Telksinoe - ustawy

©Telksinoe s. 1/10

Opracowano na podstawie: t.j.

Dz. U. z 2017 r. poz. 827,

z 2018 r. poz. 1496 i 1693,

z 2019 r. poz. 492.

U S T A W A

z dnia 20 grudnia 1996 r.

o gospodarce komunalnej

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. 1. Ustawa określa zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek

samorządu terytorialnego, polegające na wykonywaniu przez te jednostki zadań

własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej.

2. Gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze

użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie

zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.

Art. 1a. Ilekroć w ustawie jest mowa o jednostkach samorządu terytorialnego –

należy przez to rozumieć:

a) gminę w znaczeniu ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

(Dz. U. z 2016 r. poz. 446, 1579 i 1948) lub

b) powiat w znaczeniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

(Dz. U. z 2016 r. poz. 814, 1579 i 1948) lub

c) województwo w znaczeniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486, 1948 i 2260).

Art. 2. Gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki

samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu

budżetowego lub spółek prawa handlowego.

Art. 3. 1. Jednostki samorządu terytorialnego w drodze umowy mogą powierzać

wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom

prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej

z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach

opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz.

08.04.2019

©Telksinoe s. 2/10

1793, z późn. zm.1)) oraz przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach

publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870, z późn. zm.2)) na zasadach ogólnych albo

w trybie przepisów:

1) ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz. U.

z 2015 r. poz. 696 i 1777 oraz z 2016 r. poz. 1920);

2) ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U.

z 2015 r. poz. 2164, z późn. zm.3));

3) ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego

i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 60 i 573);

4) ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U.

z 2016 r. poz. 1867, 1920 i 1954 oraz z 2017 r. poz. 60);

5) ustawy z dnia 21 października 2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane

lub usługi (Dz. U. poz. 1920).

2. Jeżeli do prowadzenia danego rodzaju działalności na podstawie innych ustaw

jest wymagane uzyskanie zezwolenia, jednostki samorządu terytorialnego mogą

powierzyć wykonywanie zadań wyłącznie podmiotowi posiadającemu wymagane

zezwolenie.

Art. 4. 1. Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące

jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o:

1) wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej;

2) wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne

o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń

użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego.

2. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2, organy stanowiące jednostek

samorządu terytorialnego mogą powierzyć organom wykonawczym tych jednostek.

Art. 5. Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do wykonywania zadań,

o których mowa w art. 1, przez związki międzygminne, związki powiatów, związki

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 1807,

1860, 1948, 2138, 2173 i 2250 oraz z 2017 r. poz. 60.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 1948,

1984 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 60, 191 i 659.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 831, 996,

1020, 1250, 1265, 1579, 1920 i 2260.

08.04.2019

©Telksinoe s. 3/10

powiatowo-gminne (związki komunalne), przez związki metropolitalne, przez miasto

stołeczne Warszawę oraz w ramach porozumień komunalnych.

Rozdział 2

Samorządowe zakłady budżetowe

Art. 6. 1. Organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą tworzyć,

łączyć, przekształcać w inną formę organizacyjno-prawną i likwidować samorządowe

zakłady budżetowe zgodnie z przepisami ustawy oraz przepisami ustawy z dnia

27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

2. Samorządowe zakłady budżetowe prowadzą gospodarkę finansową na

zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach

publicznych.

Art. 7. Działalność wykraczająca poza zadania o charakterze użyteczności

publicznej nie może być prowadzona w formie samorządowego zakładu budżetowego.

Art. 8. Do pracowników samorządowych zakładów budżetowych stosuje się

przepisy o pracownikach samorządowych, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią

inaczej.

Rozdział 3

Spółki z udziałem jednostek samorządu terytorialnego

Art. 9. 1. Jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do

takich spółek.

2. (uchylony)

Art. 10. 1. Poza sferą użyteczności publicznej gmina może tworzyć spółki prawa

handlowego i przystępować do nich, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące

warunki:

1) istnieją niezaspokojone potrzeby wspólnoty samorządowej na rynku lokalnym;

2) występujące w gminie bezrobocie w znacznym stopniu wpływa ujemnie na

poziom życia wspólnoty samorządowej, a zastosowanie innych działań

i wynikających z obowiązujących przepisów środków prawnych nie

08.04.2019

©Telksinoe s. 4/10

doprowadziło do aktywizacji gospodarczej, a w szczególności do znacznego

ożywienia rynku lokalnego lub trwałego ograniczenia bezrobocia.

2. Poza sferą użyteczności publicznej gmina może tworzyć spółki prawa

handlowego i przystępować do nich również wówczas, jeżeli zbycie składnika mienia

komunalnego mogącego stanowić wkład niepieniężny gminy do spółki albo też

rozporządzenie nim w inny sposób spowoduje dla gminy poważną stratę majątkową.

3. Ograniczenia dotyczące tworzenia spółek prawa handlowego

i przystępowania przez gminę do nich, o których mowa w ust. 1 i 2, nie mają

zastosowania do posiadania przez gminę akcji lub udziałów spółek zajmujących się

czynnościami bankowymi, ubezpieczeniowymi oraz działalnością doradczą,

promocyjną, edukacyjną i wydawniczą na rzecz samorządu terytorialnego, a także

innych spółek ważnych dla rozwoju gminy, w tym prowadzących działalność

w zakresie budownictwa mieszkaniowego na wynajem, w tym również związany

z uprawnieniem do nabycia przez najemcę własności lokalu w przyszłości, oraz

klubów sportowych działających w formie spółki kapitałowej.

4. Poza sferą użyteczności publicznej województwo może tworzyć spółki prawa

handlowego na zasadach i w formach określonych w ustawie o samorządzie

województwa.

5. Tworzenie i przystępowanie do spółek prawa handlowego przez gminę

w przypadkach, o których mowa w ust. 1–3, lub województwo zgodnie z ust. 4,

odbywa się na zasadach gwarantujących zachowanie uczciwej i wolnej konkurencji

oraz przestrzeganie zasad równego traktowania, przejrzystości i proporcjonalności.

6. W celu utworzenia lub przystąpienia do spółki prawa handlowego przez gminę

w przypadkach, o których mowa w ust. 1–3, lub województwo zgodnie z ust. 4, gmina

lub województwo mogą zawrzeć porozumienie określające zasady utworzenia lub

przystąpienia do tej spółki.

Art. 10a. 1. W spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego działa

rada nadzorcza.

2. Do rad nadzorczych w spółkach z udziałem jednostek samorządu

terytorialnego stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych, z zastrzeżeniem

przepisów niniejszej ustawy.

3. Kadencja członka rady nadzorczej w spółkach z większościowym udziałem

jednostek samorządu terytorialnego trwa 3 lata.

08.04.2019

©Telksinoes. 5/10

4. (uchylony)

5. Podmiot reprezentujący jednostkę samorządu terytorialnego lub komunalna

osoba prawna, w zakresie wykonywania praw z udziałów i akcji przysługujących tym

podmiotom, jako kandydata na członka organu nadzorczego wskazuje osobę, która

spełnia wymogi, o których mowa w art. 19 ust. 1–3 i 5 ustawy z dnia 16 grudnia

2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1182,

z późn. zm.4)), z wyłączeniem wymogu posiadania pozytywnej opinii Rady do spraw

spółek z udziałem Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych. Do członków

organu nadzorczego wskazanych przez podmiot reprezentujący jednostkę samorządu

terytorialnego lub komunalną osobę prawną stosuje się odpowiednio przepis

art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem

państwowym.

6. Członków zarządu spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego

powołuje i odwołuje rada nadzorcza.

7. Podmiot reprezentujący jednostkę samorządu terytorialnego lub komunalna

osoba prawna, w zakresie wykonywania praw z udziałów i akcji przysługujących tym

podmiotom, są obowiązane podejmować działania mające na celu określenie,

w drodze uchwały walnego zgromadzenia lub zgromadzenia wspólników, w statucie

spółki, lub umowie spółki, wymogów, jakie musi spełniać kandydat na członka organu

zarządzającego, określonych w art. 22 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach

zarządzania mieniem państwowym.

Art. 10b. Przepis art. 10a stosuje się także do spółek zależnych od spółek

określonych w tym przepisie, w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 Kodeksu spółek

handlowych, z tym że do członków rady nadzorczej spółki zależnej, reprezentujących

w tej spółce spółkę z udziałem jednostki samorządu terytorialnego stosuje się

odpowiednio przepis art. 19 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania

mieniem państwowym, z wyłączeniem posiadania pozytywnej opinii Rady do spraw

spółek z udziałem Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych.

wejdzie w życie z

w jednej spośród spółek, w których: dn. 15.09.2019 r.

(Dz. U. z 2019 r.

poz. 492).

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 1669,

1735, 2024, 2243 i 2270 oraz z 2019 r. poz. 229, 447 i 492.

08.04.2019

©Telksinoe s. 6/10

1) udział Skarbu Państwa przekracza 50% kapitału zakładowego lub 50%

liczby udziałów albo akcji;

2) udział jednostek samorządu terytorialnego przekracza 50% kapitału

zakładowego lub 50% liczby udziałów albo akcji;

3) udział państwowej osoby prawnej przekracza 50% kapitału zakładowego

lub 50% liczby udziałów albo akcji;

4) udział komunalnej osoby prawnej przekracza 50% kapitału zakładowego

lub 50% liczby udziałów albo akcji;

5) łączny udział podmiotów lub spółek, o których mowa w pkt 1–4, przekracza

50% kapitału zakładowego lub 50% liczby udziałów albo akcji.

2. Ograniczenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą także pełnomocnika

wspólnika, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r.

o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (Dz. U. z 2018 r.

poz. 2170 oraz z 2019 r. poz. 492).

3. Ograniczenia, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą osób określonych

w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia

działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U.

z 2017 r. poz. 1393 oraz z 2019 r. poz. 371 i 492) na zasadach wskazanych w tym

przepisie.>

Art. 11. (uchylony)

Art. 12. 1. Do wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów i akcji stosuje

się przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz przepisy Kodeksu cywilnego,

z zastrzeżeniem przepisów ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie

powiatowym, o samorządzie województwa, o partnerstwie publiczno-prywatnym oraz

o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników.

2. Do zbycia akcji i udziałów w spółkach, o których mowa w art. 9, stosuje się

odpowiednio przepisy art. 11–16 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach

zarządzania mieniem państwowym.

3. Akcje i udziały w spółkach, o których mowa w art. 9, zbywa przewodniczący

zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w przypadku gminy wójt (burmistrz,

prezydent miasta), przy czym zgodę na zbycie akcji należących do jednostki

samorządu terytorialnego wyraża organ stanowiący tej jednostki.

08.04.2019

©Telksinoe s. 7/10

4. W jednoosobowych spółkach jednostek samorządu terytorialnego funkcję

zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) pełnią organy wykonawcze tych

jednostek samorządu terytorialnego.

Art. 13. 1. Spółka określa w regulaminie zasady korzystania z usług publicznych

świadczonych przez spółkę, a także obowiązki spółki wobec odbiorców usług.

2. Regulamin, o którym mowa w ust. 1, oraz jego zmiany obowiązują na

obszarze jednostek samorządu terytorialnego po zatwierdzeniu przez organy

wykonawcze tych jednostek.

Rozdział 4

Przekształcenia przedsiębiorstw komunalnych

Art. 14. 1. Przedsiębiorstwa komunalne, w stosunku do których rada gminy do

dnia 30 czerwca 1997 r. nie postanowiła o wyborze organizacyjno-prawnej formy lub

o ich prywatyzacji, ulegają z dniem 1 lipca 1997 r. przekształceniu w jednoosobową

spółkę gminy, z mocy prawa.

2. Jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, spółka ta wstępuje we wszystkie

stosunki prawne, których podmiotem było przedsiębiorstwo komunalne, bez względu

na charakter prawny tych stosunków.

Art. 15. 1. Przed upływem terminów, o których mowa w art. 14 ust. 1, wójt

(burmistrz, prezydent miasta) decyduje o rodzaju spółki, ustala jej statut (akt

założycielski) i niezwłocznie składa wniosek o wpisanie spółki do rejestru

handlowego5).

2. Wykreślenie przedsiębiorstwa komunalnego z rejestru przedsiębiorstw

państwowych następuje z urzędu, po dokonaniu wpisu spółki do rejestru handlowego,

z dniem 1 lipca 1997 r.

Art. 16. 1. Do spółki powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa

komunalnego stosuje się przepisy Kodeksu handlowego6), jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej.

Obecnie Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie art. 86 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.

o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 700), która weszła w życie z dniem

1 stycznia 2001 r.

Utracił moc na podstawie art. 631 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1578, 1579, 2255 i 2260), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.

08.04.2019

2. Do spółki powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego

nie stosuje się art. 312 i 313 Kodeksu handlowego6).

Art. 17. 1. Gminę w spółce, o której mowa w art. 14, reprezentuje wójt

(burmistrz, prezydent miasta).

2. Pierwszy zarząd spółki jest powoływany przez wójta (burmistrza, prezydenta

miasta), z tym że do pełnienia funkcji prezesa pierwszego zarządu spółki wójt

(burmistrz, prezydent miasta) powołuje z dniem 1 lipca 1997 r. dyrektora

przekształconego przedsiębiorstwa komunalnego, chyba że nie wyrazi on zgody na

pełnienie tej funkcji.

3. W przypadku niewyrażenia zgody przez dyrektora przekształconego

przedsiębiorstwa komunalnego, o której mowa w ust. 2, wójt (burmistrz, prezydent

miasta) powołuje zarząd spółki w pełnym składzie, wraz z jej prezesem.

Art. 18. 1. W spółce powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa

komunalnego działa rada nadzorcza.

2. Liczbę członków rady nadzorczej określa statut.

3. Pracownicy spółki zachowują prawo wyboru:

1) dwóch członków rady nadzorczej w radzie liczącej do sześciu członków;

2) trzech członków rady nadzorczej w radzie liczącej od siedmiu do dziesięciu

członków;

3) czterech członków rady nadzorczej w radzie liczącej jedenastu lub więcej

członków.

4. (uchylony)

5. Członkowie rad nadzorczych, o których mowa w ust. 3, wybierani są

w głosowaniu bezpośrednim i tajnym, przy zachowaniu zasady powszechności.

Wynik wyborów jest wiążący dla walnego zgromadzenia.

5a. Tryb wyboru członków rady nadzorczej przez pracowników spółki może

określać jej statut albo regulamin uchwalony w sposób określony w tym statucie.

6. Pracownikowi spółki, będącemu członkiem jej rady nadzorczej, spółka nie

może, w okresie trwania kadencji rady ani w okresie roku po zakończeniu kadencji,

wypowiedzieć stosunku pracy, z wyjątkiem przypadków określonych

w art. 52 Kodeksu pracy. W tym czasie spółka nie może również zmienić na

niekorzyść pracownika warunków pracy lub płacy.

08.04.2019

Art. 19. 1. Pracownicy przekształconego w spółkę przedsiębiorstwa

komunalnego stają się z mocy prawa pracownikami spółki.

2. Za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed

przekształceniem przedsiębiorstwa odpowiada spółka.

3. Stosunek pracy dyrektora przedsiębiorstwa oraz pracowników zatrudnionych

na podstawie powołania wygasa, z mocy prawa, z dniem wykreślenia

przedsiębiorstwa komunalnego z rejestru przedsiębiorstw państwowych7).

4. Pracownikom, o których mowa w ust. 3, przysługuje odprawa w wysokości

trzymiesięcznego wynagrodzenia, liczonego jak ekwiwalent pieniężny za urlop

wypoczynkowy. Odprawa ta nie przysługuje w przypadku zatrudnienia w spółce na

stanowisku równorzędnym lub wyższym.

Art. 20. (uchylony)

Art. 21. W sprawach przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę

nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji

i niektórych uprawnieniach pracowników, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 22. 1. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może,

w drodze uchwały, zdecydować o likwidacji samorządowego zakładu budżetowego

w celu zawiązania spółki akcyjnej albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

przez wniesienie na pokrycie kapitału spółki wkładu w postaci mienia samorządowego

zakładu budżetowego pozostałego po jego likwidacji.

2. Mienie pozostałe po likwidacji samorządowego zakładu budżetowego może

być także wniesione do spółki, o której mowa w art. 14 ust. 1 albo 1a ustawy z dnia

19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym.

3. Czynności związane z likwidacją samorządowego zakładu budżetowego

w celu, o którym mowa w ust. 1, wykonuje organ wykonawczy jednostki samorządu

terytorialnego.

Art. 23. 1. Składniki mienia samorządowego zakładu budżetowego

przekształconego w spółkę stają się majątkiem spółki.

Obecnie Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie art. 86 ustawy, o której mowa w odnośniku

08.04.2019

2. Prawo zarządu gruntem samorządowego zakładu budżetowego

przekształconego w spółkę staje się prawem użytkowania wieczystego spółki.

3. Spółka powstała w wyniku przekształcenia wstępuje we wszystkie prawa

i obowiązki związane z działalnością samorządowego zakładu budżetowego.

Rozdział 5

Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy końcowe

Art. 24–27. (pominięte)

Art. 28. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia8), z tym

że przepis art. 11 wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ustawa została ogłoszona w dniu 5 lutego 1997 r.

08.04.2019