Dotacja może być udzielona na dofinansowanie nakładów koniecznych na

zadania związane z opieką nad grobami i cmentarzami wojennymi, które zostaną

wykonane w roku złożenia wniosku o udzielenie dotacji lub w roku następującym po

roku złożenia tego wniosku.

4n. Wniosek o udzielenie dotacji rozpatruje się w terminie 3 miesięcy od dnia

jego otrzymania. Przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie dotacji nie mają

zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania

administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149).

4o. Dochodzenie przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego należności wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla

zaległości podatkowych z tytułu niewykorzystania lub wykorzystania niezgodnie

z przeznaczeniem udzielonej dotacji następuje w trybie przepisów o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji.

5. Wynagrodzenie partnera prywatnego, z tytułu realizacji zadań publicznych w

ramach partnerstwa publiczno-prywatnego może w całości stanowić zapłata sumy

pieniężnej ze środków podmiotu publicznego odpowiedzialnego za wykonywanie tych

zadań.

Art. 7. 1. Bezpośredni dozór nad stanem grobów i cmentarzy wojennych

sprawują gminy, jeżeli czynności dozoru nie poruczono zrzeszeniom i organizacjom

społecznym w myśl art. 6 ust. 4.

2. W razie uszkodzenia grobu lub jakichkolwiek urządzeń na cmentarzu

wojennym wójt (burmistrz, prezydent miasta) lub inny podmiot sprawujący opiekę nad

grobami i cmentarzami wojennymi jest obowiązany zawiadomić o tym wojewodę.

Art. 8. (uchylony)

07.03.2018

Art. 9. Kto naruszy postanowienia art. 4 ust. 2 i art. 5 oraz kto zachowuje się na

cmentarzu lub grobie wojennym w sposób nie licujący z powagą miejsca, jeżeli czyn

nie stanowi przestępstwa, podlegającego karze surowszej, ulega w drodze

administracyjnej karze aresztu do 6 tygodni2) i grzywny do 500 zł3) lub jednej z tych

kar.

Art. 10. Do grobów i cmentarzy wojennych stosuje się odpowiednio przepisy

ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, z wyjątkiem

art. 6.

Art. 11. (pominięty)1)

Art. 12. Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia4) i obowiązuje na

całym terenie Rzeczypospolitej5) z tem, że na obszarze województwa śląskiego6)

zamiast przepisów, powołanych w art. 6 ust. 1 i art. 10, stosuje się odpowiednie

przepisy, obowiązujące na tym obszarze.

Kara aresztu uchylona przez art. X § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Przepisy wprowadzające

Kodeks wykroczeń (Dz. U. poz. 115), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1972 r.

Obecnie górna granica grzywny została ustalona na kwotę 375 zł na podstawie art. 3 ust. 1 lit. a

ustawy z dnia 12 lipca 1995 r. o zmianie Kodeksu karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz

o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnym (Dz. U. poz. 475),

która weszła w życie z dniem 20 listopada 1995 r.

Ustawa została ogłoszona w dniu 30 maja 1933 r.

Obecnie Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia

2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483), która weszła w życie z dniem 17 października 1997 r.

Autonomia Śląska została zniesiona z dniem 7 maja 1945 r. przez art. 1 ustawy konstytucyjnej z

dnia 6 maja 1945 r. o zniesieniu statutu organicznego województwa śląskiego (Dz. U. poz. 92).

07.03.2018